[SEMI] IV DOMENICA DI AVVENTO (ANNO A) 2

ITALIANO

Paolo, scrivendo ai Romani, dice di sé stesso di essere il “servo di Cristo Gesù, apostolo per chiamata, scelto per annunciare il Vangelo di Dio” (1,1).

Paolo si definisce “servo”, anzi in greco viene usata la parola “schiavo” (doulos). Come mai Paolo si considera schiavo di Cristo? È piuttosto strano e di per sé non suscita attrazione il pensiero di essere cristiani per diventare schiavi.

Per comprendere il senso di questa parola, è importante anzitutto ricordare che nell’Antico Testamento coloro che hanno un ruolo chiave nell’opera di Dio sono chiamati “servi”: Mosè è servo di Dio (cf Dt 34,5), come anche Giosuè (cf Gdc 2,8) e Davide (cf Sal 18,1; Sal 89,21), e tanti altri ancora. Il titolo “servo di Dio” pone in risalto che la persona non agisce secondo la propria volontà, ma si mette completamente a disposizione di Dio. È Dio che agisce tramite il suo servo.

 

“Il cuore del re è un corso d’acqua in mano al Signore: lo dirige dovunque egli vuole” (Pr 21,1).

 

Questo totale servizio a Dio si realizza sullo sfondo dell’amore di Dio verso il suo servo e sull’orizzonte della bontà del cuore di Dio che, attraverso il suo servo, fa fluire i suoi doni sul popolo (cf 1Cr 17,19; Sal 119,124).

Ora, Paolo non si limita a impiegare la parola “servo”, ma usa la parola “schiavo”. E certamente lo fa per evidenziare qualcosa di significativo. Dal momento che sta scrivendo ai Romani, è importante ricordare cos’era uno schiavo a Roma. Lo schiavo era praticamente proprietà del padrone: si tratta di un’appartenenza assoluta.

Paolo si serve proprio di questo appellativo per sottolineare la sua totale appartenenza a Cristo, un’appartenenza libera da ogni interesse di guadagno e di profitto. Tanto è vero che usa persino la parola “prigioniero”. Addirittura, giunge ad affermare che il fatto di essere prigioniero per Cristo in realtà torna completamente a vantaggio della diffusione del Vangelo (cf Fil 1,12-13). Non solo: scrive anche che è prigioniero in Cristo (cf Ef 4,1). Paolo ci tiene a far vedere che lui è in Cristo, che è di Cristo e Cristo è l’unico a cui appartiene la sua vita, perché il suo vivere è Cristo: “Per me infatti il vivere è Cristo” (Fil 1,21).

“L’amore del Cristo infatti ci possiede” (2Cor 5,14). In greco è molto forte, perché il verbo che esprime “ci possiede” (synechei) si dovrebbe tradurre letteralmente “ci ha in pugno”.

Se non apparteniamo totalmente a Cristo come fonte della zōē, cioè della vita veramente comunionale, che è quella di Dio, con un’appartenenza che è partecipazione alla sua vita, si cercheranno altre fonti e altre appartenenze. E su questa via, si scivola facilmente in un’altra schiavitù, che è quella dell’uomo vecchio, schiavo del peccato perché schiacciato dalla paura della morte (cf Rm 6,16).

Ci sono davanti all’uomo due vie: la morte e la vita, “perché il salario del peccato è la morte, ma il dono di Dio è la vita eterna – cioè la zōē – in Cristo Gesù, nostro Signore” (Rm 6,23). Eravamo tutti schiavi del peccato e sottomessi alla paura della morte, ma grazie all’obbedienza della fede che conduce alla giustizia siamo stati resi schiavi della giustizia (cf Rm 6,17-18).

Ma questa schiavitù è qualcosa di totalmente nuovo. Non si tratta della schiavitù conosciuta a Roma. Paolo si serve di questa parola per dire qualcosa di inaudito: “E voi non avete ricevuto uno spirito da schiavi per ricadere nella paura, ma avete ricevuto lo Spirito che rende figli adottivi, per mezzo del quale gridiamo: «Abbà! Padre!»” (Rm 8,15).

Questa appartenenza totale è libera, perché nasce dall’amore del Padre che dà la vita ai figli nell’amore. Lo stesso Spirito Santo, che ci innesta nella figliolanza, versa nel nostro cuore l’amore (cf Rm 5,5) affinché possiamo appartenere al Padre con amore, cioè liberamente. Dove la relazione è vissuta nell’amore, si vive da figli liberi. E, se la relazione è libera, non c’è possibilità che venga tradita o fuorviata.

“Nel suo grande amore, Dio non ha voluto costringere la nostra libertà, anche se avrebbe potuto farlo; ma ci ha lasciati venire a lui col solo amore del nostro cuore” (Isacco il Siro, I Collezione, 1, 74).

È chiaro allora, ed ha un significato molto profondo, che Paolo sottolinei che è “apostolo per chiamata” ed è stato “scelto per annunciare il Vangelo di Dio”, che – come dirà poi – è Cristo stesso nel mistero della sua incarnazione, morte e risurrezione. Paolo, l’apostolo chiamato e scelto, non si è proposto da sé. E, alla fine del brano che abbiamo ascoltato, arriva ad estendere questa chiamata di Dio, in Cristo, a tutti i cristiani “che sono a Roma, amati da Dio e santi per chiamata”.

La redenzione è davvero un cambiamento dell’ambiente in cui esistiamo, perché è un trovarsi in Cristo (cf Fil 3,9). Cristo è la nostra vita e la nostra dimora. L’unica cosa che ci è richiesta è l’accoglienza di questo dono, lasciarsi rigenerare come figli amati e rimanere in questo amore (cf Gv 15,9).

Ora, poiché nessuno può darsi da solo l’amore, è evidente che il fondamento è Cristo. Cristo è la fonte della mia esistenza ed è lo Spirito Santo a donare quell’amore che impedisce che nel cristiano possa penetrare lo spirito di schiavitù.

Ma, se non viviamo nello Spirito Santo, radicati nella vita del Figlio, prima o poi avvertiamo il bisogno di essere confermati, stimati, riconosciuti, per avere almeno la sensazione di essere amati. Se non siamo stati chiamati e scelti, semplicemente siamo noi che ci siamo autoproposti. Ma, se ci siamo autoproposti, ci mancherà sempre l’amore, dal momento che non possiamo darcelo da soli.

Per una cultura come la nostra, che pure è cresciuta su uno sfondo cristiano, è assolutamente normale dar credito al desiderio delle persone che proiettano su di sé un immaginario legato alla propria autorealizzazione anche quando si parla della propria vocazione (<2vorrei essere prete”, “missionario”, ecc.). Ma se partiamo da noi stessi, è inevitabile che si rimanga affamati d’amore.

Di conseguenza è facile che ci rapportiamo agli altri attendendo di ricevere da loro quello che, secondo un modo di pensare individuocentrico, si identifica con l’essere amati, e cioè essere riconosciuti, apprezzati, stimati, confermati attraverso il consenso ricevuto. Talvolta anche nella Chiesa ci si ritrova ad essere in sintonia con la mentalità del mondo, presi dalla bramosia dei “like”. Si tratta di una vera e propria schiavitù, tuttavia molto diffusa e paradossalmente apprezzata negli ambienti più disparati: dalla famiglia, alla scuola, al mondo del lavoro, ai vari gruppi di appartenenza, ecc. Si cerca di piacere, di attirare il consenso e l’apprezzamento degli altri. Ma, di fronte ad un tale atteggiamento, sarebbe importante chiedersi: a chi realmente appartiene la mia persona?

Paolo rimane totalmente consegnato a Cristo e, in Cristo, al Padre, immerso nella vita dello Spirito Santo, che lo rende libero al punto che può scrivere: “È forse il consenso degli uomini che cerco, oppure quello di Dio? O cerco di piacere agli uomini? Se cercassi ancora di piacere agli uomini, non sarei servitore [in greco viene detto ancora “schiavo”, doulos] di Cristo!” (Gal 1,10).

“Non sono forse libero, io? Non sono forse un apostolo?… Infatti, pur essendo libero da tutti, mi sono fatto servo di tutti per guadagnarne il maggior numero” (1Cor 9,1.19). Anche qui Paolo usa un verbo che contiene il termine “schiavo” (edoulōsa), da cui viene il nostro “farsi servo”.

 

SEMI è la rubrica del Centro Aletti disponibile ogni mercoledì.
Ogni settimana, oltre all’omelia della domenica in formato audio, sarà disponibile sul sito LIPA un approfondimento delle letture della liturgia eucaristica domenicale o festiva.

 

ENGLISH

Writing to the Romans, Paul describes himself as the “servant of Jesus Christ, called to be an apostle, set apart for the gospel of God” (1:1).

Paul calls himself a “servant”. In fact, the Greek word “slave” (doulos) is used. Why does Paul consider himself a slave of Christ? It is rather strange and, in itself, the idea of being a Christian in order to become a slave is not very appealing.

To understand the meaning of this word, it is important first of all to remember that in the Old Testament those who play a key role in God’s work are called “servants”: Moses is a servant of God (cf. Deut. 34:5), as are Joshua (cf. Judg. 2:8) and David (cf. Ps. 18:1; Ps. 89:21), and many others. The title “servant of God” emphasises that the person does not act according to his own will but places himself completely at God’s disposal. It is God who acts through his servant.

“Like a stream is the king’s heart in the hand of the LORD; wherever it pleases him, he directs it.” (Pr. 21:1).

This total service to God is realised against the backdrop of God’s love for his servant and within the horizon of the goodness of God’s heart, who pours out his gifts on the people through his servant (cf. 1 Chr 17:19; Ps 119:124).

Now, Paul does not limit himself to using the word “servant” but uses the word “slave”. Certainly, he does so to highlight something significant. Since he is writing to the Romans, it is important to remember what a slave was in Rome. The slave was practically the property of the master: it was a matter of absolute ownership.

Paul uses this very term to emphasise his total belonging to Christ, a belonging free from any interest in gain or profit; so much so that he uses the word “prisoner”. He even goes so far as to say that being a prisoner for Christ actually works to the advantage of spreading the Gospel (cf. Phil 1:12-13). Not only that, but he also writes that he is a prisoner in Christ (cf. Eph 4:1). Paul is keen to show that he is in Christ, that he belongs to Christ and that Christ is the only one to whom his life belongs, because his life is Christ: “For to me life is Christ” (Phil 1:21).

“For the love of Christ impels us” (2 Cor 5:14). In Greek, this is very strong because the verb that expresses “possesses us” (synechei) should be translated literally as “has us in its grip”.

If we do not belong totally to Christ as the source of zōē, that is, of God’s life which is true communal life and a belonging that is participation in his life, we will seek other sources and other belongings. On this path, we easily slip into another slavery, that of the old Adam who is a slave to sin because he is crushed by the fear of death (cf. Rom 6:16).

There are two paths before man: death and life, “For the wages of sin is death, but the free gift of God is eternal life—that is, zōē— in Christ Jesus our Lord.” (Rom 6:23). We were all slaves to sin and subject to the fear of death, but thanks to the obedience of faith that leads to righteousness, we have been made slaves to righteousness (cf. Rom 6:17-18).

But this slavery is something totally new. It is not the slavery known in Rome. Paul uses this word to say something unheard of: “For you did not receive a spirit of slavery to fall back into fear, but you received a spirit of adoption, through which we cry, ‘Abba! Father!’” (Rom 8:15).

This total belonging is free, because it comes from the love of the Father who gives life to his children in love. The Holy Spirit himself, who grafts us into sonship, pours love into our hearts (cf. Rom 5:5) so that we may belong to the Father in love, that is, freely. Where the relationship is lived in love, we live as free children. And if the relationship is free, there is no possibility of it being betrayed or misled.

“In his great love, God did not want to force our freedom, even though he could have done so; but he let us come to him with the love of our hearts alone” (Isaac the Syrian, I Collection, 1, 74).

It is clear then, and it has a very profound meaning, that Paul emphasises that he is an “apostle by calling” and was “chosen to proclaim the Gospel of God”, which – as he will later say – is Christ himself in the mystery of his incarnation, death and resurrection. Paul, the apostle called and chosen, did not propose himself. And, at the end of the passage we have heard, he extends this call of God, in Christ, to all Christians, that is, “the beloved of God in Rome, called to be holy.” (Rom 1:1).

Redemption is truly a change in the environment in which we exist, because it is a finding ourselves in Christ (cf. Phil 3:9). Christ is our life and our dwelling place. The only thing required of us is to accept this gift, to allow ourselves to be regenerated as beloved children and to remain in this love (cf. Jn 15:9).

Now, since no one can give love to themselves, it is clear that the foundation is Christ. Christ is the source of my existence, and it is the Holy Spirit who gives that love which prevents the spirit of slavery from entering the Christian.

But if we do not live in the Holy Spirit, rooted in the life of the Son, sooner or later we will feel the need to be confirmed, esteemed, recognised, in order to at least have the feeling of being loved. If we have not been called and chosen, then we have proposed ourselves. But if we have proposed ourselves, we will always lack love, since we cannot give it to ourselves.

In a culture like ours, which has grown up in a Christian context, it is absolutely normal to give credence to the desires of people who project onto themselves an image that is linked to their own self-realisation, even when it comes to their vocation (“I would like to be a priest” of “a missionary,” etc.). But if we start from ourselves, it is inevitable that we will remain hungry for love.

As a result, we easily relate to others expecting to receive from them that which an individualistic way of thinking identifies as being loved: that is, being recognised, being appreciated, being esteemed, and being confirmed through the consent we receive. Sometimes even in the Church, we find ourselves in tune with this mentality of the world, caught up in the craving for “likes”. This is a real slavery, yet it is widespread and paradoxically appreciated in the most diverse environments: the family, school, the world of work, various groups to which we belong, etc. We seek to please, to attract the approval and appreciation of others. But, faced with such an attitude, it would be important to ask ourselves: to whom do I really belong?

Paul remains totally devoted to Christ and, in Christ, to the Father, immersed in the life of the Holy Spirit, which makes him so free that he can write: “Am I now currying favor with human beings or God? Or am I seeking to please people? If I were still trying to please people, I would not be a slave [in Greek it is still called “slave”, doulos] of Christ!” (Gal 1:10).

“Am I not free? Am I not an apostle? … Although I am free in regard to all, I have made myself a slave to all so as to win over as many as possible.” (1 Cor 9:1, 19). Here too, Paul uses a verb that contains the term “slave” (edoulōsa), from which we get our “to become a servant”.

SEEDS, the Aletti Centre’s column, is available every Wednesday.
Every week, in addition to the Sunday homily in audio format, an in-depth study of the readings from the Sunday or festive Eucharistic liturgy will be available on the LIPA website.

 

ESPAÑOL

Pablo, escribiendo a los romanos, dice de sí mismo que es «siervo de Cristo Jesús, apóstol por vocación, elegido para anunciar el Evangelio de Dios» (1,1).

Esto es prácticamente todo el texto propuesto como segunda lectura, y es importante retomarlo en su totalidad.

Pablo se define como «siervo», es más, en griego se utiliza la palabra «esclavo» (doulos). ¿Por qué Pablo se considera esclavo de Cristo? Es bastante extraño y, en sí mismo, no resulta atractivo el pensamiento de ser cristianos para convertirse en esclavos.

Para comprender el sentido de esta palabra, es importante recordar ante todo que en el Antiguo Testamento aquellos que tienen un papel clave en la obra de Dios son llamados «siervos»: Moisés es siervo de Dios (cf. Dt 34,5), al igual que Josué (cf. Jue 2,8) y David (cf. Sal 18,1; Sal 89,21), y muchos otros más. El título «siervo de Dios» destaca que la persona no actúa según su propia voluntad, sino que se pone completamente a disposición de Dios. Es Dios quien actúa a través de su siervo.

«El corazón del rey es como un arroyo en manos del Señor: lo dirige donde quiere» (Pr 21,1).

Este servicio total a Dios se realiza en el contexto del amor de Dios hacia su siervo y en el horizonte de la bondad del corazón de Dios que, a través de su siervo, derrama sus dones sobre el pueblo (cf. 1 Cr 17,19; Sal 119,124).

Ahora bien, Pablo no se limita a emplear la palabra «siervo», sino que utiliza la palabra «esclavo». Y sin duda lo hace para resaltar algo significativo. Dado que está escribiendo a los romanos, es importante recordar lo que era un esclavo en Roma. El esclavo era prácticamente propiedad del amo: se trata de una pertenencia absoluta.

Pablo utiliza precisamente este término para subrayar su pertenencia total a Cristo, una pertenencia libre de cualquier interés de ganancia y beneficio. Tanto es así que incluso utiliza la palabra «prisionero». Llega incluso a afirmar que el hecho de ser prisionero por Cristo beneficia en realidad completamente a la difusión del Evangelio (cf. Fil 1,12-13). No solo eso: también escribe que es prisionero en Cristo (cf. Ef 4,1). Pablo quiere mostrar que él está en Cristo, que es de Cristo y que Cristo es el único al que pertenece su vida, porque su vida es Cristo: «Para mí, vivir es Cristo» (Fil 1,21).

«Porque el amor de Cristo nos impulsa» (2 Cor 5,14). En griego es muy fuerte, porque el verbo que expresa «nos impulsa» (synechei) debería traducirse literalmente «nos tiene en sus manos».

Si no pertenecemos totalmente a Cristo como fuente de la zōē, es decir, de la vida verdaderamente comunitaria, que es la de Dios, con una pertenencia que es participación en su vida, se buscarán otras fuentes y otras pertenencias. Y en este camino, se desliza fácilmente hacia otra esclavitud, la del hombre viejo, esclavo del pecado porque está aplastado por el miedo a la muerte (cf. Rom 6,16).

Ante el hombre hay dos caminos: la muerte y la vida, «porque la paga del pecado es muerte, pero la dádiva de Dios es vida eterna —es decir, la zōē— en Cristo Jesús, nuestro Señor» (Rm 6,23). Todos éramos esclavos del pecado y estábamos sometidos al miedo a la muerte, pero gracias a la obediencia de la fe que conduce a la justicia, hemos sido hechos esclavos de la justicia (cf. Rm 6,17-18).

Pero esta esclavitud es algo totalmente nuevo. No se trata de la esclavitud conocida en Roma. Pablo utiliza esta palabra para decir algo inaudito: «Y vosotros no habéis recibido un espíritu de esclavitud para volver al temor, sino que habéis recibido un espíritu de adopción, por el cual clamamos: “¡Abba, Padre!”» (Rom 8,15).

Esta pertenencia total es libre, porque nace del amor del Padre que da la vida a los hijos en el amor. El mismo Espíritu Santo, que nos injerta en la filiación, derrama en nuestro corazón el amor (cf. Rm 5,5) para que podamos pertenecer al Padre con amor, es decir, libremente. Donde la relación se vive en el amor, se vive como hijos libres. Y, si la relación es libre, no hay posibilidad de que sea traicionada o desviada.

«En su gran amor, Dios no quiso coaccionar nuestra libertad, aunque podría haberlo hecho; sino que nos dejó venir a él solo con el amor de nuestro corazón» (Isaac el Sirio, I Colección, 1, 74).

Es claro, pues, y tiene un significado muy profundo, que Pablo subraye que es «apóstol por vocación» y que ha sido «elegido para anunciar el Evangelio de Dios», que —como dirá más adelante— es Cristo mismo en el misterio de su encarnación, muerte y resurrección. Pablo, el apóstol llamado y elegido, no se propuso a sí mismo. Y, al final del pasaje que hemos escuchado, llega a extender esta llamada de Dios, en Cristo, a todos los cristianos «que están en Roma, amados por Dios y santos por vocación».

La redención es realmente un cambio del entorno en el que existimos, porque es encontrarse en Cristo (cf. Fil 1,9). Cristo es nuestra vida y nuestra morada. Lo único que se nos pide es acoger este don, dejarnos regenerar como hijos amados y permanecer en este amor (cf. Jn 15,9).

Ahora bien, dado que nadie puede darse amor a sí mismo, es evidente que el fundamento es Cristo. Cristo es la fuente de mi existencia y es el Espíritu Santo quien da ese amor que impide que el espíritu de esclavitud penetre en el cristiano.

Pero, si no vivimos en el Espíritu Santo, arraigados en la vida del Hijo, tarde o temprano sentimos la necesidad de ser confirmados, estimados, reconocidos, para tener al menos la sensación de ser amados. Si no hemos sido llamados y elegidos, simplemente somos nosotros los que nos hemos auto propuesto. Pero, si nos hemos auto propuesto, siempre nos faltará el amor, ya que no podemos dárnoslo a nosotros mismos.

Para una cultura como la nuestra, que ha crecido en un contexto cristiano, es absolutamente normal dar crédito al deseo de las personas que proyectan sobre sí mismas una imagen relacionada con su propia autorrealización, incluso cuando se trata de su vocación («me gustaría ser sacerdote», «misionero», etc.). Pero si partimos de nosotros mismos, es inevitable que sigamos hambrientos de amor.

En consecuencia, es fácil que nos relacionemos con los demás esperando recibir de ellos lo que, según una forma de pensar egocéntrica, se identifica con ser amados, es decir, ser reconocidos, apreciados, estimados, confirmados a través del consenso recibido. A veces, incluso en la Iglesia, nos encontramos en sintonía con la mentalidad del mundo, atrapados por la codicia de los «me gusta». Se trata de una verdadera esclavitud, sin embargo, muy extendida y paradójicamente apreciada en los más diversos ámbitos: desde la familia, la escuela, el mundo laboral, los diversos grupos de pertenencia, etc. Se busca agradar, atraer el consenso y el aprecio de los demás. Pero, ante tal actitud, sería importante preguntarse: ¿a quién pertenece realmente mi persona?

Pablo permanece totalmente entregado a Cristo y, en Cristo, al Padre, inmerso en la vida del Espíritu Santo, que lo hace libre hasta el punto de poder escribir: «¿Es acaso el consentimiento de los hombres lo que busco, o el de Dios? ¿O trato de complacer a los hombres? Si todavía tratara de complacer a los hombres, no sería siervo [en griego se dice todavía «esclavo», doulos] de Cristo» (Gálatas 1,10).

«¿Acaso no soy libre? ¿No soy apóstol? […] De hecho, aunque soy libre respecto a todos, me he hecho siervo de todos para ganar a tantos como sea posible» (1 Cor 9,1.19). También aquí Pablo utiliza un verbo que contiene el término «esclavo» (edoulōsa), del que deriva nuestro «hacerse siervo».

 

SEMILLAS es una publicación del Centro Aletti disponible todos los miércoles.
Cada semana, además del audio de la homilía dominical, estará disponible en el sitio de LIPA un comentario a las lecturas de la Liturgia del Domingo, como así también a las lecturas de la semana.

 

SLOVENŠČINA

Pavel piše Rimljanom in o sebi pravi, da je »služabnik Jezusa Kristusa, poklican za apostola, odbran za Božji evangelij« (Rim 1,1).

Pavel se opredeli kot »služabnik«, v grščini uporabljena celo beseda »suženj« (doulos). Kako to, da se ima Pavel za Kristusovega sužnja? To je precej nenavadno in misel, da bi bili kristjani zato, da postanemo sužnji, ni nič kaj privlačna.

Da bi razumeli pomen te besede, je pomembno, da se najprej spomnimo, da so v Stari zavezi tisti, ki imajo ključno vlogo v Božjem delu, imenovani »služabniki«: Mojzes je Božji služabnik (prim. 5 Mz 34,5), prav tako Jozue (prim. Sod 2,8) in David (prim. Ps 18,1; Ps 89,21) ter mnogi drugi. Naziv »Božji služabnik« poudari, da človek ne deluje po lastni volji, temveč se da popolnoma na razpolago Bogu. Bog deluje po svojem služabniku.

 

»Kakor tekoča voda je kraljevo srce v Gospodovi roki, usmerja ga, kakor mu je po volji« (Prg 21,1).

 

To popolno služenje Bogu se uresničuje na temelju Božje ljubezni do njegovega služabnika in na obzorju dobrote Božjega srca, ki po svojem služabniku razliva svoje darove na ljudstvo (prim. 1 Krn 17,19; Ps 119,124).

Pavel pa se ne omeji na rabo besede »služabnik«, temveč uporabi besedo »suženj«. Gotovo to stori, da bi poudaril nekaj pomembnega. Ker piše Rimljanom, je pomembno spomniti, kaj je v Rimu pomenilo biti suženj. Suženj je bil last gospodarja: gre za popolno pripadnost.

Pavel s tem nazivom poudari svojo popolno pripadnost Kristusu, svobodno pripadnost brez vsakega interesa dobička ali koristi. Uporablja celo besedo »jetnik«. In gre še dlje: trdi, da je dejstvo, da je jetnik zaradi Kristusa, v resnici povsem v prid širjenju evangelija (prim. Flp 1,12-13). Ne samo to: piše tudi, da je jetnik v Kristusu (prim. Ef 4,1). Pavlu je zelo pomembno pokazati, da je v Kristusu, da je Kristusov in da je Kristus edini, ki mu pripada njegovo življenje, kajti njegovo življenje je Kristus: »Kajti živeti je zame Kristus« (Flp 1,21).

»Kristusova ljubezen nas namreč žene« (2 Kor 5,14). V grščini je to zelo močno, saj bi glagol, ki pomeni »žene«, (synechei) dobesedno lahko prevedli kot »nas drži v svojih rokah«.

Če Kristusu ne pripadamo popolnoma kot izviru življenja kot zōē, torej resnično občestvenega življenja, ki je Božje življenje, s pripadnostjo, ki je udeleženost pri njegovem življenju, bomo iskali druge izvire in druge pripadnosti. Po tej poti pa zlahka zdrsnemo v drugo suženjstvo: v suženjstvo starega človeka, sužnja greha, saj ga tlači strah pred smrtjo (prim. Rim 6,16).

Pred človekom sta dve poti: smrt in življenje; »plačilo za greh je namreč smrt; milostni Božji dar pa je večno življenje – to je življenje kot zōē – v Kristusu Jezusu, našem Gospodu« (Rim 6,23). Vsi smo bili sužnji greha in podvrženi strahu pred smrtjo, toda po poslušnosti vere, ki vodi v pravičnost, smo postali sužnji pravičnosti (prim. Rim 6,17-18).

Vendar je to suženjstvo nekaj povsem novega. Ne gre za suženjstvo, kakršnega so poznali v Rimu. Pavel uporabi to besedo, da bi povedal nekaj nezaslišanega: »Saj niste prejeli duha suženjstva, da bi spet zapadli v strah, ampak ste prejeli duha posinovljenja, v katerem kličemo: ›Aba, Oče!‹« (Rim 8,15).

Ta popolna pripadnost je svobodna, ker se rodi iz ljubezni Očeta, ki daje otrokom življenje v ljubezni. Sveti Duh, ki nas vceplja v sinovstvo, izliva v naša srca ljubezen (prim. Rim 5,5), da bi mogli Očetu pripadati z ljubeznijo, torej svobodno. Kjer je odnos živet v ljubezni, živimo kot svobodni otroci. In če je odnos svoboden, ni možnosti, da bi bil izdan ali zaveden.

»V svoji veliki ljubezni Bog ni hotel prisiliti naše svobode, čeprav bi to lahko storil, temveč nam je pustil, da pridemo k njemu zgolj z ljubeznijo svojega srca« (Izak Sirski, Prva zbirka, 1,74).

Zato je jasno in ima zelo globok pomen, da Pavel poudari, da je »poklican za apostola« in da je bil »odbran za Božji evangelij«, ki je – kot bo kasneje povedal – Kristus sam v skrivnosti svojega učlovečenja, smrti in vstajenja. Pavel, poklicani in odbrani apostol, se ni ponudil sam. In ob koncu odlomka, ki smo ga poslušali, to Božjo poklicanost v Kristusu razširi na vse kristjane »v Rimu, Božje ljubljence, poklicane k svetosti«.

Odrešenje je resnično sprememba okolja, v katerem bivamo, kajti pomeni znajti se v Kristusu (prim. Flp 3,9). Kristus je naše življenje in naše prebivališče. Edino, kar se od nas pričakuje, je sprejetje tega daru: pustiti se preroditi kot ljubljeni otroci in ostati v tej ljubezni (prim. Jn 15,9).

Ker pa si nihče ne more sam dati ljubezni, je očitno, da je temelj Kristus. Kristus je izvir mojega obstoja in Sveti Duh je tisti, ki podarja ljubezen, ki preprečuje, da bi v kristjana prodrl duh suženjstva.

Če pa ne živimo v Svetem Duhu, ukoreninjeni v življenju Sina, prej ali slej zaznamo potrebo, da bi bili potrjeni, cenjeni, priznani, da bi vsaj imeli občutek, da smo ljubljeni. Če nismo poklicani in izbrani, potem smo se preprosto ponudili sami. Če pa smo se ponudili sami, nam bo vedno manjkala ljubezen, ker si je ne moremo dati sami.

Za kulturo, kakršna je naša, ki je sicer zrasla na krščanskem ozadju, je povsem običajno, da se verjame željam ljudi, ki nase projicirajo predstave o lastni samouresničitvi, tudi ko govorijo o svojem poklicu (»rad bi bil duhovnik«, »misijonar« itd.). Toda, če izhajamo iz sebe, je neizogibno, da ostanemo lačni ljubezni.

Posledično se hitro zgodi, da se do drugih vedemo tako, da od njih pričakujemo, da nam bodo dali to, kar se v vase zaverovanem načinu razmišljanja istoveti z biti ljubljen: biti prepoznan, cenjen, spoštovan, potrjen. Včasih se tudi v Cerkvi znajdemo v sozvočju z miselnostjo sveta, ujeti v hlepenje po »všečkih«. To je prava oblika suženjstva, čeprav zelo razširjena in paradoksno cenjena v najrazličnejših okoljih: v družini, šoli, svetu dela, v različnih skupinah itd. Človek želi ugajati, dobiti naklonjenost in priznanje drugih. Toda ob takšni drži bi se bilo pomembno vprašati: komu v resnici pripada moja oseba?

Pavel ostaja popolnoma izročen Kristusu in v Kristusu Očetu, potopljen v življenje Svetega Duha, ki ga osvobaja do te mere, da lahko zapiše: »Koga si torej zdaj skušam pridobiti na svojo stran, ljudi ali Boga? Si mar prizadevam, da bi ugajal ljudem? Ko bi še hotel ugajati ljudem, ne bi bil Kristusov služabnik [v grščini spet ‘suženj’, doulos]« (Gal 1,10).

»Mar nisem svoboden? Mar nisem apostol? … Čeprav sem namreč od vseh svoboden, sem postal vsem služabnik, da bi jih čim več pridobil« (1 Kor 9,1.19). Tudi tukaj Pavel uporabi glagol, ki vsebuje izraz »suženj« (edoulōsa), iz katerega izhaja naš izraz »postati služabnik«.

 

SEMENA je rubrika Centra Aletti, ki je na voljo vsako sredo.
Vsak teden je na spletni strani LIPE poleg nedeljske homilije v zvočni obliki (v italijanščini) na voljo tudi poglobitev Božje besede nedeljske ali praznične svete maše.

 

HRVATSKI

Pavao piše Rimljanima i za sebe kaže da je „sluga Krista Isusa, pozvan za apostola, odlučen za evanđelje Božje“ (Rim 1,1).

Pavao sebe naziva „slugom“, a u grčkom je čak upotrijebljena riječ „rob“ (doulos). Kako to da Pavao sebe smatra Kristovim robom? To je prilično neobično, a i sama pomisao da smo kršćani zato da bismo postali robovi, nije nimalo privlačna.

Da bismo razumjeli značenje te riječi, važno je najprije se prisjetiti da se u Starom zavjetu oni koji imaju ključnu ulogu u Božjem djelu nazivaju „slugama“: Mojsije je sluga Božji (usp. Pnz 34,5), isto tako Jošua (usp. Suci 2,8) i David (usp. Ps 18,1; Ps 89,21) te mnogi drugi. Naslov „sluga Božji“ naglašava da čovjek ne djeluje prema vlastitoj volji, već se potpuno stavlja na raspolaganje Bogu. Bog djeluje preko svoga sluge.

„Kraljevo je srce u ruci Gospodnjoj kao voda tekućica; vodi ga kuda god hoće“ (Izr 21,1).

To potpuno služenje Bogu ostvaruje se na temelju Božje ljubavi prema njegovom sluzi i na obzoru dobrote Božjeg srca, koje po svome sluzi izlijeva svoje darove na narod (usp. 1 Ljet 17,19; Ps 119,124).

Pavao se pak ne ograničava samo na uporabu riječi „sluga“, već koristi riječ „rob“. Sigurno to čini kako bi naglasio nešto važno. Budući da piše Rimljanima, važno je podsjetiti što je u Rimu značilo biti rob. Rob je bio vlasništvo gospodara: radi se o potpunoj pripadnosti.

Pavao tim nazivom naglašava svoju potpunu pripadnost Kristu, slobodnu pripadnost bez ikakvog interesa za dobitak ili korist. Koristi čak i riječ „zatvorenik“. I ide još dalje: tvrdi da činjenica što je zatvorenik radi Krista, zapravo sasvim ide u prilog širenju evanđelja (usp. Fil 1,12-13). Ne samo to: piše i da je sužanj u Kristu (usp. Ef 4,1). Pavlu je vrlo važno pokazati da je u Kristu, da je Kristov i da je Krist jedini kojemu pripada njegov život, jer njegov život je Krist: „Ta meni je živjeti Krist“ (Fil 1,21).

„Jer ljubav nas Kristova obuzima“ (2 Kor 5,14). U grčkom je to vrlo snažno, jer bi se glagol koji znači „obuzima“ (synechei), doslovno mogao prevesti „drži nas u svojim rukama“.

Ako ne pripadamo potpuno Kristu kao izvoru života kao zōē, dakle istinski zajedničarskog života koji je Božji život, pripadnošću koja je dioništvo u njegovu životu, tražit ćemo druge izvore i druge pripadnosti. Tim putem pak lako kliznemo u drugo ropstvo: u ropstvo starog čovjeka, roba grijeha, jer ga pritišće strah od smrti (usp. Rim 6,16).

Pred čovjekom su dva puta: smrt i život; „jer plaća je grijeha smrt, a dar Božji jest život vječni – to je život kao zōē – u Kristu Isusu, Gospodinu našem“ (Rim 6,23). Svi smo bili robovi grijeha i podložni strahu od smrti, ali po poslušnosti vjere, koja vodi u pravednost, postali smo robovi pravednosti (usp. Rim 6,17-18).

Ipak, to ropstvo je nešto sasvim novo. Ne radi se o ropstvu kakvo su poznavali u Rimu. Pavao koristi tu riječ kako bi rekao nešto nečuveno: „Ta ne primiste duh robovanja da se opet bojite, nego primiste Duha posinstva u kojem kličemo: »Abba! Oče!«“ (Rim 8,15).

Ta potpuna pripadnost je slobodna jer se rađa iz ljubavi Oca, koji djeci daje život u ljubavi. Duh Sveti, koji nas ucjepljuje u sinovstvo, izlijeva u naša srca ljubav (usp. Rim 5,5), kako bismo mogli pripadati Ocu s ljubavlju, dakle slobodno. Gdje se odnos živi u ljubavi, živimo kao slobodna djeca. A ako je odnos slobodan, nema mogućnosti da bude izdan ili zaveden.

„U svojoj velikoj ljubavi Bog nije htio prisiliti našu slobodu, iako je to mogao učiniti, već nam je dopustio da dođemo k njemu samo s ljubavlju svoga srca“ (Izak Sirijac, Prva zbirka, 1, 74).

Zato je jasno i ima vrlo duboko značenje to što Pavao naglašava da je „pozvan za apostola“ i da je bio „odlučen (izabran) za naviještanje evanđelja Božjeg“, koje je – kako će kasnije reći – sam Krist u otajstvu svoga utjelovljenja, smrti i uskrsnuća. Pavao, pozvani i izabrani apostol, nije se ponudio sam. I na kraju ulomka koji smo slušali, taj Božji poziv u Kristu proširuje na sve kršćane „u Rimu, miljenicima Božjim, pozvanicima, svetima“.

Otkupljenje je uistinu promjena okruženja u kojem boravimo, jer znači naći se u Kristu (usp. Fil 1,9). Krist je naš život i naše boravište. Jedino što se od nas očekuje jest prihvaćanje toga dara: dopustiti da se preporodimo kao ljubljena djeca i ostati u toj ljubavi (usp. Iv 15,9).

No, budući da si nitko ne može sâm dati ljubav, očito je da je temelj Krist. Krist je izvor moga postojanja, a Duh Sveti je onaj koji daruje ljubav, koja sprječava da u kršćanina prodre duh ropstva.

Ako pak ne živimo u Duhu Svetom, ukorijenjeni u životu Sina, prije ili kasnije osjetimo potrebu da budemo potvrđeni, cijenjeni, priznati, kako bismo barem imali osjećaj da smo voljeni. Ako nismo pozvani i izabrani, onda smo se jednostavno ponudili sami. A ako smo se ponudili sami, uvijek će nam nedostajati ljubavi jer je sami sebi ne možemo dati.

Za kulturu kakva je naša, koja je doduše izrasla na kršćanskoj pozadini, sasvim je uobičajeno vjerovati željama ljudi koji na sebe projiciraju predodžbe o vlastitom samoostvarenju, čak i kada govore o vlastitom pozivu („rado bih bio svećenik“, „misionar“, itd.). Ali, ako polazimo od sebe, neizbježno je da ostanemo gladni ljubavi.

Posljedično se brzo dogodi da se prema drugima ponašamo tako da od njih očekujemo da nam daju ono što se u egocentričnom načinu razmišljanja poistovjećuje s time da budemo voljeni: biti prepoznat, cijenjen, poštovan, potvrđen. Ponekad se i u Crkvi nađemo u suglasju s mentalitetom svijeta, zarobljeni u žudnji za „lajkovima“. To je pravi oblik ropstva, iako vrlo raširen i paradoksalno cijenjen u najrazličitijim okruženjima: u obitelji, školi, svijetu rada, u različitim skupinama, itd. Čovjek želi ugađati, pridobiti naklonost i priznanje drugih. No, pred takvim stavom bilo bi važno zapitati se: kome zapravo pripada moja osoba?

Pavao ostaje potpuno predan Kristu i u Kristu Ocu, uronjen u život Duha Svetoga, koji ga oslobađa do te mjere da može napisati: „Doista, nastojim li ovo pridobiti ljude ili Boga? Ili idem li za tim da ljudima ugodim? Kad bih sveudilj nastojao ljudima ugađati, ne bih bio Kristov sluga [u grčkom opet „rob“, doulos]“ (Gal 1,10).

„Nisam li ja slobodan? Nisam li apostol?… Jer premda slobodan od sviju, sâm sebe svima učinih slugom da ih što više steknem“ (1 Kor 9,1.19). I ovdje Pavao koristi glagol koji sadrži izraz „rob“ (edoulōsa), iz kojeg proizlazi naš izraz „učiniti se slugom“.

 

SJEMENA je rubrika Centra Aletti dostupna svake srijede.
Svakog tjedna, osim nedjeljne propovijedi u audio obliku (na talijanskom), bit će dostupno na web stranici LIPA produbljivanje nedjeljnih ili blagdanskih čitanja euharistijske liturgije.

 

POLSKI

Paweł, pisząc do Rzymian, mówi o sobie: „Paweł, sługa Chrystusa Jezusa, z powołania apostoł, przeznaczony do głoszenia Ewangelii Bożej” (Rz 1,1).

Paweł określa siebie jako „sługę”, a w języku greckim używa się nawet słowa „niewolnik” (doulos). Dlaczego Paweł uważa się za niewolnika Chrystusa? To dość dziwne i samo w sobie nie budzi entuzjazmu, że chrześcijanie mają stać się niewolnikami.

Aby zrozumieć znaczenie tego słowa, należy przede wszystkim pamiętać, że w Starym Testamencie osoby odgrywające kluczową rolę w dziele Bożym nazywane są „sługami”: Mojżesz jest sługą Boga (por. Pwt 34,5), podobnie jak Jozue (por. Sdz 2,8) i Dawid (por. Ps 18,1; Ps 89,21) oraz wielu innych. Tytuł „sługa Boży” podkreśla, że dana osoba nie działa według własnej woli, ale całkowicie oddaje się do dyspozycji Boga. To Bóg działa poprzez swojego sługę.

„Serce króla w ręku Pana jak płynąca woda, On zwraca je, dokąd [sam] chce” (Prz 21,1).

Ta całkowita służba Bogu realizuje się na tle miłości Boga do swojego sługi i na horyzoncie dobroci serca Boga, który poprzez swojego sługę obdarza lud swoimi darami (por. 1 Kor 17,19; Ps 119,124).

Paweł nie ogranicza się jednak do użycia słowa „sługa”, ale używa słowa „niewolnik”. Z pewnością robi to, aby podkreślić coś istotnego. Ponieważ pisze do Rzymian, należy pamiętać, kim był niewolnik w Rzymie. Niewolnik był praktycznie własnością pana: chodziło o całkowitą zależność.

Paweł używa właśnie tego określenia, aby podkreślić swoją całkowitą przynależność do Chrystusa, przynależność wolną od wszelkich interesów związanych z zyskiem i korzyścią. Tak bardzo, że używa nawet słowa „więzień”. Dochodzi nawet do stwierdzenia, że fakt bycia więźniem Chrystusa w rzeczywistości całkowicie sprzyja szerzeniu Ewangelii (por. Flp 1,12-13). Co więcej, pisze również, że jest więźniem w Chrystusie (por. Ef 4,1). Paweł pragnie pokazać, że jest w Chrystusie, że należy do Chrystusa i że Chrystus jest jedyną osobą, do której należy jego życie, ponieważ jego życie jest Chrystusem: „Dla mnie bowiem żyć – to Chrystus” (Flp 1,21).

„Albowiem miłość Chrystusa przynagla nas” (2 Kor 5,14). We włoskiej wersji Biblii: Miłość Chrystusa nas posiada, ogarnia. W języku greckim jest to bardzo mocne wyrażenie, ponieważ czasownik oznaczający „ogarnia” (synechei) należy dosłownie przetłumaczyć jako „ma nas w garści”.

Jeśli nie należymy całkowicie do Chrystusa jako źródła zōē, czyli prawdziwego życia w komunii, które jest życiem Boga, poprzez przynależność będącą uczestnictwem w Jego życiu, to będziemy szukać innych źródeł i innych przynależności. A podążając tą drogą, łatwo popadniemy w inne zniewolenie, zniewolenie starego człowieka, który jest niewolnikiem grzechu, ponieważ przytłacza go strach przed śmiercią (por. Rz 6,16).

Przed człowiekiem stoją dwie drogi: śmierć i życie, „ponieważ zapłatą za grzech jest śmierć, ale darem Boga jest życie wieczne – czyli zōē – w Chrystusie Jezusie, naszym Panu” (por. Rz 6,23). Wszyscy byliśmy niewolnikami grzechu i poddani strachowi przed śmiercią, ale dzięki posłuszeństwu wiary, które prowadzi do sprawiedliwości, staliśmy się niewolnikami sprawiedliwości (por. Rz 6,17-18).

Ale to niewolnictwo jest czymś zupełnie nowym. Nie chodzi tu o niewolnictwo znane w Rzymie. Paweł używa tego słowa, aby powiedzieć coś niespotykanego: „Nie otrzymaliście przecież ducha niewoli, by się znowu pogrążyć w bojaźni, ale otrzymaliście ducha przybrania za synów, w którym możemy wołać: «Abba, Ojcze!»” (Rz 8,15).

Ta całkowita przynależność jest wolna, ponieważ rodzi się z miłości Ojca, który w miłości daje życie swoim dzieciom. Ten sam Duch Święty, który wszczepia nas w synostwo, wlewa w nasze serca miłość (por. Rz 5,5), abyśmy mogli należeć do Ojca z miłością, to znaczy dobrowolnie. Tam, gdzie relacja jest przeżywana w miłości, żyje się jako wolne dzieci. A jeśli relacja jest wolna, nie ma możliwości, aby została zdradzona lub wypaczona.

„W swojej wielkiej miłości Bóg nie chciał ograniczać naszej wolności, choć mógłby to zrobić, ale pozwolił nam przyjść do siebie wyłącznie z miłością w sercu” (Izaak Syryjczyk).

Jest więc jasne i ma głębokie znaczenie, że Paweł podkreśla, iż jest „apostołem z powołania” i został „wybrany, aby głosić Ewangelię Bożą”, którą – jak później powie – jest sam Chrystus w tajemnicy swojego wcielenia, śmierci i zmartwychwstania. Paweł, powołany i wybrany apostoł, nie zgłosił się sam. A pod koniec fragmentu, który słyszeliśmy, rozszerza to powołanie Boże w Chrystusie na wszystkich chrześcijan „będących w Rzymie, umiłowanych przez Boga i świętych z powołania”.

Odkupienie jest rzeczywiście zmianą środowiska, w którym żyjemy, ponieważ jest to znalezienie się w Chrystusie (por. Flp 3,9). Chrystus jest naszym życiem i naszym domem. Jedyne, czego od nas się wymaga, to przyjęcie tego daru, pozwolenie, abyśmy zostali odnowieni jako umiłowane dzieci i pozostali w tej miłości (por. J 15,9).

Ponieważ nikt nie może sam sobie dać miłości, oczywiste jest, że fundamentem jest Chrystus. Chrystus jest źródłem mojego istnienia, a Duch Święty obdarza miłością, która zapobiega przeniknięciu ducha niewoli do serca chrześcijanina.

Jeśli jednak nie żyjemy w Duchu Świętym, zakorzenieni w życiu Syna, prędzej czy później odczuwamy potrzebę potwierdzenia, uznania, docenienia, aby chociaż mieć poczucie bycia kochanym. Jeśli nie zostaliśmy powołani i wybrani, to po prostu sami się wyznaczyliśmy. Jeśli jednak sami się wyznaczyliśmy, zawsze będzie nam brakowało miłości, ponieważ nie możemy jej dać sobie sami.

W kulturze takiej jak nasza, która wyrosła na tle chrześcijańskim, całkowicie normalne jest uznawanie pragnień ludzi, którzy projektują na siebie wyobrażenia związane z własną samorealizacją, nawet gdy mowa o ich powołaniu („chciałbym być księdzem”, „misjonarzem” itp.). Ale jeśli wychodzimy od siebie samych, nieuchronnie pozostajemy spragnieni miłości.

W rezultacie łatwo jest nam odnosić się do innych, oczekując od nich tego, co zgodnie z egocentrycznym sposobem myślenia utożsamia się z byciem kochanym, a mianowicie byciem uznanym, docenionym, szanowanym i potwierdzonym poprzez otrzymane poparcie. Czasami nawet w Kościele zdarza się, że dostosowujemy się do mentalności świata, ogarnięci pragnieniem „lajków”. Jest to prawdziwe zniewolenie, jednak bardzo powszechne i paradoksalnie cenione w różnych środowiskach: w rodzinie, szkole, świecie pracy, różnych grupach, do których należymy, itp. Staramy się podobać, przyciągać zgodę i uznanie innych. Jednak w obliczu takiej postawy ważne jest, aby zadać sobie pytanie: do kogo naprawdę należę?

Paweł pozostaje całkowicie oddany Chrystusowi, a w Chrystusie – Ojcu, zanurzony w życiu Ducha Świętego, który czyni go tak wolnym, że może napisać: „A zatem teraz: czy zabiegam o względy ludzi, czy raczej Boga? Czy ludziom staram się przypodobać? Gdybym jeszcze teraz ludziom chciał się przypodobać, nie byłbym sługą Chrystusa. [W języku greckim nadal mówi się „niewolnikiem”, doulos] Chrystusa!” (Ga 1,10).

„Czyż nie jestem wolny? Czy nie jestem apostołem? …Tak więc nie zależąc od nikogo, stałem się niewolnikiem wszystkich, aby tym liczniejsi byli ci, których pozyskam” (1 Kor 9,1.19). Również tutaj Paweł używa czasownika zawierającego termin „niewolnik” (edoulōsa), od którego pochodzi nasze „stać się sługą”.

 

ZIARNA są rubryką Centro Aletti udostępnianą w każdą środę.
Każdego tygodnia, oprócz homilii niedzielnej w formie audio, na stronie LIPA będzie do dyspozycji pogłębienie czytań liturgicznych z eucharystii niedzielnej bądź świątecznej