[SEMI] ESALTAZIONE DELLA SANTA CROCE 2

ITALIANO

Come prima cosa, conviene ricordare ciò che Pavel Florenskij mette magistralmente in evidenza nel suo testo La filosofia del culto. La croce di per sé non ha alcun significato, ma lo riceve tutto da Cristo, che la accoglie e si dona in essa, inchiodato dagli uomini. Cristo personifica la croce con la sua agape a tal punto che la Chiesa si rivolge alla croce con preghiere, come se si trattasse di una persona viva.

Il brano della seconda lettura di oggi mette in luce proprio questa agape di Cristo che trasfigura la morte più terribile e umiliante di quel tempo e la fa diventare il luogo supremo della manifestazione di Dio che è amore.

La croce e l’inno della Lettera ai Filippesi, dunque, ci dicono subito di essere attenti a come pensiamo Dio. Le idee che si elaborano su Dio, se non sono in pieno accordo con il modo di essere di Cristo Gesù, riguardano un idolo.

Il primo versetto dice che Cristo era nella morphē Theou, nella condizione di Dio. Il suo modo di essere era di Dio. Ma se Cristo era nella forma di esistenza che è di Dio, colpisce molto come Cristo, che è Dio, pensa. Cristo Dio non considera il suo stato di essere come un possesso geloso. Non lo vive come una rapina, un tesoro da custodire gelosamente. Cristo non è chiuso in sé stesso, come se volesse possedere un privilegio eterno. Anzi, il suo modo di pensare va proprio nella direzione opposta: scende abbassandosi. Benché esista nel modo di Dio, nella condizione divina, svuota sé stesso ed entra nella condizione umana, anzi nella condizione da servo. Assume il modo di essere da servo. Si sente uomo, ma nella condizione di servo. Infatti, Cristo stesso dice di sé che non è venuto “per farsi servire, ma per servire e dare la propria vita in riscatto per molti” (Mc 10,45).

Allora, il modo di essere di Cristo è un’attenzione attiva verso l’uomo. Si potrebbe dire che Cristo ha due direzioni: una verso il Padre e l’altra verso l’uomo. Una ascendente e l’altra discendente. Ma non è proprio così. Cristo ha un orizzonte che è il Padre. Lui è totalmente dentro questo orizzonte, perché è tutt’uno con il Padre (cf Gv 10,30). Ma in Cristo c’è l’uomo. Dunque, l’uno nell’altro – il Padre nel Figlio e il Figlio nel Padre, e gli uomini che lo hanno accolto in loro due (cf Gv 17,21).

Allora si tratta di rivedere quale immagine di Dio abbiamo. Abbiamo in mente un dio perfetto e assolutamente in alto, al quale dobbiamo volgere il nostro sguardo e verso il quale cercare di muovere il nostro passo? Quella che emerge dalla Rivelazione è piuttosto la visione di un Dio che si volge a noi, anzi entra in noi e ci ospita nel suo amore. Addirittura, che è sceso spogliandosi della sua gloria e, come vero uomo, vive tutta la nostra realtà, tranne il peccato, da Figlio di Dio. E che assume il peccato degli uomini nella crocifissione, fino a farci partecipi della sua risurrezione. Il suo corpo risuscitato dal Padre, infatti, diventa la nostra abitazione. Grazie al suo amore, anche noi lo abitiamo, dopo aver passato la morte con Lui e conosciamo il Padre che ci ha risuscitato in Lui e ci fa abitare il suo corpo da risorti.

Tornando al brano di oggi, è dunque ovvio che Cristo scende per servire l’uomo, e perciò poi nello stesso brano si sottolinea che Egli è diventato uno con gli uomini nella assimilazione (homoiōmata) a loro: cioè in Lui vediamo gli uomini veramente così come sono. La stessa parola viene usata da Paolo in Rm 6,5, quando afferma che noi siamo resi totalmente assimilati alla sua morte. Allora, quando apparteniamo a Lui, dal nostro morire nel battesimo appare il suo modo di morire. Quindi, quando Cristo ci assimila a sé nella morte appare il suo modo di morire, non il nostro, quando si assimila all’uomo, appare in Lui chi è veramente l’uomo.

Questo modo kenotico di essere che, da Dio, Cristo vive nell’incarnazione, continua anche nella sua condizione di uomo. Infatti, da Figlio, nella sua umanità manifesta la relazione d’amore che lo lega al Padre attraverso l’obbedienza: “come per la disobbedienza di un solo uomo tutti sono stati costituiti peccatori, così anche per l’obbedienza di uno solo tutti saranno costituiti giusti” (Rm 5,19).

Adamo non obbediva. La tentazione ha cominciato con il sospetto. E cedere al sospetto vuol dire cominciare a svincolarsi dall’amore, cioè abbandonare una relazione che di per sé è la fonte di vita come amore. Adamo è uscito da questa relazione scegliendo un nuovo interlocutore. Ma, appena ha fatto il passo in questa direzione, si è scoperto fragile e mortale. Adamo impara che ora il suo io è vulnerabile. Questo io, espressione della propria natura mortale, si proietta dalla sua natura verso un dio che lo rassicura nella vita. Ma è la proiezione inconsistente di un io altrettanto inconsistente.

È proprio così che nasce una religione fatta dall’uomo. È un suo prodotto e perciò non dà la vita, non supera la morte, ma concentra tutto sull’individuo che si deve dare da fare per migliorare la sua situazione e guadagnarsi la sua salvezza. La tentazione di una religione del genere è all’attacco anche nella vita dei cristiani.

La novità è Cristo, in cui noi veniamo risuscitati. Cristo vive l’amore del Figlio con il Padre. Il Padre ama il Figlio e gli ha affidato tutto (cf Gv 3,35). Cristo vuole che il mondo sappia che Lui ama il Padre (cf Gv 14,31). Dunque, l’amore è l’unico ambito in cui si trova ciò che davvero significa l’obbedienza, proprio perché l’amore è fondato sull’essere liberi. L’amore è solo in quanto libero. Cristo è venuto per fare la volontà del Padre (cf Eb 10,7). La volontà del Padre è un disegno d’amore (cf Ef 1,5). Per Cristo, il volere del Padre era dare la propria vita (cf Gv 10,18), perché il Padre ha tanto amato il mondo da dare il proprio Figlio affinché il mondo abbia la vita (cf Gv 3,16). Ma avere la vita, la vita eterna (cf Gv 12,50), significa obbedire alla volontà del Padre. Cristo si è consegnato nel Getsemani al Padre, nelle sue mani. Ma queste mani hanno coinciso con le mani rapaci di Giuda e dei suoi banditi. Questa è la vita dell’amore nella storia in questo mondo. Vivere al modo del dono, nella storia degli uomini significa la pasqua. Ma, se siamo in Cristo e viviamo la sua vita, allora le mani del Padre a cui siamo consegnati sono così forti che nessuno può strapparci al suo amore (cf Gv 10,29).

Anzi, siccome il Padre è in cielo, sul trono della piazza d’oro nella Gerusalemme celeste, qui accoglie suo Figlio e tutti coloro che il Figlio porta con sé, nell’assemblea festosa (cf Eb 12,22). Allora bisogna stare attenti a non lasciarsi sostituire la verità di Dio Padre e del Figlio suo da una pseudo-religione che continuamente ci proietta verso Dio, spronandoci a dover fare tante cose per raggiungere Cristo. Per secoli siamo stati educati in questo senso. Ma dalla lettura di oggi ci viene indicato che Cristo si è fatto uomo per passare ciò di cui tutti abbiamo paura, cioè la morte. E la sua era la morte più umiliante che ci fosse nel suo ambiente. Se noi rimaniamo con Lui e in Lui vivendo la sua stessa vita, ci troveremo nelle mani del Padre nel suo regno. Ma la tentazione è di scappare dalle prove e di impegnarsi religiosamente per avere una ricompensa. Ma si tratta di una vuota illusione.

Abbiamo l’attestazione dallo Spirito che, rimanendo nelle prove di ogni giorno vivendole da figli del Padre, apparteniamo già al compimento.

 

SEMI è la rubrica del Centro Aletti disponibile ogni mercoledì.
Ogni settimana, oltre all’omelia della domenica in formato audio, sarà disponibile sul sito LIPA un approfondimento delle letture della liturgia eucaristica domenicale o festiva.

 

ENGLISH

First, it is worth remembering what Pavel Florensky masterfully highlights in his text The Philosophy of Worship. The cross in itself has no meaning, but it receives all its meaning from Christ, who accepts it and gives himself to it, nailed by men. Christ personifies the cross with his agape to such an extent that the Church addresses the cross with prayers, as if it were a living person.

Today’s second reading highlights precisely this agape of Christ, which transfigures the most terrible and humiliating death of that time and makes it the supreme place of the manifestation of God who is love.

The cross and the hymn from the Letter to the Philippians, therefore, immediately reminds us to be careful how we think about God. Ideas about God that are not in complete accord with Christ Jesus’ way of being refer to an idol.

The first verse says that Christ was in the morphē Theou, that is in the condition of God. His way of being was of God. But if Christ was in the form of existence that is of God, it is striking how Christ, who is God, thinks. The Christ-God does not consider his state of being as a jealous possession. He does not experience it as something he plundered or a treasure to be jealously guarded. Christ is not closed in on himself, as if he wanted to possess an eternal privilege. On the contrary, his way of thinking goes in the opposite direction: he descends, lowering himself. Although he exists in God’s manner of being, in the divine condition, he empties himself and enters into the human condition, indeed into the condition of a servant. He takes on a servant’s manner of existing. He considers himself to be human, but in the condition of being a servant. In fact, Christ himself says of himself that he did not come “to be served but to serve and to give his life as a ransom for many” (Mk 10:45).

Christ’s way of being is one of active attention towards humanity. We could say that Christ’s existence faces two directions: one ascending towards the Father and the other descending towards humanity. However, this is not exactly the case. Christ’s horizon is the Father. He exists completely within this horizon because he is one with the Father (cf. Jn 10:30). However, within Christ there is the human person.  Therefore, one is in the other: the Father in the Son, the Son in the Father, and humanity who has welcomed him in both of them (cf. Jn 17:21).

It is therefore a question of reviewing the image we have of God. Do we have in mind a perfect God who is absolutely high above, to whom we must turn our gaze and towards whom we must try to move our steps? The vision of a God that emerges from Revelation is rather of a God who turns to us, indeed enters into us and welcomes us into his love. He has even come down, stripping himself of his glory, and, as a true man, lives our whole reality, except sin, as the Son of God. In the crucifixion He takes on humanity’s sin to the point of making us participants in his resurrection. His body, raised from the dead by the Father, becomes our dwelling place. Thanks to his love, we too dwell in it, after passing through death with him, and we know the Father who raised us up in him and makes us dwell in his body as risen beings.

Returning to today’s passage, it is therefore obvious that Christ descends to serve humanity, and so the same passage emphasises that He became one with us through assimilation (homoiōmata) to them: that is, in Him we see the human person as we truly are. The same word is used by Paul in Romans 6:5, when he states that we are made totally assimilated to His death. So, when we belong to Him, His way of dying appears within our baptismal dying. When Christ assimilates us to Himself in death, His manner of dying appears, not ours; when He assimilates Himself to the human person, the truth of who we are appears in Him.

This kenotic way of being, which Christ lives in the Incarnation, continues throughout His human condition. In fact, as Son, in his humanity he manifests the relationship of love that binds him to the Father through obedience: “just as through the disobedience of one person the many were made sinners, so through the obedience of one the many will be made righteous” (Rom 5:19).

Adam did not obey. The temptation began with suspicion. And giving in to suspicion means beginning to detach oneself from love, that is, abandoning a relationship that is in itself the source of life as love. Adam left this relationship by choosing a new partner. But as soon as he took this step, he discovered that he was fragile and mortal. Adam learned that his ego was now vulnerable. This ego, an expression of his mortal nature, projected itself from its nature towards a god who reassured him in life. But it was the tenuous projection of an equally tenuous ego.

This is precisely how a man-made religion is born. It is a human product and therefore does not give life, does not overcome death, but focuses everything on the individual who must work to improve their situation and earn their salvation. The temptation of such a religion is also at work in the lives of Christians.

The newness is Christ, in whom we are resurrected. Christ lives the love of the Son with the Father. The Father loves the Son and has entrusted everything to him (cf. Jn 3:35). Christ wants the world to know that he loves the Father (cf. Jn 14:31). Therefore, love is the only realm in which we find the true meaning of obedience, precisely because love is based on freedom. Love is only love when it is free. Christ came to do the Father’s will (cf. Heb 10:7). The Father’s will is a plan of love (cf. Eph 1:5). For Christ, the Father’s will was to give his own life (cf. Jn 10:18), because the Father so loved the world that he gave his Son so that the world might have life (cf. Jn 3:16). But to have life, eternal life (cf. Jn 12:50), means to obey the Father’s will. Christ gave himself up in Gethsemane to the Father, into his hands. But these hands coincided with the rapacious hands of Judas and his bandits. This is the life of love in history in this world. To live in the manner of gift, in human history, is always paschal. But if we are in Christ and live his life, then the hands of the Father to whom we are entrusted are so strong that no one can snatch us away from his love (cf. Jn 10:29).

Indeed, since the Father is in heaven, on the throne of the golden streets in the heavenly Jerusalem, here he welcomes his Son and all those whom the Son brings with him, in the festive assembly (cf. Heb 12:22). We must be careful not to let the truth of God the Father and his Son be replaced by a pseudo-religion that continually projects us toward God, urging us to do many things to reach Christ. For centuries we have been educated in this way. But today’s reading shows us that Christ became man to experience what we all fear, namely death. And his was the most humiliating death that existed could be found in his time. If we remain with him and in him, living his same life, we will find ourselves in the hands of the Father in his kingdom. But the temptation is to flee from trials and to undertake religious commitments in order to obtain a reward. But this is an empty illusion.

We have the assurance from the Spirit that, by remaining in the trials of each day and living them as children of the Father, we already belong to the fulfilment.

 

SEEDS, the Aletti Centre’s column, is available every Wednesday.
Every week, in addition to the Sunday homily in audio format, an in-depth study of the readings from the Sunday or festive Eucharistic liturgy will be available on the LIPA website.

 

ESPAÑOL

En primer lugar, conviene recordar lo que Pavel Florenskij destaca magistralmente en su texto La filosofía del culto. La cruz en sí misma no tiene ningún significado, pero lo recibe todo de Cristo, que la acoge y se entrega en ella, clavado por los hombres. Cristo personifica la cruz con su ágape hasta tal punto que la Iglesia se dirige a la cruz con oraciones, como si se tratara de una persona viva.

El pasaje de la segunda lectura de hoy pone de relieve precisamente este ágape de Cristo que transfigura la muerte más terrible y humillante de aquella época y la convierte en el lugar supremo de la manifestación de Dios, que es amor.

La cruz y el himno de la Carta a los Filipenses, por tanto, nos dicen inmediatamente que debemos estar atentos a cómo pensamos a Dios. Las ideas que se elaboran sobre Dios, si no están en pleno acuerdo con el modo de ser de Cristo Jesús, se refieren a un ídolo.

El primer versículo dice que Cristo estaba en la morphē Theou, en la condición de Dios. Su modo de ser era el de Dios. Pero si Cristo estaba en la forma de existencia que es la de Dios, llama mucho la atención cómo piensa Cristo, que es Dios. Cristo Dios no considera su estado de ser como una posesión celosa. No lo vive como un botín, un tesoro que hay que custodiar celosamente. Cristo no está cerrado en sí mismo, como si quisiera poseer un privilegio eterno. Al contrario, su forma de pensar va precisamente en la dirección opuesta: desciende humillándose. Aunque existe en la forma de Dios, en la condición divina, se vacía a sí mismo y entra en la condición humana, es más, en la condición de siervo. Asume la forma de ser de siervo. Se siente hombre, pero en la condición de siervo. De hecho, Cristo mismo dice de sí mismo que no ha venido «para ser servido, sino para servir y dar su vida en rescate por muchos» (Mc 10,45).

Entonces, la forma de ser de Cristo es una atención activa hacia el hombre. Se podría decir que Cristo tiene dos direcciones: una hacia el Padre y otra hacia el hombre. Una ascendente y otra descendente. Pero no es exactamente así. Cristo tiene un horizonte que es el Padre. Él está totalmente dentro de este horizonte, porque es uno con el Padre (cf. Jn 10,30). Pero en Cristo está el hombre. Por lo tanto, uno en el otro: el Padre en el Hijo y el Hijo en el Padre, y los hombres que lo han acogido en ellos dos (cf. Jn 17,21).

Entonces se trata de revisar qué imagen tenemos de Dios. ¿Tenemos en mente un dios perfecto y absolutamente elevado, al que debemos dirigir nuestra mirada y hacia el que debemos intentar dirigir nuestros pasos? Lo que emerge de la Revelación es más bien la visión de un Dios que se vuelve hacia nosotros, es más, entra en nosotros y nos acoge en su amor. Es más, que ha descendido despojándose de su gloria y, como verdadero hombre, vive toda nuestra realidad, excepto el pecado, como Hijo de Dios. Y que asume el pecado de los hombres en la crucifixión, hasta hacernos partícipes de su resurrección. Su cuerpo resucitado por el Padre, de hecho, se convierte en nuestra morada. Gracias a su amor, también nosotros lo habitamos, después de haber pasado la muerte con Él, y conocemos al Padre que nos ha resucitado en Él y nos hace habitar su cuerpo como resucitados.

Volviendo al pasaje de hoy, es obvio que Cristo desciende para servir al hombre, y por eso en el mismo pasaje se subraya que Él se ha hecho uno con los hombres en la asimilación (homoiōmata) a ellos: es decir, en Él vemos a los hombres tal y como son realmente. Pablo utiliza la misma palabra en Rom 6,5, cuando afirma que somos totalmente asimilados a su muerte. Entonces, cuando pertenecemos a Él, de nuestra muerte en el bautismo aparece su forma de morir. Por lo tanto, cuando Cristo nos asimila a sí mismo en la muerte, aparece su forma de morir, no la nuestra; cuando se asimila al hombre, aparece en Él quién es verdaderamente el hombre.

Esta forma kenótica de ser que Cristo vive en la encarnación, desde Dios, continúa también en su condición de hombre. De hecho, como Hijo, en su humanidad manifiesta la relación de amor que lo une al Padre a través de la obediencia: «Así como por la desobediencia de un solo hombre todos se convirtieron en pecadores, también por la obediencia de uno solo todos se convertirán en justos» (Rm 5,19).

Adán no obedeció. La tentación comenzó con la sospecha. Y ceder a la sospecha significa comenzar a desligarse del amor, es decir, abandonar una relación que en sí misma es fuente de vida como amor. Adán salió de esta relación eligiendo un nuevo interlocutor. Pero, tan pronto como dio ese paso, descubrió que era frágil y mortal. Adán aprende que ahora su yo es vulnerable. Este yo, expresión de su propia naturaleza mortal, se proyecta desde su naturaleza hacia un dios que le da seguridad en la vida. Pero es la proyección inconsistente de un yo igualmente inconsistente. Así es como nace una religión creada por el hombre. Es un producto suyo y, por lo tanto, no da vida, no supera la muerte, sino que se centra en el individuo, que debe esforzarse por mejorar su situación y ganarse su salvación. La tentación de una religión de este tipo también está presente en la vida de los cristianos.

La novedad es Cristo, en quien resucitamos. Cristo vive el amor del Hijo con el Padre. El Padre ama al Hijo y le ha confiado todo (cf. Jn 3,35). Cristo quiere que el mundo sepa que Él ama al Padre (cf. Jn 14,31). Por lo tanto, el amor es el único ámbito en el que se encuentra el verdadero significado de la obediencia, precisamente porque el amor se basa en ser libre. El amor solo existe en la libertad. Cristo vino para hacer la voluntad del Padre (cf. Hb 10,7). La voluntad del Padre es un designio de amor (cf. Ef 1,5). Para Cristo, la voluntad del Padre era dar su vida (cf. Jn 10,18), porque el Padre amó tanto al mundo que dio a su Hijo para que el mundo tuviera vida (cf. Jn 3,16). Pero tener vida, vida eterna (cf. Jn 12,50), significa obedecer la voluntad del Padre. Cristo se entregó en Getsemaní al Padre, en sus manos. Pero estas manos coincidieron con las manos rapaces de Judas y sus bandidos. Esta es la vida del amor en la historia de este mundo. Vivir al modo del don, en la historia de los hombres, significa la Pascua.

Pero, si estamos en Cristo y vivimos su vida, entonces las manos del Padre a las que estamos entregados son tan fuertes que nadie puede arrancarnos de su amor (cf. Jn 10,29).  Es más, como el Padre está en el cielo, en el trono de la plaza de oro en la Jerusalén celestial, aquí acoge a su Hijo y a todos los que el Hijo lleva consigo, en la asamblea festiva (cf. Hb 12,22). Por eso hay que tener cuidado de no dejar que la verdad de Dios Padre y de su Hijo sea sustituida por una pseudoreligión que nos proyecta continuamente hacia Dios, incitándonos a hacer muchas cosas para alcanzar a Cristo.

Durante siglos se nos ha educado en este sentido. Pero la lectura de hoy nos indica que Cristo se hizo hombre para pasar por lo que todos tememos, es decir, la muerte. Y la suya fue la muerte más humillante que podía haber en su entorno. Si permanecemos con Él y en Él, viviendo su misma vida, nos encontraremos en las manos del Padre en su reino. Pero la tentación es huir de las pruebas y comprometerse religiosamente para obtener una recompensa. Pero se trata de una ilusión vacía. Tenemos el testimonio del Espíritu de que, permaneciendo en las pruebas de cada día y viviéndolas como hijos del Padre, ya pertenecemos a la plenitud..

 

SEMILLAS es una publicación del Centro Aletti disponible todos los miércoles.
Cada semana, además del audio de la homilía dominical, estará disponible en el sitio de LIPA un comentario a las lecturas de la Liturgia del Domingo, como así también a las lecturas de la semana.

 

SLOVENŠČINA

Najprej se velja spomniti na to, kar Pavel Florenski mojstrsko poudari v svojem delu Filozofija kulta. Križ sam po sebi nima nobenega pomena, temveč ga v celoti prejme od Kristusa, ki ga sprejme in se na njem daruje, ko so ga nanj pribili ljudje. Kristus tako zelo poistoveti križ s svojo zastonjsko ljubeznijo (agapē), da se Cerkev obrača h križu z molitvami, kakor da bi šlo za živo osebo.

Današnje drugo berilo izpostavi prav to Kristusovo zastonjsko ljubezen, ki preobrazi najbolj strašno in ponižujočo smrt tedanjega časa ter jo naredi za največji kraj razodetja Boga, ki je ljubezen.

Križ in hvalnica iz Pisma Filipljanom nas torej takoj spomnita, da naj bomo pozorni na svoje predstave o Bogu. Če ideje, ki si jih ustvarimo o Bogu, niso popolnoma skladne z načinom bivanja Jezusa Kristusa, so malikovalske.

Prva vrstica pove, da je bil Kristus v podobi Boga (morphē Theou). Njegov način bivanja je bil Božji. Če pa je Kristus bival v načinu, ki je lasten Bogu, se nas zelo dotakne, kako Kristus, ki je Bog, razmišlja. Kristus Bog svojega bivanja ne razume kot ljubosumno lastnino. Ne živi je kot tatvino, kot zaklad, ki bi ga moral ljubosumno varovati. Kristus ni zaprt sam vase, kot da bi hotel ohraniti večni privilegij. On razmišlja celo povsem nasprotno: spusti se in se poniža. Čeprav živi v Božjem načinu, v Božji podobi, se izprazni samega sebe in stopi v človeško stanje, še več, v stanje služabnika. Privzame način bivanja služabnika. Doživlja se kot človek, a v stanju služabnika. Kristus namreč sam o sebi pravi, da ni prišel »da bi mu stregli, ampak da bi stregel in dal svoje življenje v odkupnino za mnoge« (Mr 10,45).

Kristusov način bivanja je torej dejavna pozornost do človeka. Lahko bi rekli, da ima Kristus dve smeri: eno k Očetu in drugo k človeku. Ena se dviga, druga spušča. Dejansko pa ni povsem tako. Kristus ima obzorje, ki je Oče. Popolnoma je znotraj tega obzorja, saj je eno z Očetom (prim. Jn 10,30). Toda v Kristusu je tudi človek. Torej, eden v drugem – Oče v Sinu in Sin v Očetu ter v obeh ljudje, ki so ga sprejeli (prim. Jn 17,21).

Gre torej za to, da znova preverimo, kakšno podobo Boga imamo. Ali si predstavljamo popolnega in povsem vzvišenega boga, h kateremu moramo dvigniti svoj pogled in proti kateremu se moramo truditi iti? Razodetje nam razkriva drugačno podobo: Boga, ki se obrača k nam, celo vstopa v nas in nas gosti v svoji ljubezni. Še več, ki se je spustil, se odrekel svoji slavi in kot pravi človek živi vso našo resničnost, razen greha, kot Božji Sin. In ki je nase prevzel greh ljudi na križu, da bi nas storil deležne svojega vstajenja. Njegovo telo, ki ga je Oče obudil, postane naše bivališče. Zaradi njegove ljubezni lahko tudi mi prebivamo v njem, potem ko smo z njim prešli skozi smrt, in spoznavamo Očeta, ki nas je obudil v njem in zato kot vstali od mrtvih prebivamo v njegovem telesu.

Če se vrnemo k današnjemu odlomku, je jasno, da se Kristus spusti, da bi služil človeku. Zato je tu tako poudarjeno, da je postal eno z ljudmi, da se je povsem poistovetil (homoiōmata) z njimi: torej v njem resnično vidimo ljudi takšne, kakršno so. Pavel uporabi isto besedo v Rim 6,5, ko pravi, da smo popolnoma združeni z njegovo smrtjo. Ko torej pripadamo njemu, iz našega umiranja pri krstu zasije njegov način umiranja. Ko nas Kristus združi s seboj v smrti, se pokaže njegov način umiranja, ne naš; ko pa se združi s človekom, se v njem razodene, kdo človek v resnici je.

Ta način bivanja v spustu, ki ga Kristus kot Bog živi v učlovečenju, se nadaljuje tudi v njegovem življenju kot človek. Kajti kot Sin v svoji človeškosti razodeva odnos ljubezni, ki ga veže z Očetom, skozi poslušnost: »Kakor so namreč zaradi neposlušnosti enega človeka mnogi postali grešniki, tako bodo tudi zaradi poslušnosti enega mnogi postali pravični« (Rim 5,19).

Adam ni bil poslušen. Skušnjava se je začela s sumničavostjo. Popustiti sumu pomeni začeti se izvijati iz ljubezni, torej zapustiti odnos, ki je izvir življenja kot ljubezen. Adam je izstopil iz tega odnosa, ker si je izbral novega sogovornika. Toda takoj ko je storil ta korak, je spoznal svojo krhkost in smrtnost. Spoznal je, da je njegov jaz ranljiv. Ta jaz, izraz njegove umrljive narave, se iz svoje narave usmeri proti nekemu bogu, ki naj bi ga pomiril v življenju. A ta usmeritev nima osnove, zato je tudi njegov jaz ravno tako brez osnove.

Tako nastane religija, ki jo ustvari človek. Njegov izdelek je in zato ne daje življenja, ne premaga smrti, ampak vse usmerja v posameznika, ki si mora prizadevati izboljšati svoj položaj in si zaslužiti odrešenje. Tovrstna skušnjava religije je prisotna tudi v življenju kristjanov.

Novost pa je Kristus, v katerem smo obujeni. Kristus živi ljubezen Sina do Očeta. Oče ljubi Sina in mu je vse izročil (prim. Jn 3,35). Kristus hoče, da svet spozna, da On ljubi Očeta (prim. Jn 14,31). Ljubezen je torej edini prostor, kjer najdemo, kaj zares pomeni poslušnost, prav zato, ker je ljubezen utemeljena v tem, da smo svobodni. Ljubezen obstaja le, če je svobodna. Kristus je prišel, da bi izpolnil Očetovo voljo (prim. Heb 10,7). Očetova volja je načrt ljubezni (prim. Ef 1,5). Za Kristusa je Očetova volja pomenila dati svoje življenje (prim. Jn 10,18), kajti Oče je svet tako ljubil, da je dal svojega Sina, da bi svet imel življenje (prim. Jn 3,16). Toda imeti življenje, večno življenje (prim. Jn 12,50), pomeni biti poslušen Očetovi volji. Kristus se je v Getsemaniju izročil Očetu, v njegove roke. A te roke so sovpadale z grabežljivimi rokami Juda in njegovih pajdašev. To je življenje ljubezni v zgodovini tega sveta. Živeti na način darovanja, v zgodovini ljudi, pomeni veliko noč. Če pa smo v Kristusu in živimo njegovo življenje, potem so Očetove roke, katerim smo izročeni, tako močne, da nas nihče ne more iztrgati iz njegove ljubezni (prim. Jn 10,29).

Še več, ker je Oče v nebesih, na prestolu zlatega trga v nebeškem Jeruzalemu, tam sprejme svojega Sina in vse, ki jih Sin pripelje s seboj, v prazničnem zboru (prim. Heb 12,22). Zato je potrebno paziti, da si ne pustimo zamenjati resnice Boga Očeta in njegovega Sina z neko domnevno religijo, ki nas neprestano usmerja k Bogu in nas priganja, kaj vse moramo storiti, da bi dosegli Kristusa. Stoletja so nas vzgajali v tem duhu. A današnje berilo nam jasno pove, da se je Kristus učlovečil, da bi šel skozi to, česar se vsi bojimo, to je skozi smrt. In njegova smrt je bila v njegovem okolju najbolj ponižujoča. Če ostajamo z Njim in v Njem, živimo njegovo življenje in se bomo znašli v Očetovih rokah v njegovem kraljestvu. Toda skušnjava je, da bi bežali pred preizkušnjami in si religiozno prizadevali pridobiti nagrado. To pa je prazna iluzija.

Sveti Duh nam pričuje, da že pripadamo izpolnitvi, če ostajamo v vsakodnevnih preizkušnjah in jih živimo kot Očetovi otroci.

 

SEMENA je rubrika Centra Aletti, ki je na voljo vsako sredo.
Vsak teden je na spletni strani LIPE poleg nedeljske homilije v zvočni obliki (v italijanščini) na voljo tudi poglobitev Božje besede nedeljske ali praznične svete maše.

 

HRVATSKI

Prije svega, vrijedi se prisjetiti onoga što Pavel Florenskij majstorski ističe u svom tekstu „Filozofija kulta“. Križ sam po sebi nema nikakvog značenja, već ga u potpunosti prima od Krista, koji ga prihvaća i na njemu se dariva, kada ga na njega pribijaju ljudi. Krist toliko poosobljuje križ svojom besplatnom ljubavlju (agapē) da se Crkva obraća križu s molitvama, kao da je živa osoba.

Današnje drugo čitanje ističe upravo tu Kristovu besplatnu ljubav, koja preobražava najstrašniju i najponižavajuću smrt tadašnjeg vremena i čini je najuzvišenijim mjestom očitovanja Boga, koji je ljubav.

Stoga nas križ i himan iz Poslanice Filipljanima odmah podsjećaju da budemo oprezni s našim predodžbama o Bogu. Ako ideje koje stvaramo o Bogu nisu potpuno u skladu s načinom postojanja Isusa Krista, one su idolopoklonske.

Prvi redak kaže da je Krist bio lik Božji (morphē Theou). Njegov način postojanja bio je Božji. Ali ako je Krist bio u načinu postojanja koji je svojstven Bogu, duboko nas dira kako Krist, koji je Bog, razmišlja. Krist Bog ne smatra svoje postojanje kao ljubomornu svojinu. Ne živi ga kao plijen, kao blago koje mora ljubomorno čuvati. Krist nije zatvoren u sebe, kao da želi sačuvati vječnu povlasticu. On čak razmišlja sasvim suprotno: spušta se i ponižava. Iako živi na Božji način, u Božjem liku, on „opljenjuje“ samoga sebe i ulazi u ljudsko stanje, čak i u stanje sluge. Preuzima način postojanja sluge. Doživljava sebe kao čovjeka, ali u stanju sluge. Naime, sam Krist kaže da nije došao „da bude služen, nego da služi i život svoj dade kao otkupninu za mnoge“ (Mk 10,45).

Stoga je Kristov način postojanja aktivna pažnja prema čovjeku. Moglo bi se reći da Krist ima dva smjera: jedan prema Ocu i drugi prema čovjeku. Jedan uzlazni, a drugi silazni. Ali u stvarnosti nije sasvim tako. Krist ima horizont koji je Otac. On je potpuno unutar tog horizonta, jer je jedno s Ocem (usp. Iv 10,30). Ali u Kristu je i čovjek. Dakle, jedan u drugome – Otac u Sinu i Sin u Ocu, i u njima obojici ljudi koji su ga primili (usp. Iv 17,21).

Dakle, radi se o tome da iznova provjerimo koju sliku Boga imamo. Zamišljamo li savršenog, potpuno uzvišenog boga, prema kojem moramo uzdići svoj pogled i prema kojemu se trebamo truditi ići? Objava nam otkriva drugačiji lik: Boga koji se okreće prema nama, čak ulazi u nas i ugošćuje nas u svojoj ljubavi. Štoviše, koji je sišao, odrekao se svoje slave i, kao pravi čovjek, živi svu našu stvarnost, osim grijeha, kao Sin Božji. I koji je na križu preuzeo grijeh ljudi, da bi nas učinio dionicima svog uskrsnuća. Njegovo tijelo, koje je Otac uskrisio, postaje naše prebivalište. Zbog njegove ljubavi i mi možemo prebivati u njemu, nakon što smo s njim prošli kroz smrt i poznajemo Oca koji nas je uskrisio u njemu te stoga, kao uskrsnuli od mrtvih, prebivamo u njegovu tijelu.

Ako se vratimo na današnji odlomak, jasno je da se Krist spušta kako bi služio čovjeku. Zato je tu toliko naglašeno da je postao jedno s ljudima, da se potpuno poistovjetio (homoiōmata) s njima: to jest, u njemu doista vidimo ljude onakve kakvi jesu. Pavao koristi istu riječ u Rim 6,5, kada kaže da smo potpuno sjedinjeni s njegovom smrću. Dakle, kada pripadamo njemu, iz našeg umiranja na krštenju pojavljuje se njegov način umiranja. Kada nas Krist sjedini sa sobom u smrti, pokazuje se njegov način umiranja, a ne naš; ali kada se sjedini čovjekom, u njemu se otkriva tko je zapravo čovjek.

Taj način postojanja u spuštanju koji Krist kao Bog živi u utjelovljenju, nastavlja se i u njegovom životu kao čovjeka. Jer kao Sin, u svome čovještvu, on očituje odnos ljubavi koji ga veže s Ocem kroz poslušnost: „kao što su neposluhom jednoga čovjeka mnogi postali grešnici tako će i posluhom Jednoga mnogi postati pravednici“ (Rim 5,19).

Adam je bio neposlušan. Kušnja je započela sa sumnjičavošću. A popustiti sumnjičavosti znači početi se odvajati od ljubavi, odnosno napustiti odnos koji je izvor života kao ljubavi. Adam je napustio taj odnos jer je odabrao novog sugovornika. Ali čim je napravio taj korak, otkrio je svoju krhkost i smrtnost. Shvatio je da je njegovo „ja“ ranjivo. To „ja“, izraz njegove smrtne naravi, projicira se iz njegove naravi prema bogu koji ga osigurava u životu. Ali ta je projekcija neutemeljena pa je stoga i njegovo „ja“ bez temelja.

Upravo tako nastaje religija koju stvara čovjek. Ona je njegov proizvod i stoga ne daje život, ne nadilazi smrt, već sve usmjerava prema pojedincu koji se mora potruditi kako bi poboljšao svoju situaciju i zaslužio svoje spasenje. Takva kušnja religije prisutna je i u životima kršćana.

Novost je Krist, u kojem smo uskrsnuli. Krist živi ljubav Sina prema Ocu. Otac ljubi Sina i sve mu je predao (usp. Iv 3,35). Krist želi da svijet zna da On ljubi Oca (usp. Iv 14,31). Ljubav je stoga jedini prostor u kojem se nalazi pravo značenje poslušnosti, upravo zato što se ljubav temelji na slobodi. Ljubav postoji samo ukoliko je slobodna. Krist je došao vršiti volju Očevu (usp. Heb 10,7). Očeva volja je naum ljubavi (usp. Ef 1,5). Za Krista je Očeva volja bila položiti vlastiti život (usp. Iv 10,18), jer je Otac tako ljubio svijet da je dao svoga Sina da svijet ima život (usp. Iv 3,16). Ali imati život, vječni život (usp. Iv 12,50), znači biti poslušan Očevoj volji. Krist se u Getsemaniju predao Ocu, u njegove ruke. Ali te su se ruke podudarale s grabežljivim rukama Jude i njegovih razbojnika. To je život ljubavi u povijesti ovoga svijeta. Živjeti na način darivanja u povijesti ljudi znači pashu. Ali ako smo u Kristu i živimo njegov život, onda su ruke Oca kojemu smo predani toliko jake da nas nitko ne može otrgnuti od njegove ljubavi (usp. Iv 10,29).

Štoviše, budući da je Otac na nebu, na prijestolju zlatnog trga u nebeskom Jeruzalemu, ondje prima svog Sina i sve one koje Sin dovodi sa sobom u svečanom skupu (usp. Heb 12,22). Stoga moramo paziti da se istina Boga Oca i njegova Sina ne zamijeni s nekom navodnom religijom koja nas neprestano projicira prema Bogu i potiče nas da činimo sve što trebamo kako bismo dosegli Krista. Stoljećima smo odgajani u tom duhu. Ali današnje čitanje nam jasno govori da je Krist postao čovjekom da bi prošao kroz ono čega se svi bojimo, to jest kroz smrt. A njegova je smrt bila najponižavajuća u njegovom okruženju. Ako ostanemo s njim i u njemu, živeći njegov život, naći ćemo se u rukama Oca u njegovu kraljevstvu. Ali napast je da bježimo od kušnji i religiozno se trudimo postići nagradu. To je pak prazna iluzija.

Duh Sveti nam svjedoči da već pripadamo ispunjenju ako ostanemo u svakodnevnim kušnjama i živimo ih kao Očeva djeca.

 

SJEMENA je rubrika Centra Aletti dostupna svake srijede.
Svakog tjedna, osim nedjeljne propovijedi u audio obliku (na talijanskom), bit će dostupno na web stranici LIPA produbljivanje nedjeljnih ili blagdanskih čitanja euharistijske liturgije.

 

POLSKI

Po pierwsze, warto przypomnieć to, co Paweł Florenski znakomicie podkreśla w swoim tekście Filozofia kultu. Krzyż sam w sobie nie ma żadnego znaczenia, ale otrzymuje je od Chrystusa, który przyjmuje go i oddaje się w nim, przybity przez ludzi. Chrystus personifikuje krzyż swoją agape do tego stopnia, że Kościół zwraca się do krzyża z modlitwami, jakby był on żywą osobą.

Fragment dzisiejszego drugiego czytania podkreśla właśnie tę agape Chrystusa, która przemienia najstraszliwszą i najbardziej upokarzającą śmierć tamtych czasów i czyni ją najwyższym miejscem objawienia Boga, który jest miłością.

Krzyż i hymn z Listu do Filipian mówią nam zatem od razu, abyśmy zwracali uwagę na to, jak myślimy o Bogu. Idee, które tworzymy na temat Boga, jeśli nie są w pełni zgodne z naturą Chrystusa Jezusa, dotyczą bożka.

Pierwszy werset mówi, że Chrystus był w morphē Theou, w kondycji Boga. Jego sposób bycia był boski. Ale jeśli Chrystus był w formie istnienia, która jest boska, to uderzające jest to, jak Chrystus, który jest Bogiem, myśli. Chrystus Bóg nie traktuje swojego stanu istnienia jako zazdrosnej własności. Nie traktuje go jako łupu, skarbu, którego należy zazdrośnie strzec. Chrystus nie jest zamknięty w sobie, jakby chciał posiadać wieczny przywilej. Wręcz przeciwnie, jego sposób myślenia zmierza w zupełnie przeciwnym kierunku: schodzi, uniżając się.

Chociaż istnieje w Bożym świecie, w boskiej kondycji, ogołaca się i wchodzi w ludzką kondycję, a nawet w kondycję sługi. Przyjmuje sposób bycia sługi. Czuje się człowiekiem, ale w kondycji sługi. W rzeczywistości sam Chrystus mówi o sobie, że nie przyszedł „aby Mu służono, lecz żeby służyć i dać swoje życie na okup za wielu” (Mk 10,45).

Tak więc sposób bycia Chrystusa jest aktywną troską o człowieka. Można by powiedzieć, że Chrystus ma dwa kierunki: jeden ku Ojcu, a drugi ku człowiekowi. Jeden wstępujący, a drugi zstępujący. Ale nie do końca tak jest. Chrystus ma horyzont, którym jest Ojciec. Jest całkowicie w tym horyzoncie, ponieważ jest jedno z Ojcem (por. J 10,30). Ale w Chrystusie jest człowiek. Tak więc jeden w drugim – Ojciec w Synu, a Syn w Ojcu, oraz ludzie, którzy przyjęli Go w nich obu (por. J 17,21).

W takim razie należy ponownie rozważyć, jaki obraz Boga mamy w głowie. Czy wyobrażamy sobie Boga jako istotę doskonałą i absolutnie wyniosłą, ku której powinniśmy kierować nasze spojrzenie i do której powinniśmy dążyć? Z Objawienia wyłania się raczej wizja Boga, który zwraca się ku nam, a nawet wchodzi w nas i gości nas w swojej miłości. Co więcej, Bóg ten zstąpił, pozbawiając się swojej chwały i jako prawdziwy człowiek przeżywa całą naszą rzeczywistość, z wyjątkiem grzechu, jako Syn Boży. I On bierze na siebie grzechy ludzi w ukrzyżowaniu, abyśmy mogli uczestniczyć w Jego zmartwychwstaniu. Jego ciało, wskrzeszone przez Ojca, staje się bowiem naszym mieszkaniem. Dzięki Jego miłości my również w nim mieszkamy, po przejściu śmierci wraz z Nim, i poznajemy Ojca, który wskrzesił nas w Nim i sprawia, że mieszkamy w Jego zmartwychwstałym ciele.

Wracając do dzisiejszego fragmentu, oczywiste jest zatem, że Chrystus zstępuje, aby służyć człowiekowi, i dlatego w tym samym fragmencie podkreśla się, że stał się jednym z ludźmi poprzez upodobnienie się (homoiōmata) do nich: to znaczy, że w Nim widzimy ludzi takimi, jakimi naprawdę są. To samo słowo używa Paweł w Rz 6,5 kiedy stwierdza, że zostaliśmy całkowicie upodobnieni do Jego śmierci.

Kiedy więc należymy do Niego, poprzez naszą śmierć w chrzcie objawia się Jego sposób umierania. Kiedy więc Chrystus upodabnia nas do siebie w śmierci, objawia się Jego sposób umierania, a nie nasz. Kiedy upodabnia się do człowieka, objawia się w Nim to, kim naprawdę jest człowiek.

Ten kenotyczny sposób bycia, który Chrystus przeżywa we wcieleniu, trwa również w Jego ludzkiej kondycji. W rzeczywistości, jako Syn, w swoim człowieczeństwie objawia relację miłości, która łączy Go z Ojcem poprzez posłuszeństwo: „Albowiem jak przez nieposłuszeństwo jednego człowieka wszyscy stali się grzesznikami, tak przez posłuszeństwo Jednego wszyscy staną się sprawiedliwymi” (Rz 5,19).

Adam nie był posłuszny. Pokusa zaczęła się od podejrzeń. A poddanie się podejrzeniom oznaczało rozpoczęcie odcinania się od miłości, czyli porzucenie relacji, która sama w sobie jest źródłem życia jako miłość. Adam wyszedł z tej relacji, wybierając nowego partnera.

Jednak gdy tylko zrobił krok w tym kierunku, okazał się kruchy i śmiertelny. Adam uświadamia sobie, że teraz jego “ja” jest wrażliwe. To “ja”, będące wyrazem jego śmiertelnej natury, projektuje się od swojej natury ku bogu, który zapewnia mu bezpieczeństwo w życiu. Jest to jednak nietrwała projekcja równie niestałego “ja”.

Właśnie tak powstaje religia stworzona przez człowieka. Jest ona jego wytworem i dlatego nie daje życia, nie pokonuje śmierci, ale skupia się wyłącznie na jednostce, która musi się starać, aby poprawić swoją sytuację i zasłużyć na zbawienie. Pokusa takiej religii atakuje również życie chrześcijan.

Nowością jest Chrystus, w którym jesteśmy wskrzeszeni. Chrystus żyje miłością Syna do Ojca. Ojciec kocha Syna i powierzył Mu wszystko (por. J 3,35). Chrystus chce, aby świat wiedział, że On kocha Ojca (por. J 14,31). Zatem miłość jest jedyną przestrzenią, w której można odnaleźć prawdziwe znaczenie posłuszeństwa, właśnie dlatego, że miłość opiera się na wolności.

Miłość jest tylko wtedy, gdy jest wolna. Chrystus przyszedł, aby wypełnić wolę Ojca (por. Hbr 10,7). Wola Ojca jest planem miłości (por. Ef 1,5). Dla Chrystusa wolą Ojca było oddanie własnego życia (por. J 10,18), ponieważ Ojciec tak umiłował świat, że dał swojego Syna, aby świat miał życie (por. J 3,16). Ale posiadanie życia, życia wiecznego (por. J 12,50), oznacza posłuszeństwo woli Ojca. W Getsemani Chrystus oddał się Ojcu, w Jego ręce. Ale te ręce były rękami Judasza i jego bandytów. Tak wygląda życie miłości w historii tego świata. Życie w duchu daru w historii ludzkości oznacza Paschę. Ale jeśli jesteśmy w Chrystusie i żyjemy Jego życiem, to ręce Ojca, którym się powierzyliśmy, są tak silne, że nikt nie może wyrwać nas z Jego miłości (por. J 10,29).

Co więcej, ponieważ Ojciec jest w niebie, na tronie ze złota w niebiańskim Jeruzalem, tutaj przyjmuje swojego Syna i wszystkich, których Syn przyprowadza ze sobą, na uroczyste spotkanie (por. Hbr 12,22). Należy więc uważać, aby nie zastąpić prawdy o Bogu Ojcu i Jego Synu pseudo religią, która nieustannie kieruje nas ku Bogu, zachęcając nas do podejmowania wielu działań, aby osiągnąć Chrystusa. Przez wieki byliśmy tak wychowywani.

Jednak dzisiejsze czytanie wskazuje nam, że Chrystus stał się człowiekiem, aby przejść przez to, czego wszyscy się boimy, czyli śmierć. A Jego śmierć była najbardziej upokarzającą śmiercią, jaka mogła spotkać człowieka w jego środowisku. Jeśli pozostaniemy z Nim i w Nim, żyjąc Jego życiem, znajdziemy się w rękach Ojca w Jego królestwie. Ale pokusą jest ucieczka od prób i zaangażowanie się w religijne praktyki, aby uzyskać nagrodę. Jest to jednak pusta iluzja.

Mamy potwierdzenie od Ducha, że trwając w codziennych próbach i przeżywając je jako dzieci Ojca, już należymy do Pełni.

 

ZIARNA są rubryką Centro Aletti udostępnianą w każdą środę.
Każdego tygodnia, oprócz homilii niedzielnej w formie audio, na stronie LIPA będzie do dyspozycji pogłębienie czytań liturgicznych z eucharystii niedzielnej bądź świątecznej