[SEMI] DEDICAZIONE DELLA BASILICA LATERANENSE 2

ITALIANO

La seconda lettura è presa dal capitolo 3 della Prima Lettera ai Corinzi, dove Paolo parla di un problema che minaccia sempre la Chiesa. Nella stessa lettera, nel capitolo 12, Paolo dice che la Chiesa è il corpo di Cristo, perché vuole così mettere in evidenza che è proprio la stessa vita di Cristo che ci viene partecipata. Se lui è il capo e noi siamo il suo corpo, viviamo evidentemente della stessa vita.

La vita-zōē è la comunione dei diversi, perciò la realtà del corpo dice molto bene l’unità delle diverse membra, l’unità che è possibile solo in una vita che è agapē, come spiega molto chiaramente nel capitolo 13. L’unità non è un regime, o un sistema, o una legge: è la libera adesione, che si compie solo nell’agapē, perché è proprio la vita che si respira ad essere costituita come agapē e a realizzarsi nella koinōnia, nella comunione.

Paolo è cosciente, che proprio su questo punto, si manifesta se siamo veramente di Cristo, se davvero siamo stati generati alla vita nuova, che è appunto quella di Cristo, che lo Spirito Santo versa nei nostri cuori e che noi accogliamo come agapē (cf Rm 5,5). Ma possiamo semplicemente limitarci ad alcune cose – alcune idee, qualche comportamento e qualche devozione – ed essere convinti di essere cristiani. Paolo dice che questo può accadere nel tempo in cui siamo neofiti, agli inizi della vita cristiana, ma poi il cristiano matura nell’uomo spirituale. Ma già nei primi tre versetti del capitolo 3 precisa che, dove c’è discordia, non c’entra più l’uomo spirituale, ma si afferma quello carnale, cioè l’uomo vecchio.

Paolo utilizza l’espressione: “Io sono di Paolo, io sono di Apollo” (cf 1Cor 3,4), per mettere in evidenza che, se loro hanno aiutato il costituirsi di una chiesa, di una comunità, non ne sono tuttavia il fondamento.

Questo offre gli elementi per un esame della nostra situazione ecclesiale, con la grande enfasi con cui abbiamo sottolineato le vocazioni e i carismi con i quali definire le nostre diverse appartenenze dentro alla Chiesa, cercando di sottolineare ciò che ci distingue dagli altri. Questo forse presuppone un’ecclesiologia basata troppo sull’organizzazione, anziché sul modo di esistere trinitario, comunionale, che ci viene partecipato in Cristo. Altrimenti metteremmo in evidenza ciò che ci unisce agli altri e che dovrebbe essere assolutamente prioritario, visto che si tratta di vivere tutti la zōē. Quando viviamo la zōē, vocazioni, carismi, ministeri nella Chiesa non possono mai essere trattati in termini individuali, piuttosto emerge che è il corpo all’origine dei carismi, perché i carismi sorgono all’interno del corpo e per il corpo, cioè dalla Chiesa per la Chiesa. Per questo Paolo, sempre ai Corinzi (cf 1Cor 1,9), dice che la nostra vocazione è alla comunione: chiamati alla comunione del Figlio suo Gesù Cristo.

Ma come mai questo è passato in secondo piano? Cosa è successo?

Paolo dice che chi è battezzato è di Cristo, e Cristo è di Dio (cf 1Cor 3,23). Allora, l’esistenza del battezzato vive il contenuto dell’amore Padre-Figlio, che è la vita di Cristo, e questa vita è aperta agli altri. E questa è una relazione di agapē: il Padre ama il Figlio (cf. Gv 3,35) e il Figlio ama il Padre (cf. Gv 14,31). È un amore che non è chiuso tra l’io e il tu, ma con lo stesso amore con cui Cristo ama il Padre ama anche noi e ci chiede di amarci come lui ci ha amato (cf Gv 15,9 e Gv 13,34).

Allora, quando Paolo passa all’immagine dell’edificio, diviene subito evidente qual è il punto più importante per una costruzione: il fondamento. Se il fondamento non c’è, possiamo costruire quanto si vuole, ma tutto crollerà (cf Lc 6,48-49). Ma il fondamento non è Paolo che lo pone – e questo è un punto importantissimo. Paolo non mette le fondamenta, anzi deve proprio stare attento a non fare questo:

“Infatti nessuno può porre un fondamento diverso da quello che già vi si trova, che è Gesù Cristo” (1Cor 3,11).

Il fondamento si scopre con il battesimo, che mi fa vivere il passaggio della morte con Cristo, per farmi risuscitare con lui dal Padre (Rm 6,3-5). Questo passaggio nessun altro lo può fare al posto mio e nessuno mi può dare questa novità di vita se non lo Spirito Santo in Cristo Gesù, come dono del Padre.

Ma, se siamo in una situazione di grande frantumazione, per non dire di individualismi, è essa stessa che rivela che forse tale fondamento è saltato, non è alla base dell’esistenza di ogni battezzato. Per trovarsi sul fondamento che è Cristo bisogna morire alla vita dell’individuo, cioè all’uomo vecchio, ossia a quell’io che emerge dalla natura umana, e bisogna rinascere come uomo nuovo, figlio amato da Dio Padre nel Figlio Gesù Cristo. E per fare questo passaggio non basta che uno frequenti una scuola o impari qualcosa: bisogna avere un Padre. Infatti, ai Corinzi, che si vantavano di conoscere perché stavano studiando, dal momento che avevano un pedagogo, Paolo dice:

“Potreste infatti avere anche diecimila pedagoghi in Cristo, ma non certo molti padri: sono io che vi ho generato in Cristo Gesù mediante il Vangelo” (1Cor 4,15).

Rinascere vuol dire trovarsi innestati in un’esistenza fondata nella relazione e non nella natura umana: è la relazione d’agapē. Se non viviamo questo, non siamo uomini e donne spirituali, ma rimaniamo ancorati all’io dell’uomo vecchio, che emerge dalla natura umana. E l’uomo vecchio, se una cosa certamente non conosce, perché non l’ha mai vissuta, è esattamente l’agapē, la zōē, la comunione. La storia ci testimonia infatti come abbiamo frainteso la comunione con la disciplina comunitaria, che non è mai riuscita a manifestare l’uomo nuovo in Cristo Gesù, l’amore dello Spirito Santo che dà la gioia, la pace e rende capaci di fare di sé un dono agli altri.

La Chiesa è questo edificio con il fondamento che è Cristo. Allora, lo stesso rispetto e la stessa attenzione che provo per lo spazio sacro dovrei provarla a maggior ragione per il fratello e la sorella in Cristo, dal momento che il vero tempio è il corpo di Cristo (cf Gv 2,21) che siamo noi, e l’edificio ecclesiale è un ritratto di ciò che siamo noi in quanto corpo.

Come hanno sottolineato tanti padri, ad esempio san Giovanni Crisostomo, quando si separa l’edificio di pietra dal corpo ecclesiale di Cristo di cui noi siamo le pietre vive (cf 1Pt 2,5), dichiariamo implicitamente che accettiamo Cristo solo esteriormente, ma non siamo rinati in lui. Ciò, come spiega in un modo veramente spirituale Vladimir Solov’ëv, provoca un danno gravissimo, perché accettare Cristo esteriormente porta fino al punto di esercitare la violenza in nome di un tale Cristo verso gli altri. Un’altra cosa, invece, totalmente diversa, è accoglierlo interiormente ed essere persone rigenerate in lui.

Se oggi celebriamo la festa della Dedicazione della Basilica Lateranense, la Chiesa ci invita allora a cogliere la nostra verità di corpo di Cristo, di vero tempio, quello per il quale Paolo afferma che chi distrugge questo edificio sarà distrutto da Dio:

“Non sapete che siete tempio di Dio e che lo Spirito di Dio abita in voi? Se uno distrugge il tempio di Dio, Dio distruggerà lui. Perché santo è il tempio di Dio, che siete voi” (1Cor 3,16-17).

Paolo ricorda un’antichissima regola del diritto sacro, secondo cui chi distrugge l’edificio sacro sarà punito da Dio. Come possiamo distruggere questo edificio, di cui Cristo è il fondamento? Con l’individualismo e con un’organizzazione della vita che non manifesta l’agapē, la koinōnia e che non rivela il Padre, il Figlio e lo Spirito Santo e l’amore di Dio per l’uomo.

 

SEMI è la rubrica del Centro Aletti disponibile ogni mercoledì.
Ogni settimana, oltre all’omelia della domenica in formato audio, sarà disponibile sul sito LIPA un approfondimento delle letture della liturgia eucaristica domenicale o festiva.

 

ENGLISH

The second reading is taken from chapter 3 of the First Letter to the Corinthians, where Paul speaks of a problem that always threatens the Church. In chapter 12 of the same letter, Paul says that the Church is the body of Christ because he wants to emphasise that it is Christ’s own life that is shared with us. If he is the head and we are his body, we obviously live the same life.

Because life—zōē—is the communion of diverse beings, the reality of the body speaks volumes about the unity of its diverse members, a unity that is possible only in a life that is agapē, as he explains very clearly in chapter 13. Unity is not a regime, or a system, or a law: it is free adherence, which is accomplished only in agapē, because it is precisely the life we breathe that is constituted as agapē and realised in koinōnia, in communion.

Paul is aware that it is this point that clarifies whether we truly belong to Christ, whether we have truly been born into the new life, i.e. Christ’s life which the Holy Spirit pours into our hearts and which we receive as agapē (cf. Rom 5:5). When we are neophytes, at the beginning of our Christian life, we can limit our consideration to a few basics – a handful of ideas, a behaviours or devotions – to be convinced that we are Christians. But then the Christian matures into a spiritual person. However, already in the first three verses of chapter 3, Paul explains that where there is discord, the spiritual person is no longer involved; rather, the carnal person, that is, the “old Adam”, is asserting itself.

Paul uses the expression, “I belong to Paul, I belong to Apollos” (cf. 1 Cor 3:4), to highlight that, although they helped to establish a church, a community, they are not its foundation.

This provides the elements for an examination of our ecclesial situation, with the great emphasis we have placed on vocations and charisms with which to define our different memberships within the Church, seeking to highlight what distinguishes us from others. Perhaps this presupposes an ecclesiology that is excessively based on organisation rather than on the Trinitarian, communal way of being that is shared with us in Christ. Otherwise, we would highlight that which unites us with others as an absolute priority since it is a question of all of us living zōē-life. When we live zōē-life, vocations, charisms, and ministries in the Church can never be treated in terms of individuality. Rather, it is the body that is the source of charisms, because charisms arise within the body and for the body, that is, from the Church for the Church. This is why Paul, again to the Corinthians (cf. 1 Cor 1:9), says that our vocation is to communion: called to the communion of his Son Jesus Christ.

But why has this taken a back seat? What happened?

Paul says that those who are baptised belong to Christ, and Christ belongs to God (cf. 1 Cor 3:23). Therefore, the existence of the baptised person lives the content of the love between the Father and the Son. This love, which is open to others, is the life of Christ: it is an agapē relationship of the Father who loves the Son (cf. Jn 3:35) and the Son who loves the Father (cf. Jn 14:31). It is a love that is not closed between the “I” and the “you”, but with the same love with which Christ loves the Father, he also loves us and asks us to love one another as he has loved us (cf. Jn 15:9 and Jn 13:34).

So, when Paul moves on to the image of the building, it immediately becomes clear what the most important point for a construction is: the foundation. If there is no foundation, we can build as much as we want, but everything will collapse (cf. Lk 6:48-49). But it is not Paul who lays the foundation – and this is a very important point. Paul does not lay the foundation; on the contrary, he must be careful not to do so:

“For no one can lay any foundation other than the one that has been laid; that foundation is Jesus Christ.” (1 Cor 3:11).

The foundation is revealed through baptism, which allows me to experience death with Christ, so that I may rise with him from the Father (Rom 6:3-5). No one else can make this transition for me, and no one can give me this new life except the Holy Spirit in Christ Jesus, as a gift from the Father.

But if we find ourselves in a situation of great fragmentation, not to mention individualism, this reveals that perhaps this foundation has been lost, that it is not the basis of the existence of every baptised person. In order to find oneself on the foundation that is Christ, one must die to the life of the individual, that is, to the old man, to the ego that emerges from human nature, and one must be reborn as a new man, a child loved by God the Father in the Son Jesus Christ. And to make this transition, it is not enough to attend school or learn something: one must have a Father. In fact, to the Corinthians, who boasted of their knowledge because they were studying, since they had a teacher, Paul says:

“For though you might have ten thousand guardians in Christ, you do not have many fathers. Indeed, in Christ Jesus I became your father through the gospel.” (1 Cor 4:15).

Being reborn means finding oneself grafted into an existence founded on relationship and not on human nature: it is the relationship of agapē. If we do not live this, we are not spiritual men and women but remain anchored to the ego of the “old Adam”, which springs forth from human nature. And if there is one thing the “old Adam” certainly does not know, because he has never experienced it, it is agapē, zōē, communion. History shows us that we have confused communion with community discipline. Community discipline has never succeeded in manifesting the “new Adam” in Christ Jesus, nor the love of the Holy Spirit that gives joy, nor the peace and enables us to make ourselves a gift to others.

The Church is this building with Christ as its foundation. Therefore, the same respect and attention that I feel for sacred space should be felt even more so for my brothers and sisters in Christ, since the true temple is the body of Christ (cf. Jn 2:21) which we are. The ecclesial building is no more than a portrait of what we are as a body.

Many Church fathers, like St. John Chrysostom, have pointed out that when we separate the stone building from the ecclesial body of Christ, of which we are the living stones (cf. 1 Pet 2:5), we implicitly declare that we accept Christ only outwardly, but we are not reborn in him. This, as Vladimir Soloviev explains in a truly spiritual way, causes very serious damage, because accepting Christ outwardly leads to the point of exercising violence towards others in the name of such a Christ. It is an entirely different reality to welcome Christ inwardly and be persons regenerated in him.

As we celebrate the feast of the Dedication of the Lateran Basilica today, the Church invites us to grasp then the truth of ourselves as the body of Christ, as the true temple, for which Paul affirms that whoever destroys this building will be destroyed by God:

“Do you not know that you are God’s temple and that God’s Spirit dwells in you? If anyone destroys God’s temple, God will destroy that person. For God’s temple is holy, and you are that temple.” (1 Cor 3:16-17).

Paul recalls an ancient rule of sacred law, according to which whoever destroys the sacred building will be punished by God. And how do we destroy this building, of which Christ is the foundation? Through individualism and through the organisation of life that does not manifest agapē, koinōnia, and that therefore does not reveal the Father, the Son, and the Holy Spirit and God’s love for humanity.

 

SEEDS, the Aletti Centre’s column, is available every Wednesday.
Every week, in addition to the Sunday homily in audio format, an in-depth study of the readings from the Sunday or festive Eucharistic liturgy will be available on the LIPA website.

 

ESPAÑOL

La segunda lectura está tomada del capítulo 3 de la Primera Carta a los Corintios, donde Pablo habla de un problema que siempre amenaza a la Iglesia. En la misma carta, en el capítulo 12, Pablo dice que la Iglesia es el cuerpo de Cristo, porque quiere así poner de relieve que es precisamente la misma vida de Cristo la que se nos comunica. Si él es la cabeza y nosotros somos su cuerpo, evidentemente vivimos de la misma vida.

La vida-zōē es la comunión de los diferentes, por lo que la realidad del cuerpo expresa muy bien la unidad de los diferentes miembros, la unidad que solo es posible en una vida que es agapē, como explica muy claramente en el capítulo 13. La unidad no es un régimen, ni un sistema, ni una ley: es la libre adhesión, que solo se realiza en la agapē, porque es precisamente la vida que se respira la que se constituye como agapē y se realiza en la koinōnia, en la comunión.

Pablo es consciente de que precisamente en este punto se manifiesta si realmente somos de Cristo, si realmente hemos sido engendrados a la nueva vida, que es precisamente la de Cristo, que el Espíritu Santo derrama en nuestros corazones y que acogemos como agapē (cf. Rom 5,5). Pero podemos limitarnos simplemente a algunas cosas —algunas ideas, algunos comportamientos y algunas devociones— y estar convencidos de que somos cristianos. Pablo dice que esto puede suceder en el tiempo en que somos neófitos, al comienzo de la vida cristiana, pero luego el cristiano madura en el hombre espiritual. Pero ya en los tres primeros versículos del capítulo 3 precisa que, donde hay discordia, ya no entra en juego el hombre espiritual, sino que se afirma el carnal, es decir, el hombre viejo.

Pablo utiliza la expresión: «Yo soy de Pablo, yo soy de Apolo» (cf. 1 Cor 3,4), para poner de relieve que, si bien ellos han ayudado a constituir una iglesia, una comunidad, no son sin embargo su fundamento.

Esto nos ofrece los elementos para examinar nuestra situación eclesial, con el gran énfasis con el que hemos subrayado las vocaciones y los carismas con los que definimos nuestras diferentes pertenencias dentro de la Iglesia, tratando de destacar lo que nos distingue de los demás. Esto tal vez presupone una eclesiología basada demasiado en la organización, en lugar de en el modo de existencia trinitario y comunitario que se nos da en Cristo. De lo contrario, pondríamos de relieve lo que nos une a los demás y que debería ser absolutamente prioritario, ya que se trata de vivir todos la zōē. Cuando vivimos la zōē, las vocaciones, los carismas y los ministerios en la Iglesia nunca pueden tratarse en términos individuales, sino que surge que es el cuerpo el origen de los carismas, porque los carismas surgen dentro del cuerpo y para el cuerpo, es decir, de la Iglesia para la Iglesia. Por eso Pablo, siempre a los corintios (cf. 1 Cor 1,9), dice que nuestra vocación es a la comunión: llamados a la comunión de su Hijo Jesucristo.

Pero, ¿por qué esto ha pasado a un segundo plano? ¿Qué ha sucedido?

Pablo dice que quien está bautizado es de Cristo, y Cristo es de Dios (cf. 1 Cor 3,23). Entonces, la existencia del bautizado vive el contenido del amor Padre-Hijo, que es la vida de Cristo, y esta vida está abierta a los demás. Y esta es una relación de ágape: el Padre ama al Hijo (cf. Jn 3,35) y el Hijo ama al Padre (cf. Jn 14,31). Es un amor que no está cerrado entre el yo y el tú, sino que con el mismo amor con el que Cristo ama al Padre, también nos ama a nosotros y nos pide que nos amemos como él nos ha amado (cf. Jn 15,9 y Jn 13,34).

Entonces, cuando Pablo pasa a la imagen del edificio, se hace inmediatamente evidente cuál es el punto más importante para una construcción: los cimientos. Si no hay cimientos, podemos construir todo lo que queramos, pero todo se derrumbará (cf. Lc 6,48-49). Pero los cimientos no los pone Pablo, y esto es un punto muy importante. Pablo no pone los cimientos, sino que debe tener cuidado de no hacerlo:

«Porque nadie puede poner otro fundamento que el que ya está puesto, que es Jesucristo» (1 Cor 3,11).

El fundamento se descubre con el bautismo, que me hace vivir el paso de la muerte con Cristo, para resucitar con él del Padre (Rom 6,3-5). Nadie más puede hacer este paso en mi lugar y nadie puede darme esta novedad de vida sino el Espíritu Santo en Cristo Jesús, como don del Padre.

Pero, si nos encontramos en una situación de gran fragmentación, por no decir de individualismo, es precisamente esta la que revela que tal vez ese fundamento se ha perdido, que no es la base de la existencia de todo bautizado. Para encontrarse en el fundamento que es Cristo hay que morir a la vida del individuo, es decir, al hombre viejo, al yo que emerge de la naturaleza humana, y hay que renacer como hombre nuevo, hijo amado por Dios Padre en el Hijo Jesucristo. Y para dar este paso no basta con asistir a una escuela o aprender algo: hay que tener un Padre. De hecho, a los corintios, que se jactaban de saber porque estaban estudiando, ya que tenían un pedagogo, Pablo les dice:

«Porque aunque tengáis diez mil pedagogos en Cristo, no tenéis muchos padres; yo os engendré en Cristo Jesús por medio del Evangelio» (1 Cor 4,15).

Renacer significa encontrarse injertado en una existencia fundada en la relación y no en la naturaleza humana: es la relación de agapē. Si no vivimos esto, no somos hombres y mujeres espirituales, sino que permanecemos anclados en el yo del hombre viejo, que emerge de la naturaleza humana. Y el hombre viejo, si hay algo que ciertamente no conoce, porque nunca lo ha vivido, es precisamente el ágape, la zōē, la comunión. La historia nos muestra cómo hemos malinterpretado la comunión con la disciplina comunitaria, que nunca ha logrado manifestar al hombre nuevo en Cristo Jesús, el amor del Espíritu Santo que da alegría, paz y nos hace capaces de ofrecernos como un don a los demás.

La Iglesia es este edificio con Cristo como fundamento. Por lo tanto, el mismo respeto y la misma atención que siento por el espacio sagrado debería sentirlo aún más por el hermano y la hermana en Cristo, ya que el verdadero templo es el cuerpo de Cristo (cf. Jn 2,21), que somos nosotros, y el edificio eclesial es un retrato de lo que somos como cuerpo.

Como han subrayado muchos padres, por ejemplo san Juan Crisóstomo, cuando se separa el edificio de piedra del cuerpo eclesial de Cristo, del que nosotros somos las piedras vivas (cf. 1 P 2,5), declaramos implícitamente que aceptamos a Cristo solo exteriormente, pero no hemos renacido en él. Esto, como explica de manera verdaderamente espiritual Vladimir Soloviev, provoca un daño muy grave, porque aceptar a Cristo exteriormente lleva hasta el punto de ejercer violencia en nombre de ese Cristo hacia los demás. Otra cosa totalmente diferente es acogerlo interiormente y ser personas regeneradas en él.

Si hoy celebramos la fiesta de la Dedicación de la Basílica de Letrán, la Iglesia nos invita a comprender nuestra verdad como cuerpo de Cristo, como verdadero templo, por lo que Pablo afirma que quien destruya este edificio será destruido por Dios:

«¿No sabéis que sois templo de Dios y que el Espíritu de Dios habita en vosotros? Si alguno destruye el templo de Dios, Dios lo destruirá a él. Porque santo es el templo de Dios, que sois vosotros» (1 Cor 3, 16-17).

Pablo recuerda una antigua regla del derecho sagrado, según la cual quien destruya el edificio sagrado será castigado por Dios. ¿Cómo podemos destruir este edificio, cuyo fundamento es Cristo? Con el individualismo y con una organización de la vida que no manifiesta la agapē, la koinōnia y que no revela al Padre, al Hijo y al Espíritu Santo y el amor de Dios por el hombre.

 

SEMILLAS es una publicación del Centro Aletti disponible todos los miércoles.
Cada semana, además del audio de la homilía dominical, estará disponible en el sitio de LIPA un comentario a las lecturas de la Liturgia del Domingo, como así también a las lecturas de la semana.

 

SLOVENŠČINA

Drugo berilo je vzeto iz 3. poglavja Prvega pisma Korinčanom, kjer Pavel govori o problemu, ki vedno znova ogroža Cerkev. V 12. poglavju istega pisma Pavel pove, da je Cerkev Kristusovo telo, ker želi poudariti, da smo udeleženi pri Kristusovem življenju. Če je on glava in mi njegovo telo, potem je jasno, da živimo isto življenje.

Življenje kot zōē je občestvo različnih, zato telo zelo jasno govori o edinosti različnih udov, o edinosti, ki je mogoča le v življenju, ki je zastonjska ljubezen (agapē), kot zelo jasno razloži v 13. poglavju. Edinost ni režim, niti sistem ali zakon: je svobodna pripadnost, ki se uresničuje le v zastonjski ljubezni, ker je življenje, ki ga dihamo, sestavljeno iz zastonjske ljubezni in se uresničuje v občestvu (koinōnia).

Pavel se zaveda, da se prav v tem pokaže, ali smo res Kristusovi, ali smo resnično prerojeni v novo življenje, ki je Kristusovo življenje, ki ga Sveti Duh izliva v naša srca in ga mi sprejemamo kot zastonjsko ljubezen (prim. Rim 5,5). Lahko pa se preprosto omejimo na nekaj stvari – nekaj idej, obnašanj in pobožnosti – in smo prepričani, da smo kristjani. Pavel pravi, da se to lahko zgodi v času, ko smo novokrščenci, na začetku krščanskega življenja, nato pa kristjan zori v duhovnega človeka. Vendar pa že v prvih treh vrsticah 3. poglavja pojasni, da tam, kjer je razdor, ni več duhovnega človeka, ampak se uveljavlja meseni, to je stari človek.

Pavel uporabi izraz: »Jaz sem Pavlov, jaz Apolov« (prim. 1 Kor 3,4), da poudari, da čeprav sta pomagala pri oblikovanju cerkvene skupnosti, vendar nista onadva njen temelj.

To nam daje izhodišče za razmislek o naši cerkveni stvarnosti, kjer smo z veliko vnemo poudarjali poklice in karizme, s katerimi določamo svoje različne pripadnosti znotraj Cerkve in skušamo poudariti to, kar nas razlikuje od drugih. To morda predpostavlja ekleziologijo, ki je preveč osnovana na organizaciji, namesto na trinitarični, občestveni obliki bivanja, pri kateri smo udeleženi v Kristusu. Sicer bi poudarili to, kar nas združuje z drugimi in kar bi moralo biti absolutno na prvem mestu, saj gre za to, da vsi živimo življenje kot zōē. Ko živimo življenje kot zōē, poklicanosti, karizme in službe v Cerkvi nikoli ne morejo biti obravnavani posamično, ampak se pokaže, da je izvir karizem telo, kajti karizme vznikajo znotraj telesa in zaradi telesa, torej iz Cerkve za Cerkev. Zato pravi Pavel Korinčanom (prim. 1 Kor 1,9), da je naš poklic poklicanost v občestvo: poklicani smo v občestvo njegovega Sina Jezusa Kristusa.

Kako to, da je to postalo drugotnega pomena? Kaj se je zgodilo?

Pavel pravi, da je tisti, ki je krščen, Kristusov, Kristus pa je Božji (prim. 1 Kor 3,23). Torej, krščeni živi iz vsebine ljubezni Oče–Sin, ki je Kristusovo življenje, in to življenje je odprto za druge. To je odnos zastonjske ljubezni: Oče ljubi Sina (prim. Jn 3,35) in Sin ljubi Očeta (prim. Jn 14,31). Ta ljubezen ni zaprta med »jaz« in »ti«, temveč z isto ljubeznijo, s katero Kristus ljubi Očeta, ljubi tudi nas in nas prosi, naj se ljubimo med seboj, kakor je on nas ljubil (prim. Jn 15,9 in Jn 13,34).

Ko Pavel preide k podobi stavbe, postane takoj jasno, kateri je najpomembnejši element pri gradnji: temelj. Če ni temelja, lahko gradimo, kolikor hočemo, vendar se bo vse zrušilo (prim. Lk 6,48-49). Toda temelja ne postavlja Pavel – to je izjemno pomembno. Pavel ne postavlja temeljev, nasprotno, paziti mora prav na to:

»Drugega temelja namreč nihče ne more postaviti namesto tistega, ki je že položen, in ta je Jezus Kristus« (1 Kor 3,11).

Temelj odkrijemo pri krstu, ki nam daje živeti prehod smrti s Kristusom, da nas Oče skupaj z njim obudi (Rim 6,3-5). Tega prehoda ne more nihče opraviti namesto mene in nihče mi ne more dati te novosti življenja, razen Svetega Duha v Jezusu Kristusu, kot dar Očeta.

Če pa smo v veliki razdrobljenosti, da ne rečemo individualizmu, potem to sámo kaže, da ta temelj morda ni več prisoten v življenju vsakega krščenega. Da bi bili v temelju, ki je Kristus, je potrebno umreti življenju posameznika, to je staremu človeku, tistemu jazu, ki izhaja iz človeške narave, in se preroditi kot novi človek, ljubljeni sin ali hči Boga Očeta v Sinu Jezusu Kristusu. Za ta prehod pa ne zadostuje, da nekdo obiskuje šolo ali se nekaj nauči: treba je imeti očeta. Korinčanom, ki so se ponašali, da vedó, ker so se učili, saj so imeli vzgojitelja, Pavel pravi:

»Čeprav bi imeli na tisoče vzgojiteljev v Kristusu, pa nimate mnogo očetov: v Kristusu Jezusu sem vas namreč po evangeliju jaz rodil« (1 Kor 4,15).

Preroditi se pomeni biti vcepljen v bivanje, ki temelji na odnosu in ne na naravi: to je odnos zastonjske ljubezni. Če tega ne živimo, nismo duhovni ljudje, temveč ostajamo zasidrani v »jaz« starega človeka, ki izhaja iz človeške narave. In če stari človek nečesa ne pozna, ker tega nikoli ni živel, je to gotovo zastonjska ljubezen in življenje kot zōē ter občestvo. Zgodovina nam pričuje, da smo pogosto zamenjali občestvo z disciplino skupnosti, ki pa nikoli ni znala izraziti novega človeka v Jezusu Kristusu in ljubezni Svetega Duha, ki daje veselje, mir in nas usposablja, da iz sebe naredimo dar za druge.

Cerkev je ta zgradba s temeljem, ki je Kristus. Spoštovanje in pozornost, ki jo imam do svetega prostora, bi moral še toliko bolj imeti do brata in sestre v Kristusu, saj je pravi tempelj Kristusovo telo (prim. Jn 2,21), ki smo mi, in cerkvena stavba je le podoba tega, kar smo mi kot telo.

Mnogi očetje, kot na primer sv. Janez Zlatousti, so poudarjali, da s tem, ko ločujemo kamnito stavbo od Kristusovega cerkvenega telesa, katerega živi kamni smo mi (prim. 1 Pt 2,5), povemo, da Kristusa sprejemamo le navzven, nismo pa prerojeni v njem. Vladimir Solovjov na resnično duhoven način razloži, da to povzroči zelo hudo škodo, saj sprejeti Kristusa le na zunaj lahko pripelje do tega, da v njegovem imenu izvajamo nasilje nad drugimi. Povsem druga stvar pa je sprejeti ga notranje in biti v njem prerojen.

Ko danes obhajamo praznik posvetitve lateranske bazilike, nas Cerkev vabi, da prepoznamo svojo resnico, da smo Kristusovo telo, resnični tempelj, o katerem Pavel pravi, da kdor ta tempelj uniči, bo njega uničil Bog:

»Ali ne veste, da ste Božji tempelj in da Božji Duh prebiva v vas? Če kdo uničuje Božji tempelj, bo Bog uničil njega: Božji tempelj je namreč svet, in takšni ste vi« (1 Kor 3,16-17).

Pavel se spominja zelo starega pravila svetega prava, po katerem bo tistega, ki uniči sveti prostor, kaznoval Bog. Kako lahko uničimo zgradbo, katere temelj je Kristus? Z individualizmom ter z organizacijo življenja, ki ne razodeva zastonjske ljubezni in občestva, ki ne razodeva Očeta, Sina in Svetega Duha ter Božje ljubezni do človeka.

 

SEMENA je rubrika Centra Aletti, ki je na voljo vsako sredo.
Vsak teden je na spletni strani LIPE poleg nedeljske homilije v zvočni obliki (v italijanščini) na voljo tudi poglobitev Božje besede nedeljske ali praznične svete maše.

 

HRVATSKI

Drugo čitanje uzeto je iz 3. poglavlja Prve poslanice Korinćanima, gdje Pavao govori o problemu koji uvijek ugrožava Crkvu. U 12. poglavlju iste poslanice Pavao kaže da je Crkva Kristovo tijelo, želeći naglasiti da smo sudionici u Kristovom životu. Ako je on Glava, a mi njegovo tijelo, onda je jasno da živimo isti život.

Život kao zōē je zajedništvo različitih, stoga tijelo vrlo jasno govori o jedinstvu različitih udova, o jedinstvu koje je moguće samo u životu koji je besplatna ljubav (agapē), kako to vrlo jasno objašnjava u 13. poglavlju. Jedinstvo nije režim, niti sustav ili zakon: to je slobodna pripadnost, koja se ostvaruje isključivo u besplatnoj ljubavi, jer je život koji dišemo sastavljen iz besplatne ljubavi i ostvaruje se u zajedništvu (koinōnia).

Pavao je svjestan da se upravo u tome pokazuje jesmo li uistinu Kristovi, jesmo li doista rođeni na novi život, koji je Kristov život, što ga Duh Sveti izlijeva u naša srca, a mi ga prihvaćamo kao besplatnu ljubav (usp. Rim 5,5). Možemo se, međutim, jednostavno ograničiti na neke stvari – neke ideje, ponašanja i pobožnosti – i biti uvjereni da smo kršćani. Pavao kaže da se to može dogoditi u vrijeme dok smo novokrštenici, na početku kršćanskog života, ali nakon toga kršćanin sazrijeva u duhovnog čovjeka. Međutim, već u prva tri retka 3. poglavlja pojašnjava da tamo gdje je razdor, nema više duhovnog čovjeka, već se afirmira tjelesni, odnosno stari čovjek.

Pavao koristi izraz: „Ja sam Pavlov, ja Apolonov“ (usp. 1 Kor 3,4), kako bi istaknuo da, iako su pomogli u uspostavi crkvene zajednice, ipak njih dvojica nisu njezin temelj.

To nam daje polazište za razmišljanje o našoj crkvenoj stvarnosti, u kojoj smo s velikom revnošću isticali pozive i karizme kojima definiramo svoje različite pripadnosti unutar Crkve i nastojimo istaknuti ono po čemu se razlikujemo od drugih. To možda podrazumijeva ekleziologiju koja se previše temelji na organizaciji, umjesto na trojstvenom načinu postojanja kojemu je svojstveno zajedništvo, u kojem smo dionici u Kristu. Inače bismo isticali ono što nas ujedinjuje s drugima i što bi trebalo biti apsolutno na prvom mjestu, jer je riječ o tome da svi živimo život kao zōē. Kada živimo život kao zōē, pozivi, karizme i službe u Crkvi nikada ne mogu biti tretirati pojedinačno, već se pokazuje da je izvor karizmi tijelo, jer karizme izviru unutar tijela i zbog tijela, odnosno iz Crkve za Crkvu. Zato Pavao Korinćanima kaže (usp. 1 Kor 1,9) da je naš poziv poziv u zajedništvo: pozvani smo u zajedništvo Sina njegova Isusa Krista.

Kako to da je to postalo drugotnog značenja? Što se dogodilo?

Pavao kaže da je onaj tko je kršten Kristov, a Krist Božji (usp. 1 Kor 3,23). Dakle, krštenik živi iz sadržaja ljubavi Otac-Sin, koja je Kristov život, i taj je život otvoren za druge. To je odnos besplatne ljubavi: Otac ljubi Sina (usp. Iv 3,35) i Sin ljubi Oca (usp. Iv 14,31). Ta ljubav nije zatvorena između „ja“ i „ti“, već istom ljubavlju kojom Krist ljubi Oca, ljubi i nas i traži od nas da ljubimo jedni druge, kao što je On nas ljubio (usp. Iv 15,9 i Iv 13,34).

Kada Pavao prelazi na sliku građevine, odmah postaje jasno koji je najvažniji element u gradnji: temelj. Ako nema temelja, možemo graditi koliko god želimo, ali će se sve srušiti (usp. Lk 6,48-49). No temelj ne postavlja Pavao – i to je iznimno važno. Pavao ne postavlja temelje, naprotiv, mora paziti upravo na ovo:

„Jer nitko ne može postaviti drugoga temelja osim onoga koji je postavljen, a taj je Isus Krist“ (1 Kor 3,11).

Temelj otkrivamo pri krštenju, koje nam daje živjeti prijelaz smrti s Kristom, kako bi nas Otac zajedno s njim uskrisio (Rim 6,3-5). Taj prijelaz nitko drugi ne može obaviti umjesto mene i nitko mi ne može dati tu novost života, osim Duha Svetoga u Isusu Kristu, kao dar Oca.

Ako smo pak u situaciji velike rascjepkanosti, da ne kažemo individualizmu, onda to samo pokazuje da taj temelj možda više nije prisutan u životu svakog krštenika. Da bismo bili na temelju, koji je Krist, potrebno je umrijeti životu pojedinca, odnosno starom čovjeku, onom „ja“ koje proizlazi iz ljudske naravi, i preporoditi se kao novi čovjek, ljubljeni sin ili kći Boga Oca u Sinu Isusu Kristu. Za taj prijelaz nije dovoljno da netko pohađa školu ili nešto nauči: potrebno je imati Oca. Korinćanima, koji su se ponosili time što znaju, jer su imali odgojitelja, Pavao kaže:

„Jer da imate u Kristu i deset tisuća učitelja, ipak ne biste imali više otaca. Ta u Kristu Isusu po evanđelju ja vas rodih!“ (1 Kor 4,15).

Preporoditi se znači biti ucijepljen u postojanje koje se temelji na odnosu, a ne na ljudskoj naravi: to je odnos besplatne ljubavi. Ako to ne živimo, nismo duhovni ljudi, već ostajemo usidreni u „ja“ staroga čovjeka, koje proizlazi iz ljudske naravi. Ako stari čovjek nešto ne poznaje, jer to nikada nije živio, to je zasigurno besplatna ljubav i život kao zōē te zajedništvo. Povijest nam svjedoči da smo često zamjenjivali zajedništvo s disciplinom zajednice, koja pak nikada nije uspjela očitovati novog čovjeka u Kristu Isusu i ljubav Duha Svetoga koja daje radost, mir i osposobljava nas za sebedarje drugima.

Crkva je ta građevina s temeljem, koji je Krist. Poštovanje i pažnju koju imam prema svetom prostoru, morao bih još više imati prema bratu i sestri u Kristu, budući da je pravi hram tijelo Kristovo (usp. Iv 2,21), koje smo mi, a crkvena je zgrada samo slika onoga što smo mi kao tijelo.

Mnogi Oci, kao primjerice sveti Ivan Zlatousti, naglašavali su da time što odvajamo kamenu zgradu od crkvenog tijela Kristova, čije smo mi živo kamenje (usp. 1 Pt 2,5), poručujemo da Kristu pristupamo samo izvana, ali nismo u njemu preporođeni. Vladimir Solovjov na doista duhovan način objašnjava da to uzrokuje vrlo tešku štetu, jer prihvatiti Krista samo izvana može dovesti do toga da u ime takvog Krista provodimo nasilje nad drugima. Sasvim je druga stvar prihvatiti ga iznutra i biti u njemu preporođen.

Kada danas slavimo blagdan posvete Lateranske bazilike, Crkva nas poziva da prepoznamo svoju istinu, da smo Kristovo tijelo, pravi hram, za koji Pavao kaže da će onoga tko taj hram upropašćuje, Bog upropastiti:

„Ne znate li? Hram ste Božji i Duh Božji prebiva u vama. Ako tko upropašćuje hram Božji, upropastit će njega Bog. Jer hram je Božji svet, a to ste vi“ (1 Kor 3,16-17).

Pavao podsjeća na vrlo staro pravilo svetog prava, prema kojem će onoga tko uništi svetu građevinu kazniti Bog. Kako možemo uništiti građevinu čiji je temelj Krist? Individualizmom te organizacijom života koja ne očituje besplatnu ljubav i zajedništvo, koja ne otkriva Oca, Sina i Duha Svetoga i Božju ljubav prema čovjeku.

 

SJEMENA je rubrika Centra Aletti dostupna svake srijede.
Svakog tjedna, osim nedjeljne propovijedi u audio obliku (na talijanskom), bit će dostupno na web stranici LIPA produbljivanje nedjeljnih ili blagdanskih čitanja euharistijske liturgije.

 

POLSKI

Drugie czytanie pochodzi z trzeciego rozdziału Pierwszego Listu do Koryntian, gdzie Paweł mówi o problemie, który zawsze zagraża Kościołowi. W tym samym Liście, w rozdziale dwunastym, Paweł mówi, że Kościół jest ciałem Chrystusa, ponieważ chce w ten sposób podkreślić, że to właśnie życie Chrystusa jest nam dane. Jeśli On jest głową, a my jesteśmy Jego ciałem, to z pewnością żyjemy tym samym życiem.

Życie-zōē jest komunią różnych osób, dlatego rzeczywistość ciała bardzo dobrze oddaje jedność różnych członków, jedność, która jest możliwa tylko w życiu, które jest agapē, jak bardzo dokładnie wyjaśnia to trzynasty rozdział. Jedność nie jest reżimem, systemem ani prawem: jest to dobrowolne przyłączenie się, które realizuje się tylko w agapē, ponieważ to właśnie życie, którym oddychamy jest agapē, która realizuje się w koinōnia, w komunii.

Paweł jest świadomy, że właśnie w tej kwestii objawia się, czy naprawdę należymy do Chrystusa, czy naprawdę zostaliśmy zrodzeni do nowego życia. To jest właśnie życie Chrystusa, które Duch Święty wlewa w nasze serca i które przyjmujemy jako agapē (por. Rz 5,5). Ale możemy po prostu ograniczyć się do pewnych rzeczy – pewnych idei, pewnych zachowań i pewnej pobożności – i być przekonani, że jesteśmy chrześcijanami. Paweł mówi, że może się to zdarzyć w okresie, kiedy jesteśmy nowicjuszami, na początku życia chrześcijańskiego, ale potem chrześcijanin dojrzewa w człowieku duchowym. Jednak już w pierwszych trzech wersetach trzeciego rozdziału wyjaśnia, że tam, gdzie panuje niezgoda, nie ma już miejsca dla człowieka duchowego, ale dominuje człowiek cielesny, czyli stary człowiek.

Paweł używa wyrażenia: „Ja jestem Pawła, ja jestem do Apollosa” (por. 1 Kor 3,4), aby podkreślić, że chociaż pomogli oni w utworzeniu Kościoła, wspólnoty, nie są jednak fundamentem.

To daje nam podstawę do analizy naszej sytuacji eklezjalnej, z dużym naciskiem na powołania i charyzmaty, które definiują naszą przynależność do Kościoła, próbując podkreślić to, co nas odróżnia od innych. Być może zakłada to eklezjologię opartą zbytnio na organizacji, a nie na trynitarnym, wspólnotowym sposobie istnienia, w którym uczestniczymy w Chrystusie. W przeciwnym razie podkreślalibyśmy to, co nas łączy z innymi i co powinno być absolutnym priorytetem, ponieważ chodzi o to, aby wszyscy żyli zōē.

Kiedy żyjemy zōē, powołania, charyzmaty, posługi w Kościele nie mogą być nigdy traktowane w kategoriach indywidualnych, raczej okazuje się, że to ciało jest źródłem charyzmatów, ponieważ charyzmaty powstają w ciele i dla ciała, to znaczy z Kościoła dla Kościoła. Dlatego Paweł, również w Liście do Koryntian (por. 1 Kor 1,9), mówi, że naszym powołaniem jest komunia: jesteśmy powołani do komunii (do wspólnoty) z Jego Synem Jezusem Chrystusem.

Ale dlaczego ta kwestia zeszła na dalszy plan? Co się stało?

Paweł mówi, że ten, kto jest ochrzczony, należy do Chrystusa, a Chrystus należy do Boga (por. 1 Kor 3,23). Zatem życie ochrzczonego jest wypełnione miłością Ojca i Syna, która jest życiem Chrystusa, a życie to jest otwarte na innych. Jest to relacja agapē: Ojciec kocha Syna (por. J 3,35), a Syn kocha Ojca (por. J 14,31). Jest to miłość, która nie ogranicza się do relacji między ja a ty, ale tą samą miłością, jaką Chrystus kocha Ojca, kocha również nas i prosi nas, abyśmy kochali się tak, jak On nas umiłował (por. J 15,9 i J 13,34).

Kiedy Paweł przechodzi do obrazu budowli, od razu staje się jasne, co jest najważniejsze w budowie: fundament. Jeśli nie ma fundamentu, możemy budować, ile chcemy, ale wszystko się zawali (por. Łk 6,48-49). Ale fundamentu nie kładzie Paweł – i to jest bardzo ważna kwestia. Paweł nie kładzie fundamentów, a wręcz musi uważać, aby tego nie robić:

„Fundamentu bowiem nikt nie może położyć innego, jak ten, który jest położony, a którym jest Jezus Chrystus” (1 Kor 3,11).

Fundament odkrywa się poprzez chrzest, który pozwala mi przeżyć śmierć wraz z Chrystusem, aby wraz z Nim zostac wskrzeszonym przez Ojca (Rz 6,3-5). Nikt inny nie może dokonać tego przejścia za mnie i nikt nie może dać mi tej nowości życia, jak tylko Duch Święty w Chrystusie Jezusie, jako dar Ojca.

Ale jeśli znajdujemy się w sytuacji wielkiego rozdrobnienia, by nie powiedzieć indywidualizmu, to właśnie ono samo ujawnia, że być może ten fundament został zburzony, nie stanowi podstawy egzystencji każdego ochrzczonego. Aby znaleźć się na fundamencie, którym jest Chrystus, trzeba umrzeć dla życia indywidualnego, to znaczy dla starego człowieka, czyli dla tego „ja”, które wyłania się z natury ludzkiej, i trzeba narodzić się na nowo jako nowy człowiek, syn umiłowany przez Boga Ojca w Synu Jezusie Chrystusie. Aby dokonać tego przejścia, nie wystarczy chodzić do szkoły lub uczyć się czegoś: trzeba mieć Ojca. W rzeczywistości do Koryntian, którzy chwalili się swoją wiedzą, ponieważ studiowali, mając nauczyciela, Paweł mówi:

„Choćbyście mieli bowiem dziesiątki tysięcy wychowawców w Chrystusie, nie macie wielu ojców; ja to właśnie przez Ewangelię zrodziłem was w Chrystusie Jezusie” (1 Kor 4,15).

Odrodzenie się oznacza znalezienie się w egzystencji opartej na relacji, a nie na naturze ludzkiej: jest to relacja agapē. Jeśli tego nie doświadczamy, nie jesteśmy ludźmi duchowymi, ale pozostajemy przywiązani do „ja” starego człowieka, które wyłania się z natury ludzkiej. A stary człowiek, jeśli jest coś, czego z pewnością nie zna, ponieważ nigdy tego nie doświadczył – to właśnie agapē, zōē, komunia. Historia pokazuje nam bowiem, jak źle zrozumieliśmy komunię z dyscypliną wspólnotową, która nigdy nie zdołała objawić nowego człowieka w Chrystusie Jezusie, miłości Ducha Świętego, która daje radość, pokój i sprawia, że jesteśmy zdolni ofiarować siebie innym.

Kościół jest tą budowlą, której fundamentem jest Chrystus. Zatem ten sam szacunek i tę samą uwagę, jaką darzę miejsce święte, powinienem darzyć tym bardziej moich braci i siostry w Chrystusie, ponieważ prawdziwą świątynią jest Ciało Chrystusa (por. J 2,21), którym jesteśmy my, a budynek kościelny jest obrazem tego, kim jesteśmy jako Ciało.

Jak podkreślało wielu ojców Kościoła, na przykład św. Jan Chryzostom, że kiedy oddzielamy kamienną budowlę od ciała Chrystusa, którego jesteśmy żywymi kamieniami (por. 1 P 2, 5), domyślnie deklarujemy, że przyjmujemy Chrystusa tylko zewnętrznie, ale nie narodziliśmy się na nowo w Nim. Jak wyjaśnia to w prawdziwie duchowy sposób Władimir Sołowjow, powoduje to bardzo poważną szkodę, ponieważ przyjmowanie Chrystusa zewnętrznie prowadzi do tego, że w imię takiego Chrystusa stosuje się przemoc wobec innych. Zupełnie czym innym jest natomiast przyjęcie Go wewnętrznie i bycie osobami odrodzonymi w Nim.

Jeśli dziś obchodzimy święto poświęcenia Bazyliki Laterańskiej, Kościół zachęca nas do zrozumienia naszej prawdy jako ciała Chrystusa, prawdziwej świątyni, o której Paweł mówi, że ten, kto zniszczy ten budynek, zostanie zniszczony przez Boga:

„Czyż nie wiecie, żeście świątynią Boga i że Duch Boży mieszka w was? Jeżeli ktoś zniszczy świątynię Boga, tego zniszczy Bóg. Świątynia Boga jest świętą, a wy nią jesteście” (1 Kor 3, 16-17).

Paweł przypomina starożytną zasadę świętego prawa, zgodnie z którą ten, kto zniszczy świętą budowlę, zostanie ukarany przez Boga. Jak możemy zniszczyć tę budowlę, której fundamentem jest Chrystus? Poprzez indywidualizm i organizację życia, która nie wyraża agapē, koinōnia i nie objawia Ojca, Syna i Ducha Świętego oraz miłości Boga do człowieka.

 

ZIARNA są rubryką Centro Aletti udostępnianą w każdą środę.
Każdego tygodnia, oprócz homilii niedzielnej w formie audio, na stronie LIPA będzie do dyspozycji pogłębienie czytań liturgicznych z eucharystii niedzielnej bądź świątecznej