[SEMI] BATTESIMO DEL SIGNORE (ANNO A) 2

ITALIANO

La seconda lettura è costituita da una parte del discorso che Pietro pronuncia in occasione della sua visita a Cornelio. Cornelio, centurione romano che si era molto avvicinato alla religione ebraica, aveva avuto una visione spirituale, in cui un angelo lo esortava ad invitare presso di lui Pietro. Cornelio obbedisce immediatamente a questa voce e, dopo aver mandato i suoi servitori da Pietro, rimane ad aspettarlo a casa, insieme “con i parenti e gli amici intimi che aveva invitato” (At 10,24).

Prima di giungere da Cornelio, Pietro vive una vera e propria liberazione dalla sua visione tipicamente religiosa, per essere veramente e integralmente rigenerato in Cristo e dunque affinché anche la sua mente pensi a partire dalla vita in Cristo. Fino a quel momento la mentalità di Pietro rimaneva ancorata a convinzioni religiose fondate su un modo decadente di intendere la Legge. Ogni religione ha delle regole, negative e positive, che i credenti sono tenuti ad osservare fedelmente, e Cristo è venuto proprio per liberarci dalla Legge:

“Ma quando venne la pienezza del tempo, Dio mandò il suo Figlio, nato da donna, nato sotto la Legge, per riscattare coloro che erano sotto la Legge, perché ricevessimo l’adozione a figli” (Gal 4,4-5).

Essere in Cristo, e dunque essere veramente rigenerato in Cristo secondo lo Spirito Santo, comportava per Pietro una novità anche riguardo alla Legge, che egli per tanti anni si era sforzato di praticare. Infatti, non è più possibile comprendere una legge dell’antica alleanza, a prescindere da Cristo, perché Cristo è il compimento di tutta la Legge (cf Mt 5,17).

Anzi, è impossibile che una legge, ridotta a espressione della religione, abbia un valore accanto a Cristo, se Cristo è “il Signore di tutti” (cf At 10,36).

Poiché Pietro non ha ancora compiuto il passo di uscire totalmente fuori da una certa prassi religiosa, Dio interviene personalmente per liberarlo. Proprio mentre gli inviati di Cornelio sono in viaggio per recarsi da lui, accade qualcosa di molto particolare, esattamente verso mezzogiorno, quando gli stavano preparando da mangiare.

Pietro “vide il cielo aperto e un oggetto che scendeva, simile a una grande tovaglia, calata a terra per i quattro capi. In essa c’era ogni sorta di quadrupedi, rettili della terra e uccelli del cielo. Allora risuonò una voce che gli diceva: «Coraggio, Pietro, uccidi e mangia!». Ma Pietro rispose: «Non sia mai, Signore, perché io non ho mai mangiato nulla di profano o di impuro». E la voce di nuovo a lui: «Ciò che Dio ha purificato, tu non chiamarlo profano». Questo accadde per tre volte; poi d’un tratto quell’oggetto fu risollevato nel cielo” (At 10,11-16).

È interessante come la vita che Pietro vive ormai partecipando a Cristo, lo renda capace di una lettura simbolica di questo evento. Egli, cioè, vede nella realtà una molteplicità di strati; e, attraverso tutti questi strati della realtà, si rivela la Parola, cioè Cristo, che si relaziona con lui. Perciò, nonostante l’episodio appena descritto sembri riguardare immediatamente i cibi e le norme religiose sugli alimenti che erano proibiti, Pietro coglie in esso una rivelazione molto più profonda.

Infatti dice a Cornelio: “Voi sapete che a un Giudeo non è lecito aver contatti o recarsi da stranieri; ma Dio mi ha mostrato che non si deve chiamare profano o impuro nessun uomo. Per questo, quando mi avete mandato a chiamare, sono venuto senza esitare” (At 10,28-29).

Pietro non ritiene di essere una persona speciale a motivo della sua unità con Cristo. Tanto è vero che, mentre si avvicinava alla casa di Cornelio, questi “gli andò incontro e si gettò ai suoi piedi per rendergli omaggio. Ma Pietro lo rialzò, dicendo: «Alzati: anch’io sono un uomo!»” (At 10,25-26).

Pietro giunge da Cornelio ormai liberato dalle sue antiche usanze e convinzioni religiose. Al tempo stesso, la novità della salvezza in Cristo non lo porta a ragionare secondo una logica di onore o di riconoscimenti particolari, che gli sarebbero dovuti a causa della sua presunta condizione superiore di vita, come accade in tutte le culture. Pietro, invece, è veramente libero, semplice, e si pone realmente in un atteggiamento relazionale.

“Relazionale” vuol dire che si consegna agli altri e, allo stesso tempo, accoglie gli altri. E questo non è frutto di una educazione etico-morale e neppure religioso-culturale: è la vita che lo abita che si realizza così. Perciò Pietro, senza alcuna strategia pastorale, entra in casa di un pagano e semplicemente lascia trasparire Colui che lo abita (cf At 3,6).

Cornelio gli dice: “Ora dunque tutti noi siamo qui riuniti, al cospetto di Dio, per ascoltare tutto ciò che dal Signore ti è stato ordinato” (At 10,33). È evidente che Cornelio ha fatto chiamare Pietro perché gli è stato indicato dall’angelo e che accoglie Pietro come uno che è abitato dalla parola del Signore.

“Pietro allora prese la parola e disse: «In verità sto rendendomi conto che Dio non fa preferenza di persone, ma accoglie chi lo teme e pratica la giustizia, a qualunque nazione appartenga” (At 10,34-35).

Si tratta di un’apertura assolutamente nuova, che sarà un punto cardine di quello che è chiamato il primo concilio di Gerusalemme, descritto nel capitolo 15 degli Atti.

Dio è Padre e perciò è l’accoglienza. Fin dall’antichità le absidi delle chiese erano realizzate in forma concava proprio per esprimere che il Padre dona, anzi si dona e non chiede niente per sé. Ma la forma concava manifesta anche lo spazio che ti attende, che attende tutti. Perciò accoglie chiunque si avvicini tenendo conto di Lui, come è avvenuto per Mosè davanti al roveto ardente (cf Es 3,3-5). Dio accoglie chi è veramente aperto, chi si apre all’altro, cioè chi considera l’altro. E Pietro in persona sarà testimone che questi passaggi non avvengono in modo automatico.

La religione è una conseguenza di ciò che è avvenuto in Genesi 3, è un’espressione della tentazione, e anche per i battezzati in Cristo Gesù la religione rimane una tentazione particolarmente forte. Proprio a questo riguardo Paolo affronterà Pietro in modo aperto e deciso, al fine di correggerlo:

“Ma quando Cefa (Pietro) venne ad Antiochia, mi opposi a lui a viso aperto perché aveva torto. Infatti, prima che giungessero alcuni da parte di Giacomo, egli prendeva cibo insieme ai pagani; ma, dopo la loro venuta, cominciò a evitarli e a tenersi in disparte, per timore dei circoncisi” (Gal 2,11-12).

È interessante osservare come un atteggiamento religioso facilmente attiri e trovi imitatori. Paolo, infatti, scrive che molti Giudei, vedendo il comportamento di Pietro, cominciarono a imitarlo, “tanto che pure Barnaba si lasciò attirare nella loro ipocrisia” (Gal 2,13).

Appena si comincia a dare spazio ad una mentalità religiosa, anche nella vita di fede della Chiesa appaiono di nuovo le preferenze delle persone basate sui ruoli e sul potere. Facilmente nella storia anche la nazionalità prevale sulla vita in Cristo, sulla comunione della vita nello Spirito Santo, sul battesimo. L’aspetto della nazionalità, dell’etnia, rimane spesso non evangelizzato. Tanto è vero che non è difficile costatare quanto sangue è stato versato lungo i secoli, anche solo in questi ultimi, a causa dello scontro tra nazioni diverse, che pure si dicevano cristiane.

Oggi la liturgia ci riporta all’esperienza del battesimo, al passaggio dell’uomo vecchio, attraverso la morte con Cristo, alla risurrezione in Cristo Gesù per camminare nella novità della vita (cf Rm 6,4). Già gli antichi cristiani vedevano nell’uscita di Cristo dal Giordano l’immagine di ogni battezzato, sul quale si sente la voce del Padre: “Questi è il Figlio mio, l’amato” (Mt 3,17), perché siamo rinati nel Figlio suo.

 

SEMI è la rubrica del Centro Aletti disponibile ogni mercoledì.
Ogni settimana, oltre all’omelia della domenica in formato audio, sarà disponibile sul sito LIPA un approfondimento delle letture della liturgia eucaristica domenicale o festiva.

 

ENGLISH

The second reading consists of part of a speech Peter gave during his visit to Cornelius. Cornelius, a Roman centurion who had become very close to the Jewish religion, had had a spiritual vision in which an angel urged him to invite Peter to his house. Cornelius immediately obeyed this voice and, after sending his servants to Peter, waited for him at home, together with “his relatives and close friends”(Acts 10:24) whom he had invited.

Before arriving at Cornelius’s house, Peter experienced a true liberation from his typically religious vision, in order to be truly and completely regenerated in Christ and thus allow his mind to think from the perspective of life in Christ. Until that moment, Peter’s mentality had remained anchored to religious convictions based on a decadent way of understanding the Law. Every religion has rules, negative and positive, which believers are required to observe faithfully, and Christ came precisely to free us from the Law:

“But when the fullness of time had come, God sent his Son, born of a woman, born under the law, to ransom those under the law, so that we might receive adoption as sons.” (Gal 4:4-5).

For Peter, being in Christ, and therefore being truly regenerated in Christ according to the Holy Spirit, meant a newness even with regard to the Law, which he had strived to practice for so many years. In fact, it is no longer possible to understand a law of the old covenant apart from Christ, because Christ is the fulfilment of the whole Law (cf. Mt 5:17).

Indeed, it is impossible for a law, reduced to an expression of religion, to have any value alongside Christ, if Christ is “the Lord of all” (cf. Acts 10:36).

Since Peter has not yet taken the step of completely abandoning a certain religious practice, God intervenes personally to free him. Right when Cornelius’s messengers are on their way to him, something very unusual happens, precisely at noon, when they are preparing food for him.

Peter “saw heaven opened and something resembling a large sheet coming down, lowered to the ground by its four corners. In it were all the earth’s four-legged animals and reptiles and the birds of the sky. A voice said to him, “Get up, Peter. Slaughter and eat.” But Peter said, “Certainly not, sir. For never have I eaten anything profane and unclean.” The voice spoke to him again, a second time, “What God has made clean, you are not to call profane.” This happened three times, and then the object was taken up into the sky.” (Acts 10:11-16).

It is interesting how Peter’s life, now shared with Christ, enables him to interpret this event symbolically. That is, he sees a multiplicity of layers in reality; and through all these layers of reality, the Word, that is, Christ, who relates to him, is revealed. Therefore, although the episode just described seems to concern immediately the foods and religious rules on foods that were forbidden, Peter sees in it a much deeper revelation.

In fact, he says to Cornelius: “You know that it is unlawful for a Jewish man to associate with, or visit, a Gentile, but God has shown me that I should not call any person profane or unclean. And that is why I came without objection when sent for.” (Acts 10:28-29).

Peter does not consider himself a special person because of his unity with Christ. So much so that, as he approached Cornelius’ house, Cornelius “met him and, falling at his feet, paid him homage. Peter, however, raised him up, saying, ‘Get up. I myself am also a human being.’”(Acts 10:25-26).

Peter arrives at Cornelius’s house now freed from his old customs and religious beliefs. At the same time, the newness of salvation in Christ does not lead him to reason according to a logic of honour or special recognition, which would be due to him because of his presumed superior condition of life, as happens in all cultures. Peter, on the other hand, is truly free, simple, and really places himself in a relational attitude.

‘Relational’ means that he gives himself to others and, at the same time, welcomes others. And this is not the result of an ethical-moral or even religious-cultural education: it is the life that dwells in him that is realised in this way. Therefore, Peter, without any pastoral strategy, enters the house of a pagan and simply lets the One who dwells in him shine through (cf. Acts 3:6).

Cornelius says to him: “Now therefore we are all here in the presence of God to listen to all that you have been commanded by the Lord.” (Acts 10:33). It is clear that Cornelius sent for Peter because he was told to do so by the angel and that he welcomes Peter as one who is inhabited by the word of the Lord.

“Then Peter proceeded to speak and said, ‘In truth, I see that God shows no partiality. Rather, in every nation whoever fears him and acts uprightly is acceptable to him’.” (Acts 10:34-35).

This is an entirely new openness, which will be a cornerstone of what is called the first council of Jerusalem, described in chapter 15 of Acts.

God is Father and therefore he is welcoming. Since ancient times, the apses of churches have been built in a concave shape precisely to express that the Father gives, indeed gives himself, and asks nothing for himself. But the concave shape also manifests the space that awaits you, that awaits everyone. Therefore, it welcomes anyone who approaches it, taking God into account, as happened to Moses before the burning bush (cf. Ex 3:3-5). God welcomes those who are truly open, those who open themselves to others, that is, those who consider others. And Peter himself will be a witness that these changes or transitions do not happen automatically.

Religion is a consequence of what happened in Genesis 3; it is an expression of temptation, and even for those baptised in Christ Jesus, religion remains a particularly strong temptation. It is precisely in this regard that Paul will confront Peter openly and decisively in order to correct him:

“And when Kephas came to Antioch, I opposed him to his face because he clearly was wrong. For, until some people came from James, he used to eat with the Gentiles; but when they came, he began to draw back and separated himself, because he was afraid of the circumcised.”(Gal 2:11-12).

It is interesting to note how a religious attitude easily attracts and finds imitators. Paul, in fact, writes that many Jews, seeing Peter’s behaviour, began to imitate him, “with the result that even Barnabas was carried away by their hypocrisy.” (Gal 2:13).

As soon as we begin to give space to a religious mentality, preferences for persons based on roles and power reappear even in the Church’s life of faith. While nationality prevails easily in history, it also prevails over life in Christ, over communion of life in the Holy Spirit, over baptism. Nationality and ethnicity often remain un-evangelised, so much so that it is not difficult to see how much blood has been shed through the centuries, even in recent times, over clashes between different nations. Some of these nations have even called themselves Christian.

Today’s liturgy takes us back to the experience of baptism, to the passing of the old man, through death with Christ, to the resurrection in Christ Jesus, in order to walk in newness of life (cf. Rom 6:4). The early Christians already saw in Christ’s emergence from the Jordan the image of every baptised person, upon whom the voice of the Father is heard: “This is my beloved Son” (Mt 3:17), because we are reborn in his Son.

SEEDS, the Aletti Centre’s column, is available every Wednesday.
Every week, in addition to the Sunday homily in audio format, an in-depth study of the readings from the Sunday or festive Eucharistic liturgy will be available on the LIPA website.

 

ESPAÑOL

La segunda lectura está constituida por una parte del discurso que Pedro pronuncia con motivo de su visita a Cornelio. Cornelio, centurión romano muy cercano a la religión judía, había tenido una visión espiritual en la que un ángel le exhortaba a invitar a Pedro a su casa. Cornelio obedece inmediatamente a esta voz y, después de enviar a sus sirvientes a buscar a Pedro, se queda esperándolo en su casa, junto con «los parientes y amigos íntimos que había invitado» (Hch 10,24).

Antes de llegar a casa de Cornelio, Pedro vive una verdadera liberación de su visión típicamente religiosa, para ser verdadera e íntegramente regenerado en Cristo y, por tanto, para que también su mente piense a partir de la vida en Cristo. Hasta ese momento, la mentalidad de Pedro permanecía anclada en convicciones religiosas basadas en una forma decadente de entender la Ley. Toda religión tiene reglas, negativas y positivas, que los creyentes deben observar fielmente, y Cristo vino precisamente para liberarnos de la Ley:

«Pero cuando llegó la plenitud del tiempo, Dios envió a su Hijo, nacido de mujer, nacido bajo la Ley, para rescatar a los que estaban bajo la Ley, a fin de que recibiéramos la adopción como hijos» (Gálatas 4,4-5).

Estar en Cristo, y por lo tanto estar verdaderamente regenerado en Cristo según el Espíritu Santo, suponía para Pedro una novedad también con respecto a la Ley, que durante tantos años se había esforzado por practicar. De hecho, ya no es posible comprender una ley de la antigua alianza, independientemente de Cristo, porque Cristo es el cumplimiento de toda la Ley (cf. Mt 5,17).

Es más, es imposible que una ley, reducida a expresión de la religión, tenga valor junto a Cristo, si Cristo es «el Señor de todos» (cf. Hch 10,36).

Como Pedro aún no ha dado el paso de salir totalmente de cierta práctica religiosa, Dios interviene personalmente para liberarlo. Justo cuando los enviados de Cornelio están de camino para ir a verle, ocurre algo muy particular, exactamente al mediodía, cuando le estaban preparando la comida.

Pedro «vio el cielo abierto y un objeto que descendía, semejante a una gran sábana, bajada a tierra por los cuatro extremos. En ella había toda clase de cuadrúpedos, reptiles de la tierra y aves del cielo. Entonces se oyó una voz que le decía: «Anímate, Pedro, mata y come». Pero Pedro respondió: «De ninguna manera, Señor, porque nunca he comido nada profano o impuro». Y la voz le dijo de nuevo: «Lo que Dios ha purificado, no lo llames profano». Esto sucedió tres veces; luego, de repente, aquel objeto fue elevado al cielo» (Hch 10,11-16).

Es interesante cómo la vida que Pedro vive ahora participando de Cristo le hace capaz de una lectura simbólica de este acontecimiento. Es decir, ve en la realidad una multiplicidad de capas; y, a través de todas estas capas de la realidad, se revela la Palabra, es decir, Cristo, que se relaciona con él. Por lo tanto, aunque el episodio que acabamos de describir parece referirse inmediatamente a los alimentos y a las normas religiosas sobre los alimentos que estaban prohibidos, Pedro capta en él una revelación mucho más profunda.

De hecho, le dice a Cornelio: «Tú sabes que a un judío no le está permitido tener contacto con extranjeros ni visitarlos; pero Dios me ha mostrado que no se debe llamar profano o impuro a ningún hombre. Por eso, cuando me mandaste llamar, vine sin dudar» (Hch 10, 28-29).

Pedro no se considera una persona especial por su unidad con Cristo. Tanto es así que, cuando se acercaba a la casa de Cornelio, este «salió a su encuentro y se postró a sus pies para rendirle homenaje. Pero Pedro lo levantó, diciendo: «Levántate, que yo también soy un hombre» (Hch 10,25-26).

Pedro llega a casa de Cornelio liberado ya de sus antiguas costumbres y creencias religiosas. Al mismo tiempo, la novedad de la salvación en Cristo no le lleva a razonar según una lógica de honor o de reconocimientos especiales, que le serían debidos debido a su supuesta condición superior de vida, como ocurre en todas las culturas. Pedro, en cambio, es verdaderamente libre, sencillo y se coloca realmente en una actitud relacional.

«Relacional» significa que se entrega a los demás y, al mismo tiempo, acoge a los demás. Y esto no es fruto de una educación ético-moral ni tampoco religioso-cultural: es la vida que lo habita la que se realiza así. Por eso Pedro, sin ninguna estrategia pastoral, entra en la casa de un pagano y simplemente deja traslucir a Aquel que lo habita (cf. Hch 3,6).

Cornelio le dice: «Ahora, pues, todos estamos aquí reunidos ante Dios para escuchar todo lo que el Señor te ha mandado» (Hch 10,33). Es evidente que Cornelio ha llamado a Pedro porque se lo ha indicado el ángel y que acoge a Pedro como alguien que está habitado por la palabra del Señor.

«Entonces Pedro tomó la palabra y dijo: “En verdad, me doy cuenta de que Dios no tiene preferencias de personas, sino que acoge a quienes le temen y practican la justicia, cualquiera que sea su nación”» (Hch 10, 34-35).

Se trata de una apertura absolutamente nueva, que será un punto clave de lo que se denomina el primer concilio de Jerusalén, descrito en el capítulo 15 de los Hechos de los apóstoles.

Dios es Padre y, por lo tanto, es acogida. Desde la antigüedad, los ábsides de las iglesias se construían con forma cóncava precisamente para expresar que el Padre da, más aún, se da a sí mismo y no pide nada para sí. Pero la forma cóncava también manifiesta el espacio que te espera, que espera a todos. Por eso acoge a cualquiera que se acerque teniendo en cuenta a Él, como le sucedió a Moisés ante la zarza ardiente (cf. Éxodo 3,3-5). Dios acoge a quien está verdaderamente abierto, a quien se abre al otro, es decir, a quien tiene en cuenta al otro. Y Pedro en persona será testigo de que estos pasos no se dan de forma automática.

La religión es una consecuencia de lo que ocurrió en Génesis 3, es una expresión de la tentación, y también para los bautizados en Cristo Jesús la religión sigue siendo una tentación particularmente fuerte. Precisamente a este respecto, Pablo se enfrentará a Pedro de manera abierta y decidida, con el fin de corregirlo:

«Pero cuando Cefas (Pedro) vino a Antioquía, me opuse a él abiertamente porque estaba equivocado. De hecho, antes de que llegaran algunos de parte de Santiago, él comía con los paganos; pero, después de su llegada, comenzó a evitarlos y a mantenerse al margen, por temor a los circuncidados» (Gálatas 2,11-12).

Es interesante observar cómo una actitud religiosa atrae y encuentra fácilmente imitadores. De hecho, Pablo escribe que muchos judíos, al ver el comportamiento de Pedro, comenzaron a imitarlo, «hasta tal punto que incluso Bernabé se dejó llevar por su hipocresía» (Gálatas 2,13).

Tan pronto como se empieza a dar cabida a una mentalidad religiosa, también en la vida de fe de la Iglesia reaparecen las preferencias basadas en los roles y el poder. Fácilmente, en la historia, también la nacionalidad prevalece sobre la vida en Cristo, sobre la comunión de la vida en el Espíritu Santo, sobre el bautismo. El aspecto de la nacionalidad, de la etnia, a menudo permanece sin evangelizar. Tanto es así que no es difícil constatar cuánta sangre se ha derramado a lo largo de los siglos, incluso solo en los últimos, a causa del enfrentamiento entre naciones diferentes, que incluso se decían cristianas.

Hoy la liturgia nos lleva de vuelta a la experiencia del bautismo, al paso del hombre viejo, a través de la muerte con Cristo, a la resurrección en Cristo Jesús para caminar en la novedad de la vida (cf. Rom 6,4). Ya los antiguos cristianos veían en la salida de Cristo del Jordán la imagen de todo bautizado, sobre el que se oye la voz del Padre: «Este es mi Hijo, el amado» (Mt 3,17), porque hemos renacido en su Hijo.

 

SEMILLAS es una publicación del Centro Aletti disponible todos los miércoles.
Cada semana, además del audio de la homilía dominical, estará disponible en el sitio de LIPA un comentario a las lecturas de la Liturgia del Domingo, como así también a las lecturas de la semana.

 

SLOVENŠČINA

Drugo berilo vsebuje del govora, ki ga Peter izreče ob svojem obisku pri Korneliju. Kornelij, rimski stotnik, ki se je zelo približal judovski veri, je imel duhovno videnje, v katerem ga je angel spodbujal, naj povabi Petra k sebi. Kornelij takoj uboga ta glas in potem, ko pošlje svoje služabnike k Petru, ostane doma ter ga čaka skupaj s sorodniki in bližnjimi prijatelji, ki jih je povabil (prim. Apd 10,24).

Preden pride h Korneliju, Peter doživi pravo osvoboditev od svojega značilno religioznega pogleda, da bi bil resnično in celostno prerojen v Kristusu in da bi tudi njegov um začel razmišljati izhajajoč iz življenja v Kristusu. Do takrat je bila Petrova miselnost še vedno zasidrana v religioznih prepričanjih, utemeljenih na izrojenem razumevanju postave. Vsaka religija ima svoja negativna in pozitivna pravila, ki jih morajo verniki zvesto izpolnjevati, Kristus pa je prišel prav zato, da bi nas osvobodil postave: »Ko pa je nastopila polnost časa, je Bog poslal svojega Sina, rojenega iz žene, rojenega pod postavo, da bi odkupil tiste, ki so bili pod postavo, da bi mi prejeli posinovljenje« (Gal 4,4-5).

Biti v Kristusu, se pravi biti resnično prerojen v Kristusu po Svetem Duhu, je za Petra pomenilo tudi novost glede postave, ki si jo je dolga leta prizadeval izpolnjevati. Ni namreč več mogoče razumeti starozavezne postave mimo Kristusa, saj je Kristus izpolnitev vse postave (prim. Mt 5,17).

Še več: nemogoče je, da bi imela postava, skrčena na izraz religije, kakršnokoli vrednost ob Kristusu, če je Kristus »Gospod vsega« (Apd 10,36).

Ker Peter še ni povsem izstopil iz določene religiozne prakse, Bog osebno poseže, da bi ga osvobodil. Prav v času, ko so Kornelijevi poslanci na poti k njemu, se zgodi nekaj zelo posebnega, natanko opoldne, ko so mu pripravljali obed.

Peter je videl »odprto nebo in nekakšno posodo, ki se je spuščala, podobno velikemu platnenemu prtu; s štirimi vogali je obstala na zemlji. V njej so bile vsakovrstne štirinožne živali in laznina zemlje in ptice neba. In do njega je prišel glas: ›Vstani, Peter, zakolji in jej!‹ Peter je odgovoril: ›Nikakor, Gospod! Še nikoli nisem jedel nič omadeževanega in nečistega.‹ Glas pa mu je drugič rekel: ›Kar je Bog očistil, ne imej za nečisto!‹ To se je ponovilo še tretjič in posoda se je takoj dvignila v nebo« (Apd 10,11-16).

Zanimivo je, kako Peter, ki zdaj živi udeležen pri Kristusu, zmore simbolno prebrati ta dogodek. V stvarnosti namreč vidi več plasti; in skozi vse te plasti se mu razodeva Beseda, to je Kristus, ki stopa z njim v odnos. Zato, čeprav se zdi, da se pravkar opisani dogodek neposredno nanaša na hrano in verske predpise o prepovedanih jedeh, Peter v njem zazna veliko globlje razodetje.

Korneliju namreč reče: »Dobro veste, da človeku judovskega rodu ni dovoljeno družiti se ali shajati se s človekom tujega rodu. Meni pa je Bog pokazal, da ne smem nobenega človeka imenovati omadeževanega ali nečistega. Zato sem brez ugovora prišel, ko ste me povabili« (Apd 10,28-29).

Peter se nima za nekaj posebnega zaradi svoje edinosti s Kristusom. Kajti, ko se je približeval Kornelijevi hiši, mu je ta »prišel naproti, mu padel k nogam in se mu priklonil. Peter mu je vêlel vstati z besedami: ›Vstani! Tudi jaz sem samo človek‹« (Apd 10,25-26).

Peter pride h Korneliju že osvobojen svojih starih navad in religioznih prepričanj. Hkrati pa ga novost odrešenja v Kristusu ne vodi v razmišljanje po logiki časti ali posebnih priznanj, ki bi mu pripadala zaradi domnevno višjega življenjskega stanu, kot se to dogaja v vseh kulturah. Peter je zares svoboden, preprost in zavzame resnično odnosno držo.

»Odnosno« pomeni, da se izroči drugim in jih hkrati sprejema. To ni sad etično-moralne ali religiozno-kulturne vzgoje: to je življenje, ki prebiva v njem in se tako uresničuje. Zato Peter brez kakršnekoli pastoralne strategije vstopi v hišo pogana in preprosto pusti, da se razodeva Tisti, ki prebiva v njem (prim. Apd 3,6).

Kornelij mu reče: »In tako smo zdaj vsi zbrani vpričo Boga, da slišimo vse, kar ti je naročil Gospod« (Apd 10,33). Očitno je, da je Kornelij dal poklicati Petra, ker mu ga je pokazal angel, in da Petra sprejema kot nekoga, v katerem prebiva Gospodova beseda.

»Tedaj je Peter odprl usta in spregovoril: ›Zdaj v resnici razumem, da Bog ne gleda na osebo, temveč mu je v vsakem narodu všeč tisti, ki se ga boji in pravično dela‹« (Apd 10,34-35).

Gre za povsem novo odprtost, ki bo postala temeljna točka tako imenovanega prvega jeruzalemskega koncila, opisanega v 15. poglavju Apostolskih del.

Bog je Oče in je zato sprejemanje. Že od nekdaj so bile apside cerkva oblikovane konkavno, da bi izrazile, da Oče daje, celo samega sebe daje, in ničesar ne zahteva zase. Konkavna oblika pa razodeva tudi prostor, ki te čaka, ki čaka vse. Zato sprejema vsakogar, ki se mu približa tako, da ga upošteva, kakor ga je Mojzes pred gorečim grmom (prim. 2 Mz 3,3-5). Bog sprejema tistega, ki je resnično odprt, ki se odpira drugemu, se pravi tistega, ki upošteva drugega. In Peter sam bo priča, da se ti koraki ne zgodijo samodejno.

Religija je posledica tega, kar se je zgodilo v 1 Mz 3, je izraz skušnjave, in tudi za krščene v Jezusa Kristusa ostaja religija posebej močna skušnjava. Prav v zvezi s tem se bo Pavel odkrito in odločno zoperstavil Petru in ga popravil:

»Ko pa je prišel Kefa (Peter) v Antiohijo, sem se mu v obraz uprl, ker je bil vreden obsojanja. Preden so namreč prišli nekateri od Jakobovih, je jedel s pogani. Ko pa so prišli, se je začel umikati in se odtegovati, in sicer iz strahu pred obrezanimi« (Gal 2,11-12).

Zanimivo je opazovati, kako religiozna drža zlahka pritegne in najde posnemovalce. Pavel namreč piše, da so mnogi Judje, ko so videli Petrovo ravnanje, začeli ravnati enako, »tako da se je celo Barnaba dal zavesti od njihove dvoličnosti« (Gal 2,13).

Takoj ko se da prostor religiozni miselnosti, se tudi v življenju vere Cerkve znova začne dajati prednost tistim, ki imajo določene vloge in moč. V zgodovini pogosto tudi narodnost prevlada nad življenjem v Kristusu, nad občestvom življenja v Svetem Duhu, nad krstom. Vidik narodnosti in etničnosti pogosto ostaja neevangeliziran, kar se vidi tudi po tem, koliko krvi je bilo prelite skozi stoletja, tudi zadnja, zaradi spopadov med različnimi narodi, ki so se sicer imeli za krščanske.

Današnje bogoslužje nas vrača k izkušnji krsta, k prehodu starega človeka skozi smrt s Kristusom v vstajenje v Jezusu Kristusu, da bi hodili v novosti življenja (prim. Rim 6,4). Že prvi kristjani so v Kristusovem izhodu iz Jordana videli podobo vsakega krščenega, nad katerim se sliši Očetov glas: »Ta je moj ljubljeni Sin« (Mt 3,17), ker smo bili prerojeni v njegovem Sinu.

 

SEMENA je rubrika Centra Aletti, ki je na voljo vsako sredo.
Vsak teden je na spletni strani LIPE poleg nedeljske homilije v zvočni obliki (v italijanščini) na voljo tudi poglobitev Božje besede nedeljske ali praznične svete maše.

 

HRVATSKI

Drugo čitanje sadrži dio govora koji Petar izriče prilikom svog posjeta Korneliju. Kornelije, rimski satnik koji se veoma približio židovskoj religiji, imao je duhovno viđenje u kojem ga je anđeo potaknuo da pozove k sebi Petra. Kornelije je odmah poslušao taj glas i, nakon što je poslao svoje sluge Petru, čekao ga je kod kuće „sazvavši rodbinu i prisne prijatelje“ (Dj 10, 24).

Prije nego što je stigao do Kornelija, Petar doživljava pravo pravcato oslobođenje od svog tipično religioznog viđenja, kako bi bio istinski i cjelovito preporođen u Kristu i kako bi i njegov um počeo razmišljati polazeći od života u Kristu. Do tada je Petrov način razmišljanja bio još uvijek usidren u religijskim uvjerenjima, utemeljenim na iskrivljenom razumijevanju Zakona. Svaka religija ima svoja negativna i pozitivna pravila, koja su vjernici dužni vjerno obdržavati, a Krist je došao upravo zato da nas oslobodi od Zakona: „A kad dođe punina vremena, odasla Bog Sina svoga: od žene bi rođen, Zakonu podložan, da podložnike Zakona otkupi te primimo posinstvo“ (Gal 4, 4-5).

Biti u Kristu, to jest biti istinski preporođen u Kristu po Duhu Svetom, za Petra je značilo i novost u pogledu Zakona, koji je on dugi niz godina nastojao vršiti. Naime, više nije moguće razumjeti starozavjetni Zakon mimo Krista, jer je Krist ispunjenje svega Zakona (usp. Mt 5, 17).

Štoviše, nemoguće je da Zakon, sveden na izraz religije, ima ikakvu vrijednost uz Krista, ako je Krist „Gospodar sviju“ (Dj 10, 36).

Budući da Petar još nije posve izišao iz određene religijske prakse, Bog osobno intervenira kako bi ga oslobodio. Upravo dok su Kornelijevi izaslanici na putu prema njemu, događa se nešto vrlo posebno, točno oko podneva, dok su mu pripremali jelo.

Petar je ugledao „nebo rastvoreno i posudu neku poput velika platna: uleknuta s četiri okrajka, silazi na zemlju. U njoj bijahu svakovrsni četveronošci, gmazovi zemaljski i ptice nebeske. I glas će mu neki: ‘Ustaj, Petre! Kolji i jedi!’ Petar odvrati: ‘Nipošto, Gospodine! Ta nikad još ne okusih ništa okaljano i nečisto’. A glas će mu opet, po drugi put: ‘Što Bog očisti, ti ne zovi okaljanim!’ To se ponovi do triput, a onda je posuda ponesena na nebo“ (Dj 10, 11-16).

Zanimljivo je kako Petru život, koji sada živi kao dionik Krista, omogućuje da simbolički iščita taj događaj. On, naime, u stvarnosti vidi više slojeva; i kroz sve te slojeve objavljuje mu se Riječ, to jest Krist, koji s njim stupa u odnos. Stoga, iako se čini da se upravo opisani događaj izravno odnosi na hranu i religijske propise o zabranjenim jelima, Petar u njemu razabire mnogo dublju objavu.

Naime, kaže Korneliju: „Vi znate kako je Židovu zabranjeno družiti se sa strancem ili k njemu ulaziti, ali meni Bog pokaza da nikoga ne zovem okaljanim ili nečistim. Stoga, pozvan, i dođoh bez pogovora“ (Dj 10, 28-29).

Petar sebe ne smatra nečim posebnim zbog svog jedinstva s Kristom. Jer, dok se približavao Kornelijevoj kući, taj mu „pohrli (…) u susret, padne mu k nogama i pokloni se. Petar ga podigne govoreći: ‘Ustani! I ja sam čovjek!’“ (Dj 10, 25-26).

Petar dolazi Korneliju već oslobođen svojih starih navika i religijskih uvjerenja. Ujedno ga novost spasenja u Kristu ne vodi u razmišljanje prema logici časti ili posebnih priznanja, koja bi mu pripadala zbog navodno višeg životnog staleža, kao što se događa u svim kulturama. Petar je zaista slobodan, jednostavan i zauzima istinski odnosni stav.

„Odnosni“ znači da se predaje drugima i da ih istovremeno prihvaća. A to nije plod etičko-moralnog ili religiozno-kulturnog odgoja: to je život koji prebiva u njemu i tako se ostvaruje. Stoga Petar, bez ikakve pastoralne strategije, ulazi u kuću poganina i jednostavno pušta da se očituje Onaj koji prebiva u njemu (usp. Dj 3, 6).

Kornelije mu kaže: „Evo nas dakle sviju pred Bogom da čujemo sve što ti zapovjedi Gospodin!“ (Dj 10, 33). Očito je da je Kornelije dao pozvati Petra jer mu je tako naložio anđeo i da prihvaća Petra kao onoga u kome prebiva riječ Gospodnja.

„Petar tada prozbori i reče: ‘Sad uistinu shvaćam da Bog nije pristran, nego – u svakom je narodu njemu mio onaj koji ga se boji i čini pravdu“ (Dj 10, 34-35).

Riječ je o posve novoj otvorenosti, koja će postati temeljna točka takozvanog prvog Jeruzalemskog sabora, opisanog u 15. poglavlju Djela apostolskih.

Bog je Otac i zato je prihvaćanje. Već od davnina apside crkava bile su oblikovane konkavno kako bi izrazile da Otac daruje, čak samoga sebe daruje i ne traži ništa za sebe. Konkavni pak oblik očituje i prostor koji te čeka, koji čeka sve. Zato prihvaća svakoga tko mu se približi s uvažavanjem, kao što je to učinio Mojsije pred gorućim grmom (usp. Izl 3, 3-5). Bog prihvaća onoga tko je istinski otvoren, tko se otvara drugome, to jest onoga tko uvažava drugoga. I sam Petar bit će svjedok da se ti koraci ne događaju automatski.

Religija je posljedica onoga što se dogodilo u Post 3, ona je izraz kušnje, pa i za krštene u Kristu Isusu religija ostaje posebno snažna kušnja. Upravo će se glede toga Pavao otvoreno i odlučno suprotstaviti Petru i ispraviti ga:

„A kad Kefa (Petar) stiže u Antiohiju, u lice mu se usprotivih jer je zavrijedio osudu: doista, prije nego stigoše neki od Jakova, blagovao je zajedno s poganima; a kad oni dođoše, počeo se povlačiti i odvajati bojeći se onih iz obrezanja“ (Gal 2, 11-12).

Zanimljivo je primijetiti kako religijski stav lako privlači i nađe sljedbenike. Pavao naime piše da su se mnogi Židovi, vidjevši Petrovo postupanje, poveli za njim, „te je i Barnaba zaveden tom prijetvornošću“ (Gal 2, 13).

Čim se dade prostora religijskom mentalitetu, i u životu vjere Crkve iznova se počinje davati prednost onima koji imaju određene uloge i moć. U povijesti često i nacionalnost prevlada nad životom u Kristu, nad zajedništvom života u Duhu Svetom, nad krštenjem. Aspekt nacionalnosti, etničke pripadnosti, često ostaje neevangeliziran, što se vidi po tome koliko je krvi proliveno kroz stoljeća, pa i ova posljednja, zbog sukoba među različitim narodima, koji su se inače smatrali kršćanskima.

Današnje bogoslužje vraća nas iskustvu krštenja, prijelazu starog čovjeka kroz smrt s Kristom u uskrsnuće u Isusu Kristu, kako bismo hodili u novosti života (usp. Rim 6, 4). Već su prvi kršćani u Kristovu izlasku iz Jordana vidjeli sliku svakog krštenika, nad kojim se čuje Očev glas: „Ovo je Sin moj, Ljubljeni!“ (Mt 3, 17), jer smo preporođeni u njegovu Sinu.

 

SJEMENA je rubrika Centra Aletti dostupna svake srijede.
Svakog tjedna, osim nedjeljne propovijedi u audio obliku (na talijanskom), bit će dostupno na web stranici LIPA produbljivanje nedjeljnih ili blagdanskih čitanja euharistijske liturgije.

 

POLSKI

Drugie czytanie stanowi fragment mowy, którą Piotr wygłasza podczas swojej wizyty u Korneliusza. Korneliusz, rzymski setnik, który bardzo zbliżył się do religii żydowskiej, miał widzenie duchowe, w którym anioł zachęcał go, aby zaprosił do siebie Piotra. Korneliusz natychmiast posłuchał tego wezwania i po wysłaniu swoich sług do Piotra pozostał w domu, oczekując na niego razem z krewnymi i bliskimi przyjaciółmi, których zaprosił. (Por. Dz 10,24).

Zanim Piotr dotarł do Korneliusza, przeżył prawdziwe wyzwolenie ze swojej typowo religijnej wizji, aby zostać naprawdę i całkowicie odrodzonym w Chrystusie, a zatem aby także jego myślenie wypływało z życia w Chrystusie. Do tego momentu mentalność Piotra była zakorzeniona w religijnych przekonaniach opartych na wypaczonym rozumieniu Prawa. Każda religia posiada reguły – negatywne i pozytywne – których wierzący są zobowiązani wiernie przestrzegać, a Chrystus przyszedł właśnie po to, aby nas uwolnić od Prawa:

„Gdy jednak nadeszła pełnia czasu, zesłał Bóg Syna swego, zrodzonego z niewiasty, zrodzonego pod Prawem, aby wykupił tych, którzy podlegali Prawu, abyśmy mogli otrzymać przybrane synostwo” (Ga 4,4–5).

Bycie w Chrystusie, a więc prawdziwe odrodzenie w Chrystusie według Ducha Świętego, oznaczało dla Piotra nowość również w odniesieniu do Prawa, które przez wiele lat starał się wypełniać. Nie jest bowiem już możliwe rozumienie prawa Starego Przymierza w oderwaniu od Chrystusa, ponieważ Chrystus jest wypełnieniem całego Prawa (por. Mt 5,17).

Co więcej, niemożliwe jest, aby prawo zredukowane do wyrazu religii miało jakąkolwiek wartość obok Chrystusa, skoro Chrystus jest „Panem wszystkich” (por. Dz 10,36).

Ponieważ Piotr nie uczynił jeszcze kroku całkowitego wyjścia poza pewną praktykę religijną, Bóg interweniuje osobiście, aby go uwolnić. Właśnie wtedy, gdy wysłannicy Korneliusza byli w drodze do Piotra, wydarzyło się coś bardzo szczególnego — dokładnie w południe, gdy przygotowywano mu posiłek.

Piotr „ujrzał niebo otwarte i jakiś spuszczający się przedmiot, podobny do wielkiego płótna czterema końcami opadającego ku ziemi. Były w nim wszelkie zwierzęta czworonożne, płazy naziemne i ptaki powietrzne. „Zabijaj, Piotrze i jedz!”- odezwał się do niego głos. „O nie, Panie! Bo nigdy nie jadłem nic skażonego i nieczystego”- odpowiedział Piotr. A głos znowu po raz drugi do niego: «Nie nazywaj nieczystym tego, co Bóg oczyścił». Powtórzyło się to trzy razy i natychmiast wzięto ten przedmiot do nieba” (Dz 10,11–16).

Interesujące jest to, jak życie, które Piotr prowadzi, uczestnicząc już w Chrystusie, czyni go zdolnym do symbolicznego odczytania tego wydarzenia. Dostrzega on bowiem w rzeczywistości wielość poziomów, a poprzez wszystkie te poziomy objawia się Słowo, czyli Chrystus, który wchodzi z nim w relację. Dlatego, mimo że opisany epizod wydaje się dotyczyć bezpośrednio pokarmów i religijnych norm dotyczących zakazanych potraw, Piotr dostrzega w nim znacznie głębsze objawienie.

Mówi bowiem do Korneliusza: „Wiecie, że zabronione jest Żydowi przestawać z cudzoziemcem lub przychodzić do niego. Lecz Bóg mi pokazał, że nie wolno żadnego człowieka uważać za skażonego lub nieczystego. Dlatego też wezwany przybyłem bez sprzeciwu” (Dz 10,28–29).

Piotr nie uważa się za osobę wyjątkową ze względu na swoją jedność z Chrystusem. „A kiedy Piotr wchodził, Korneliusz wyszedł mu na spotkanie, padł mu do nóg i oddał mu pokłon. Piotr podniósł go ze słowami: «Wstań, ja też jestem człowiekiem»” (Dz 10,25–26).

Piotr przybywa do Korneliusza wyzwolony ze swoich dawnych zwyczajów i religijnych przekonań. Jednocześnie nowość zbawienia w Chrystusie nie prowadzi go do myślenia w kategoriach honorów czy szczególnych wyróżnień, które miałyby mu przysługiwać z racji rzekomo wyższej pozycji życiowej, jak dzieje się to we wszystkich kulturach. Piotr jest natomiast prawdziwie wolny, prosty i przyjmuje autentyczną postawę relacyjną.

„Relacyjna” oznacza, że oddaje się innym, a jednocześnie przyjmuje innych. Nie jest to owoc wychowania etyczno-moralnego ani religijno-kulturowego: to życie, które w nim mieszka, realizuje się w ten sposób. Dlatego Piotr, bez żadnej strategii duszpasterskiej, wchodzi do domu poganina i po prostu pozwala, aby objawił się Ten, który w nim mieszka (por. Dz 3,6).

Korneliusz mówi do niego: „Teraz my wszyscy stoimy przed Bogiem, aby wysłuchać wszystkiego, co Pan tobie polecił” (Dz 10,33). Jest oczywiste, że Korneliusz wezwał Piotra, ponieważ został mu wskazany przez anioła, i że przyjmuje Piotra jako tego, który jest przeniknięty słowem Pana.

„Wtedy Piotr przemówił w dłuższym wywodzie: Przekonuję się, że Bóg naprawdę nie ma względu na osoby. Ale w każdym narodzie miły jest Mu ten, kto się Go boi i postępuje sprawiedliwie” (Dz 10,34–35).

Jest to otwarcie zupełnie nowe, które stanie się jednym z filarów tzw. pierwszego soboru jerozolimskiego, opisanego w 15. rozdziale Dziejów Apostolskich.

Bóg jest Ojcem, a zatem jest przyjęciem. Już od starożytności absydy kościołów budowano w kształcie wklęsłym właśnie po to, aby wyrazić, że Ojciec daje — co więcej,  daje samego siebie — i niczego nie żąda dla siebie. Forma wklęsła ukazuje również przestrzeń, która na ciebie czeka, która czeka na wszystkich. Dlatego Bóg przyjmuje każdego, kto się do Niego zbliża, mając Go na uwadze, jak stało się to w przypadku Mojżesza przed krzewem gorejącym (por. Wj 3,3–5). Bóg przyjmuje tego, kto jest naprawdę otwarty, kto otwiera się na drugiego, czyli kto liczy się z drugim. A Piotr osobiście będzie świadkiem, że te przejścia nie dokonują się automatycznie.

Religia jest konsekwencją tego, co wydarzyło się w Księdze Rodzaju w trzecim rozdziale; jest wyrazem pokusy, i także dla ochrzczonych w Chrystusie Jezusie religia pozostaje szczególnie silną pokusą. Właśnie w tej kwestii Paweł otwarcie i stanowczo skonfrontuje się z Piotrem, aby go skorygować:

„Gdy następnie Kefas przybył do Antiochii, otwarcie mu się sprzeciwiłem, bo na to zasłużył. Zanim jeszcze nadeszli niektórzy z otoczenia Jakuba, brał udział w posiłkach z tymi, którzy pochodzili z pogaństwa. Kiedy jednak oni się zjawili, począł się usuwać i trzymać się z dala, bojąc się tych, którzy pochodzili z obrzezania” (Ga 2,11–12).

Interesujące jest zauważyć, jak postawa religijna łatwo przyciąga i znajduje naśladowców. Paweł pisze bowiem, że wielu Żydów, widząc zachowanie Piotra, zaczęło go naśladować, „tak że nawet Barnaba dał się wciągnąć w ich obłudę” (por. Ga 2,13).

Gdy tylko zaczyna się dawać miejsce mentalności religijnej, także w życiu wiary Kościoła ponownie pojawiają się preferencje osób oparte na rolach i władzy. W historii bardzo często narodowość zaczyna dominować nad życiem w Chrystusie, nad wspólnotą życia w Duchu Świętym, nad chrztem. Aspekt narodowości i etniczności często pozostaje nieewangelizowany. Nic dziwnego, że nietrudno stwierdzić, ile krwi zostało przelanej na przestrzeni wieków — nawet w czasach nam bliższych — z powodu konfliktów między różnymi narodami, które przecież nazywały siebie chrześcijańskimi.

Dzisiaj liturgia prowadzi nas z powrotem do doświadczenia chrztu, do przejścia starego człowieka poprzez śmierć z Chrystusem do zmartwychwstania w Chrystusie Jezusie, aby kroczyć w nowości życia (por. Rz 6,4). Już pierwsi chrześcijanie widzieli w wyjściu Chrystusa z Jordanu obraz każdego ochrzczonego, nad którym rozbrzmiewa głos Ojca: „Ten jest mój Syn umiłowany” (Mt 3,17), ponieważ zostaliśmy odrodzeni w Jego Synu.

 

ZIARNA są rubryką Centro Aletti udostępnianą w każdą środę.
Każdego tygodnia, oprócz homilii niedzielnej w formie audio, na stronie LIPA będzie do dyspozycji pogłębienie czytań liturgicznych z eucharystii niedzielnej bądź świątecznej