[SEMI] I DOMENICA DI AVVENTO (ANNO A) 2

ITALIANO

Nella seconda lettura Paolo ci richiama, secondo il suo stile, cioè senza mezzi termini, a porre attenzione a come viviamo. La lettera ai Romani espone con grande chiarezza e ampiezza il mistero della redenzione dell’uomo compiuta in Cristo. Il battesimo ci innesta in Cristo, unendoci alla sua morte. Noi conosciamo il Padre del Signore nostro Gesù Cristo proprio perché Egli, risuscitando il suo Figlio, risuscita anche noi. Noi ci svegliamo dopo essere morti in Cristo, e lo Spirito Santo ci apre gli occhi per rivelarci la relazione che è al fondamento della nostra vita, cioè la figliolanza. Lo Spirito ci insegna a relazionarci con Dio Padre da figli amati, in Cristo, e con Lui impariamo a chiamare Dio “Padre nostro” e ad amare gli altri come sorelle e fratelli. Questa novità della vita va vissuta con tutto ciò che siamo, rigenerati in Cristo, e niente ci può separare dall’amore con cui Cristo ci custodisce (cf Rm 8,35-39).

È evidente che in tutto questo è presente una dimensione escatologica, in quanto si attende il giorno in cui Cristo apparirà nella sua gloria. Allora, anche tutti quelli che sono in lui, che riconoscono Cristo Gesù come propria vita, appariranno con Lui nella sua gloria (cf Col 3,3-4).

Ma per Paolo, in vista del compimento, siamo chiamati a vivere quel giorno in ogni istante della nostra vita. Siamo continuamente chiamati e sostenuti dal dono dello Spirito Santo ad essere “conformi all’immagine del Figlio suo” (Rm 8,29). Infatti Paolo in diversi passaggi delle sue lettere mette in evidenza che si tratta di vivere la novità della vita, quella novità che è veramente Cristo Gesù, Figlio di Dio: “Per me infatti il vivere è Cristo” (Fil 1,21). La nostra vita è Cristo. Ma Cristo è la luce: “Io sono la luce” (Gv 8,12; Gv 9,5). Non solo, la vita che Cristo personalizza è luce (cf Gv 1,4).

Ma essere in Cristo non significa semplicemente essere nella luce come se uno semplicemente stesse esposto al sole. La vita che io vivo e respiro è luce: dunque la luce penetra dal di dentro tutta la mia esistenza. Il sangue di Cristo è la sua vita e la sua vita è luce. Nicola Cabasilas dice che noi per l’eucaristia diventiamo consanguinei di Cristo. Allora dentro di me scorre il sangue che è vita, zōē, agapē e koinōnia, ed è la vera luce che è venuta nel mondo e che illumina ogni uomo (cf Gv 1,9). Però, attenzione: non dall’esterno, ma dal di dentro.

Ora, se il nostro sangue non è più quello ereditato dalla natura umana, ma quello della rinascita, è chiaro che anche il nostro vissuto non è più gestito da un io che emerge dalla natura umana, ferita mortalmente dal peccato e perciò facile preda della paura della morte (cf Eb 2,14). Il nostro vissuto è quello della luce. Le tenebre appartengono all’io vecchio ma, se questo è stato crocifisso con Cristo, allora in me non vive più l’io che è stato generato nella carne dalla madre e dal padre. In me vive un uomo nuovo, un io che è fondato in Cristo Gesù in modo così reale da poter dire: “Non vivo più io, ma Cristo vive in me” (Gal 2,20). E se Cristo vive in me, è ovvio che le opere che provengono da un modo di vivere la natura umana tipico dell’Adamo vecchio non ci sono più. Perciò tutte quelle passioni banali che Paolo elenca non hanno più niente a che fare con la novità della vita nella quale camminiamo (cf Rm 6,4).

“Perciò gettiamo via le opere delle tenebre e indossiamo le armi della luce” (Rm 13,12): questa esortazione non va intesa nel senso di indossare qualcosa che ci è estraneo. Infatti, come dice il grande biblista Ugo Vanni, il vestito esprime la persona. “Un tempo infatti eravate tenebra, ora siete luce del Signore. Comportatevi perciò come figli della luce; ora il frutto della luce consiste in ogni bontà, giustizia e verità” (Ef 5,8-9).

Noi siamo figli della luce perché abbiamo la stessa zōē del nostro Padre che si è manifestata in Cristo, nel modo con cui Cristo ha vissuto la natura umana. Noi siamo partecipi di questa luce che è il modo della vita di Cristo. Perciò è ovvio che il modo di vivere dell’uomo vecchio non ci appartiene. Ciò che è tipico di chi vive secondo il movimento più istintivo delle passioni, come la passione del mangiare, del bere, il sesso, e si abbandona alla lussuria, non ha nulla a che vedere con la novità della vita che scorre dentro di noi.

Rivestirsi di Cristo è una realtà più complessa e molto più integra. Non è sufficiente non abbandonarsi a queste passioni mediocri: rivestirsi di Cristo vuol dire anche diventare sua manifestazione. Non basta non fare determinate cose. Si tratta piuttosto di orientare l’attenzione sulla manifestazione di Cristo che dovrebbe emergere attraverso di noi, cioè attraverso il nostro modo di essere, di volere, pensare, sentire, desiderare e agire.

Tuttavia, spesso siamo molto bravi a parlare e a fare dichiarazioni, ma la manifestazione di Cristo appare molto debole. Anzi, spesso si rende presente quasi esclusivamente in quella parte di Chiesa che rimane nascosta e silenziosa.

I Padri della Chiesa ripetevano che gli ebrei sono usciti dall’Egitto in una notte, ma affinché l’Egitto uscisse da loro non erano sufficienti neanche quarant’anni. Questo vuol dire che l’io che vive sottomesso alla natura umana in realtà ama questa schiavitù. C’è qualcosa nell’Egitto che tiene legato l’io con la nostalgia. Ma, come dice Ivanov, la nostalgia è una pericolosa patologia della memoria.

Ma in che cosa consiste questo attaccamento alle tenebre che rende l’uomo capace di vivere come in una finzione teatrale in cui siamo convinti di essere nella luce, mentre in realtà si appartiene alle tenebre, all’uomo vecchio?

Si tratta di qualcosa che riguarda la memoria, e precisamente il confondere la memoria con i ricordi individuali. Di per sé, in italiano la parola “ricordo” riporta al cuore: deriva dal latino recordari, derivato da cor cordis “cuore”, con il prefisso “re-”, cioè “ritornare al cuore”, perché il cuore era ritenuto la sede della memoria. Questo è proprio il processo spirituale: da un ricordo individuale passare all’insieme, all’organismo.

Se non viviamo veramente nello Spirito Santo, i ricordi per sé stessi sono legati all’io che viene dalla natura umana, dall’uomo vecchio. I ricordi, dice Ivanov, testimoniano l’indebolimento della fede. Sono un simulacro della memoria. Chi si allontana della fede e scivola verso la religione comincia a lavorare sui ricordi e abbandona la memoria. I ricordi sono l’eclettismo, sono separati e mai uniti in un organismo vivente. Perciò disturbano lo spirito dell’uomo.

I ricordi appartengono all’io dell’uomo vecchio. Quelli che fanno piacere sono sempre troppo pochi e troppo deboli, mentre sono sempre troppo numerosi e troppo forti quelli che fanno male, che fanno piangere, arrabbiare e che muovono verso la vendetta. I ricordi fanno pressione sull’io per essere in qualche modo sistemati ma, come dice san Massimo il Confessore, accendono le passioni, le quali hanno tutte la loro origine nell’amor proprio, che è ben più dannoso delle semplici passioni menzionate da Paolo, perché è alla loro origine.

Ma svegliare le passioni implica movimenti molto delicati e complessi: i ricordi muovono le passioni e l’intelletto ragiona mosso da queste, insegnando la via della morte. I ricordi, volendo essere sistemati, appagati, diventano la via della morte, sia per l’individuo che per i gruppi, le etnie, le nazioni. Quante guerre tra le nazioni per una memoria non guarita!

L’uomo nuovo, invece, sperimenta che i suoi ricordi vengono accolti nell’amore di Dio Padre per Cristo nello Spirito, che ci dona questo amore. E l’amore è capace di rendere un elenco di ricordi eclettici, separati, un organismo: li rende un racconto d’amore.

Nella Filocalia troviamo questo testo di Gregorio Sinaita: “Ciò che realmente risana la memoria è il divino ricordo fissato e reso persistente mediante la preghiera, il quale, distogliendosi da ciò che è secondo natura, si unisce a ciò che è oltre la natura in forza dello Spirito” (Utilissimi capitoli in acrostico 61).

La presenza di Dio in noi è la sua memoria, perché la memoria è l’amore che accoglie e trasfigura tutto in un racconto festoso, in un banchetto, in una liturgia, dove Dio Padre ricorda coloro che sono custoditi nel suo amore. E il suo amore realizzato è Cristo, che ci ha assunti e trasfigurati. In Lui anche i ricordi del male diventano grazia e le ferite diventano luminose della luce del Risorto. Nasce persino la supplica per chi ci ha fatto del male. Ecco un esempio da cui emerge che davvero abbiamo lasciato le tenebre e abbiamo indossato la luce, che ci abita come memoria di Dio Padre.

“Come eravamo simili all’uomo terreno, così saremo simili all’uomo celeste” (1Cor 15,49): tutto ciò che era peccato, che era male, che era dolore, adesso splende nella luce del Cristo risorto.

 

SEMI è la rubrica del Centro Aletti disponibile ogni mercoledì.
Ogni settimana, oltre all’omelia della domenica in formato audio, sarà disponibile sul sito LIPA un approfondimento delle letture della liturgia eucaristica domenicale o festiva.

 

ENGLISH

In the second reading, Paul reminds us, in his usual blunt style, to pay attention to how we live. The Letter to the Romans explains with great clarity and breadth the mystery of human redemption accomplished in Christ. Baptism grafts us onto Christ, uniting us to his death. We know the Father of our Lord Jesus Christ precisely because, by raising his Son, he also raises us. We wake up after dying in Christ, and the Holy Spirit opens our eyes to reveal to us the relationship that is the foundation of our life, namely, sonship. The Spirit teaches us to relate to God the Father as beloved children, in Christ, and with Him we learn to call God “Our Father” and to love others as sisters and brothers. This newness of life must be lived with all that we are, regenerated in Christ, and nothing can separate us from the love with which Christ guards us (cf. Rom 8:35-39).

It is clear that there is an eschatological dimension to all this, as we await the day when Christ will appear in his glory. At that time, all those who are in him, who recognise Christ Jesus as their life, will appear with him in his glory (cf. Col 3:3-4).

But for Paul, in view of this fulfilment we are called to live that day in every moment of our lives. We are continually called and sustained by the gift of the Holy Spirit to be “conformed to the image of his Son” (Rom 8:29). In several passages of his letters, Paul emphasises that it is a matter of living newness of life, that newness which is truly Christ Jesus, the Son of God: “For to me, living is Christ” (Phil 1:21). Our life is Christ, and Christ is the light: “I am the light” (Jn 8:12; Jn 9:5). Not only that, but the life that Christ personalises is light (cf. Jn 1:4).

Being in Christ does not simply mean being in the light as if one were simply exposed to the sun. The life I live and breathe is light: therefore, light penetrates my entire existence from within. The blood of Christ is his life, and his life is light. Nicholas Cabasilas says that through the Eucharist we become blood relatives of Christ. So within me flows the blood that is life, zōē, agapē and koinōnia, and which is the true light that came into the world and enlightens every human person (cf. Jn 1:9). Mind you: not from the outside, but from within.

Now, if our blood is no longer that inherited from human nature, but that of rebirth, it is clear that our experience is no longer managed by an ego that emerges from human nature, mortally wounded by sin and therefore easy prey to the fear of death (cf. Heb 2:14). Our experience is that of light. Darkness belongs to the old self, but if this has been crucified with Christ, then the self that was generated in the flesh by my mother and father no longer lives in me. A new man lives in me, a self that is founded in Christ Jesus in such a real way that I can say: “it is no longer I who live, but it is Christ who lives in me” (Gal 2:20). And if Christ lives in me, it is obvious that the works originating in a way of living our human nature that are typical of the old Adam are no longer there. All those trivial passions that Paul lists no longer have anything to do with the newness of life in which we walk (cf. Rom 6:4).

“Let us then lay aside the works of darkness and put on the armor of light;” (Rom 13:12). This exhortation should not be understood as though we are putting on something that is foreign to us. In fact, as the great biblical scholar Ugo Vanni says, clothing expresses the person. “For once you were darkness, but now in the Lord you are light. Live as children of light–for the fruit of the light is found in all that is good and right and true” (Eph 5:8-9).

We are children of light because we have the same zōē as our Father, which was manifested in Christ’s person and in the way He lived human nature. We share in this light which is the manner of Christ’s life. Therefore, it is obvious that the way of life of the old Adam does not belong to us. That which is typical of those who live according to the most instinctual movements of the passions, such as the passion for eating, drinking, sex, and indulging in lust, has nothing to do with the newness of life that flows within us.

Clothing ourselves with Christ is a more complex and much more integral reality. It is not enough that we not indulge in these mediocre passions. Rather, clothing ourselves with Christ also means becoming his manifestation. It is not enough that we refrain from doing certain things. Instead, it is a matter of focusing our attention on the manifestation of Christ that should emerge through us, that is, through our way of being, of wanting, thinking, feeling, desiring, and acting.

Often, we are very good at talking and making declarations, but the manifestation of Christ appears very weak. Indeed, it is often present almost exclusively in that part of the Church that remains hidden and silent.

The Fathers of the Church repeated that the Jews left Egypt in one night, but even forty years were not enough for Egypt to leave them. This means that the self that lives subjugated to human nature actually loves this slavery. There is something in Egypt that keeps the ego bound with nostalgia. But, as Ivanov says, nostalgia is a dangerous pathology of memory.

But what is this attachment to darkness that makes the human person capable of living as if in a theatrical fiction in which we are convinced that we are in the light, when in reality we belong to darkness, to the old Adam?

It is something that concerns memory. Specifically it concerns the confusion of memory with individual memories. In Italian, the word “ricordo” (memory) refers to the heart: it comes from the Latin “recordari”, derived from “cor cordis” (heart), with the prefix “re-”, meaning “to return to the heart”, because the heart was considered the seat of memory. This is precisely the spiritual process: moving from an individual memory to the whole, to the organism.

If we do not truly live in the Holy Spirit, memories for themselves are linked to the ego that comes from human nature, to the old man. Memories, says Ivanov, testify to the weakening of faith. They are but a simulacrum of memory. Those who stray from faith and slip into religion begin to work on memories and abandon memory. Memories are fragmented; they are separate and thus never united in a living organism. Therefore, they disturb the spirit of the human person.

Memories belong to the ego of the old Adam. Those that are pleasant are always too few and too weak, while those that hurt, that make us cry, angry and move us towards revenge are always too numerous and too strong. Memories put pressure on the self to somehow be settled, but as St Maximus the Confessor says, they ignite passions, all of which have their origin in self-love, which is far more harmful than the simple passions mentioned by Paul, because this self-love is at their origin.

The awakening of passions involves very delicate and complex movements: memories move the passions; the intellect in turn is moved to reason based on these passions, thus teaching the way of death. Memories, wanting to be settled, and in some way satisfied, become the way of death for individuals, for groups, for ethnicities, and for nations. How many wars between nations have been fought over an unhealed memory!

The new man, on the other hand, experiences that his memories are welcomed into the Father’s love for Christ in the Spirit, who gives us this love. And love is capable of turning a list of fragmented, separate memories into an organism: it turns them into a story of love.

In the Philokalia, we find this text by Gregory of Sinai: “What truly heals memory is the divine remembrance fixed and made persistent through prayer, which, turning away from what is according to nature, unites itself with what is beyond nature by the power of the Spirit” (On Commandments and Doctrines, par. 61).

God’s presence in us is his memory, because memory is love that welcomes and transfigures everything into a joyful story, a banquet, a liturgy, where God the Father remembers those who are kept in His love; and His love made real in Christ who has taken us up and transfigured us. In Him, even memories of evil become grace, and wounds become luminous with the light of the Risen One. We even feel moved to pray for those who have hurt us. Here is an example that shows that we have truly left darkness behind and put on the light that dwells in us as the memory of God the Father.

“Just as we have borne the image of the man of dust, we will also bear the image of the man of heaven.” (1 Cor 15:49): everything that was sin, that was evil, and that was pain, now shines in the light of the risen Christ.

 

SEEDS, the Aletti Centre’s column, is available every Wednesday.
Every week, in addition to the Sunday homily in audio format, an in-depth study of the readings from the Sunday or festive Eucharistic liturgy will be available on the LIPA website.

 

ESPAÑOL

En la segunda lectura, Pablo nos exhorta, según su estilo, es decir, sin rodeos, a prestar atención a cómo vivimos. La carta a los Romanos expone con gran claridad y amplitud el misterio de la redención del hombre realizada en Cristo. El bautismo nos injerta en Cristo, uniéndonos a su muerte. Conocemos al Padre de nuestro Señor Jesucristo precisamente porque Él, al resucitar a su Hijo, nos resucita también a nosotros. Despertamos después de haber muerto en Cristo, y el Espíritu Santo nos abre los ojos para revelarnos la relación que es el fundamento de nuestra vida, es decir, la filiación. El Espíritu nos enseña a relacionarnos con Dios Padre como hijos amados, en Cristo, y con Él aprendemos a llamar a Dios «Padre nuestro» y a amar a los demás como hermanas y hermanos. Esta novedad de vida debe vivirse con todo lo que somos, regenerados en Cristo, y nada puede separarnos del amor con el que Cristo nos custodia (cf. Rm 8,35-39).

Es evidente que en todo esto hay una dimensión escatológica, ya que se espera el día en que Cristo aparecerá en su gloria. Entonces, también todos los que están en él, los que reconocen a Cristo Jesús como su vida, aparecerán con Él en su gloria (cf. Col 3,3-4).

Pero para Pablo, en vista de la plenitud, estamos llamados a vivir ese día en cada instante de nuestra vida. Somos continuamente llamados y sostenidos por el don del Espíritu Santo para ser «conformes a la imagen de su Hijo» (Rom 8,29). De hecho, Pablo, en varios pasajes de sus cartas, destaca que se trata de vivir la novedad de la vida, esa novedad que es verdaderamente Cristo Jesús, Hijo de Dios: «Para mí, vivir es Cristo» (Fil 1,21). Nuestra vida es Cristo. Pero Cristo es la luz: «Yo soy la luz» (Jn 8,12; Jn 9,5). No solo eso, la vida que Cristo personaliza es luz (cf. Jn 1,4).

Pero estar en Cristo no significa simplemente estar en la luz como si uno estuviera simplemente expuesto al sol. La vida que vivo y respiro es luz: por lo tanto, la luz penetra desde dentro toda mi existencia. La sangre de Cristo es su vida y su vida es luz. Nicolás Cabasilas dice que por la Eucaristía nos convertimos en consanguíneos de Cristo. Entonces, dentro de mí corre la sangre que es vida, zōē, agapē y koinōnia, y es la verdadera luz que ha venido al mundo e ilumina a todo hombre (cf. Jn 1,9). Pero, atención: no desde fuera, sino desde dentro.

Ahora bien, si nuestra sangre ya no es la heredada de la naturaleza humana, sino la del renacimiento, está claro que también nuestra experiencia ya no está gestionada por un yo que emerge de la naturaleza humana, herida mortalmente por el pecado y, por lo tanto, presa fácil del miedo a la muerte (cf. Hb 2,14). Nuestra experiencia es la de la luz. Las tinieblas pertenecen al yo antiguo, pero si este ha sido crucificado con Cristo, entonces en mí ya no vive el yo que fue engendrado en la carne por la madre y el padre. En mí vive un hombre nuevo, un yo que está fundado en Cristo Jesús de una manera tan real que puedo decir: «Ya no vivo yo, sino que Cristo vive en mí» (Gál 2,20). Y si Cristo vive en mí, es obvio que las obras que provienen de una forma de vivir la naturaleza humana típica del viejo Adán ya no existen. Por lo tanto, todas esas pasiones banales que Pablo enumera ya no tienen nada que ver con la novedad de la vida en la que caminamos (cf. Rom 6,4).

«Por eso, despojémonos de las obras de las tinieblas y vistámonos con las armas de la luz» (Rom 13,12): esta exhortación no debe entenderse en el sentido de ponernos algo que nos es ajeno. De hecho, como dice el gran biblista Ugo Vanni, la vestimenta expresa a la persona. «Porque antes erais tinieblas, pero ahora sois luz en el Señor. Compórtense, pues, como hijos de la luz; y el fruto de la luz consiste en toda bondad, justicia y verdad» (Ef 5,8-9).

Somos hijos de la luz porque tenemos la misma zōē de nuestro Padre que se manifestó en Cristo, en la forma en que Cristo vivió la naturaleza humana. Somos partícipes de esta luz que es el modo de vida de Cristo. Por eso es obvio que el modo de vida del hombre viejo no nos pertenece. Lo que es típico de quien vive según el movimiento más instintivo de las pasiones, como la pasión por comer, beber, el sexo, y se abandona a la lujuria, no tiene nada que ver con la novedad de la vida que fluye dentro de nosotros.

Revestirse de Cristo es una realidad más compleja y mucho más íntegra. No basta con no abandonarse a estas pasiones mediocres: revestirse de Cristo significa también convertirse en su manifestación. No basta con no hacer determinadas cosas. Se trata más bien de orientar la atención hacia la manifestación de Cristo que debería emerger a través de nosotros, es decir, a través de nuestra forma de ser, de querer, de pensar, de sentir, de desear y de actuar.

Sin embargo, a menudo somos muy buenos hablando y haciendo declaraciones, pero la manifestación de Cristo parece muy débil. Es más, a menudo se hace presente casi exclusivamente en esa parte de la Iglesia que permanece oculta y silenciosa.

Los Padres de la Iglesia repetían que los judíos salieron de Egipto en una noche, pero para que Egipto saliera de ellos no bastaron ni cuarenta años. Esto significa que el yo que vive sometido a la naturaleza humana en realidad ama esta esclavitud. Hay algo en Egipto que mantiene al yo atado con la nostalgia. Pero, como dice Ivanov, la nostalgia es una peligrosa patología de la memoria.

¿En qué consiste este apego a las tinieblas que hace que el hombre sea capaz de vivir como en una ficción teatral en la que estamos convencidos de estar en la luz, cuando en realidad pertenecemos a las tinieblas, al hombre viejo?

Se trata de algo que tiene que ver con la memoria, y precisamente con confundir la memoria con los recuerdos individuales. En sí misma, la palabra «recuerdo» en italiano remite al corazón: deriva del latín recordari, derivado de cor cordis «corazón», con el prefijo «re-», es decir, «volver al corazón», porque se consideraba que el corazón era la sede de la memoria. Este es precisamente el proceso espiritual: pasar de un recuerdo individual al conjunto, al organismo.

Si no vivimos verdaderamente en el Espíritu Santo, los recuerdos en sí mismos están ligados al yo que proviene de la naturaleza humana, al hombre viejo. Los recuerdos, dice Ivanov, dan testimonio del debilitamiento de la fe. Son un simulacro de la memoria. Quien se aleja de la fe y se desliza hacia la religión comienza a trabajar sobre los recuerdos y abandona la memoria. Los recuerdos son eclecticismo, están separados y nunca unidos en un organismo vivo. Por eso perturban el espíritu del hombre.

Los recuerdos pertenecen al yo del hombre viejo. Los que dan placer son siempre demasiado pocos y demasiado débiles, mientras que los que hacen daño, los que hacen llorar, enfadar y mueven a la venganza son siempre demasiado numerosos y demasiado fuertes. Los recuerdos presionan al yo para que sean de alguna manera ordenados, pero, como dice San Máximo el Confesor, encienden las pasiones, que tienen su origen en el amor propio, que es mucho más dañino que las simples pasiones mencionadas por Pablo, porque es su origen.

Pero despertar las pasiones implica movimientos muy delicados y complejos: los recuerdos mueven las pasiones y el intelecto razona movido por ellas, enseñando el camino de la muerte. Los recuerdos, al querer ser ordenados, satisfechos, se convierten en el camino de la muerte, tanto para el individuo como para los grupos, las etnias, las naciones. ¡Cuántas guerras entre naciones por una memoria no sanada!

El hombre nuevo, en cambio, experimenta que sus recuerdos son acogidos en el amor de Dios Padre por Cristo en el Espíritu, que nos da este amor. Y el amor es capaz de convertir una lista de recuerdos eclécticos y separados en un organismo: los convierte en una historia de amor.

En la Filocalía encontramos este texto de Gregorio Sinaita: «Lo que realmente sana la memoria es el recuerdo divino fijado y hecho persistente mediante la oración, que, apartándose de lo que es según la naturaleza, se une a lo que está más allá de la naturaleza por la fuerza del Espíritu» (Capítulos muy útiles en acróstico 61).

La presencia de Dios en nosotros es su memoria, porque la memoria es el amor que acoge y transfigura todo en un relato festivo, en un banquete, en una liturgia, donde Dios Padre recuerda a aquellos que están custodiados en su amor. Y su amor realizado es Cristo, que nos ha asumido y transfigurado. En Él, incluso los recuerdos del mal se convierten en gracia y las heridas se iluminan con la luz del Resucitado. Nace incluso la súplica por quienes nos han hecho daño. He aquí un ejemplo que muestra que realmente hemos dejado las tinieblas y nos hemos revestido de la luz, que habita en nosotros como memoria de Dios Padre.

«Así como fuimos semejantes al hombre terrenal, así seremos semejantes al hombre celestial» (1 Cor 15,49): todo lo que era pecado, lo que era mal, lo que era dolor, ahora resplandece en la luz de Cristo resucitado.

 

SEMILLAS es una publicación del Centro Aletti disponible todos los miércoles.
Cada semana, además del audio de la homilía dominical, estará disponible en el sitio de LIPA un comentario a las lecturas de la Liturgia del Domingo, como así también a las lecturas de la semana.

 

SLOVENŠČINA

V drugem berilu nas Pavel – v svojem slogu, to je brez dlake na jeziku – opozarja, naj bomo pozorni, kako živimo. Pismo Rimljanom z veliko jasnostjo in širino pokaže skrivnost odrešenja človeka v Kristusu. Krst nas vcepi v Kristusa in združi z njegovo smrtjo. Očeta našega Gospoda Jezusa Kristusa poznamo prav zato, ker je z obuditvijo svojega Sina obudil tudi nas. Mi se zbudimo potem, ko smo umrli v Kristusu, in Sveti Duh nam odpre oči ter razodene odnos, ki je temelj našega življenja: sinovstvo. Sveti Duh nas uči, da z Bogom Očetom vzpostavljamo odnos ljubljenih otrok, v Kristusu, in se skupaj z njim učimo klicati Boga »Oče naš« ter ljubiti druge kot brate in sestre. To novost življenja je potrebno živeti z vsem, kar smo, prenovljeni v Kristusu, in nič nas ne more ločiti od ljubezni, s katero nas Kristus varuje (prim. Rim 8,35-39).

Jasno je, da je v vsem tem prisotna eshatološka razsežnost, v kolikor pričakujemo dan, ko se bo Kristus prikazal v svoji slavi. Takrat se bodo vsi, ki so v njem in priznavajo Jezusa Kristusa kot svoje lastno življenje, skupaj z Njim prikazali v njegovi slavi (prim. Kol 3,3-4).

Vendar pa Pavel pravi, da smo, v luči dovršitve, poklicani, da tisti dan živimo v vsakem trenutku svojega življenja. Po daru Svetega Duha smo nenehno poklicani in krepčani, da bi bili »skladni s podobo njegovega Sina« (Rim 8,29). Pavel namreč na različnih mestih v svojih pismih poudarja, da gre za to, da živimo novost življenja, ki je resnično Jezus Kristus, Božji Sin: »Kajti živeti je zame Kristus« (Flp 1,21). Naše življenje je Kristus. Kristus pa je luč: »Jaz sem luč« (Jn 8,12; 9,5). Še več: življenje, ki ga Kristus pooseblja, je luč (prim. Jn 1,4).

Toda biti v Kristusu ne pomeni preprosto biti v luči, kakor da bi bili izpostavljeni soncu. Življenje, ki ga živim in diham, je luč: torej luč od znotraj prežarja vse moje bivanje. Kristusova kri je njegovo življenje, njegovo življenje pa je luč. Nikolaj Kabazilas pravi, da postanemo po evharistiji Kristusovi krvni sorodniki. Torej se v meni pretaka kri, ki je življenje: božje življenje (zōē), zastonjska ljubezen (agapē) in občestvo (koinōnia); gre za resnično luč, ki je prišla na svet in razsvetljuje vsakega človeka (prim. Jn 1,9). Toda pozor: ne od zunaj, ampak od znotraj.

Če torej naša kri ni več kri, ki smo jo podedovali po človeški naravi, temveč kri prerojenja, je jasno, da tudi našega življenja ne vodi več »jaz«, ki izhaja iz človeške narave, ki jo je smrtno ranil greh in se zato zlahka ujame v strah pred smrtjo (prim. Heb 2,14). Naše življenje je življenje luči. Tema pripada staremu »jazu«, vendar, če je ta bil križan s Kristusom, potem v meni ne živi več »jaz«, ki sta ga v mesu spočela oče in mati. V meni živi novi človek, »jaz«, ki je tako resnično utemeljen v Jezusu Kristusu, da lahko rečem: »Živim pa ne več jaz, ampak Kristus živi v meni« (Gal 2,20). In če v meni živi Kristus, je jasno, da ni več dejanj, ki bi izhajala iz načina življenja starega Adama. Zato vse tiste banalne strasti, ki jih Pavel našteva, nimajo nič več skupnega z novostjo življenja, v kateri hodimo (prim. Rim 6,4).

»Odvrzimo torej dela teme in nadenimo si orožje luči« (Rim 13,12): tega opozorila ne smemo razumeti, kot da si nadenemo nekaj tujega. Kajti kot pravi veliki biblicist Ugo Vanni, oblačilo izraža osebo. »Nekoč ste bili namreč tema, zdaj pa ste luč v Gospodu. Živite kot otroci luči, kajti sad luči je v vsakršni dobroti, pravičnosti in resnici« (Ef 5,8-9).

Otroci luči smo, ker imamo isto življenje (zōē) našega Očeta, ki se je razodelo v Kristusu, v načinu, kako je Kristus živel človeško naravo. Deležni smo te luči, ki je način Kristusovega življenja. Zato je jasno, da način življenja starega človeka ni več naš. Kar je značilno za tiste, ki živijo zgolj po nagonu strasti – strasti do hrane, pijače, spolnosti, prepuščanja poželenju – nima nič opraviti z novostjo življenja, ki se pretaka v nas.

Obleči Kristusa je večplastna in veliko bolj celostna stvarnost. Ni dovolj, da se ne prepustimo tem površnim strastem: obleči Kristusa pomeni tudi začeti ga razodevati. Ni dovolj, da določenih stvari ne počnemo. Gre za to, da usmerimo pozornost na razodevanje Kristusa, ki naj bi prihajal na dan skozi naš način bivanja, hotenja, mišljenja, čutenja, hrepenenja in delovanja.

Pogosto smo zelo dobri v govorjenju in izjavah, a tako malo razodevamo Kristusa. Pogosto se pokaže skoraj izključno v tistem delu Cerkve, ki ostaja skrit in tih.

Cerkveni očetje so govorili, da so Izraelci izšli iz Egipta v eni noči, da bi pa Egipt izšel iz njih, ni bilo dovolj niti štirideset let. To pomeni, da »jaz«, ki živi podrejen človeški naravi, v resnici ljubi to sužnost. V Egiptu je nekaj, kar drži »jaz« ujet v domotožju. Toda, kot pravi Ivanov, je domotožje nevarna bolezen spomina.

V čem je ta navezanost na temo, zaradi katere človek živi kot v gledališki igri, prepričan, da je v luči, v resnici pa pripada temi, staremu človeku?

Gre za nekaj, kar zadeva spomin, natančneje gre za zamenjavo spomina s spomini posameznika. V italijanščini beseda »ricordo« (spomin) zadeva srce: izhaja iz latinskega recordari, ki je izpeljanka iz »cor, cordis« (srce), s predpono »re-«, kar pomeni »vrniti se k srcu«, saj so smatrali srce za središče spomina. To je duhovni proces: iz spomina posameznika preiti v celoto, v organizem.

Če ne živimo resnično v Svetem Duhu, so individualni spomini povezani z »jazom«, ki prihaja iz človeške narave, iz starega človeka. Ivanov pravi, da takšni spomini pričujejo o tem, da je vera postala šibka. So le videz spomina. Kdor se oddalji od vere in zdrsne v religijo, se ukvarja s spomini posameznika in opusti spomin. Takšni spomini so selekcija, ločeni so in nikoli združeni v živ organizem. Zato vznemirjajo človekovega duha.

Posamezni spomini pripadajo »jazu« starega človeka. Vedno je premalo prijetnih spominov in so prešibki, vse preveč in tako zelo močni pa so spomini, ki bolijo, žalostijo, jezijo in vodijo v maščevalnost. Posamezni spomini pritiskajo na »jaz«, da bi jih nekako uredil, vendar – kot pravi sv. Maksim Izpovedovalec – netijo strasti, ki imajo vse svoj izvor v samoljubju, ki je še bolj škodljivo kot posamezne strasti, omenjene pri Pavlu, saj je njihov izvir.

Prebujanje strasti povzroča zelo občutljive in zapletene procese: posamezni spomini prebudijo strasti, te pa pritiskajo na razum ter učijo pot smrti. Posamezni spomini želijo biti urejeni in zadovoljeni ter postanejo pot smrti – tako za posameznika kot za skupine, narodnosti in narode. Koliko vojn je med narodi zaradi neozdravljenega spomina!

Novi človek pa izkusi, da njegove posamezne spomine sprejme Očetova ljubezen po Kristusu v Svetem Duhu, ki nam daje to ljubezen. Ljubezen lahko iz »popredalčkanih«, ločenih spominov naredi organizem, jih spremeni v zgodbo ljubezni.

V Filokaliji najdemo besedilo Gregorja Sinajskega: »To, kar resnično ozdravlja spomin, je božji spomin, ki ga je molitev utrdila in storila trajnega; ločil se je od tega, kar je po naravi in se združil s tem, kar presega naravo v moči Duha« (Zelo koristna poglavja v verzih 61).

Božja navzočnost v nas je njegov spomin, kajti spomin je ljubezen, ki sprejema in preobrazi vse v praznično pripoved, v gostijo, v bogoslužje, kjer Bog Oče ohranja v spominu tiste, ki jih varuje v svoji ljubezni. In njegova uresničena ljubezen je Kristus, ki nas je sprejel in preobrazil. V Njem tudi spomini na zlo postanejo milost in rane zasijejo v luči Vstalega. V človeku se rodi celo prošnja za tiste, ki so mu storili zlo. Tukaj se pokaže, da smo resnično zapustili temo in oblekli luč, ki prebiva v nas kot Očetov spomin.

»In kakor smo nosili podobo zemeljskega, bomo nosili tudi podobo nebeškega« (1 Kor 15,49): vse, kar je bilo greh, zlo in bolečina, zdaj sije v luči vstalega Kristusa.

 

SEMENA je rubrika Centra Aletti, ki je na voljo vsako sredo.
Vsak teden je na spletni strani LIPE poleg nedeljske homilije v zvočni obliki (v italijanščini) na voljo tudi poglobitev Božje besede nedeljske ali praznične svete maše.

 

HRVATSKI

U drugom čitanju Pavao nas – u svom stilu, to jest bez dlake na jeziku – upozorava da budemo pozorni na to kako živimo. Poslanica Rimljanima s velikom jasnoćom i širinom izlaže otajstvo otkupljenja čovjeka u Kristu. Krštenje nas ucjepljuje u Krista i sjedinjuje s njegovom smrću. Oca našega Gospodina Isusa Krista poznajemo upravo zato što je uskrisivši svoga Sina, uskrisio i nas. Mi se budimo nakon što smo umrli u Kristu, a Duh Sveti nam otvara oči i otkriva odnos koji je temelj našega života, a to je sinovstvo. Duh Sveti nas uči da s Bogom Ocem uspostavljamo odnos ljubljene djece, u Kristu, i zajedno s njim učimo zvati Boga „Oče naš!“ te ljubiti druge kao sestre i braću. Tu novost života treba živjeti svime što jesmo, obnovljeni u Kristu, i ništa nas ne može rastaviti od ljubavi kojom nas Krist čuva (usp. Rim 8,35-39).

Jasno je da je u svemu tome prisutna eshatološka dimenzija, ukoliko iščekujemo dan kada će se Krist pojaviti u svojoj slavi. Tada će se i svi, koji su u njemu i koji priznaju Isusa Krista kao svoj vlastiti život, zajedno s Njim pojaviti u njegovoj slavi (usp. Kol 3,3-4).

Ipak, Pavao kaže da smo, s obzirom na dovršetak, pozvani taj dan živjeti u svakom trenutku našega života. Po daru Duha Svetoga neprestano smo pozivani i potpomagani da budemo „suobličeni slici Sina njegova“ (Rim 8,29). Pavao, naime, na različitim mjestima u svojim poslanicama ističe da se radi o tome da živimo novost života, koja je uistinu Krist Isus, Sin Božji: „Ta meni je živjeti Krist” (Fil 1,21). Naš život je Krist. A Krist je svjetlost: „Ja sam svjetlost“ (Iv 8,12; Iv 9,5). Štoviše, život koji Krist poosobljuje jest svjetlo (usp. Iv 1,4).

No, biti u Kristu ne znači jednostavno biti u svjetlu, kao da smo izloženi suncu. Život koji živim i dišem jest svjetlost: dakle, svjetlost iznutra prožima cijelo moje biće. Kristova krv je njegov život, a njegov život je svjetlost. Nikola Kabasilas kaže da po euharistiji postajemo Kristovi krvni srodnici. Dakle, u meni teče krv koja je život: božanski život (zōē), besplatna ljubav (agapē) i zajedništvo (koinōnia); radi se o istinskom svjetlu koje je došlo na svijet i prosvjetljuje svakoga čovjeka (usp. Iv 1,9). Ali oprez: ne izvana, nego iznutra.

Ako, dakle, naša krv nije više krv koju smo naslijedili od ljudske naravi, nego krv preporođenja, jasno je da ni naš život više ne vodi „ja“ koje proizlazi iz ljudske naravi, koju je smrtno ranio grijeh i stoga lako podlegne strahu od smrti (usp. Heb 2,14). Naš život je život svjetla. Tama pripada starom „ja“, no ako je ono bilo razapeto s Kristom, onda u meni više ne živi „ja“ koje su u tijelu začeli otac i majka. U meni živi novi čovjek, „ja“ koje je tako realno utemeljeno u Kristu Isusu da mogu reći: „Živim, ali ne više ja, nego živi u meni Krist“ (Gal 2,20). A ako u meni živi Krist, jasno je da nema više djela koja bi proizlazila iz načina života starog Adama. Zato sve one banalne strasti koje Pavao nabraja nemaju više ništa zajedničko s novošću života u kojoj hodimo (usp. Rim 6,4).

„Odložimo dakle djela tame i zaodjenimo se oružjem svjetlosti“ (Rim 13,12): to upozorenje ne smijemo razumjeti kao da oblačimo nešto tuđe. Jer, kako kaže veliki bibličar Ugo Vanni, odjeća izražava osobu. „Da, nekoć bijaste tama, a sada ste svjetlost u Gospodinu: kao djeca svjetlosti hodite – plod je svjetlosti svaka dobrota, pravednost i istina –“ (Ef 5,8-9).

Mi smo djeca svjetlosti jer imamo isti život (zōē) našega Oca, koji se očitovao u Kristu, u načinu na koji je Krist živio ljudsku narav. Dionici smo te svjetlosti, koja je način Kristova života. Zato je jasno da način života starog čovjeka nije više naš. Ono što je tipično za one koji žive samo po nagonu strasti – strast prema hrani, piću, spolnosti, prepuštanje požudi – nema ništa zajedničkog s novošću života koja teče u nama.

Zaodjenuti se Kristom je višeslojna i puno cjelovitija stvarnost. Nije dovoljno da se ne prepuštamo tim površnim strastima: zaodjenuti se Kristom znači također postati njegovo očitovanje. Nije dovoljno da određene stvari ne činimo. Radi se o tome da usmjerimo pozornost na očitovanje Krista, koji bi trebao izlaziti na vidjelo kroz naš način postojanja, htijenja, mišljenja, osjećanja, čežnje i djelovanja.

Često smo vrlo vješti u govoru i izjavama, a tako malo očitujemo Krista. Očitovanje Krista često se pokaže gotovo isključivo u onom dijelu Crkve koji ostaje skriven i tih.

Crkveni Oci su govorili da su Izraelci izašli iz Egipta u jednoj noći, ali da Egipat izađe iz njih, nije bilo dovoljno ni četrdeset godina. To znači da „ja“ koje živi podređeno ljudskoj naravi zapravo voli to ropstvo. U Egiptu postoji nešto što drži „ja“ zarobljeno u nostalgiji. No, kako kaže Ivanov, nostalgija je opasna bolest spomena.

A u čemu je ta navezanost na tamu, zbog koje čovjek živi kao u kazališnoj predstavi, uvjeren da je u svjetlu, dok zapravo pripada tami, starom čovjeku?

Radi se o nečemu što se tiče spomena (memorije), točnije, o zamjeni spomena s pojedinačnim sjećanjima. U talijanskom jeziku riječ „ricordo“ (sjećanje) tiče se srca: dolazi od latinskog recordari, što je izvedenica od „cor cordis“ (srce), s prefiksom „re-“, što znači „vratiti se k srcu” – jer su srce smatrali središtem spomena. To je duhovni proces: od sjećanja pojedinca prijeći u cjelinu, u organizam.

Ako doista ne živimo u Duhu Svetom, individualna sjećanja povezana su s „ja“ koje dolazi iz ljudske naravi, iz starog čovjeka. Ivanov kaže da takva sjećanja svjedoče o tome da je vjera postala slaba. Ona su samo privid spomena. Tko se udalji od vjere i sklizne u religiju, bavi se sjećanjima pojedinca i napušta spomen. Takva sjećanja su selekcija, odvojena su i nikada sjedinjena u živi organizam. Zato uznemiruju čovjekov duh.

Pojedinačna sjećanja pripadaju onom „ja“ starog čovjeka. Uvijek je premalo ugodnih sjećanja i preslaba su, a previše je i tako su snažna sjećanja koja bole žaloste, ljute i vode u osvetoljubivost. Pojedinačna sjećanja pritišću „ja“ da ih nekako dovede u red, ali ona – kako kaže sv. Maksim Ispovjedalac – raspiruju strasti koje sve imaju svoj izvor u samoljublju, koje je još štetnije od pojedinačnih strasti spomenutih kod Pavla, jer je njihov izvor.

Buđenje strasti uzrokuje vrlo osjetljive i složene procese: pojedinačna sjećanja bude strasti, a one pritišću um te uče putu smrti. Pojedinačna sjećanja žele biti uređena i zadovoljena te postaju put smrti – kako za pojedinca, tako za skupine, narodnosti i narode. Koliko samo ratova ima među narodima zbog neizliječenog spomena!

Novi čovjek pak doživljava da njegova pojedinačna sjećanja prihvaća Očeva ljubav po Kristu u Duhu Svetom, koji nam dariva tu ljubav. A ljubav može od razdijeljenih, odvojenih sjećanja stvoriti organizam, pretvoriti ih u priču ljubavi.

U Filokaliji nalazimo ovaj tekst Grgura Sinajskog: „Ono što istinski liječi spomen jest božansko sjećanje, koje je molitva utvrdila i učinila postojanim; odvojilo se od onoga što je po naravi i sjedinilo se s onim što nadilazi narav u snazi Duha” (Vrlo korisna poglavlja u stihovima 61).

Božja prisutnost u nama jest njegov spomen, jer spomen je ljubav koja sve prihvaća i preobražava u svečanu pripovijest, u gozbu, u liturgiju, gdje se Bog Otac čuva u spomenu one koje štiti u svojoj ljubavi. A njegova ostvarena ljubav je Krist, koji nas je prihvatio i preobrazio. U Njemu i sjećanja na zlo postaju milost, a rane sjaje u svjetlu Uskrsloga. U čovjeku se rađa čak i prošnja za one koji su mu nanijeli zlo. Tu se pokazuje da smo uistinu napustili tamu i zaodjenuli se svjetlošću, koja prebiva u nama kao Očev spomen.

„I kao što smo nosili sliku zemljanoga, nosit ćemo i sliku nebeskoga“ (1 Kor 15,49): sve što je bilo grijeh, zlo i bol, sada sjaji u svjetlu Uskrsloga Krista.

 

SJEMENA je rubrika Centra Aletti dostupna svake srijede.
Svakog tjedna, osim nedjeljne propovijedi u audio obliku (na talijanskom), bit će dostupno na web stranici LIPA produbljivanje nedjeljnih ili blagdanskih čitanja euharistijske liturgije.

 

POLSKI

W drugim czytaniu Paweł w swoim stylu, czyli bez ogródek, przypomina nam, abyśmy zwracali uwagę na to, jak żyjemy. List do Rzymian bardzo jasno i obszernie wyjaśnia tajemnicę odkupienia człowieka dokonanego w Chrystusie. Chrzest wszczepia nas w Chrystusa, łącząc nas z Jego śmiercią. Znamy Ojca naszego Pana Jezusa Chrystusa właśnie dlatego, że On, wskrzeszając swojego Syna, wskrzesza również nas.

Budzimy się po tym jak umarliśmy w Chrystusie, a Duch Święty otwiera nam oczy, aby objawić nam relację, która jest podstawą naszego życia, czyli synostwo(dziecięctwo). Duch uczy nas, jak odnosić się do Boga Ojca jako umiłowane dzieci w Chrystusie, a wraz z Nim uczymy się nazywać Boga „Ojcem naszym” i kochać innych jak siostry i braci. Tę nowość życia należy przeżywać całym sobą, tym kim jesteśmy, odrodzeni w Chrystusie, i nic nie może nas oddzielić od miłości, z jaką Chrystus nas strzeże (por. Rz 8,35-39).

Oczywiste jest, że w tym wszystkim obecny jest wymiar eschatologiczny, ponieważ oczekujemy dnia, w którym Chrystus objawi się w swojej chwale. Wtedy wszyscy, którzy są w Nim, którzy uznają Chrystusa Jezusa za swoje życie, pojawią się wraz z Nim w Jego chwale (por. Kol 3,3-4).

Jednak według Pawła, w oczekiwaniu na spełnienie, jesteśmy wezwani do przeżywania tego dnia w każdej chwili naszego życia.

Jesteśmy nieustannie wzywani i wspierani przez dar Ducha Świętego, aby być „na wzór obrazu Jego Syna” (Rz 8,29). W rzeczywistości Paweł w różnych fragmentach swoich listów podkreśla, że chodzi o życie nowością życia, tą nowością, którą jest naprawdę Chrystus Jezus, Syn Boży: „Dla mnie bowiem żyć – to Chrystus” (Flp 1,21). Naszym życiem jest Chrystus. Ale Chrystus jest światłością: „Ja jestem światłością” (J 8,12; J 9,5). Co więcej, życie, które Chrystus uosabia, jest światłością (por. J 1,4).

Ale bycie w Chrystusie nie oznacza po prostu bycia w świetle, tak jakby ktoś był po prostu wystawiony na działanie słońca. Życie, którym żyję i oddycham, jest światłem: zatem światło przenika całą moją egzystencję od wewnątrz. Krew Chrystusa jest Jego życiem, a Jego życie jest światłem. Mikołaj Kabasilas mówi, że dzięki Eucharystii stajemy się krewnymi Chrystusa. W moim wnętrzu płynie więc krew, która jest życiem, zōē, agapē i koinōnia, i jest prawdziwym światłem, które przyszło na świat i oświeca każdego człowieka (por. J 1,9). Ale uwaga: nie z zewnątrz, ale od wewnątrz.

Jeśli więc nasza krew nie jest już tą odziedziczoną po naturze ludzkiej, ale tą odrodzenia, to jasne jest, że również nasze życie nie jest już kierowane przez „ja” wywodzące się z natury ludzkiej, śmiertelnie zranionej przez grzech i dlatego podatnej na strach przed śmiercią (por. Hbr 2,14). Nasze życie jest życiem światła.

Ciemność należy do starego „ja”, ale jeśli zostało ono ukrzyżowane wraz z Chrystusem, to we mnie nie żyje już „ja”, które zostało zrodzone w ciele przez matkę i ojca. We mnie żyje nowy człowiek, to „ja”, które jest tak realnie zakorzenione w Chrystusie Jezusie, że mogę powiedzieć: „Teraz zaś już nie ja żyję, lecz żyje we mnie Chrystus” (Ga 2,20). A jeśli Chrystus żyje we mnie, to oczywiste jest, że uczynki wynikające ze sposobu życia typowego dla starej ludzkiej natury Adama już nie istnieją. Dlatego wszystkie te banalne namiętności, które wymienia Paweł, nie mają już nic wspólnego z nowością życia, w którym kroczymy (por. Rz 6,4).

„Odrzućmy więc uczynki ciemności, a przyobleczmy się w zbroję światła!” (Rz 13,12): tego wezwania nie należy rozumieć w sensie przyoblekania się w coś, co jest nam obce. Jak bowiem mówi wielki biblista Ugo Vanni, ubiór wyraża osobę. „Niegdyś bowiem byliście ciemnością, lecz teraz jesteście światłością w Panu: postępujcie jak dzieci światłości! Owocem bowiem światłości jest wszelka prawość i sprawiedliwość, i prawda” (Ef 5,8-9).

Jesteśmy dziećmi światłości, ponieważ mamy to samo zōē, co nasz Ojciec, które objawiło się w Chrystusie poprzez sposób, w jaki Chrystus przeżył swoją ludzką naturę. Jesteśmy uczestnikami tego światła, które jest sposobem życia Chrystusa. Dlatego oczywiste jest, że sposób życia starego człowieka nie należy do nas. To, co jest typowe dla tych, którzy żyją zgodnie z najbardziej instynktownymi porywami namiętności, takimi jak namiętność jedzenia, picia, seksu i oddają się lubieżności, nie ma nic wspólnego z nowością życia, które płynie w nas.

Przyobleczenie się w Chrystusa jest rzeczywistością bardziej złożoną i znacznie bardziej integralną. Nie wystarczy nie poddawać się tym przeciętnym namiętnościom: przyobleczenie się w Chrystusa oznacza również stanie się Jego manifestacją. Nie wystarczy nie robić pewnych rzeczy. Chodzi raczej o skierowanie uwagi na objawienie Chrystusa, która powinna przejawiać się poprzez nas, to znaczy poprzez nasz sposób bycia, chcenia, myślenia, odczuwania, pragnienia i działania.

Jednak często jesteśmy bardzo dobrzy w mówieniu i składaniu oświadczeń, ale manifestowanie Chrystusa wydaje się bardzo słabe. Co więcej, często objawia się On prawie wyłącznie w tej części Kościoła, która pozostaje ukryta i milcząca.

Ojcowie Kościoła powtarzali, że Żydzi opuścili Egipt w ciągu jednej nocy, ale aby Egipt opuścił ich, nie wystarczyło nawet czterdzieści lat. Oznacza to, że “ja” poddane ludzkiej naturze w rzeczywistości kocha tę niewolę. Jest coś w Egipcie, co wiąże “ja” z nostalgią. Ale, jak mówi Ivanov, nostalgia jest niebezpieczną patologią pamięci.

Na czym polega to przywiązanie do ciemności, które sprawia, że człowiek jest w stanie żyć jak w teatralnej fikcji, w której jest przekonany, że pozstaje w świetle, podczas gdy w rzeczywistości należy do ciemności, do starego człowieka?

Chodzi tu o coś, co dotyczy pamięci, a dokładniej o pomieszanie pamięci z indywidualnymi wspomnieniami. W języku włoskim słowo „ricordo” (wspomnienie) odnosi się do serca: pochodzi od łacińskiego recordari, wywodzącego się od cor cordis „serce”, z przedrostkiem „re-”, czyli „powrót do serca”, ponieważ serce uważano za siedzibę pamięci. Jest to właśnie proces duchowy: przejście od indywidualnego wspomnienia do całości, do organizmu.

Jeśli nie żyjemy prawdziwie w Duchu Świętym, wspomnienia same w sobie są związane z „ja” pochodzącym z natury ludzkiej, są związane ze starym człowiekiem. Wspomnienia, mówi Iwanow, świadczą o osłabieniu wiary. Są pozorem, ułudą pamięci. Kto oddala się od wiary i osuwa się w kierunku religii, zaczyna pracować nad wspomnieniami i porzuca pamięć. Wspomnienia są eklektyzmem, są oddzielone i nigdy nie zjednoczone w żywym organizmie. Dlatego zakłócają ducha człowieka.

Wspomnienia należą do “ja” starego człowieka. Te, które sprawiają przyjemność, są zawsze zbyt nieliczne i zbyt słabe, podczas gdy te, które sprawiają ból, wywołują płacz, gniew i skłaniają do zemsty, są zawsze zbyt liczne i zbyt silne. Wspomnienia wywierają presję na jaźń, aby zostały w jakiś sposób uporządkowane, ale, jak mówi św. Maksym Wyznawca, rozpalają namiętności, które wszystkie mają swoje korzenie w miłości własnej, a ta jest znacznie bardziej szkodliwa niż zwykłe namiętności wspomniane przez Pawła, ponieważ jest ich źródłem.

Rozbudzanie namiętności wymaga bardzo delikatnych i złożonych ruchów: wspomnienia poruszają namiętności, a intelekt poruszany przez nie wskazuje drogę śmierci. Wspomnienia, które chcą być uporządkowane, zaspokojone, stają się drogą śmierci zarówno dla jednostki, jak i dla grup, dla grup etnicznych i narodów. Ile wojen między narodami wybuchło z powodu niezagojonej pamięci!

Natomiast nowy człowiek doświadcza, że jego wspomnienia są przyjmowane w miłości Boga Ojca przez Chrystusa w Duchu, który obdarza nas tą miłością. A miłość jest w stanie przekształcić zbiór eklektycznych, oddzielnych wspomnień w jedną całość: sprawia, że stają się one opowieścią o miłości.

W Filokalii znajdujemy następujący tekst Grzegorza z Synaju: „To, co naprawdę leczy pamięć, to boskie wspomnienie utrwalone i utwierdzone poprzez modlitwę, które, odwracając się od tego, co jest zgodne z naturą, łączy się z tym, co jest poza naturą dzięki mocy Ducha”.

Obecność Boga w nas jest Jego pamięcią, ponieważ pamięć jest miłością, która przyjmuje i przemienia wszystko w radosną opowieść, w ucztę, w liturgię, gdzie Bóg Ojciec pamięta tych, którzy są strzeżeni w Jego miłości. A Jego miłość urzeczywistnia się w Chrystusie, który nas przyjął i przemienił. W Nim nawet złe wspomnienia stają się łaską, a rany rozjaśniają się światłem Zmartwychwstałego. Rodzi się także błaganie za tych, którzy wyrządzili nam krzywdę. Oto przykład, z którego wynika, że naprawdę opuściliśmy ciemność i przyoblekliśmy się w światło, które mieszka w nas jako pamięć o Bogu Ojcu.

„A jak nosiliśmy obraz ziemskiego [człowieka], tak też nosić będziemy obraz [człowieka] niebieskiego” (1 Kor 15,49): wszystko, co było grzechem, złem, bólem, teraz jaśnieje w świetle zmartwychwstałego Chrystusa

 

ZIARNA są rubryką Centro Aletti udostępnianą w każdą środę.
Każdego tygodnia, oprócz homilii niedzielnej w formie audio, na stronie LIPA będzie do dyspozycji pogłębienie czytań liturgicznych z eucharystii niedzielnej bądź świątecznej