[SEMI] III DOMENICA DI AVVENTO (ANNO A) 2

ITALIANO

La seconda lettura, che è brevissima, è tratta dall’ultimo capitolo della lettera di Giacomo.

“La venuta del Signore è vicina” (Gc 5,8): si tratta perciò di avere un atteggiamento di vigilanza, proprio di chi veramente attende una persona che sta per arrivare. In realtà, però, non stiamo semplicemente aspettando una persona ordinaria, perché con la venuta di questa persona giunge al compimento l’esistenza di tutto il creato e di ogni uomo. La sua venuta sarà la rivelazione di chi veramente siamo e di quale vita viviamo.

La prospettiva escatologica è un orizzonte che la nostra tradizione negli ultimi tempi ha praticamente dimenticato, o per lo meno non è una realtà così presente e palpabile come tutto ciò che ci circonda nel nostro vivere quotidiano.

Ma Vjačeslav I. Ivanov ci ricorda che ciò che c’è di più reale (realiora) nelle realtà immediate (realia) è quanto di queste realtà entra nell’eterna memoria di Cristo, quanto cioè di queste realtà è vissuto nella luce senza tramonto, nell’agapē di Cristo morto e risorto.

Nella Chiesa non è così frequente, né scontato, essere iniziati all’esperienza della vita nel corpo morto e risorto di Cristo, dove ci ritroviamo come assemblea gioiosa dei figli amati del Padre (cf Eb 12,22-23), consapevoli che questa è la realtà più reale delle cose percepite nella vita ordinaria (cf 1Cor 13,8). Se non affondiamo nella luce dell’ottavo giorno, se non cresciamo a partire dall’esperienza della risurrezione, non abbiamo ancora iniziato a vivere il battesimo. E, se non viviamo l’esistenza gli uni negli altri, nell’unità del corpo di Cristo morto e risorto, nell’agapē che è lo Spirito Santo, nella comunione filiale con il Padre, non abbiamo ancora vissuto l’eucaristia.

Per Giacomo, come anche per Paolo, questa familiarità con il compimento comunionale in Cristo è la caratteristica costante del cristiano. Ciò indica che il cuore della fede del cristiano è veramente la zōē, cioè vivere Cristo in noi (cf Fil 1,21) e vivere noi in Cristo (cf Rm 6,23). Ora, vivere in Cristo vuol dire vivere l’agapē che è in Cristo Gesù (cf Rm 8,39). E il principio di questa vita in Cristo e di Cristo in noi è lo Spirito Santo che abita in noi (cf Rm 8,9; Gc 4,5).

Perciò tutta la cura pastorale della Chiesa consiste nel favorire nel cristiano la maturazione di questa zōē che, se vissuta, fa sì che la nostra umanità ne sia attraversata, in modo che manifesti almeno qualcosa di Cristo (cf Gv 15,1-5): in qualche cosa diventiamo simili all’uomo celeste, così come una volta eravamo simili all’uomo terrestre (cf 1Cor 15,49). E l’uomo celeste è l’uomo risuscitato in Cristo Gesù.

Noi battezzati siamo già risuscitati e la certezza della speranza è che, anche se moriremo, vivremo (cf Rm 6,4-5; Fil 3,11). Proprio per questo l’attenzione va posta alla zōē e a come rimanere in Cristo, nel suo amore: “Rimanete in me e io in voi” (Gv 15,4). Rimanere nella zōē, cioè nella vita di Cristo e con Cristo, vuol dire rimanere nel suo amore, che è la comunione con il Padre e con le sorelle e i fratelli (cf Gv 15,9).

L’amore, dunque, non viene dal mio sforzo di amare, ma dal lasciarmi amare. Questa è la grande arte della vita spirituale: fare spazio affinché passi l’amore, affinché il mio io sia veramente quello risuscitato in Cristo, rigenerato in Cristo, dunque l’io dell’amore in Cristo, partecipe del mistero pasquale di Cristo (cf Gal 2,19-20). L’arte della vita spirituale è lasciare che l’amore penetri in tutto ciò che siamo nella propria natura umana, perché è attraverso di essa che l’amore si manifesta. È questo stesso amore che ci custodisce affinché continuiamo a vivere secondo la nostra identità, che è la vita di Cristo, e non torniamo a rianimare l’io dell’uomo vecchio, morto con Cristo nel battesimo.

Giacomo afferma che, nella vita di ciascuno di noi, c’è un ambito in cui più facilmente torna a fare da padrone l’io vecchio, l’io preoccupato soprattutto per sé stesso, che vive nella paura per sé e facilmente guarda gli altri come una minaccia nei propri confronti. Questo ambito per Giacomo è la lingua. Solo l’agapē è in grado di vedere la presenza degli altri in modo creativo, cioè con uno sguardo redento, anche quando ci procurano delle sofferenze, perché lo Spirito Santo ce le fa vivere con amore in Cristo e con Cristo, partecipando alle sue sofferenze (cf Fil 3,10).

Giacomo esorta apertamente a non lamentarsi gli uni degli altri. L’abitudine a criticare gli altri manifesta una mentalità che non sta maturando in Cristo, anzi è la via certa che conduce colui che si fa giudice dei fratelli ad essere un giorno giudicato da colui che, solo, è legislatore e giudice (cf Gc 3,1; 4,11-12; 5,9).

San Massimo il Confessore scrive: “Non c’è da tremare, restare sbigottiti e attoniti che Dio Padre non giudichi nessuno ma abbia dato il giudizio al Figlio? E il Figlio grida: Non giudicate, per non essere giudicati. Non condannate per non essere condannati. E l’Apostolo allo stesso modo: Non giudicate nulla prima del tempo, finché non venga il Signore, e: Con il giudizio con cui giudichi l’altro, condanni te stesso. Ma gli uomini, invece di piangere per i propri peccati, hanno tolto il giudizio al Figlio e, come se fossero senza peccato, si giudicano e si condannano a vicenda. Per questo restò attonito il cielo e la terra tremò; ma essi non si vergognano di essere insensibili” (III Centuria sulla carità, 54).

Ritorniamo alla questione della lingua, sottolineata da Giacomo. All’inizio della sua lettera Giacomo scrive: “Se qualcuno ritiene di essere religioso [cioè cristiano], ma non frena la lingua e inganna così il suo cuore, la sua religione [cioè la sua fede cristiana] è vana” (Gc 1,26). Per Giacomo la lingua è un organo piccolo, ma può vantarsi di cose grandi, perché può addirittura incendiare una grande foresta (cf Gc 3,5). La lingua esprime ciò da cui è abitato il cuore, cioè tutto l’uomo: “La bocca infatti esprime ciò che dal cuore sovrabbonda” (Mt 12,34).

Tuttavia, spesso tendiamo a parlare in modo tale da piacere alla maggioranza, per essere apprezzati da un maggior numero di persone e ricevere un più elevato numero di “like”: allora si finisce per parlare secondo il mondo. E perciò tanti, guardandoci, si domandano se non siamo come il resto del mondo.

Giacomo è molto chiaro: “Gente infedele! Non sapete che l’amore per il mondo è nemico di Dio? Chi dunque vuole essere amico del mondo si rende nemico di Dio” (Gc 4,4). Anzi, afferma addirittura che chi si lamenta degli altri, chi usa la lingua per sparlare e criticare gli altri, impiega un fuoco che appartiene alla Geenna (cf Gc 3,6). Pertanto, chi con il suo modo di parlare brucia gli altri traendo il fuoco dalla Geenna, manifesta non solo che la sua religione è vana (cf Gc 1,26), vuota, ma che lui stesso è vuoto e non ancora redento. Tanto è vero che san Massimo il Confessore scrive: “Chi è curioso di indagare i peccati altrui o giudica il fratello per un sospetto, non ha ancora dato principio alla propria conversione; né scruta per conoscere i propri peccati, in verità più pesanti di molti talenti di piombo; né sa donde nasca l’uomo dal cuore pesante, che ama la vanità e cerca la menzogna. Perciò, come uno stolto e camminando nelle tenebre, lasciàti i propri peccati, fantastica su quelli degli altri, sia reali che immaginati per sospetto” (III Centuria sulla carità, 55).

“Non ha ancora dato principio alla propria conversione”, afferma Massimo. Infatti, come lui stesso insegna, quando la lingua si esprime secondo questa passione, è segno che stiamo servendo e vivendo secondo l’amor proprio, cioè stiamo ancora alimentando la vita dell’io vecchio (cf Gc 3,8-12).

 

SEMI è la rubrica del Centro Aletti disponibile ogni mercoledì.
Ogni settimana, oltre all’omelia della domenica in formato audio, sarà disponibile sul sito LIPA un approfondimento delle letture della liturgia eucaristica domenicale o festiva.

 

ENGLISH

The second reading, which is very brief, is taken from the last chapter of the Letter of James.

“The coming of the Lord is near” (James 5:8): we must therefore be vigilant, as one who is truly awaiting the arrival of someone. However, we are not simply waiting for an ordinary person, because with the coming of this person, the existence of all creation and of every human being will be fulfilled. His coming will be the revelation of who we truly are and what kind of life we live.

The eschatological perspective is a horizon that our tradition has practically forgotten in recent times, or at least it is not present and palpable as a reality as is all that surrounds us in our daily lives.

But Vjačeslav I. Ivanov reminds us that what is most real (realiora) among immediate realities (realia) is how much of these realities enters into the eternal memory of Christ; that is, how much of these realities is lived in the light that never sets, in the agapē of Christ who died and rose again.

In the Church, the experience of being initiated into life in the dead and risen body of Christ is not so frequent, nor is it taken for granted. And yet it is in this experience that we find ourselves as a joyful assembly of the Father’s beloved children (cf. Heb 12:22-23), aware that this is the most real reality of the things perceived in ordinary life (cf. 1 Cor 13:8).

If we do not immerse ourselves in the light of the eighth day, if we do not grow from the experience of the resurrection, we have not yet begun to live our baptism. And if we do not live our existence in one another, in the unity of the body of Christ who died and rose again, in the agapē that is the Holy Spirit, in filial communion with the Father, we have not yet lived the Eucharist.

For James, as for Paul, this familiarity with our communal fulfilment in Christ is the constant characteristic of the Christian. This indicates that the heart of the Christian’s faith is truly zōē, that is, living Christ in us (cf. Phil 1:21) and living ourselves in Christ (cf. Rom 6:23). Now, living in Christ means living the agapē that is in Christ Jesus (cf. Rom 8:39). And the principle of this life in Christ and of Christ in us is the Holy Spirit who dwells in us (cf. Rom 8:9; Jas 4:5).

Therefore, all the pastoral care of the Church consists in fostering in Christians the maturation of zōē. If lived, this zōē permeates our humanity so that it manifests at least something of Christ (cf. Jn 15:1-5). In some way we become like the heavenly man, just as we were once like the earthly man (cf. 1 Cor 15:49). And the heavenly man is the man raised in Christ Jesus.

We who are baptised are already raised, and the certainty of our hope is that, even if we die, we will live (cf. Rom 6:4-5; Phil 3:11). Precisely for this reason, attention must be paid to zōē and to how to remain in Christ, in his love: “Abide in me as I abide in you” (Jn 15:4). Remaining in zōē, that is, in the life of Christ and with Christ, means remaining in his love, which is communion with the Father and with our sisters and brothers (cf. Jn 15:9).

Love, therefore, does not come from my effort to love, but from allowing myself to be loved. This is the great art of the spiritual life: making room for love to pass through, so that I / my-self may truly be the self that is risen in Christ, regenerated in Christ, and thus the self of love in Christ, participating in the Paschal mystery of Christ (cf. Gal 2:19-20). The art of the spiritual life is to let love penetrate everything we are in our human nature, because it is through it that love manifests itself. It is this same love that protects us so that we continue to live according to our identity, which is the life of Christ, and do not revert to revive the self of the old man, who died with Christ in baptism.

James affirms that, in each of our lives, there is an area where the old self, the self that is concerned above all with itself, that lives in fear for itself, and easily sees others as a threat to itself, more easily returns to dominate. For James, this area is language. Only agapē is capable of seeing the presence of others in a creative way, that is, with a redeemed gaze, even when they cause us suffering, because the Holy Spirit makes us live with love in Christ and with Christ, participating in his sufferings (cf. Phil 3:10).

James openly exhorts us not to complain about one another. The habit of criticising others reveals a mentality that is not maturing in Christ; indeed, it is the sure path that leads those who judge their brothers and sisters to one day be judged by the one who alone is lawgiver and judge (cf. Jas 3:1; 4:11-12; 5:9).

St. Maximus the Confessor writes: “There is no reason to be horrified, stupefied, astounded because God the Father judges no one and has given all judgment to the Son. The Son cries out: ‘Judge not that you may not be judged; condemn not that you may not be condemned.’Similarly the Apostle: “Judge not before the time, until the Lord come”. And: “With what judgment you judge another you condemn yourself.” But men, in foregoing to weep for their sins, take judgment away from the Son and do themselves, as though sinless, judge and condemn each other. “At this heaven is astounded,” earth is horrified, but they, in their insensitiveness, are not ashamed.”  (III Century on Love, 54).

Let us return to the question of the tongue, emphasised by James. At the beginning of his letter, James writes: “If any think they are religious [i.e. Christian], and do not bridle their tongues but deceive their hearts, their religion [i.e. their Christian faith] is worthless” (Jas 1:26). For James, the tongue is a small organ, but it can boast of great things, because it can even set a large forest on fire (cf. James 3:5). The tongue expresses what is in the heart, that is, the whole person: “For out of the abundance of the heart the mouth speaks” (Matthew 12:34).

However, we often tend to speak in such a way as to please the majority, to be appreciated by a greater number of people and to receive a higher number of “likes”: then we end up speaking according to the world. And so many, looking at us, wonder if we are not like the rest of the world.

James is very clear: “Adulterers! Do you not know that friendship with the world is enmity with God? Therefore whoever wishes to be a friend of the world becomes an enemy of God.” (Jas 4:4). Indeed, he even states that those who complain about others, who use their tongue to speak ill of and criticise others, employ a fire that belongs to Gehenna (cf. Jas 3:6). Therefore, those who burn others with their words, drawing fire from Gehenna, show not only that their religion is vain (cf. James 1:26) and empty, but that they themselves are empty and not yet redeemed. So much so that St. Maximus the Confessor writes: “The man that busies himself with other people’s sins or even judges his brother on a suspicion, has not yet laid the foundations of penitence nor begun to seek knowledge of his own sins (which are in fact heavier than many pounds of lead); nor does he know why it is that the man loving vanity and seeking after lies becomes heavy-hearted. Therefore, a senseless man going about in the dark, he lets his own sins go and pictures those of others, whether they do exist or he only suspects them.” (III Century on Love, 55).

“He has not yet begun his conversion,” says Maximus. In fact, as he teaches himself, when the tongue expresses itself according to this passion, it is a sign that we are serving and living according to self-love, that is, we are still feeding the life of the old self (cf. Jas 3:8-12).

SEEDS, the Aletti Centre’s column, is available every Wednesday.
Every week, in addition to the Sunday homily in audio format, an in-depth study of the readings from the Sunday or festive Eucharistic liturgy will be available on the LIPA website.

 

ESPAÑOL

La segunda lectura, que es muy breve, está tomada del último capítulo de la carta de Santiago.

“La venida del Señor está cerca” (Gc 5,8): se trata, por tanto, de tener una actitud de vigilancia, precisamente de quien realmente espera a una persona que está a punto de llegar. En realidad, no estamos simplemente esperando a una persona ordinaria, porque con la venida de esta persona se lleva  al cumplimiento la existencia de toda la creación y de todo hombre. Su venida será la revelación de quiénes somos realmente y de qué vida vivimos.

La perspectiva escatológica es un horizonte que nuestra tradición en los últimos tiempos prácticamente ha olvidado, o al menos no es una realidad tan presente y palpable como todo lo que nos rodea en nuestra vida cotidiana.

Pero Vjačeslav I. Ivanov nos recuerda que lo que es más real (realiora) en las realidades inmediatas (realia) es cuánto de estas realidades entra en la memoria eterna de Cristo, es decir, cuánto de estas realidades se vive en la luz sin puesta del sol, en el agapē de Cristo muerto y resucitado.

En la Iglesia no es tan frecuente, ni obvio, ser iniciado en la experiencia de la vida en el cuerpo muerto y resucitado de Cristo, donde nos encontramos como asamblea alegre de los hijos amados del Padre (cf Heb 12,22-23), conscientes de que esta es la realidad más real de las cosas percibidas en la vida ordinaria (cf 1Cor 13,8). Si no nos hundimos en la luz del octavo día, si no crecemos a partir de la experiencia de la resurrección, aún no hemos comenzado a vivir el bautismo. Y, si no vivimos la existencia unos en otros, en la unidad del cuerpo de Cristo muerto y resucitado, en la agapē que es el Espíritu Santo, en la comunión filial con el Padre, aún no hemos vivido la eucaristía.

Para Santiago, como también para Pablo, esta familiaridad con el cumplimiento comunial en Cristo es la característica constante del cristiano. Esto indica que el corazón de la fe del cristiano es verdaderamente la zōē, es decir, vivir a Cristo en nosotros (cf Fil 1,21) y vivir nosotros en Cristo (cf Rm 6,23). Ahora, vivir en Cristo significa vivir el agapē que está en Cristo Jesús (cf Rm 8,39). Y el principio de esta vida en Cristo y de Cristo en nosotros es el Espíritu Santo que habita en nosotros (cf Rm 8,9; Gc 4,5).

Por lo tanto, todo el cuidado pastoral de la Iglesia consiste en favorecer en el cristiano la maduración de esta zōē que, si se vive, hace que nuestra humanidad sea atravesada por ella, de modo que se manifieste al menos algo de Cristo (cf Jn 15,1-5): en algo nos volvemos similares al hombre celestial, así como una vez fuimos semejantes al hombre terrenal (cf. 1Cor 15,49). Y el hombre celestial es el hombre resucitado en Cristo Jesús.

Los bautizados ya hemos resucitado y la certeza de la esperanza es que, aunque muramos, viviremos (cf Rm 6,4-5; Fil 3,11). Precisamente por eso hay que prestar atención a la zōē y a cómo permanecer en Cristo, en su amor: “Permaneced en mí y yo en vosotros” (Jn 15,4). Permanecer en la zōē, es decir, en la vida de Cristo y con Cristo, significa permanecer en su amor, que es la comunión con el Padre y con las hermanas y hermanos (cf Jn 15,9).

El amor, por lo tanto, no viene de mi esfuerzo por amar, sino de dejarme amar. Este es el gran arte de la vida espiritual: hacer espacio para que pase el amor, para que mi yo sea verdaderamente el resucitado en Cristo, regenerado en Cristo, por lo tanto el yo del amor en Cristo, parte del misterio pascual de Cristo (cf Gal 2,19-20). El arte de la vida espiritual es dejar que el amor penetre en todo lo que somos en nuestra propia naturaleza humana, porque es a través de ella que el amor se manifiesta. Es este mismo amor el que nos guarda para que sigamos viviendo según nuestra identidad, que es la vida de Cristo, y no volvamos a reanimar el yo del viejo hombre, muerto con Cristo en el bautismo.

Santiago afirma que, en la vida de cada uno de nosotros, hay un ámbito en el que más fácilmente vuelve a ser el dueño el viejo yo, el yo preocupado sobre todo por sí mismo, que vive con miedo por sí mismo y ve fácilmente a los demás como una amenaza para sí mismos. Este ámbito para Santiago es el idioma. Solo el agapē es capaz de ver la presencia de los demás de manera creativa, es decir, con una mirada redimida, incluso cuando nos proporcionan sufrimientos, porque el Espíritu Santo nos los hace vivir con amor en Cristo y con Cristo, participando en sus sufrimientos (cf Fil 3,10).

Santiago exhorta abiertamente a no quejarse unos de otros. El hábito de criticar a los demás manifiesta una mentalidad que no está madurando en Cristo, de hecho es el camino seguro que lleva al que se hace juez de los hermanos a ser juzgado un día por el que, solo, es legislador y juez (cf St 3,1; 4,11-12; 5,9).

San Máximo el Confesor escribe: “¿No hay que temblar, quedarse esturnoso y asombrado de que Dios Padre no juzgue a nadie sino que haya dado juicio al Hijo? Y el Hijo grita: No juzguen, para no ser juzgados. No condenados por no ser condenados. Y el Apóstol de la misma manera: No juzgues nada antes de tiempo, hasta que venga el Señor, y: Con el juicio con el que juzgas al otro, te condenas a ti mismo. Pero los hombres, en lugar de llorar por sus propios pecados, han quitado el juicio al Hijo y, como si estuvieran sin pecado, se juzgan y se condenan unos a otros. Por eso el cielo se quedó atónito y la tierra tembló; pero no se avergüenzan de ser insensibles” (III Centuria sobre la caridad, 54).

Volvamos a la cuestión de la lengua, subrayada por Santiago. Al comienzo de su carta, Santiago escribe: “Si alguien cree que es religioso [es decir, cristiano], pero no frena la lengua y engaña así a su corazón, su religión [es decir, su fe cristiana] es vana” (St 1,26). Para Santiago, la lengua es un órgano pequeño, pero puede presumir de cosas grandes, porque puede incluso incendiar un gran bosque (cf St 3,5). La lengua expresa lo que habita el corazón, es decir, todo el hombre: “De hecho, la boca expresa lo que sobrebunda del corazón” (Mt 12,34).

Sin embargo, a menudo tendemos a hablar de tal manera que le guste a la mayoría, para ser apreciado por un mayor número de personas y recibir un mayor número de “me gusta”: entonces terminamos hablando según el mundo. Y por eso muchos, mirándonos, se preguntan si no somos como el resto del mundo.

Santiago es muy claro: “¡Gente infiel! ¿No sabes que el amor por el mundo es enemigo de Dios? Por lo tanto, el que quiere ser amigo del mundo se hace enemigo de Dios” (St 4,4). De hecho, incluso afirma que quien se queja de los demás, quien usa la lengua para hablar y criticar a los demás, emplea un fuego que pertenece a la Geenna (cf St 3,6). Por lo tanto, quien con su forma de hablar quema a los demás atrayendo fuego de la Geenna, manifiesta no sólo que su religión es vana (cf St 1,26), vacía, sino que él mismo está vacío y aún no redimido. Tanto es así que San Máximo el Confesor escribe: “Quien tiene curiosidad por investigar los pecados ajenos o juzga al hermano por sospechoso, aún no ha dado principio a su propia conversión; ni escudriña para conocer sus pecados, en verdad más pesados que muchos talentos de plomo; ni sabe de dónde nace el hombre de corazón pesado, que ama la vanidad y busca la mentira. Por lo tanto, como un tonto y caminando en la oscuridad, deja sus propios pecados, fantasea con los de los demás, tanto reales como imaginados por sospecha” (III Centuria sobre la caridad, 55).

“Todavía no ha dado principio a su conversión”, afirma Máximo. De hecho, como él mismo enseña, cuando el lenguaje se expresa según esta pasión, es señal de que estamos sirviendo y viviendo según el amor propio, es decir, todavía estamos alimentando la vida del viejo yo (cf St 3,8-12).

 

SEMILLAS es una publicación del Centro Aletti disponible todos los miércoles.
Cada semana, además del audio de la homilía dominical, estará disponible en el sitio de LIPA un comentario a las lecturas de la Liturgia del Domingo, como así también a las lecturas de la semana.

 

SLOVENŠČINA

Drugo berilo, ki je zelo kratko, je vzeto iz zadnjega poglavja Jakobovega pisma.

»Gospodov prihod se je približal« (Jak 5,8): zato gre za držo budnosti, značilno za tistega, ki resnično pričakuje osebo, ki prihaja. Vendar ne čakamo zgolj navadne osebe, kajti z njenim prihodom se dopolni obstoj celotnega stvarstva in vsakega človeka. Njegov prihod bo razodetje tega, kdo v resnici smo in kakšno življenje živimo.

Eshatološki pogled je obzorje, ki ga je naša tradicija v zadnjem času dejansko pozabila, ali pa vsaj ni več tako navzoče in otipljivo kot vse, kar nas obdaja v našem vsakdanjem življenju.

Toda Vjačeslav I. Ivanov nas spominja, da je to, kar je najbolj resnično (realiora) v neposrednih stvarnostih (realia), to, kar iz teh stvarnosti vstopa v Kristusov večni spomin, namreč, kar je od teh stvarnosti živeto v neugasljivi luči, v zastonjski ljubezni (agapē) Kristusa, ki je umrl in vstal.

V Cerkvi ni tako pogosto, niti samoumevno, da bi bili uvedeni v izkušnjo življenja v Kristusovem umrlem in vstalem telesu, kjer se znajdemo kot veseli zbor Očetovih ljubljenih otrok (prim. Heb 12,22-23), zavedajoč se, da je to najbolj resnična resničnost vseh stvari, ki jih zaznavamo v običajnem življenju (prim. 1 Kor 13,8). Če nismo potopljeni v svetlobo osmega dne, če ne rastemo iz izkušnje vstajenja, še nismo začeli živeti krsta. In če ne živimo drug v drugem, v edinosti Kristusovega umrlega in vstalega telesa, v zastonjski ljubezni, ki je Sveti Duh, v sinovskem občestvu z Očetom, še ne živimo evharistije.

Tako Jakobu kakor Pavlu je domača trajna značilnost kristjana, da se kot občestvo dopolnimo v Kristusu. To pomeni, da je srce krščanske vere zares življenje kot zōē, to je, da Kristus živi v nas (prim. Flp 1,21) in mi živimo v Kristusu (prim. Rim 6,23). Živeti v Kristusu pomeni živeti zastonjsko ljubezen, ki je v Jezusu Kristusu (prim. Rim 8,39). Začetek tega življenja v Kristusu in Kristusovega življenja v nas pa je Sveti Duh, ki prebiva v nas (prim. Rim 8,9; Jak 4,5).

Zato je vsa pastoralna skrb Cerkve v tem, da kristjana vodi k zorenju življenja kot zōē, ki – če je živeto – prežema našo človeškost, tako da razodeva vsaj nekaj Kristusovega (prim. Jn 15,1-5): v nečem postanemo podobni nebeškemu človeku, kakor smo bili nekoč podobni zemeljskemu (prim. 1 Kor 15,49). Nebeški človek pa je človek obujen v Jezusu Kristusu.

Mi, krščeni, smo že vstali in gotovost upanja je, da bomo, četudi umremo, živeli (prim. Rim 6,4-5; Flp 3,11). Prav zato je pozornost usmerjena na življenje kot zōē in na to, kako ostati v Kristusu, v njegovi ljubezni: »Ostanite v meni in jaz v vas« (Jn 15,4). Ostaniti v življenju kot zōē, to je v življenju Kristusa in s Kristusom, pomeni ostati v njegovi ljubezni, ki je občestvo z Očetom ter s sestrami in brati (prim. Jn 15,9).

Ljubezen torej ne prihaja iz mojega napora, da bi ljubil, temveč iz tega, da se pustim ljubiti. Velika umetnost duhovnega življenja je: narediti prostor, da se lahko ljubezen pretaka; da moj »jaz« resnično vstane v Kristusu, se prerodi v Kristusu – da postane »jaz« ljubezni v Kristusu, udeležen pri Kristusovi velikonočni skrivnosti (prim. Gal 2,19-20). Umetnost duhovnega življenja je dovoliti ljubezni, da prežame vse, kar smo v svoji človeški naravi, kajti prav po njej se ljubezen razodeva. Ta ista ljubezen nas tudi varuje, da lahko še naprej živimo svojo istovetnost, ki je Kristusovo življenje, in ne oživljamo spet starega človeka, ki je pri krstu umrl s Kristusom.

Jakob pravi, da je v življenju vsakega izmed nas nekaj, v čemer spet hitro zavlada stari »jaz« – jaz, ki je zaskrbljen predvsem zase, ki živi v strahu zase in druge hitro vidi kot grožnjo. Za Jakoba je to jezik. Samo zastonjska ljubezen lahko na druge gleda z ustvarjalnostjo, to je z odrešenim pogledom, tudi ko nam povzročajo trpljenje, kajti Sveti Duh nam daje, da ga živimo z ljubeznijo v Kristusu in s Kristusom, ko imamo delež pri njegovem trpljenju (prim. Flp 3,10).

Jakob odkrito vabi, naj se ne pritožujemo drug nad drugim. Navada, da kritiziramo druge, razodeva miselnost, ki ne zori v Kristusu – nasprotno, to je zanesljiva pot, da bo tistega, ki se postavlja za sodnika bratom, nekoč sodil on, ki je edini zakonodajalec in sodnik (prim. Jak 3,1; 4,11-12; 5,9).

Sveti Maksim Izpovedovalec piše: »Mar ne povzroča trepeta,  osuplosti in pretresenosti, da Oče ne sodi nikogar, temveč je sodbo dal Sinu? In Sin kliče: Ne sodite, da ne boste sojeni. Ne obsojajte, da ne boste obsojeni. In apostol podobno: Ne sodite ničesar pred časom, dokler ne pride Gospod; in: S sodbo, s katero sodiš drugega, obsodiš sam sebe. Ljudje pa, namesto da bi jokali nad lastnimi grehi, jemljejo sodbo Sinu in se, kakor da bi bili brez greha, med seboj sodijo in obsojajo. Zato so nebesa osupnila in se je zemlja stresla; oni pa se ne sramujejo svoje neobčutljivosti« (Tretja stotica o ljubezni, 54).

Vrnimo se k vprašanju jezika, ki ga Jakob poudarja. Na začetku svojega pisma piše: »Če kdo misli, da je pobožen [kristjan], pa ne brzda svojega jezika, ampak vara svoje srce, je njegova pobožnost [njegova krščanska vera] prazna« (Jak 1,26). Za Jakoba je jezik majhen ud, a se lahko ponaša z velikimi rečmi, saj lahko zaneti tudi velik gozd (prim. Jak 3,5). Jezik izrazi to, s čimer je napolnjeno srce, se pravi ves človek: »Usta govorijo, česar je srce polno« (Mt 12,34).

Vendar pogosto težimo k temu, da bi govorili tako, da bi ugajali večini, da bi bili všeč čim več ljudem in dobili čim več »všečkov«: tako končamo pri govorjenju po merilih sveta. Zato se mnogi, ko nas gledajo, sprašujejo, ali nismo enaki kot ostali svet.

Jakob je zelo jasen: »Prešuštniki, ali ne veste, da je prijateljstvo s svetom sovraštvo do Boga? Kdor torej hoče biti prijatelj svetu, postane sovražnik Bogu« (Jak 4,4). Še več, trdi celo, da kdor se pritožuje nad drugimi, kdor uporablja jezik za obrekovanje in kritiziranje, uporablja ogenj, ki prihaja iz pekla (prim. Jak 3,6). Zato kdor s svojim načinom govorjenja »sežiga« druge in jemlje ogenj iz pekla, razodeva ne le, da je njegova vera prazna (prim. Jak 1,26), ampak, da je tudi sam prazen in še ne odrešen. Sveti Maksim Izpovedovalec namreč zapiše: »Kdor rad brska po tujih grehih ali sodi brata zaradi suma, se sam še ni začel spreobračati; še ne preiskuje, da bi spoznal svoje grehe, ki so dejansko težji od mnogih talentov svinca; ne ve, od kod izvira človek težkega srca, ki ljubi ničevost in išče laž. Zato kot nespameten hodi v temi, opušča svoje grehe in si domišlja grehe drugih, tako resnične kot domnevne« (Tretja stoletnica o ljubezni, 55).

»Ni se še začel spreobračati,« pravi Maksim. Kajti, kot sam uči, ko se jezik izraža po tej strasti, je to znak, da služimo samoljubju in živimo iz njega, to je, da še vedno hranimo življenje starega »jaza« (prim. Jak 3,8-12).

SEMENA je rubrika Centra Aletti, ki je na voljo vsako sredo.
Vsak teden je na spletni strani LIPE poleg nedeljske homilije v zvočni obliki (v italijanščini) na voljo tudi poglobitev Božje besede nedeljske ali praznične svete maše.

 

HRVATSKI

Drugo čitanje, koje je vrlo kratko, uzeto je iz posljednjeg poglavlja Jakovljeve poslanice.

„Jer se dolazak Gospodnji približio!“ (Jak 5,8): stoga je riječ o stavu budnosti, svojstvenom onome tko doista iščekuje osobu koja dolazi. Međutim, ne čekamo samo običnu osobu, jer se njegovim dolaskom dovršava postojanje cjelokupnog stvorenja i svakog čovjeka. Njegov dolazak otkrit će čiji smo zapravo i kakav život živimo.

Eshatološki pogled je obzor koji je naša tradicija u posljednje vrijeme zapravo zaboravila, ili barem više nije tako prisutan i opipljiv kao sve ono što nas okružuje u našem svakodnevnom životu.

No, Vjačeslav I. Ivanov nas podsjeća da ono što je najstvarnije (realiora) u neposrednim stvarnostima (realia), jest ono što iz tih stvarnosti ulazi u Kristov vječni spomen, to jest, ono što je od tih stvarnosti življeno u neugasivom svjetlu, u besplatnoj ljubavi (agapē) Krista, koji je umro i uskrsnuo.

U Crkvi nije tako često, niti samo po sebi razumljivo, da smo uvedeni u iskustvo života u Kristovu umrlom i uskrslom tijelu, gdje se nalazimo kao radosni skup Očeve ljubljene djece (usp. Heb 12,22-23), svjesni da je to najstvarnija stvarnost svih stvari koje opažamo u redovitom životu (usp. 1 Kor 13,8). Ako ne uronimo u svjetlost osmoga dana, ako ne rastemo iz iskustva uskrsnuća, još nismo počeli živjeti krštenje. I ako ne živimo jedni u drugima, u jedinstvu Kristovog umrlog i uskrslog tijela, u besplatnoj ljubavi koja je Duh Sveti, u sinovskom zajedništvu s Ocem, još ne živimo euharistiju.

I Jakovu i Pavlu bliska je značajka kršćanina da se kao zajedništvo ispunjavamo u Kristu. To znači da je srce kršćanske vjere doista život kao zōē, to jest da Krist živi u nama (usp. Fil 1,21) i mi živimo u Kristu (usp. Rim 6,23). Živjeti u Kristu znači živjeti besplatnu ljubav koja je u Kristu Isusu (usp. Rim 8,39). Početak tog života u Kristu i Kristova života u nama jest Duh Sveti koji prebiva u nama (usp. Rim 8,9; Jak 4,5).

Zato je sva pastoralna skrb Crkve u tome da kršćanina vodi u sazrijevanju života kao zōē, koji – ako je življen – prožima naše čovještvo, tako da očituje barem nešto Kristovog (usp. Iv 15,1-5): u nečemu postajemo slični nebeskom čovjeku, kao što smo nekoć bili slični zemaljskom (usp. 1 Kor 15,49). Nebeski čovjek je pak čovjek uskrišen u Isusu Kristu.

Mi kršteni već smo uskrsnuli i sigurnost nade je da ćemo, makar i umrli, živjeti (usp. Rim 6,4-5; Fil 3,11). Upravo zato pozornost treba usmjeriti na život kao zōē i na to kako ostati u Kristu, u njegovoj ljubavi: „Ostanite u meni i ja u vama“ (Iv 15, 4). Ostati u životu kao zōē, to jest u životu Krista i s Kristom, znači ostati u njegovoj ljubavi, koja je zajedništvo s Ocem te sa sestrama i braćom (usp. Iv 15,9).

Ljubav, dakle, ne dolazi iz mog napora da ljubim, već iz dopuštanja da budem ljubljen. Veliko umijeće duhovnog života je: napraviti prostor da ljubav može protjecati, da moj „ja“ uistinu uskrsne u Kristu, preporodi se u Kristu – da postane „ja“ ljubavi u Kristu, dionik Kristova pashalnog otajstva (usp. Gal 2,19-20). Umijeće duhovnog života je dopustiti ljubavi da prožme sve što jesmo u svojoj ljudskoj naravi, jer se upravo preko nje ljubav očituje. Ta ista ljubav nas čuva da možemo i dalje živjeti svoj identitet, koji je Kristov život, i da ne oživljavamo ponovno starog čovjeka, koji je na krštenju umro s Kristom.

Jakov kaže da u životu svakoga od nas postoji nešto u čemu ponovno brzo zavlada stari „ja“ – „ja“ koji je zabrinut prvenstveno za sebe, koji živi u strahu za sebe i druge s lakoćom vidi kao prijetnju. Za Jakova to je jezik. Samo besplatna ljubav može na druge gledati s kreativnošću, to jest s otkupljenim pogledom, čak i kada nam nanose patnje, jer nam Duh Sveti daje da ih živimo s ljubavlju u Kristu i s Kristom, kada sudjelujemo u njegovim patnjama (usp. Fil 3,10).

Jakov otvoreno poziva da se ne tužimo jedni na druge. Navika kritiziranja drugih očituje mentalitet koji ne sazrijeva u Kristu – naprotiv, to je siguran put da će onome tko se postavlja za suca braći, jednom suditi Onaj koji je jedini zakonodavac i sudac (usp. Jak 3,1; 4,11-12; 5,9).

Sveti Maksim Ispovjedalac piše: „Zar ne izaziva drhtanje, zaprepaštenje i potresenost to da Bog Otac ne sudi nikoga, nego je sud predao Sinu? A Sin viče: ‘Ne sudite, da ne budete suđeni. Ne osuđujte, da ne budete osuđeni.’ I Apostol slično: ‘Ne sudite ništa prije vremena, dok ne dođe Gospodin’; i: ‘Sudom kojim sudiš drugoga, osuđuješ samoga sebe’. Ljudi pak, umjesto da plaču nad vlastitim grijesima, oduzimaju sud Sinu i, kao da su bez grijeha, međusobno se sude i osuđuju. Zato su se nebesa zaprepastila i zemlja se potresla; a oni se ne stide svoje bezosjećajnosti“ (Treća stotica o ljubavi, 54).

Vratimo se pitanju jezika koje Jakov naglašava. Na početku svoje poslanice piše: „Smatra li se tko bogoljubnim [tj. kršćaninom], a ne obuzdava svoga jezika, nego zavarava srce svoje, isprazna je njegova bogoljubnost [tj. njegova kršćanska vjera]“ (Jak 1,26). Za Jakova je jezik malen ud, ali se može hvaliti velikim stvarima, jer može zapaliti i veliku šumu (usp. Jak 3,5). Jezik izražava ono čime je ispunjeno srce, to jest čitav čovjek: „Ta iz obilja srca usta govore!“ (Mt 12,34).

Međutim, često smo skloni govoriti tako da ugodimo većini, da se svidimo što većem broju ljudi i da dobijemo što više „lajkova“: tako završimo u govorenju po mjerilima svijeta. Zato se mnogi, kad nas gledaju, pitaju nismo li isti kao i ostali svijet.

Jakov je vrlo jasan: „Preljubnici! Ne znate li da je prijateljstvo sa svijetom neprijateljstvo prema Bogu? Tko god dakle hoće da bude prijatelj svijeta, promeće se u neprijatelja Božjega“ (Jak 4,4). Štoviše, tvrdi čak da onaj tko se tuži na druge, tko koristi jezik za ogovaranje i kritiziranje, koristi vatru koja dolazi iz pakla (usp. Jak 3,6). Zato onaj tko svojim načinom govora „spaljuje“ uzimajući vatru iz pakla, očituje ne samo da je njegova vjera prazna (usp. Jak 1,26), nego da je i sam prazan i još neotkupljen. Naime, sveti Maksim Ispovjedalac piše: „Tko voli čeprkati po tuđim grijesima ili sudi brata zbog sumnje, još se nije počeo obraćati; još ne istražuje kako bi upoznao svoje grijehe, koji su zapravo teži od mnogih talenata olova; ne zna odakle se rađa čovjek teška srca, koji ljubi ispraznost i traži laž. Zato kao bezuman hoda u tami, zapušta svoje grijehe i umišlja grijehe drugih, kako stvarne tako i navodne“ (Treća stotica o ljubavi, 55).

„Još se nije počeo obraćati“, kaže Maksim. Jer, kao što sam uči, kada se jezik izražava preko te strasti, to je znak da služimo samoljublju i živimo po njemu, to jest da još uvijek hranimo život starog „ja“ (usp. Jak 3,8-12).

 

SJEMENA je rubrika Centra Aletti dostupna svake srijede.
Svakog tjedna, osim nedjeljne propovijedi u audio obliku (na talijanskom), bit će dostupno na web stranici LIPA produbljivanje nedjeljnih ili blagdanskih čitanja euharistijske liturgije.

 

POLSKI

Drugie czytanie, które jest bardzo krótkie, pochodzi z ostatniego rozdziału Listu św. Jakuba.

„Przyjście Pana jest już bliskie” (Jk 5,8): chodzi zatem o zachowanie postawy czujności, właściwej dla tych, którzy naprawdę oczekują osoby, która ma wkrótce przybyć. W rzeczywistości jednak nie czekamy po prostu na zwykłą osobę, ponieważ wraz z przyjściem tej osoby dopełnia się istnienie całego stworzenia i każdego człowieka. Jego przyjście będzie objawieniem tego, kim naprawdę jesteśmy i jakim życiem żyjemy.

Perspektywa eschatologiczna jest horyzontem, o którym nasza tradycja w ostatnim czasie praktycznie zapomniała, a przynajmniej nie jest on tak obecny i namacalny jak wszystko, co nas otacza w codziennym życiu.

Jednak Wiaczesław I. Iwanow przypomina nam, że tym, co jest najbardziej rzeczywiste (realiora) w rzeczywistości bezpośredniej (realia), jest to, co z tej rzeczywistości trafia do wiecznej pamięci Chrystusa, czyli to, co z tej rzeczywistości przeżywa się w niegasnącym świetle, w agapē Chrystusa, który umarł i zmartwychwstał.

W Kościele nie jest tak częste ani oczywiste, abyśmy zostali wprowadzeni w doświadczenie życia w martwym i zmartwychwstałym ciele Chrystusa, gdzie spotykamy się jako radosne zgromadzenie umiłowanych dzieci Ojca (por. Hbr 12,22-23), świadomi, że jest to rzeczywistość bardziej realna niż rzeczy postrzegane w zwykłym życiu (por. 1 Kor 13,8). Jeśli nie zanurzymy się w świetle ósmego dnia, jeśli nie wzrastamy, wychodząc od doświadczenia zmartwychwstania, to nie zaczęliśmy jeszcze żyć chrztem.

A jeśli nie żyjemy razem w jedności umarłego i zmartwychwstałego Ciała Chrystusa, w agape, którą jest Duch Święty, w synowskiej komunii z Ojcem, to nie doświadczyliśmy jeszcze Eucharystii.

Dla Jakuba, podobnie jak dla Pawła, ta bliska znajomość wspólnotowego spełnienia w Chrystusie jest stałą cechą chrześcijanina. Oznacza to, że sednem wiary chrześcijańskiej jest naprawdę zōē, czyli życie Chrystusa w nas (por. Flp 1,21) i życie nas w Chrystusie (por. Rz 6,23). A żyć w Chrystusie oznacza żyć agapē, która jest w Chrystusie Jezusie (por. Rz 8,39). A początkiem tego życia w Chrystusie i Chrystusa w nas jest Duch Święty, który w nas mieszka (por. Rz 8,9; Jk 4,5).

Dlatego cała troska duszpasterska Kościoła polega na wspieraniu w chrześcijaninie dojrzewania tej zōē, która, jeśli jest przeżywana, sprawia, że nasze człowieczeństwo zostaje nią przeniknięte, w taki sposób, aby przejawiało przynajmniej coś z Chrystusa (por. J 15,1-5): w czymś stajemy się podobni do człowieka niebieskiego, tak jak kiedyś byliśmy podobni do człowieka ziemskiego (por. 1 Kor 15,49). A człowiek niebieski to człowiek zmartwychwstały w Chrystusie Jezusie.

My, ochrzczeni, już zmartwychwstaliśmy, a pewnością nadziei jest to, że nawet jeśli umrzemy, będziemy żyć (por. Rz 6,4-5; Flp 3,11). Właśnie dlatego należy zwrócić uwagę na zōē i na to, jak trwać w Chrystusie, w Jego miłości: „Wytrwajcie we Mnie, a Ja [będę trwał] w was” (J 15,4). Trwanie w zōē, czyli w życiu Chrystusa i z Chrystusem, oznacza trwanie w Jego miłości, która jest komunią z Ojcem, z siostrami i braćmi (por. J 15,9).

Miłość nie wynika zatem z mojego wysiłku, by kochać, ale z tego, że pozwalam się kochać. To jest wielka sztuka życia duchowego: stworzyć przestrzeń, aby miłość mogła przejść, aby moje “ja” było naprawdę zmartwychwstałe w Chrystusie, odrodzone w Chrystusie, a zatem „ja” miłości w Chrystusie, uczestniczące w paschalnej tajemnicy Chrystusa (por. Ga 2,19-20). Sztuka życia duchowego polega na tym, aby pozwolić miłości przeniknąć wszystko, czym jesteśmy w naszej ludzkiej naturze, ponieważ to właśnie poprzez nią miłość się objawia.

To właśnie ta miłość strzeże nas, abyśmy nadal żyli zgodnie z naszą tożsamością, którą jest życie Chrystusa, i nie powracali do ożywiania „ja” starego człowieka, który umarł wraz z Chrystusem w chrzcie.

Jakub twierdzi, że w życiu każdego z nas istnieje obszar, w którym łatwiej powraca stare „ja”, które troszczy się przede wszystkim o siebie, żyje w strachu o siebie i łatwo postrzega innych jako zagrożenie dla siebie. Dla Jakuba tym obszarem jest język. Tylko agapē jest w stanie dostrzegać obecność innych w sposób twórczy, to znaczy z odkupionym spojrzeniem, nawet gdy sprawiają nam cierpienie, ponieważ Duch Święty pozwala nam przeżywać je z miłością w Chrystusie i z Chrystusem, uczestnicząc w Jego cierpieniach (por. Flp 3,10).

Jakub otwarcie zachęca, aby nie narzekać na siebie nawzajem. Zwyczaj krytykowania innych świadczy o mentalności, która nie dojrzewa w Chrystusie, a wręcz przeciwnie, jest pewną drogą, która prowadzi tego, kto osądza braci, do tego, że pewnego dnia sam zostanie osądzony przez tego, który jako jedyny jest prawodawcą i sędzią (por. Jk 3,1; 4,11-12; 5,9).

Święty Maksym Wyznawca pisze: „Czy nie należy drżeć, być przerażonym i zdumionym, że Bóg Ojciec nie osądza nikogo, ale przekazał osąd Synowi? A Syn woła: Nie osądzajcie, abyście nie byli osądzeni. Nie potępiajcie, abyście nie byli potępieni. Apostoł również mówi: Nie osądzajcie niczego przedwcześnie, dopóki nie przyjdzie Pan, oraz: Osądzając innych, potępiacie samych siebie. Ale ludzie, zamiast płakać nad własnymi grzechami, odebrali Synowi prawo osądzania i, jakby byli bez grzechu, osądzają i potępiają się nawzajem. Dlatego niebo było zdumione, a ziemia zadrżała; ale oni nie wstydzą się swojej niewrażliwości” (III Rozdziały o miłości, 54).

Wróćmy do kwestii języka, podkreślonej przez Jakuba. Na początku swojego listu Jakub pisze: „Jeżeli ktoś uważa się za człowieka religijnego, lecz łudząc serce swoje nie powściąga swego języka, to pobożność jego pozbawiona jest podstaw” (Jk 1,26). Dla Jakuba język jest małym organem, ale może się chlubić wielkimi rzeczami, ponieważ może nawet podpalić wielki las (por. Jk 3,5). Język wyraża to, co mieszka w sercu, czyli w całym człowieku: „Przecież z obfitości serca usta mówią” (Mt 12,34).

Jednak często mamy tendencję do mówienia w taki sposób, aby podobać się większości, aby być docenianym przez większą liczbę osób i otrzymać większą liczbę „lajków”: w ten sposób kończymy mówiąc zgodnie z tym, co mówi świat. I dlatego wielu, patrząc na nas, zastanawia się, czy nie jesteśmy tacy sami jak reszta świata.

Jakub jest bardzo klarowny: „Cudzołożnicy, czy nie wiecie, że przyjaźń ze światem jest nieprzyjaźnią z Bogiem? Jeżeli więc ktoś zamierzałby być przyjacielem świata, staje się nieprzyjacielem Boga” (Jk 4,4). Co więcej, stwierdza nawet, że ten, kto narzeka na innych, kto używa języka do obgadywania i krytykowania innych, posługuje się ogniem, który należy do piekła (por. Jk 3,6). Dlatego ten, kto swoim sposobem mówienia pali innych, czerpiąc ogień z piekła, pokazuje nie tylko, że jego religia jest próżna (por. Jk 1,26), pusta, ale także, że on sam jest pusty i jeszcze nie odkupiony.

Tak bardzo, że św. Maksym Wyznawca pisze: „Kto jest ciekawy grzechów innych lub osądza brata na podstawie podejrzeń, nie rozpoczął jeszcze własnego nawrócenia; nie bada też swoich grzechów, które są w rzeczywistości cięższe niż wiele talentów ołowiu; nie wie też, skąd bierze się człowiek o ciężkim sercu, który kocha próżność i szuka kłamstwa. Dlatego, jak głupiec, krocząc w ciemności, porzucając własne grzechy, fantazjuje o grzechach innych, zarówno prawdziwych, jak i wyobrażonych na podstawie podejrzeń” (III Rozdziały o miłości, 55).

„Nie rozpoczął jeszcze swojego nawrócenia” – twierdzi Maksym. Rzeczywiście, jak on sam naucza, kiedy język wyraża się zgodnie z tą namiętnością, jest to znak, że służymy i żyjemy zgodnie z miłością własną, to znaczy nadal podtrzymujemy w nas życie starego człowieka (por. Jk 3,8-12).

 

ZIARNA są rubryką Centro Aletti udostępnianą w każdą środę.
Każdego tygodnia, oprócz homilii niedzielnej w formie audio, na stronie LIPA będzie do dyspozycji pogłębienie czytań liturgicznych z eucharystii niedzielnej bądź świątecznej