[SEMI] MARIA SANTISSIMA MADRE DI DIO 2

ITALIANO

La seconda lettura è tratta dalla seconda delle tre sezioni in cui è strutturata la Lettera ai Galati. In questa parte, Paolo affronta il tema del rapporto tra la Legge di Mosè e la venuta di Cristo, Figlio di Dio, che si è fatto uomo.

“Ma quando venne la pienezza del tempo, Dio mandò il suo Figlio, nato da donna, nato sotto la Legge, per riscattare quelli che erano sotto la Legge, perché ricevessimo l’adozione a figli” (Gal 4,4-5).

Sullo sfondo del discorso, si riconosce il modulo fondante di tanta parte della Sacra Scrittura, cioè la liberazione dall’Egitto. Israele è andato in Egitto per poter sopravvivere, perché aveva bisogno di cibo. L’Egitto aveva grandi riserve di grano. Giuseppe, che era stato venduto dai fratelli, era finito là. Per Provvidenza divina, Giuseppe era riuscito a dare la spiegazione di un sogno avuto dal Faraone e per questo il Faraone gli aveva affidato il potere sull’Egitto. In questo suo ruolo, Giuseppe era riuscito a far mettere da parte tanto cibo che l’Egitto era divenuto una specie di granaio per il mondo. Questo fino al punto che anche le tribù di Israele si spostano per andare in Egitto e sfamarsi. Ma dopo un po’ di tempo sale al potere un altro Faraone che non ha conosciuto Giuseppe e piano piano il popolo di Israele viene reso schiavo.

Quando il popolo viene liberato e portato fuori dall’Egitto, Dio, attraverso Mosè, dà la Legge come un aiuto affinché il popolo continui a far memoria di ciò che Lui ha compiuto per loro, così che siano sostenuti nel vivere l’alleanza che Dio ha stabilito con loro in Abramo. Ma, come è accaduto quando è arrivato un Faraone che non conosceva Giuseppe e il suo operato e ha reso schiavo il popolo, così accade con la Legge. La Legge non è stata più un mezzo per aiutare i figli di Israele a custodire la memoria dell’opera di Dio in loro favore, affinché potessero vivere sempre grati nell’alleanza. La Legge è diventata invece l’asse portante della religione, tanto che l’alleanza è caduta in oblio.

Perciò Paolo ritiene importante mettere in rilievo questa gravissima deviazione che porta fuori dalla fede, che invece è basata sull’alleanza, cioè sulla relazione tra Dio e l’uomo. In questa seconda sezione della lettera, Paolo afferma chiaramente che tra Dio e Abramo è stato fatto un patto che si fonda sulla fede di Abramo, e proprio l’alleanza tiene viva questa via del dialogo fra Dio e l’uomo.

“Ora io dico: un testamento stabilito in precedenza da Dio stesso, non può dichiararlo nullo una Legge che è venuta quattrocentotrenta anni dopo, annullando così la promessa. Se infatti l’eredità si ottenesse in base alla Legge, non sarebbe più in base alla promessa; Dio invece ha fatto grazia ad Abramo mediante la promessa” (Gal 3,17-18).

Praticamente Paolo sta affermando una cosa particolarmente grave: la Legge può arrivare a sostituire l’alleanza, cioè a sostituire la fede, e questo è drammatico. Non solo, ma dischiude anche alcune realtà molto profonde e assai concrete. La Legge, praticamente, rischia di far dimenticare la relazione, che è il cuore dell’alleanza e dunque della fede. La fede, infatti, non esiste senza una vita relazionale e comunionale: questa è la fede in Dio Padre, in Cristo Gesù e nello Spirito Santo. La Legge, non più intesa secondo la prospettiva in cui è stata data, fonda invece tutto sull’individuo. Infatti, come scrive Paolo in Rm 7, la Legge costruisce tutto sull’uomo vecchio. A sua volta, questo individuo, concepito come un “noi”, diventa la nazione, con la conseguente preoccupazione di tenere lontani tutti gli altri popoli. La Legge si trasforma così in una forma di schiavitù: ciò che era stato dato come aiuto, è divenuto schiavitù e morte, esattamente come accade a Israele nell’esperienza di andare in Egitto.

Ora Cristo, il Figlio di Dio, il Messia atteso, nasce da donna. È una espressione molto sintetica, che trova conferma ed esplicitazione nel secondo capitolo della Lettera degli Ebrei, laddove si legge che Cristo è veramente uomo, e dunque ha “sofferto personalmente” (Eb 2,18) come ogni uomo. Proprio per questo “è in grado di venire in aiuto a quelli che subiscono la prova” (Eb 2,18). Proprio perché si è reso “in tutto simile ai fratelli” (Eb 2,17), è potuto diventare “un sommo sacerdote misericordioso e degno di fede nelle cose che riguardano Dio, allo scopo di espiare i peccati del popolo” (Eb 2,17).

Cristo ha sofferto a causa della Legge. A questo proposito, è sufficiente ricordare l’episodio della trappola che i farisei gli tendono in giorno di sabato, riguardo all’uomo con la mano paralizzata presente nella sinagoga. Cristo chiede loro se “è lecito in giorno di sabato fare del bene o fare del male, salvare una vita o ucciderla” (Mc 3,4). E poi lo guarisce. Proprio per questa opera buona che Cristo ha compiuto in giorno di sabato, i farisei e gli erodiani (che di per sé si odiavano profondamente) “uscirono subito e tennero consiglio contro di lui per farlo morire” (Mc 3,6).

Ma neanche tenere consiglio e prendere decisioni di sabato era permesso. Proprio qui emerge cosa fosse diventata la Legge. Perciò non stupisce se, alla fine, Cristo sarà condannato in nome della Legge, vissuta ormai secondo un’interpretazione totalmente arbitraria. Pilato, da straniero, da occupante, si rende conto che è in atto un’azione illecita. Perciò cerca di intervenire, dichiarando apertamente davanti al popolo e alle autorità: “Non trovo in lui colpa alcuna” (Gv 18,38; 19,4). E a questa sua constatazione, i giudei rispondono: “Noi abbiamo una Legge e secondo la Legge deve morire, perché si è fatto Figlio di Dio” (Gv 19,7).

La liberazione dalla Legge che Cristo ha compiuto è avvenuta per mezzo del suo corpo offerto nelle mani degli uomini i quali, proprio a causa della Legge, si comportavano da nemici di Dio, e dunque da peccatori: “Se infatti, quando eravamo nemici, siamo stati riconciliati con Dio per mezzo della morte del Figlio suo, molto più, ora che siamo riconciliati, saremo salvati mediante la sua vita” (Rm 5,10).

È dunque ancora più grave quando una realtà simile si verifica nella Chiesa, quando diamo la precedenza assoluta alla legge, ai precetti, a ciò che siamo obbligati a fare e a imparare per conoscere la dottrina. Allora si manifesta come la catechesi, le omelie e la cura personale dei fedeli non hanno come scopo e contenuto centrale l’arte di iniziare i battezzati a vivere la vita di Cristo in noi.

Ma Cristo ci salva mediante la sua vita. Si tratta allora di iniziare i battezzati a vivere la novità della vita, che è la vita da risorti con Cristo nel battesimo (cf Rm 6,4-5). Cristo inabita in noi per la fede (cf Ef 3,17). Lo Spirito del Figlio grida nei nostri cuori Abbà, Padre (cf Gal 4,6). Occorre allora vigilare affinché questa fede non cada in oblio e non si trasformi in un dare la precedenza a tanti ragionamenti su Dio, che non fanno sentire nessuno figlio di Dio amato in Cristo Figlio, né fanno sperimentare lo Spirito Santo come garante e testimone della verità della vita nuova dei cristiani.

La priorità nella Chiesa sono la figliolanza e la libertà come realtà vissute perché viviamo l’agapē. La priorità nella Chiesa è l’esperienza della zōē, che viviamo come comunione, altrimenti vince il trionfo dell’individualismo.

La solennità di Maria Madre di Dio pone in evidenza che il suo Figlio ha aperto a noi un modo di vivere l’umanità al modo di Dio. Cristo, suo Figlio e Figlio di Dio Padre, è l’unico che ci dona la vita. Al contrario la Legge, come lo stesso Paolo scrive ai Galati, non è in grado di darci la vita (cf Gal 3,21; 2,16).

 

SEMI è la rubrica del Centro Aletti disponibile ogni mercoledì.
Ogni settimana, oltre all’omelia della domenica in formato audio, sarà disponibile sul sito LIPA un approfondimento delle letture della liturgia eucaristica domenicale o festiva.

 

ENGLISH

The second reading is taken from the second of the three sections into which the Letter to the Galatians is divided. In this part, Paul addresses the relationship between the Law of Moses and the coming of Christ, the Son of God, who became man.

“But when the fullness of time had come, God sent his Son, born of a woman, born under the law, in order to redeem those who were under the law, so that we might receive adoption as sons.”(Gal 4:4-5).

In the background of this discourse, we recognise the fundamental theme in much of Sacred Scripture, namely, the liberation from Egypt. Because Israel needed food and Egypt had large reserves of grain, Israel had gone into Egypt in order to survive. Joseph, who had been sold by his brothers, ended up there. Because Joseph, by divine providence, had managed to interpret one of Pharaoh’s dreams, Pharaoh had entrusted him with power over Egypt. In this role, Joseph had managed to store up so much food that Egypt had become a kind of granary for the world, such that even the tribes of Israel moved to Egypt to feed themselves. But after some time, another Pharaoh came to power who did not know Joseph, and little by little the people of Israel were enslaved.

When the people were freed and led out of Egypt, God, through Moses, gave the Law as an aid so that the people would continue to remember what He had done for them; so that they would be sustained in living the covenant that God had established with them in Abraham. But just as when a Pharaoh, who no longer knew Joseph nor his work, enslaved the people, so it happened with the Law. The Law was no longer a means to help the children of Israel to preserve the memory of God’s work on their behalf, so that they might always live gratefully in the covenant. Instead, the Law became the backbone of religion, so much so that the covenant fell into oblivion.

Therefore, Paul considers it important to highlight this very serious deviation that leads away from faith, which is based on the covenant, that is, on the relationship between God and man. In this second section of the letter, Paul clearly states that a covenant was made between God and Abraham based on Abraham’s faith, and it is precisely the covenant that keeps this dialogue between God and man alive.

“My point is this: the law, which came four hundred thirty years later, does not annul a covenant previously ratified by God, so as to nullify the promise. For if the inheritance comes from the law, it no longer comes from the promise; but God granted it to Abraham through the promise” (Gal 3:17-18).

Paul is making a particularly serious point: it can happen that the Law replaces the covenant, that is, replaces faith, and this is dramatic. Not only that, but it also reveals some very profound and very concrete realities. The Law, in practice, risks making us forget the relationship, which is the heart of the covenant and therefore of faith. Faith, in fact, does not exist without a relational and communal life: this is faith in God the Father, in Christ Jesus and in the Holy Spirit. The Law, no longer understood from the perspective in which it was given, bases everything on the individual. In fact, as Paul writes in Romans 7, the Law builds everything on the old man. In turn, this individual, conceived as a “we”, becomes the nation, with the consequent concern to keep all other peoples at bay. The Law thus becomes a form of slavery. What had been given as a help has become, instead, slavery and death, just as happened to Israel in its experience of going to Egypt.

Now Christ, the Son of God, the expected Messiah, is born of a woman. This is a very concise expression, which is confirmed and explained in the second chapter of the Letter to the Hebrews, where we read that Christ is truly human, and therefore has “he himself” (Heb 2:18) like every human being. For this reason, “he is able to help those who are being tested” (Heb 2:18). Precisely because he made himself “like his brothers and sisters in every respect” (Heb 2:17), he was able to become “a merciful and faithful high priest in the service of God, to make a sacrifice of atonement for the sins of the people” (Heb 2:17).

Christ suffered because of the Law. In this regard, it is enough to recall the episode of the trap that the Pharisees set for him on the Sabbath, concerning the man with the paralysed hand in the synagogue. Christ asks them whether it is “lawful to do good or to do harm on the sabbath, to save life or to kill” (Mk 3:4). And then he healed him. Because of this good work that Christ did on the Sabbath, the Pharisees and the Herodians (who hated each other deeply) “went out and immediately conspired […] against him, how to destroy him.” (Mk 3:6).

But even holding counsel and making decisions on the Sabbath was not permitted. Here we see what the Law had become. Therefore, it is not surprising that, in the end, Christ will be condemned in the name of the Law, which was now being interpreted in a totally arbitrary manner. Pilate, as a foreigner and occupier, realises that an unlawful act is taking place. Therefore, he tries to intervene, declaring openly before the people and the authorities: “I find no case against him” (Jn 18:38; 19:4). To this statement, the Jews respond: “We have a law, and according to that law he ought to die, because he has claimed to be the Son of God” (Jn 19:7).

Christ’s liberation from the Law came about through his body offered up into the hands of men who, precisely because of the Law, behaved as enemies of God and therefore as sinners: “For if while we were enemies, we were reconciled to God through the death of his Son, much more surely, having been reconciled, will we be saved by his life” (Rom 5:10).

It is therefore even more serious when a similar situation occurs in the Church, when we give absolute priority to the law, to precepts, to what we are obliged to do and learn in order to know doctrine. Then it becomes clear that catechesis, homilies and personal care for the faithful do not have as their central purpose and content the art of initiating the baptised into living the life of Christ in us.

But Christ saves us through his life. It is therefore a question of initiating the baptised into the newness of life, which is the life of the risen with Christ in baptism (cf. Rom 6:4-5). Christ dwells in us through faith (cf. Eph 3:17). The Spirit of the Son cries out in our hearts, “Abba, Father” (cf. Gal 4:6). We must therefore be vigilant so that this faith does not fall into oblivion and does not give way to so many arguments about God that no one feels like a child of God loved in Christ the Son, nor experiences the Holy Spirit as the guarantor and witness of the truth of the new life of Christians.

The priority in the Church is sonship and freedom as lived realities because we live agapē. The priority in the Church is the experience of zōē, which we live as communion, otherwise individualism triumphs.

The solemnity of Mary, Mother of God, highlights that her Son has opened up a way for us to live humanity in God’s way. Christ, her Son and Son of God the Father, is the only one who gives us life. On the contrary, the Law, as Paul himself writes to the Galatians, is not able to give us life (cf. Gal 3:21; 2:16).

SEEDS, the Aletti Centre’s column, is available every Wednesday.
Every week, in addition to the Sunday homily in audio format, an in-depth study of the readings from the Sunday or festive Eucharistic liturgy will be available on the LIPA website.

 

ESPAÑOL

La segunda lectura está tomada de la segunda de las tres secciones en las que se estructura la Carta a los Gálatas. En esta parte, Pablo aborda el tema de la relación entre la Ley de Moisés y la venida de Cristo, Hijo de Dios, que se hizo hombre.

«Pero cuando llegó la plenitud del tiempo, Dios envió a su Hijo, nacido de mujer, nacido bajo la Ley, para rescatar a los que estaban bajo la Ley, a fin de que recibiéramos la adopción como hijos» (Gálatas 4,4-5).

En el trasfondo del discurso se reconoce el modelo fundacional de gran parte de la Sagrada Escritura, es decir, la liberación de Egipto. Israel fue a Egipto para poder sobrevivir, porque necesitaba alimentos. Egipto tenía grandes reservas de trigo. José, que había sido vendido por sus hermanos, había acabado allí. Por providencia divina, José había logrado explicar un sueño que había tenido el faraón y, por ello, el faraón le había confiado el poder sobre Egipto. En este papel, José había logrado almacenar tanta comida que Egipto se había convertido en una especie de granero para el mundo. Esto hasta el punto de que incluso las tribus de Israel se desplazaron a Egipto para alimentarse. Pero después de un tiempo, otro faraón que no conoció a José llega al poder y, poco a poco, el pueblo de Israel es esclavizado.

Cuando el pueblo es liberado y sacado de Egipto, Dios, a través de Moisés, da la Ley como una ayuda para que el pueblo continúe recordando lo que Él ha hecho por ellos, de modo que sean sostenidos en vivir la alianza que Dios estableció con ellos en Abraham. Pero, al igual que ocurrió cuando llegó un faraón que no conocía a José ni sus obras y esclavizó al pueblo, lo mismo ocurre con la Ley. La Ley dejó de ser un medio para ayudar a los hijos de Israel a custodiar la memoria de la obra de Dios en su favor, para que pudieran vivir siempre agradecidos en la alianza. La Ley se convirtió, en cambio, en el eje central de la religión, hasta tal punto que la alianza cayó en el olvido.

Por eso, Pablo considera importante destacar esta grave desviación que aleja de la fe, que se basa en la alianza, es decir, en la relación entre Dios y el hombre. En esta segunda sección de la carta, Pablo afirma claramente que entre Dios y Abraham se hizo un pacto basado en la fe de Abraham, y que es precisamente la alianza la que mantiene viva esta vía de diálogo entre Dios y el hombre.

«Ahora bien, yo digo: un testamento establecido previamente por Dios mismo no puede ser declarado nulo por una ley que vino cuatrocientos treinta años después, anulando así la promesa. Si, en efecto, la herencia se obtuviera en base a la ley, ya no sería en base a la promesa; pero Dios concedió su gracia a Abraham mediante la promesa» (Gálatas 3,17-18).

En la práctica, Pablo está afirmando algo especialmente grave: la Ley puede llegar a sustituir la alianza, es decir, sustituir la fe, y esto es dramático. No solo eso, sino que también revela algunas realidades muy profundas y muy concretas. La Ley, en la práctica, corre el riesgo de hacer olvidar la relación, que es el corazón de la alianza y, por tanto, de la fe. De hecho, la fe no existe sin una vida relacional y comunional: esta es la fe en Dios Padre, en Cristo Jesús y en el Espíritu Santo. La Ley, ya no entendida según la perspectiva en la que fue dada, basa todo en el individuo. De hecho, como escribe Pablo en Romanos 7, la Ley construye todo sobre el hombre viejo. A su vez, este individuo, concebido como un «nosotros», se convierte en la nación, con la consiguiente preocupación de mantener alejados a todos los demás pueblos. La Ley se transforma así en una forma de esclavitud: lo que había sido dado como ayuda, se ha convertido en esclavitud y muerte, exactamente como le sucede a Israel en la experiencia de ir a Egipto.

Ahora Cristo, el Hijo de Dios, el Mesías esperado, nace de una mujer. Es una expresión muy sintética, que encuentra confirmación y explicación en el segundo capítulo de la Carta a los Hebreos, donde se lee que Cristo es verdaderamente hombre y, por lo tanto, ha «sufrido personalmente» (Hb 2,18) como cualquier hombre. Precisamente por eso «puede socorrer a los que están en prueba» (Hb 2,18). Precisamente porque se hizo «en todo semejante a sus hermanos» (Hb 2,17), pudo convertirse en «un sumo sacerdote misericordioso y fiel en lo que concierne a Dios, para expiar los pecados del pueblo» (Hb 2,17).

Cristo sufrió a causa de la Ley. A este respecto, basta recordar el episodio de la trampa que le tienden los fariseos en sábado, con respecto al hombre con la mano paralizada presente en la sinagoga. Cristo les pregunta si «¿es lícito en sábado hacer el bien o hacer el mal, salvar una vida o matarla?» (Mc 3,4). Y luego lo cura. Precisamente por esta buena obra que Cristo realizó en sábado, los fariseos y los herodianos (que se odiaban profundamente entre sí) «salieron inmediatamente y se reunieron en consejo contra él para matarlo» (Mc 3,6).

Pero tampoco estaba permitido deliberar y tomar decisiones en sábado. Aquí se pone de manifiesto en qué se había convertido la Ley. Por eso no es de extrañar que, al final, Cristo sea condenado en nombre de la Ley, interpretada ya de forma totalmente arbitraria. Pilato, como extranjero, como ocupante, se da cuenta de que se está cometiendo una acción ilícita. Por eso intenta intervenir, declarando abiertamente ante el pueblo y las autoridades: «No encuentro en él ninguna culpa» (Jn 18,38; 19,4). Y a esta afirmación suya, los judíos responden: «Nosotros tenemos una Ley, y según la Ley debe morir, porque se ha hecho Hijo de Dios» (Jn 19,7).

La liberación de la Ley que Cristo llevó a cabo se produjo mediante su cuerpo ofrecido en manos de los hombres que, precisamente a causa de la Ley, se comportaban como enemigos de Dios y, por tanto, como pecadores: «Si, cuando éramos enemigos, fuimos reconciliados con Dios por la muerte de su Hijo, mucho más, ahora que estamos reconciliados, seremos salvados por su vida» (Rom 5,10).

Por eso es aún más grave cuando una realidad similar se da en la Iglesia, cuando damos prioridad absoluta a la ley, a los preceptos, a lo que estamos obligados a hacer y a aprender para conocer la doctrina. Entonces se manifiesta cómo la catequesis, las homilías y el cuidado personal de los fieles no tienen como objetivo y contenido central el arte de iniciar a los bautizados a vivir la vida de Cristo en nosotros.

Pero Cristo nos salva mediante su vida. Se trata, pues, de iniciar a los bautizados en la novedad de la vida, que es la vida resucitada con Cristo en el bautismo (cf. Rom 6,4-5). Cristo habita en nosotros por la fe (cf. Ef 3,17). El Espíritu del Hijo clama en nuestros corazones: «¡Abba, Padre!» (cf. Gál 4,6). Es necesario, pues, velar para que esta fe no caiga en el olvido y no se transforme en dar prioridad a tantos razonamientos sobre Dios, que no hacen sentir a nadie hijo de Dios amado en Cristo Hijo, ni hacen experimentar al Espíritu Santo como garante y testigo de la verdad de la nueva vida de los cristianos.

La prioridad en la Iglesia son la filiación y la libertad como realidades vividas porque vivimos la agapē. La prioridad en la Iglesia es la experiencia de la zōē, que vivimos como comunión, de lo contrario triunfa el individualismo.

La solemnidad de María Madre de Dios pone de relieve que su Hijo nos ha abierto un modo de vivir la humanidad a la manera de Dios. Cristo, su Hijo y Hijo de Dios Padre, es el único que nos da la vida. Por el contrario, la Ley, como escribe el mismo Pablo a los Gálatas, no es capaz de darnos la vida (cf. Gal 3,21; 2,16).

 

SEMILLAS es una publicación del Centro Aletti disponible todos los miércoles.
Cada semana, además del audio de la homilía dominical, estará disponible en el sitio de LIPA un comentario a las lecturas de la Liturgia del Domingo, como así también a las lecturas de la semana.

 

SLOVENŠČINA

Drugo berilo je vzeto iz drugega od treh delov, na katere je razdeljeno Pismo Galačanom. V tem delu Pavel obravnava odnos med Mojzesovo postavo in prihodom Kristusa, Božjega Sina, ki je postal človek.

»Ko pa je nastopila polnost časa, je Bog poslal svojega Sina, rojenega iz žene, rojenega pod postavo, da bi odkupil tiste, ki so bili pod postavo, da bi mi prejeli posinovljenje« (Gal 4,4-5).

V ozadju razprave prepoznamo temeljni vzorec velikega dela Svetega pisma, namreč osvoboditev iz Egipta. Izraelci so šli v Egipt, da bi lahko preživeli, saj so potrebovali hrano. Egipt je imel velike zaloge žita. Jožef, ki so ga bratje prodali, je končal tam. Po Božji previdnosti je Jožef znal razložiti faraonove sanje, zato mu je faraon zaupal oblast nad Egiptom. V tej vlogi je Jožef uspel uskladiščiti toliko hrane, da je Egipt postal nekakšna žitnica sveta. Tako so se tja preselila tudi izraelska plemena, da bi se nasitila. Čez nekaj časa pa je na oblast prišel drug faraon, ki Jožefa ni poznal, in Egipčani so počasi zasužnjili izraelsko ljudstvo

Ko je bilo ljudstvo osvobojeno in izpeljano iz Egipta, jim je Bog po Mojzesu dal postavo kot pomoč, da bi ohranjali spomin na to, kar je storil zanje, in bi tako zmogli živeti zavezo, ki jo je sklenil z njimi po Abrahamu. Vendar, kakor se je zgodilo, ko je na oblast prišel faraon, ki ni poznal Jožefa in njegovega dela ter je zasužnjil ljudstvo, tako se je zgodilo tudi s postavo. Postava ni bila več sredstvo, ki bi Izraelovim sinovom pomagalo varovati spomin na Božje delo v njihovo korist, da bi mogli hvaležno živeti v zavezi. Namesto tega je postala nosilec religije, zavezo pa so pozabili.

Zato Pavel meni, da je pomembno izpostaviti ta tako hud odklon, ki vodi proč od vere, ki pa temelji na zavezi, torej na odnosu med Bogom in človekom. V tem drugem delu pisma Pavel jasno poudari, da je bila med Bogom in Abrahamom sklenjena zaveza, ki temelji na Abrahamovi veri, in prav zaveza ohranja odprto pot dialoga med Bogom in človekom.

»Pravim pa tole: zaveze, ki jo je Bog vnaprej potrdil, postava, ki je nastala šele štiristo trideset let pozneje, ne more razveljaviti, tako da bi bila obljuba neučinkovita. Kajti če dediščina izvira iz postave, ni več iz obljube; Bog pa je Abrahamu izkazal milost prek obljube« (Gal 3,17-18).

Pavel trdi nekaj zelo resnega: postava lahko privede do tega, da nadomesti zavezo, torej vero, in to je dramatično. Ne le to, ampak odpira tudi nekatere zelo globoke in konkretne resničnosti. Postava namreč tvega, da se pozabi odnos, ki je srce zaveze in s tem vere. Vera namreč ne obstaja brez življenja odnosov in občestva: to je vera v Boga Očeta, v Jezusa Kristusa in v Svetega Duha. Postava, ki ni več razumljena v vidiku tega, za kar je bila dana, pa vse utemeljuje na posamezniku. Kot piše Pavel v Rim 7, postava vse gradi na starem človeku. Potem pa ta posameznik, razumljen kot »mi«, postane narod in skuša držati distanco do drugih narodov. Tako se postava spremeni v obliko suženjstva: to, kar je bilo dano kot pomoč, postane suženjstvo in smrt, prav tako kakor se je zgodilo Izraelu ob izkušnji odhoda v Egipt.

Kristus, Božji Sin, pričakovani Mesija, se je rodil iz žene. Ta zelo zgoščen izraz najde potrditev in razlago v drugem poglavju Pisma Hebrejcem, kjer beremo, da je Kristus resnično človek in je »sam pretrpel« (Heb 2,18) kakor vsak človek. Prav zato »more pomagati preizkušanim« (Heb 2,18). Ker se je moral »v vsem izenačiti z brati« (Heb 2,17), je mogel postati »usmiljen in zanesljiv véliki duhovnik, da bi v tem, kar se nanaša na Boga, dosegel spravo za grehe ljudstva« (Heb 2,17).

Kristus je trpel zaradi postave. Dovolj je, da se spomnimo dogodka, ko so mu farizeji na sobotni dan nastavili past zaradi moža s suho roko v shodnici. Kristus jih vpraša: »Ali se sme v soboto delati dobro ali zlo, življenje rešiti ali pokončati?« (Mr 3,4). Nato ga ozdravi. Prav zaradi tega dobrega dela, ki ga je Kristus storil na soboto, so farizeji in herodovci (ki so se sicer zelo sovražili) »takoj odšli in se posvetovali zoper njega, kako bi ga pogubili« (Mr 3,6).

Toda tudi posvetovanje in sprejemanje odločitev na soboto ni bilo dovoljeno. In tu se pokaže, kaj je postala postava. Zato ne preseneča, da bo Kristus na koncu obsojen v imenu postave, ki so jo že povsem samovoljno razlagali. Pilat, kot tujec in okupator prepozna, da gre za nezakonito dejanje, zato skuša posredovati in odkrito izjavi pred ljudstvom in oblastmi: »Jaz ne najdem na njem nobene krivde« (Jn 18,38; 19,4). Na to ugotovitev pa Judje odgovorijo: »Mi imamo postavo in po postavi mora umreti, ker se je delal Božjega Sina« (Jn 19,7).

Osvoboditev od postave, ki jo je Kristus izvršil, se je zgodila po njegovem telesu, izročenem v roke ljudi, ki so se prav zaradi postave obnašali kot Božji sovražniki in torej kot grešniki: »Kajti če smo se po smrti njegovega Sina spravili z Bogom, ko smo bili še sovražniki, bomo veliko bolj rešeni po njegovem življenju, odkar smo prišli do sprave« (Rim 5,10).

Zato je toliko huje, kadar se kaj podobnega zgodi v Cerkvi, ko damo vso prednost postavi in predpisom, temu, kar moramo storiti in se naučiti, da bi poznali nauk. Tako se pokaže, da kateheza, pridige in osebna skrb za vernike nimajo za cilj in osrednjo vsebino umetnosti uvajanja krščenih v življenje Kristusa v nas.

Toda Kristus nas odrešuje po svojem življenju. Gre torej za to, da krščene uvedemo v življenje novosti, ki je življenje vstajenja s Kristusom v krstu (prim. Rim 6,4-5). Kristus prebiva v nas po veri (prim. Ef 3,17). Duh Božjega Sina kliče v naših srcih: Aba, Oče (prim. Gal 4,6). Zato je treba bedeti, da ta vera ne pade v pozabo in se ne spremeni v dajanje prednosti številnim razglabljanjem o Bogu, zaradi katerih nihče ne more čutiti, da je ljubljen Božji otrok v Njegovem Sinu Kristusu, niti ne more izkusiti Svetega Duha kot poroka in pričo resnice novega življenja kristjanov.

V Cerkvi sta prednostna sinovstvo in svoboda kot živeti resničnosti, saj živimo zastonjsko ljubezen (agapē). V Cerkvi je prednostna izkušnja življenja kot zōē, ki jo živimo kot občestvo, sicer zmaga individualizem.

Slovesni praznik Marije, Božje matere, pokaže, da je njen Sin za nas odprl način življenja človeškosti po Božjem načinu. Kristus, njen Sin in Sin Boga Očeta, je edini, ki nam daje življenje. Nasprotno pa postava, kakor sam Pavel piše Galačanom, ne zmore dati življenja (prim. Gal 3,21; 2,16).

 

SEMENA je rubrika Centra Aletti, ki je na voljo vsako sredo.
Vsak teden je na spletni strani LIPE poleg nedeljske homilije v zvočni obliki (v italijanščini) na voljo tudi poglobitev Božje besede nedeljske ali praznične svete maše.

 

HRVATSKI

Drugo čitanje uzeto je iz drugog od triju dijelova na koje je podijeljena Poslanica Galaćanima. U tom dijelu Pavao raspravlja o odnosu između Mojsijeva zakona i dolaska Krista, Sina Božjega, koji je postao čovjekom.

„A kada dođe punina vremena, odasla Bog Sina svoga: od žene bî rođen, Zakonu podložan da podložnike Zakona otkupi te primimo posinstvo“ (Gal 4, 4-5).

U pozadini rasprave prepoznaje se temeljni obrazac velikog dijela Svetog pisma, to jest oslobođenje iz Egipta. Izraelci su otišli u Egipat kako bi preživjeli, jer im je trebala hrana. Egipat je imao velike zalihe žita. Josip, kojega su braća prodala, završio je ondje. Božjom providnošću, Josip je znao protumačiti faraonove snove, pa mu je stoga faraon povjerio vlast nad Egiptom. U toj je ulozi Josip uspio uskladištiti toliko hrane da je Egipat postao svojevrsna žitnica svijeta. Tako su se onamo preselila i izraelska plemena kako bi se prehranila. No, nakon nekog vremena na vlast je došao drugi faraon koji nije poznavao Josipa te su Egipćani malo-pomalo izraelski narod učinili robljem.

Kada je narod oslobođen i izveden iz Egipta, Bog im je po Mojsiju dao Zakon kao pomoć da sačuvaju spomen na ono što je učinio za njih i da tako mogu  živjeti Savez koji je s njima sklopio po Abrahamu. Međutim, kao što se dogodilo kada je došao na vlast faraon koji nije poznavao Josipa i njegovo djelo te je narod učinio robljem, tako se dogodilo i sa Zakonom. Zakon više nije bio sredstvo koje je sinovima Izraelovim pomagalo čuvati spomen na Božje djelo u njihovu korist, kako bi mogli zahvalno živjeti u Savezu. Umjesto toga, postao je nositelj religije, a Savez su zaboravili.

Stoga Pavao smatra važnim istaknuti to tako teško zastranjenje koje vodi daleko od vjere, a vjera se temelji na Savezu, to jest na odnosu između Boga i čovjeka. U ovom drugom dijelu poslanice, Pavao jasno naglašava da je između Boga i Abrahama sklopljen Savez koji se temelji na Abrahamovoj vjeri, i upravo Savez održava otvorenim put dijaloga između Boga i čovjeka.

„Ovo hoću kazati: Saveza koji je Bog valjano sklopio ne obeskrepljuje Zakon, koji je nastao četiri stotine i trideset godina poslije, i ne dokida obećanja. Doista, ako se baština zadobiva po Zakonu, ne zadobiva se po obećanju. A Abrahama je Bog po obećanju obdario“ (Gal 3, 17-18).

Pavao tvrdi nešto vrlo ozbiljno: Zakon može doći do toga da zamijeni Savez, to jest vjeru, a to je dramatično. Ne samo to, nego otvara i neke vrlo duboke i konkretne stvarnosti. Zakon, naime, riskira zaborav odnosa, koji je srce Saveza, a time i vjere. Vjera naime ne postoji bez života odnosa i zajedništva: to je vjera u Boga Oca, u Krista Isusa i u Duha Svetoga. Zakon, više nije shvaćen iz perspektive u kojoj je dan, već umjesto toga sve temelji na pojedincu. Naime, kako piše Pavao u Rim 7, Zakon sve gradi na starom čovjeku. Tada pojedinac, shvaćen kao „mi“, postaje nacija i pokušava držati distancu prema drugim narodima. Tako se Zakon pretvara u oblik ropstva: ono što je bilo dano kao pomoć, postaje ropstvo i smrt, baš kao što se dogodilo Izraelu prilikom iskustva odlaska u Egipat.

Krist, Sin Božji, iščekivani Mesija, rođen je od žene. Taj vrlo sažeti izraz pronalazi potvrdu i tumačenje u drugom poglavlju Poslanice Hebrejima, gdje čitamo da je Krist pravi čovjek i da je sam „trpio“ (Heb 2, 18) kao svaki čovjek. Upravo zato „može iskušavanima pomoći“ (Heb 2, 18). Budući da je morao „da u svemu postane braći sličan“ (Heb 2, 17), mogao je postati „milosrdan (…) i ovjerovljen Veliki svećenik u odnosu prema Bogu kako bi okajavao grijehe naroda“ (Heb 2, 17).

Krist je trpio zbog Zakona. Dovoljno je prisjetiti se događaja kada su mu farizeji u subotnji dan postavili zamku zbog čovjeka s usahlom rukom u sinagogi. Krist ih pita: „Je li subotom dopušteno činiti dobro ili činiti zlo, život spasiti ili pogubiti?“ (Mk 3, 4). Zatim ga ozdravlja. Upravo zbog tog dobrog djela koje je Krist učinio u subotu, farizeji i herodovci (koji su se inače jako mrzili) iziđu i dadnu se odmah „na vijećanje protiv njega kako da ga pogube“ (usp. Mk 3, 6).

No, ni vijećanje niti donošenje odluka subotom nije bilo dopušteno. I tu se pokazuje što je postao Zakon. Stoga ne čudi da će Krist na kraju biti osuđen u ime Zakona, koji su već sasvim samovoljno tumačili. Pilat, kao stranac i okupator, shvaća da je riječ o nezakonitom činu. Zato pokušava intervenirati i otvoreno izjavljuje pred narodom i vlastima: „Ja ne nalazim na njemu nikakve krivice“ (Iv 18, 39; 19, 4). Na tu konstataciju Židovi odgovaraju: „Mi imamo Zakon i po Zakonu on mora umrijeti jer se pravio Sinom Božjim“ (Iv 19, 7).

Oslobođenje od Zakona, koje je Krist ostvario, dogodilo se po njegovu tijelu, predanom u ruke ljudi koji su se upravo zbog Zakona ponašali kao Božji neprijatelji, dakle kao grešnici: „Doista, ako se s Bogom pomirismo po smrti Sina njegova dok još bijasmo neprijatelji, mnogo ćemo se više, pomireni, spasiti životom njegovim“ (Rim 5, 10).

Zato je toliko gore kada se nešto slično dogodi u Crkvi, kada svu prednost dajemo zakonu i propisima, onome što moramo činiti i naučiti kako bismo poznavali nauk. Tada se pokazuje da kateheza, propovijedi i osobna briga za vjernike nemaju za cilj i središnji sadržaj umijeće uvođenja krštenika u življenje Kristova života u nama.

No Krist nas spašava svojim životom. Radi se dakle o tome da krštenike uvedemo u življenje novosti života, a to je život uskrsnuća s Kristom na krštenju (usp. Rim 6, 4-5). Krist prebiva u nama po vjeri (usp. Ef 3, 17). Duh Sina Božjega kliče u našim srcima: Abba! Oče! (usp. Gal 4, 6). Potrebno je stoga bdjeti da ta vjera ne padne u zaborav i ne pretvori se u davanje prednosti brojnim raspravama o Bogu, zbog kojih se nitko ne može osjećati da je ljubljeno dijete Božje u Njegovu Sinu Kristu, niti može iskusiti Duha Svetoga kao jamca i svjedoka istine novog života kršćana.

U Crkvi su prioritet sinovstvo i sloboda kao življene stvarnosti, jer živimo besplatnu ljubav (agapē). U Crkvi je prioritet iskustvo života kao zōē, koji živimo kao zajedništvo, inače pobjeđuje individualizam.

Svetkovina Marije Bogorodice pokazuje da nam je njezin Sin otvorio način življenja čovještva na Božji način. Krist, njezin Sin i Sin Boga Oca, jedini je koji nam daje život. Nasuprot tome, Zakon, kako sâm Pavao piše Galaćanima, ne može nam dati život (usp. Gal 3, 21; 2, 16).

 

SJEMENA je rubrika Centra Aletti dostupna svake srijede.
Svakog tjedna, osim nedjeljne propovijedi u audio obliku (na talijanskom), bit će dostupno na web stranici LIPA produbljivanje nedjeljnih ili blagdanskih čitanja euharistijske liturgije.

 

POLSKI

Drugie czytanie pochodzi z drugiej z trzech części, na które podzielony jest List do Galatów. W tej części Paweł podejmuje temat relacji między Prawem Mojżesza a przyjściem Chrystusa, Syna Bożego, który stał się człowiekiem. „Gdy jednak nadeszła pełnia czasu, zesłał Bóg Syna swego, zrodzonego z niewiasty, zrodzonego pod Prawem, aby wykupił tych, którzy podlegali Prawu, abyśmy mogli otrzymać przybrane synostwo” (Ga 4,4-5).

W tle tej refleksji rozpoznajemy podstawowy schemat znacznej części Pisma Świętego, a mianowicie wyzwolenie z Egiptu. Izrael udał się do Egiptu, aby przetrwać, ponieważ potrzebował pożywienia. Egipt posiadał wielkie zapasy zboża. Józef, sprzedany przez swoich braci, znalazł się właśnie tam. Z Bożej Opatrzności Józef potrafił wyjaśnić sen faraona, a ten powierzył mu władzę nad Egiptem. W tej roli Józef zgromadził tak wielkie zapasy żywności, że Egipt stał się swoistym spichlerzem świata. Do tego stopnia, że również plemiona Izraela przybyły do Egiptu, aby się posilić. Po pewnym czasie jednak władzę objął inny faraon, który nie znał Józefa, i stopniowo lud Izraela popadł w niewolę.

Gdy lud zostaje wyzwolony i wyprowadzony z Egiptu, Bóg – przez Mojżesza – daje Prawo jako pomoc, aby lud nieustannie pamiętał o tym, co On dla nich uczynił, i aby mógł żyć Przymierzem zawartym z Abrahamem. Lecz tak jak pojawił się faraon, który nie znał Józefa ani jego dzieła i zniewolił lud, tak samo stało się z Prawem. Prawo przestało być środkiem pomagającym synom Izraela strzec pamięci o dziele Boga i żyć z wdzięcznością w Przymierzu. Stało się natomiast osią całej religii, tak że samo Przymierze popadło w zapomnienie.

Dlatego Paweł uważa za niezwykle ważne uwypuklenie tego bardzo poważnego wypaczenia, które oddala od wiary, opartej przecież na Przymierzu, czyli na relacji między Bogiem a człowiekiem. W tej drugiej części listu Paweł jasno stwierdza, że między Bogiem a Abrahamem został zawarty pakt oparty na wierze Abrahama, i to właśnie Przymierze podtrzymuje drogę dialogu między Bogiem a człowiekiem.

„A chcę przez to powiedzieć: testamentu, uprzednio przez Boga prawnie ustanowionego, Prawo, które powstało czterysta trzydzieści lat później, nie może obalić tak, by unieważnić obietnicę. Bo gdyby dziedzictwo pochodziło z Prawa, tym samym nie mogłoby pochodzić z obietnicy. A tymczasem przez obietnicę Bóg okazał łaskę Abrahamowi” (Ga 3,17-18).

Paweł stwierdza tu coś szczególnie poważnego: Prawo może zastąpić Przymierze, a więc zastąpić wiarę, i to jest dramatyczne. Co więcej, odsłania on bardzo głębokie i konkretne konsekwencje. Prawo bowiem może sprawić, że zostanie zapomniana relacja, która stanowi serce Przymierza, a zatem i wiary. Wiara nie istnieje bez życia relacyjnego i komunijnego: jest to wiara w Boga Ojca, w Chrystusa Jezusa i w Ducha Świętego. Prawo natomiast, rozumiane już nie w perspektywie, w jakiej zostało dane, wszystko opiera na jednostce. Jak pisze Paweł w siódmym rozdziale Listu do Rzymian, Prawo buduje wszystko na „starym człowieku”. Z kolei ta jednostka, postrzegana jako „my”, staje się narodem, co pociąga za sobą troskę o utrzymanie wszystkich innych narodów z dala od siebie. Prawo przekształca się w ten sposób w formę niewoli: to, co zostało dane jako pomoc, staje się niewolą i śmiercią, dokładnie tak, jak stało się to z Izraelem podczas jego pobytu w Egipcie.

Oto Chrystus, Syn Boży, oczekiwany Mesjasz, rodzi się z kobiety. Jest to bardzo zwięzłe sformułowanie, które znajduje potwierdzenie i wyjaśnienie w drugim rozdziale Listu do Hebrajczyków, gdzie czytamy, że Chrystus jest prawdziwie człowiekiem, a zatem osobiście cierpiał (por. Hbr 2,18) jak każdy człowiek. Właśnie dlatego jest w stanie „przyjść z pomocą tym, którzy są poddani próbom” (Hbr 2,18). Właśnie dlatego, że stał się we wszystkim podobny do swoich braci (por. Hbr 2,17), mógł stać się „stał się miłosiernym i wiernym arcykapłanem wobec Boga dla przebłagania za grzechy ludu” (Hbr 2,17).

Chrystus cierpiał z powodu Prawa. Wystarczy przypomnieć epizod pułapki zastawionej przez faryzeuszów w dzień szabatu w związku z człowiekiem z uschłą ręką obecnym w synagodze. Chrystus pyta ich: „Co wolno w szabat: uczynić coś dobrego czy coś złego? Życie ocalić czy zabić?” (Mk 3,4). Następnie go uzdrawia. Właśnie z powodu tego dobrego czynu dokonanego w szabat faryzeusze i zwolennicy Heroda (którzy zresztą głęboko się nienawidzili) „odbyli naradę przeciwko Niemu, w jaki sposób Go zgładzić” (Mk 3,6).

Tymczasem nawet naradzanie się i podejmowanie decyzji w szabat było zabronione. Tu właśnie widać, czym stało się Prawo. Nic więc dziwnego, że ostatecznie Chrystus zostanie skazany w imię Prawa, interpretowanego w sposób całkowicie arbitralny. Piłat, jako cudzoziemiec i okupant, dostrzega, że dokonuje się bezprawie, i próbuje interweniować, oświadczając publicznie: „Ja nie znajduję w Nim żadnej winy” (J 18,38; 19,4). Na to Żydzi odpowiadają: „My mamy Prawo, a według Prawa powinien On umrzeć, bo sam siebie uczynił Synem Bożym” (J 19,7).

Wyzwolenie od Prawa, którego dokonał Chrystus, dokonało się przez ofiarowanie Jego ciała w ręce ludzi, którzy – właśnie z powodu Prawa – zachowywali się jak nieprzyjaciele Boga, a więc jak grzesznicy: „Jeżeli bowiem, będąc nieprzyjaciółmi, zostaliśmy pojednani z Bogiem przez śmierć Jego Syna, to tym bardziej, będąc już pojednani, dostąpimy zbawienia przez Jego życie” (Rz 5,10).

Jest to więc tym bardziej poważne, gdy podobna sytuacja ma miejsce w Kościele, gdy nadajemy absolutny priorytet prawu, przykazaniom, temu, co jesteśmy zobowiązani robić i uczyć się, aby poznać doktrynę. Wtedy okazuje się, że celem i treścią katechezy, homilii i osobistej troski o wiernych nie jest sztuka wprowadzania ochrzczonych w życie Chrystusa w nas.

Tymczasem Chrystus zbawia nas przez swoje życie. Chodzi więc o wprowadzanie ochrzczonych w nowość życia, którym jest życie zmartwychwstałe z Chrystusem w chrzcie (por. Rz 6,4-5). Chrystus mieszka w nas przez wiarę (por. Ef 3,17). Duch Syna woła w naszych sercach: Abba, Ojcze (por. Ga 4,6). Trzeba zatem czuwać, aby ta wiara nie popadła w zapomnienie i nie zamieniła się w pierwszeństwo nadawane licznym rozważaniom o Bogu, które nie sprawiają, że ktokolwiek czuje się umiłowanym dzieckiem Boga w Chrystusie, ani nie pozwalają doświadczyć Ducha Świętego jako gwaranta i świadka prawdy nowego życia chrześcijan.

Pierwszeństwem w Kościele są synostwo i wolność przeżywane jako rzeczywistość życia miłością agapē. Pierwszeństwem w Kościele jest doświadczenie zōē, które przeżywamy jako komunię, w przeciwnym razie zwycięża triumf indywidualizmu.

Uroczystość Maryi, Matki Bożej, uwydatnia fakt, że Jej Syn otworzył przed nami sposób przeżywania człowieczeństwa na sposób Boży. Chrystus, Jej Syn i Syn Boga Ojca, jest jedynym, który daje nam życie. Natomiast Prawo – jak sam Paweł pisze do Galatów – nie jest w stanie dać nam życia (por. Ga 3,21; 2,16).

 

ZIARNA są rubryką Centro Aletti udostępnianą w każdą środę.
Każdego tygodnia, oprócz homilii niedzielnej w formie audio, na stronie LIPA będzie do dyspozycji pogłębienie czytań liturgicznych z eucharystii niedzielnej bądź świątecznej