[SEMI] II DOMENICA DI PASQUA (ANNO A) 2

ITALIANO

Già all’inizio della seconda lettura, san Pietro fa appello alla misericordia del “Dio e Padre del Signore nostro Gesù Cristo” (1Pt 1,3). Il Dio e Padre è colui che è benedetto, cioè colui di cui si dice-bene, comunque e sempre degno di lode. Al cuore di questo dire-bene di Dio e Padre c’è la sua compassione verso l’uomo.

Pietro chiarisce immediatamente che il Dio e Padre è colui che si muove dando la precedenza al sentimento che la condizione dell’uomo suscita in lui. Per questo, misericordia è la parola che esprime nel modo più appropriato chi è Dio Padre: la misericordia, la compassione è quel movimento che fa volgere lo sguardo verso coloro che vediamo soffrire e stare male, verso chi non ce la fa a rimanere in piedi, sta per cadere e non è in grado di rialzarsi.

“Ma Dio, ricco di misericordia, per il grande amore con il quale ci ha amato, da morti che eravamo per le colpe, ci ha fatto rivivere con Cristo” (Ef 2,4-5).

La Lettera agli Ebrei descrive con ancora qualche sottolineatura ulteriore questa misericordia di Dio che, vedendo l’uomo, si muove verso di lui con tanta premura:

“Poiché dunque figli hanno in comune il sangue e la carne, anche Cristo allo stesso modo ne è divenuto partecipe, per ridurre all’impotenza mediante la morte colui che della morte ha il potere, cioè il diavolo, e liberare così quelli che, per timore della morte, erano soggetti a schiavitù per tutta la vita” (Eb 2,14-15).

La compassione fa sì che il Dio e Padre assuma la situazione dolorosa e tragica dell’uomo su di sé, tanto che viene detto esplicitamente che il suo Figlio che lui ha mandato a noi “doveva rendersi in tutto simile ai fratelli” (Eb 2,17). Il Dio e Padre, nel suo Figlio fatto uomo, si è reso

“in tutto simile ai fratelli, per diventare un sommo sacerdote misericordioso e degno di fede nelle cose che riguardano Dio, allo scopo di espiare i peccati del popolo. Infatti, proprio per essere stato messo alla prova e aver sofferto personalmente, egli è in grado di venire in aiuto a quelli che subiscono la prova” (Eb 2,17-18).

Dunque, è proprio la compassione ad esprimere il suo essere sommo sacerdote.

Dopo l’esperienza nel deserto, nel popolo di Israele era rimasta una tremenda paura dei sacerdoti, da quando i figli di Levi avevano punito il popolo con la spada uccidendo “ognuno il proprio fratello, ognuno il proprio amico e il proprio vicino” (Es 32,27). Invece Cristo, Figlio di Dio Padre, si accosta all’uomo con misericordia, non per punire, ma per espiare i peccati del popolo.

E proprio questo fa emergere la differenza. Nonostante l’uomo sperimenti continuamente la precarietà della propria condizione, questa precarietà non è più motivo di paura davanti a Dio Padre, dal momento che proprio la fragilità e la precarietà muovono Dio alla misericordia verso l’uomo.

Se la nostra fragilità fosse ancora causa di paura di fronte a Dio, inevitabilmente cadremmo nella trappola di tutti i sistemi religiosi, che spingono a far leva su noi stessi per diventare forti e perfetti, almeno in qualche aspetto che ci prefissiamo. Ma, in realtà, questa presunta perfezione non sarebbe altro che un dettaglio che, prima o poi, fa emergere l’illusione dell’ego che, nonostante i suoi sforzi di autoperfezionamento, comunque non è in grado di risolvere la questione della morte.

Ma Pietro va ancora più in profondità ed esplicita chiaramente qual è l’opera che Dio Padre compie, mosso dalla misericordia: si tratta di un’opera di misericordia, di amore profondo, che realizza l’unità in una relazione indistruttibile. Nel Vangelo la relazione indistruttibile è l’amore del Padre e del Figlio (cf Gv 10,30; Gv 16,32b; Gv 17,21-22; 24,46). Dio Padre, nella morte e risurrezione del suo Figlio, rigenera l’uomo, rendendolo così a tutti gli effetti suo figlio. Infatti la parola che Pietro usa (anagennēsas) vuol dire proprio generare di nuovo, far nascere di nuovo (cf 1Pt 1,3).

Qui si apre qualcosa di straordinario dal punto di vista spirituale. Normalmente siamo abituati a sottolineare che siamo stati creati da Dio. Abbiamo insistito tanto sul fatto che l’uomo è una creatura, soprattutto negli ultimi secoli, nei quali l’approccio della ragione filosofica e poi l’impostazione secondo il metodo scientifico hanno portato praticamente la teologia a concentrare la sua attenzione su Dio, mentre il Padre è andato progressivamente in oblio. Ma forse prima o poi lo Spirito Santo ci ricorderà che il senso del “facciamo l’uomo a nostra immagine, secondo la nostra somiglianza” (Gen 1,26) non si esaurisce semplicemente in un creare, che poi si riduce al fare e al produrre, al fabbricare.

Dopo Genesi 3, l’uomo cade nel tragico inganno del tentatore il quale, suggerendogli una falsa immagine di Dio, lo convince che deve rendersi libero e indipendente da Dio, in un atteggiamento di ribellione quasi adolescenziale. La conseguenza drammatica è che l’uomo, staccandosi da Dio e volendo, tuttavia, ad ogni costo diventare come Lui ma senza di Lui, è finito esattamente all’opposto di Dio: è morto ed è tornato nell’impero della polvere.

E ora Pietro proclama che l’uomo è generato di nuovo, mediante la risurrezione di Gesù Cristo dai morti (cf 1Pt 1,3). Ma chi è colui con cui i battezzati muoiono, vengono sepolti e risuscitati dal Padre? È proprio il suo Figlio fatto uomo, Gesù Cristo. “Egli è immagine del Dio invisibile” (Col 1,15). Dunque, un tempo l’uomo voleva diventare come Dio; ora, invece, è generato di nuovo nel Cristo morto e risorto, che è l’immagine perfetta di Dio. E così per l’uomo è ormai aperta la via per essere pienamente conformato all’immagine del Figlio del Padre (cf Rm 8,29). Dio Padre genera di nuovo l’uomo proprio a partire da dove l’uomo finisce, cioè la morte: ecco l’immensità della misericordia di Dio Padre, il quale manda il suo Figlio che si fa uomo e assume la natura umana per poter entrare nell’impero della morte, che è l’impero della polvere.

L’io che emerge dalla natura umana crea inventando i vari idealismi, perfezionismi, formalismi, moralismi o materialismi ma, nonostante tutti questi tentativi, l’uomo finisce sempre e inevitabilmente nella morte. Ma Dio è il Padre misericordioso che invia il suo Figlio perché assuma la natura umana nel grembo della vergine Maria di Nazareth, fino ad arrivare, attraverso la croce, dove è finito l’uomo agli inferi per tirarlo fuori. È lì che l’incarnazione raggiunge il suo compimento, perché Cristo assume veramente tutta l’umanità prendendo i progenitori per i polsi (dove si misura la vita) e portandoli con sé.

In Cristo la natura umana viene vissuta da un io filiale, quello del Figlio di Dio. La nuova nascita dell’uomo avviene risuscitando con Cristo, venendo innestati nella sua umanità. Così possiamo scoprire i nostri corpi ormai come membra del suo corpo risorto (cf 1Cor 6,15). E siccome siamo simili a chi ci partorisce (così ripetevano gli antichi padri), la nostra identità filiale ci rende simili al Padre.

Allora, lo Spirito Santo versato nei nostri cuori (cf Rm 5,5), nella luce dell’agapē ci insegna a pronunciare la prima parola della nostra nuova esistenza, della nostra nuova nascita – Abbà-Padre –, che attesta la nostra identità (cf Rm 8,15; Gal 4,6).

Nella tradizione della fede viva della Chiesa in questo giorno i neofiti partecipavano per la prima volta all’Eucaristia, per la prima volta si accostavano alla Gerusalemme celeste, all’adunanza festosa (cf Eb 12,22), all’assemblea dei primogeniti (cf Eb 12,23), perché membra del corpo del “primogenito di quelli che risorgono dai morti” (Col 1,18).

 

SEMI è la rubrica del Centro Aletti disponibile ogni mercoledì.
Ogni settimana, oltre all’omelia della domenica in formato audio, sarà disponibile sul sito LIPA un approfondimento delle letture della liturgia eucaristica domenicale o festiva.

 

ENGLISH

Right at the beginning of the Second Reading, Saint Peter appeals to the mercy of “the God and Father of our Lord Jesus Christ” (1 Pt 1:3). This God and Father is the one who is blessed, that is, the one of whom good is spoken, always and in every way worthy of praise. At the heart of this praise of God the Father lies His compassion for humankind.

Peter immediately makes it clear that our God and Father is the One who acts by giving priority to the feeling that the human condition evokes in Him. For this reason, mercy is the word that most aptly expresses who God the Father is: mercy, or compassion, is the impulse that makes us turn our gaze toward those whom we see suffering and in distress, toward those who cannot stay on their feet, who are about to fall and are unable to get up again.

“But God, who is rich in mercy, because of the great love he had for us, even when we were dead in our transgressions, brought us to life with Christ” (Eph 2:4-5).

The Letter to the Hebrews further emphasizes this mercy of God, who, upon seeing humankind, moves toward us with great attention:

“Now since the children share in blood and flesh, he likewise shared in them, that through death he might destroy the one who has the power of death, that is, the devil, and free those who through fear of death had been subject to slavery all their life.” (Heb 2:14–15)

Compassion causes God the Father to take upon Himself the painful and tragic plight of humanity, to the extent that it is explicitly stated that His Son, whom He sent to us, “had to become like His brothers in every way” (Heb 2:17). In His Son made man, our God made Himself

“like his brothers in every way, that he might be a merciful and faithful high priest before God to expiate the sins of the people. Because he himself was tested through what he suffered, he is able to help those who are being tested.” (Heb 2:17-18)

Therefore, it is precisely compassion that expresses Christ’s role as high priest. After their experience in the wilderness, the people of Israel had retained a tremendous fear of the priests, ever since the sons of Levi had punished the people with the sword, each one killing his brother, his friend, and his neighbors (cf. Ex 32:27). In contrast, Christ, the Son of God the Father, approaches humankind with mercy, not to punish, but to atone for the sins of the people. And it is precisely this that reveals the difference. Although human beings continually experience the precariousness of their condition, this precariousness is no longer a cause for fear before God the Father, since it is precisely fragility and precariousness that move God to show mercy toward human beings. If our frailty were still a cause for fear in the presence of God, we would inevitably fall into the trap of all religious systems, which urge us to rely on ourselves to become strong and perfect, at least in some aspect we choose. However, in reality, this supposed perfection would be nothing more than a superficial detail that, sooner or later, reveals the illusion of the ego, which, despite its efforts at self-perfection, is ultimately unable to resolve the question of death. However, Peter goes even deeper and clearly explains the work that God the Father accomplishes, moved by mercy: it is a work of mercy, of profound love, which brings about unity in an indestructible relationship. In the Gospel, the indestructible relationship is the love of the Father and the Son (cf. John 10:30; cf. John 16:32b; cf. John 17:21-22; Luke 24:46). Through the death and resurrection of his Son, God the Father regenerates humankind, thereby making us his children in every respect. Indeed, the word Peter uses (anagennēsas) means precisely to be begotten again, to be born again (cf. 1 Pt 1:3). Here, something extraordinary unfolds from a spiritual perspective. Normally, we are accustomed to emphasizing that we were created by God. We have placed so much emphasis on the fact that human beings are creatures, especially in recent centuries, when the approach of philosophical reason and later the scientific method have effectively led theology to focus its attention on God in an abstract sense, while God as Father has gradually been forgotten. But perhaps, sooner or later, the Holy Spirit will remind us that the meaning of “Let us make  human beings in our image, after our likeness” (Gn 1:26) is not limited to mere creation, which is then reduced to making and producing, to manufacturing.

After Genesis 3, humankind falls victim to the tragic deception of the tempter, who, by presenting a false image of God, convinces them that they must become free and independent of God, in an attitude of almost adolescent rebellion. The dramatic consequence is that, by turning away from God and yet seeking at all costs to become like Him but without Him, humankind has ended up as the exact opposite of God: it has died and returned to the realm of dust.

And now Peter proclaims that humankind is born again through the resurrection of Jesus Christ from the dead (cf. 1 Pt 1:3). But who is this One with whom the baptized die, are buried, and are raised by the Father? It is precisely His Son made man, Jesus Christ. “He is the image of the invisible God” (Col 1:15). Once upon a time, humankind sought to become like God; now, however, humankind is born again in the dead and risen Christ, who is the perfect image of God. Thus, the way is now open for humankind to be fully conformed to the image of the Father’s Son (cf. Rom 8:29). God the Father begets humankind anew, starting precisely from the point where humankind ends, namely, death: such is the immensity of God the Father’s mercy, who sent his Son, who became man and took on human nature in order to enter the realm of death, which is the realm of dust. The “I” that emerges from human nature creates by inventing various forms of idealism, perfectionism, formalism, moralism, or materialism, but despite all these attempts, humankind always and inevitably ends in death. But God is the merciful Father who sends his Son to take on human nature in the womb of the Virgin Mary of Nazareth, and who, through the cross, reaches the place where humankind ended up—sheol, the realm of the dead—to bring us out. It is there that the Incarnation reaches its fulfillment, because Christ truly takes on the whole of humanity by grasping our first parents by the wrists (where life is measured) and leading them out with Him.

In Christ, human nature is lived by a filial “I,” that of the Son of God. Humanity is born anew by rising with Christ, by being grafted into His humanity. Thus, we can now perceive our bodies as members of His risen body (cf. 1 Cor 6:15). And since we resemble those who give birth to us (as the ancient Church Fathers used to say), our filial identity makes us resemble the Father.

Then, the Holy Spirit, poured into our hearts (cf. Rom 5:5), in the light of agapē (self-giving love), teaches us to utter the first word of our new existence, of our new birth – Abba, Father – which attests to our identity (cf. Rom 8:15; cf. Gal 4:6). In the Church’s living faith tradition, on this day, new converts participated in the Eucharist for the first time; for the first time, they drew near to the heavenly Jerusalem, to the festive gathering (cf. Heb 12:22), to the assembly of the firstborn (cf. Heb 12:23), because they were members of the body of the “firstborn from the dead” (Col 1:18).

 

SEEDS, the Aletti Centre’s column, is available every Wednesday.
Every week, in addition to the Sunday homily in audio format, an in-depth study of the readings from the Sunday or festive Eucharistic liturgy will be available on the LIPA website.

 

ESPAÑOL

Ya al comienzo de la segunda lectura, San Pedro apela a la misericordia del «Dios y Padre de nuestro Señor Jesucristo» (1 P 1,3). El Dios y Padre es aquel que es bendito, es decir, aquel de quien se habla bien, siempre digno de alabanza. En el corazón de este hablar bien de Dios y Padre está su compasión hacia el hombre.

Pedro aclara de inmediato que el Dios y Padre es aquel que actúa dando prioridad al sentimiento que la condición del hombre suscita en él. Por eso, misericordia es la palabra que expresa de la manera más apropiada quién es Dios Padre: la misericordia, la compasión es ese movimiento que hace que volvamos la mirada hacia aquellos que vemos sufrir y estar mal, hacia quienes no logran mantenerse en pie, están a punto de caer y no son capaces de levantarse.

«Pero Dios, rico en misericordia, por el gran amor con que nos amó, a nosotros, que estábamos muertos por nuestras faltas, nos dio vida junto con Cristo» (Ef 2,4-5).

La Carta a los Hebreos describe con aún más énfasis esta misericordia de Dios que, al ver al hombre, se mueve hacia él con tanta premura:

«Puesto que, pues, los hijos tienen en común la sangre y la carne, también Cristo se hizo partícipe de ellas, para reducir a la impotencia mediante la muerte a aquel que tiene el poder de la muerte, es decir, al diablo, y liberar así a los que, por temor a la muerte, estaban sometidos a la esclavitud durante toda la vida» (Heb 2,14-15).

La compasión hace que Dios Padre asuma sobre sí mismo la dolorosa y trágica situación del hombre, hasta tal punto que se dice explícitamente que su Hijo, a quien él nos envió, «debía hacerse en todo semejante a sus hermanos» (Heb 2,17). Dios Padre, en su Hijo hecho hombre, se hizo

«en todo semejante a sus hermanos, para ser un sumo sacerdote misericordioso y digno de confianza en lo que se refiere a Dios, con el fin de expiar los pecados del pueblo. De hecho, precisamente por haber sido puesto a prueba y haber sufrido personalmente, es capaz de socorrer a los que están en prueba» (Heb 2,17-18).

Por lo tanto, es precisamente la compasión la que expresa su ser de sumo sacerdote.

Tras la experiencia en el desierto, en el pueblo de Israel había quedado un miedo tremendo a los sacerdotes, desde que los hijos de Leví habían castigado al pueblo con la espada, matando «cada uno a su hermano, cada uno a su amigo y a su vecino» (Éx 32,27). En cambio, Cristo, Hijo de Dios Padre, se acerca al hombre con misericordia, no para castigar, sino para expiar los pecados del pueblo.

Y es precisamente esto lo que pone de manifiesto la diferencia. A pesar de que el hombre experimente continuamente la precariedad de su propia condición, esta precariedad ya no es motivo de temor ante Dios Padre, ya que son precisamente la fragilidad y la precariedad las que mueven a Dios a la misericordia hacia el hombre.

Si nuestra fragilidad siguiera siendo causa de temor ante Dios, caeríamos inevitablemente en la trampa de todos los sistemas religiosos, que nos empujan a apoyarnos en nosotros mismos para volvernos fuertes y perfectos, al menos en algún aspecto que nos propongamos. Pero, en realidad, esta supuesta perfección no sería más que un detalle que, tarde o temprano, hace emerger la ilusión del ego que, a pesar de sus esfuerzos de superación personal, de todos modos no es capaz de resolver la cuestión de la muerte.

Pero Pedro profundiza aún más y explica claramente cuál es la obra que Dios Padre realiza, movido por la misericordia: se trata de una obra de misericordia, de amor profundo, que establece la unidad en una relación indestructible. En el Evangelio, la relación indestructible es el amor del Padre y del Hijo (cf. Jn 10,30; cf. Jn 16,32b; cf. Jn 17, 21.22; Lc 24,46). Dios Padre, en la muerte y resurrección de su Hijo, regenera al hombre, convirtiéndolo así, a todos los efectos, en su hijo. De hecho, la palabra que usa Pedro (anagennēsas) significa precisamente generar de nuevo, hacer nacer de nuevo (cf. 1 P 1,3).

Aquí se abre algo extraordinario desde el punto de vista espiritual. Normalmente estamos acostumbrados a subrayar que hemos sido creados por Dios. Hemos insistido tanto en el hecho de que el hombre es una criatura, sobre todo en los últimos siglos, en los que el enfoque de la razón filosófica y luego el planteamiento según el método científico han llevado prácticamente a la teología a concentrar su atención en Dios, mientras que el Padre ha ido cayendo progresivamente en el olvido. Pero tal vez, tarde o temprano, el Espíritu Santo nos recuerde que el sentido de «hagamos al hombre a nuestra imagen, según nuestra semejanza» (Génesis 1,26) no se agota simplemente en un crear, que luego se reduce a hacer y producir, a fabricar.

Después de Génesis 3, el hombre cae en el trágico engaño del tentador quien, al sugerirle una falsa imagen de Dios, lo convence de que debe hacerse libre e independiente de Dios, en una actitud de rebelión casi adolescente. La consecuencia dramática es que el hombre, al separarse de Dios y querer, sin embargo, a toda costa llegar a ser como Él pero sin Él, terminó exactamente en lo opuesto a Dios: murió y regresó al imperio del polvo.

Y ahora Pedro proclama que el hombre es regenerado, mediante la resurrección de Jesucristo de entre los muertos (cf. 1 P 1,3). Pero, ¿quién es aquel con quien los bautizados mueren, son sepultados y resucitan por el Padre? Es precisamente su Hijo hecho hombre, Jesucristo. «Él es la imagen del Dios invisible» (Col 1,15). Así pues, en otro tiempo el hombre quería llegar a ser como Dios; ahora, en cambio, es engendrado de nuevo en el Cristo muerto y resucitado, que es la imagen perfecta de Dios. Y así, para el hombre se abre ahora el camino para ser plenamente conformado a la imagen del Hijo del Padre (cf. Rom 8,29). Dios Padre regenera al hombre precisamente a partir de donde el hombre termina, es decir, la muerte: he aquí la inmensidad de la misericordia de Dios Padre, quien envía a su Hijo para que se haga hombre y asuma la naturaleza humana a fin de poder entrar en el imperio de la muerte, que es el imperio del polvo.

El yo que surge de la naturaleza humana crea inventando diversos idealismos, perfeccionismos, formalismos, moralismos o materialismos, pero, a pesar de todos estos intentos, el hombre termina siempre e inevitablemente en la muerte. Pero Dios es el Padre misericordioso que envía a su Hijo para que asuma la naturaleza humana en el seno de la virgen María de Nazaret, hasta llegar, a través de la cruz, al lugar donde el hombre ha terminado, en el inframundo, para sacarlo de allí. Es ahí donde la encarnación alcanza su plenitud, porque Cristo asume verdaderamente a toda la humanidad tomando a los progenitores por las muñecas (donde se mide la vida) y llevándolos consigo.

En Cristo, la naturaleza humana es vivida por un yo filial, el del Hijo de Dios. El nuevo nacimiento del hombre se da al resucitar con Cristo, al ser injertados en su humanidad. Así podemos descubrir nuestros cuerpos ahora como miembros de su cuerpo resucitado (cf. 1 Cor 6,15). Y como somos semejantes a quien nos da a luz (así lo repetían los antiguos padres), nuestra identidad filial nos hace semejantes al Padre.

Entonces, el Espíritu Santo derramado en nuestros corazones (cf. Rom 5,5), a la luz de la agapē, nos enseña a pronunciar la primera palabra de nuestra nueva existencia, de nuestro nuevo nacimiento —Abba-Padre—, que da testimonio de nuestra identidad (cf. Rom 8,15; cf. Gál 4,6).

En la tradición de la fe viva de la Iglesia, en este día los neófitos participaban por primera vez en la Eucaristía, por primera vez se acercaban a la Jerusalén celestial, a la reunión festiva (cf. Hb 12,22), a la asamblea de los primogénitos (cf. Hb 12,23), porque son miembros del cuerpo del «primogénito de los que resucitan de entre los muertos» (Col 1,18).

 

SEMILLAS es una publicación del Centro Aletti disponible todos los miércoles.
Cada semana, además del audio de la homilía dominical, estará disponible en el sitio de LIPA un comentario a las lecturas de la Liturgia del Domingo, como así también a las lecturas de la semana.

 

SLOVENŠČINA

Že na začetku drugega berila se sveti Peter sklicuje na usmiljenje »Boga in Očeta našega Gospoda Jezusa Kristusa« (prim. 1 Pt 1,3). Bog in Oče je tisti, ki je blagoslovljen, torej tisti, o katerem se govori dobro, ki je vedno vreden hvale. V središču tega govoriti dobro o Bogu in Očetu je njegovo sočutje do človeka.

Peter takoj pojasni, da Bog in Oče daje prednost občutju, ki ga v njem vzbuja človekovo stanje. Zato je usmiljenje tista beseda, ki najustrezneje izrazi, kdo je Bog Oče: usmiljenje, sočutje nagne njegov pogled k tistim, ki jih vidimo trpeti in biti v stiski, k tistim, ki ne zmorejo več stati, ki padajo in se ne morejo več pobrati.

»Toda Bog, ki je bogat v usmiljenju, nas je zaradi velike ljubezni, s katero nas je vzljubil, čeprav smo bili zaradi prestopkov mrtvi, skupaj s Kristusom oživil« (Ef 2,4-5).

Pismo Hebrejcem doda še kakšen poudarek temu usmiljenju Boga, ki vidi človeka in pristopi k njemu z veliko skrbnostjo:

»Ker so torej otroci deležni krvi in mesa, je prav tako tudi sam privzel oboje, da bi s smrtjo uničil tistega, ki je imel oblast nad smrtjo, to je hudiča, in osvobodil tiste, ki so bili v strahu pred smrtjo vse življenje vklenjeni v sužnost« (Heb 2,14-15).

Zaradi sočutja Bog in Oče vzame nase boleče in tragično stanje človeka, tako da je izrecno rečeno, da se je njegov Sin, ki ga je poslal k nam, »moral v vsem izenačiti z brati« (Heb 2,17). Bog in Oče se je v svojem učlovečenem Sinu

»moral v vsem izenačiti z brati, da je postal usmiljen in zanesljiv véliki duhovnik, da bi v tem, kar se nanaša na Boga, dosegel spravo za grehe ljudstva. V tem namreč, kar je sam pretrpel in bil preizkušen, more pomagati preizkušanim« (Heb 2,17-18).

Torej prav sočutje izrazi njega kot velikega duhovnika.

Po izkušnji v puščavi je v izraelskem ljudstvu ostal grozen strah pred duhovniki, potem ko so Levijevi sinovi kaznovali ljudstvo z mečem in pobili »vsak svojega brata, prijatelja ali bližnjega« (2 Mz 32,27). Kristus, Sin Boga Očeta, pa se človeku približa z usmiljenjem, ne zato, da bi kaznoval, temveč da bi sam zadostil za grehe ljudstva.

Prav tu se pokaže razlika. Čeprav človek nenehno izkuša krhkost svojega stanja, ta krhkost ni več razlog za strah pred Bogom Očetom, saj prav krhkost in negotovost nagneta Boga k usmiljenju do človeka.

Če bi bila naša krhkost še vedno razlog za strah pred Bogom, bi neizogibno padli v past religioznih sistemov, saj ti spodbujajo, da pritiskamo nase, da bi postali močni in popolni, vsaj v kakšni stvari, ki si jo zastavimo. V resnici pa bi bila ta navidezna popolnost le podrobnost, ki prej ali slej razkrije iluzijo lastnega »jaza«, ki kljub prizadevanjem, da bi postali popolni, ne more rešiti vprašanja smrti.

Peter pa gre še globlje in jasno pove, kakšno delo opravlja Bog Oče v svojem usmiljenju: to je delo usmiljenja, globoke ljubezni, ki uresničuje edinost v neuničljivem odnosu. V evangeliju je neuničljiv odnos ljubezen med Očetom in Sinom (prim. Jn 10,30; 16,32b; 17,21-22; Lk 24,46). Bog Oče v smrti in vstajenju svojega Sina prerodi človeka in ga tako resnično naredi za svojega sina. Beseda, ki jo uporabi Peter (anagennēsas), namreč pomeni ponovno roditi, znova dati življenje (prim. 1 Pt 1,3).

Tu se odpira nekaj izjemnega z duhovnega vidika. Navadno poudarjamo, da nas je Bog ustvaril. V zadnjih stoletjih smo močno poudarjali, da je človek ustvarjeno bitje, zlasti pod vplivom filozofskega razuma in znanstvene metode, zaradi česar se je teologija osredotočila predvsem na Boga, medtem ko je Oče postopoma tonil v pozabo. Morda pa nas bo Sveti Duh prej ali slej le spomnil, da se pomen besed »Naredimo človeka po svoji podobi, po naši podobnosti« (1 Mz 1,26) ne izčrpa zgolj v dejanju stvarjenja, ki se nato zoži na delo, izdelovanje ali proizvajanje.

Po 1 Mz 3 človek pade v tragično prevaro skušnjavca, ki mu ponudi napačno podobo Boga in ga prepriča, da mora postati svoboden in neodvisen od Boga, v skoraj pubertetniški uporniški drži. Dramatična posledica je, da človek, ko se oddalji od Boga in želi za vsako ceno postati kakor On, vendar brez Njega, konča prav nasprotno od Boga: umre in se vrne v prah.

Zdaj pa Peter oznanja, da je človek ponovno rojen, po vstajenju Jezusa Kristusa od mrtvih (prim. 1 Pt 1,3). Toda kdo je ta, s katerim krščeni umrejo, so pokopani in jih Oče obudi? To je njegov učlovečeni Sin, Jezus Kristus. »Ta je podoba nevidnega Boga« (Kol 1,15). Nekoč je človek hotel postati kakor Bog; zdaj pa je ponovno rojen v Kristusu, umrlem in vstalem, ki je popolna podoba Boga. Tako se je človeku odprla pot, da se popolnoma upodobi po podobi Očetovega Sina (prim. Rim 8,29).

Bog Oče ponovno rodi človeka prav tam, kjer človek konča, to je v smrti: to je veličina usmiljenja Boga Očeta, ki pošlje svojega Sina, ki postane človek in prevzame človeško naravo, da lahko vstopi v kraljestvo smrti, v kraljestvo prahu.

»Jaz«, ki izhaja iz človeške narave, ustvarja različne idealizme, perfekcionizme, formalizme, moralizme ali materializme, vendar človek kljub vsem tem poskusom vedno in neizogibno konča v smrti. Bog pa je usmiljeni Oče, ki pošlje svojega Sina, da privzame človeško naravo v telesu Device Marije iz Nazareta in pride – po križu – vse do tja, kjer je končal človek, v predpekel, da ga izpelje od tam. Tam učlovečenje doseže svoj vrhunec, saj Kristus resnično vzame nase celotno človeštvo, tako da prime prastarše za zapestje (kjer se meri življenje) in ju povede s seboj.

V Kristusu človeško naravo živi sinovski jaz, jaz Božjega Sina. Novo rojstvo človeka se zgodi tako, da z njim vstane in je vcepljen v njegovo človeškost. Tako lahko odkrivamo svoja telesa kot ude njegovega vstalega telesa (prim. 1 Kor 6,15). In ker smo podobni tistemu, ki nas rodi (kot so ponavljali stari cerkveni očetje), nas naša sinovska istovetnost naredi podobne Očetu.

Sveti Duh, ki je vlit v naša srca (prim. Rim 5,5), nas v luči zastonjske ljubezni (agapē) uči izreči prvo besedo našega novega obstoja, novega rojstva – Aba, Oče –, ki potrjuje našo istovetnost (prim. Rim 8,15; Gal 4,6).

V izročilu žive vere Cerkve so na ta dan novokrščenci prvič prisostvovali evharistiji, prvič so vstopili v nebeški Jeruzalem, v praznični zbor (prim. Heb 12,22), občestvo prvorojencev (prim. Heb 12,23), ker so postali udje telesa prvorojenca med mrtvimi (prim. Kol 1,18).

 

SEMENA je rubrika Centra Aletti, ki je na voljo vsako sredo.
Vsak teden je na spletni strani LIPE poleg nedeljske homilije v zvočni obliki (v italijanščini) na voljo tudi poglobitev Božje besede nedeljske ali praznične svete maše.

 

HRVATSKI

Već na početku drugog čitanja sveti Petar poziva se na milosrđe Boga i Oca Gospodina našega Isusa Krista (usp. 1 Pt 1, 3). Bog i Otac je onaj koji je blagoslovljen, dakle onaj o kojem se dobro-govori (blago-slovi), koji je uvijek hvale dostojan. U srcu tog dobro-govoriti o Bogu i Ocu jest njegovo suosjećanje prema čovjeku.

Petar odmah pojašnjava da Bog i Otac daje prednost osjećaju koji u njemu pobuđuje ljudsko stanje. Zato je milosrđe ona riječ koja najprikladnije izražava tko je Bog Otac: milosrđe, suosjećanje priklanja njegov pogled onima koje vidimo kako pate i u nevolji su, onima koji više ne mogu stajati, koji padaju i više se ne mogu podići.

„Ali Bog, bogat milosrđem, zbog velike ljubavi kojom nas uzljubi, nas koji bijasmo mrtvi zbog prijestupâ, oživi zajedno s Kristom“ (Ef 2, 4-5).

Poslanica Hebrejima dodaje još jedan naglasak tom milosrđu Boga koji vidi čovjeka i pristupa mu s velikom brižnošću:

„Pa budući da djeca imaju zajedničku krv i meso, i sam on tako postade u tome sudionikom da smrću obeskrijepi onoga koji imaše moć smrti, to jest đavla, pa oslobodi one koji – od straha pred smrću – kroza sav život bijahu podložni ropstvu“ (Heb 2, 14-15).

Bog i Otac zbog suosjećanja preuzima na sebe bolno i tragično čovjekovo stanje, tako da je izričito rečeno kako je trebalo da njegov Sin kojega nam je poslao „u svemu postane braći sličan“ (Heb 2, 17). Trebalo je da Bog i Otac, u svom utjelovljenom Sinu „u svemu postane braći sličan, da milosrdan bude i ovjerovljen Veliki svećenik u odnosu prema Bogu kako bi okajavao grijehe naroda. Doista, u čemu je iskušan trpio, može iskušavanima pomoći“ (Heb 2, 17-18).

Dakle, upravo ga suosjećanje izražava kao Velikog svećenika.

Nakon iskustva u pustinji, u izraelskom je narodu ostao užasan strah od svećenikâ, nakon što su Levijevi sinovi kaznili narod mačem i pobili „tko svoga brata, tko svoga prijatelja, tko svoga susjeda“ (Izl 32, 27). Krist, Sin Boga Oca, naprotiv pristupa čovjeku s milosrđem, ne kako bi kažnjavao, nego kako bi okajao grijehe naroda.

Upravo se tu pokazuje razlika. Iako čovjek neprestano kuša krhkost svoga stanja, ta krhkost više nije razlog za strah od Boga Oca, jer upravo krhkost i nesigurnost potiču Boga na milosrđe prema čovjeku.

Kad bi naša krhkost i dalje bila razlog straha pred Bogom, neizbježno bismo upali u zamku svih religijskih sustava, jer oni potiču da vršimo pritisak na sebe kako bismo postali snažni i savršeni, barem u onome što si zadamo. U stvarnosti bi, pak, ta prividna savršenost bila samo detalj koji prije ili kasnije otkriva iluziju vlastitog „ja“, koje unatoč naporima da postane savršeno, ne može riješiti pitanje smrti.

Petar pak ide još dublje i jasno kaže kakvo djelo čini Bog Otac u svom milosrđu: to je djelo milosrđa, duboke ljubavi, koja ostvaruje jedinstvo u neuništivom odnosu. U Evanđelju taj neuništivi odnos jest ljubav između Oca i Sina (usp. Iv 10, 30; usp. Iv 16, 32b; usp. Iv 17, 21-22; usp. Lk 24, 46). Bog Otac u smrti i uskrsnuću svoga Sina preporađa čovjeka i tako ga uistinu čini svojim sinom. Naime, riječ koju Petar koristi (anagennēsas) znači nanovo roditi, iznova dati život (usp. 1 Pt 1, 3).

Tu se otvara nešto izvanredno s duhovnog gledišta. Obično naglašavamo da nas je Bog stvorio. U posljednjim smo stoljećima snažno naglašavali da je čovjek stvoreno biće, osobito pod utjecajem filozofskog razuma i znanstvene metode, zbog čega se teologija usredotočila prvenstveno na Boga, dok je Otac postupno padao u zaborav. Možda će nas Duh Sveti prije ili kasnije ipak podsjetiti da se značenje riječi „načinimo čovjeka na svoju sliku, sebi slična“ (Post 1, 26) ne iscrpljuje isključivo u činu stvaranja, koji se zatim svodi na rad, izrađivanje ili proizvođenje.

Nakon 3. poglavlja Knjige Postanka, čovjek pada u tragičnu varku napasnika, koji mu nudi lažnu sliku Boga i uvjerava ga da mora postati slobodan i neovisan o Bogu, u gotovo pubertetskom buntovničkom stavu. Dramatična je posljedica to da čovjek, kada se udalji od Boga i želi pod svaku cijenu postati kao On, ali bez Njega, završava upravo suprotno od Boga: umire te se vraća u prah.

A Petar naviješta da je čovjek nanovo rođen, uskrsnućem Isusa Krista od mrtvih (usp. 1 Pt 1, 3). No, tko je taj s kojim krštenici umiru, s kojim su pokopani i kojega Otac uskrisuje? To je njegov utjelovljeni Sin, Isus Krist. „On je slika Boga nevidljivoga“ (Kol 1, 15). Nekoć je čovjek htio postati kao Bog; a sada je nanovo rođen u Kristu, umrlom i uskrslom, koji je savršena slika Boga. Tako se čovjeku otvorio put da se potpuno suobliči slici Sina Očeva (usp. Rim 8, 29). Bog Otac nanovo rađa čovjeka upravo tamo gdje čovjek završava, a to je u smrti: to je golema veličina milosrđa Boga Oca, koji šalje svoga Sina, koji postaje čovjek i preuzima ljudsku narav kako bi mogao ući u carstvo smrti, u carstvo praha.

„Ja“ koje proizlazi iz ljudske naravi stvara razne idealizme, perfekcionizme, formalizme, moralizme ili materijalizme, no čovjek unatoč svim tim pokušajima uvijek i neizbježno završava u smrti. Bog je pak milosrdni Otac koji šalje svoga Sina da preuzme ljudsku narav u krilu Djevice Marije iz Nazareta i dođe – po križu – sve do tamo gdje je čovjek završio, nad pakao, kako bi ga odande izveo. Tamo utjelovljenje dostiže svoj vrhunac, jer Krist uistinu preuzima na sebe cjelokupno čovječanstvo, tako da hvata praroditelje za zapešće (gdje se mjeri život) i vodi ih sa sobom.

U Kristu ljudsku narav živi sinovsko „ja“, „ja“ Sina Božjega. Novo rođenje čovjeka događa se tako da s Kristom uskrsava i biva ucijepljen u njegovo čovještvo. Tako možemo otkriti svoja tijela kao udove njegova uskrsloga tijela (usp. 1 Kor 6, 15). A budući da smo slični onome tko nas rađa (kako su ponavljali antički crkveni oci), naš nas sinovski identitet čini sličnima Ocu.

Duh Sveti, koji je izliven u naša srca (usp. Rim 5, 5), u svjetlu besplatne ljubavi (agapē) uči nas izgovoriti prvu riječ našeg novog postojanja, našeg novog rođenja – Abba!, Oče! – koja potvrđuje naš identitet (usp. Rim 8, 15; usp. Gal 4, 6).

U predaji žive vjere Crkve na današnji su dan novokrštenici prvi put sudjelovali u euharistiji, prvi put pristupali nebeskom Jeruzalemu, svečanom skupu (usp. Heb 12, 22), zboru prvorođenaca (usp. Heb 12, 23), jer su postali udovi tijela Prvorođenca od mrtvih (usp. Kol 1, 18).

 

SJEMENA je rubrika Centra Aletti dostupna svake srijede.
Svakog tjedna, osim nedjeljne propovijedi u audio obliku (na talijanskom), bit će dostupno na web stranici LIPA produbljivanje nedjeljnih ili blagdanskih čitanja euharistijske liturgije.

 

POLSKI

Już na początku drugiego czytania św. Piotr odwołuje się do miłosierdzia „Boga i Ojca Pana naszego Jezusa Chrystusa” (1 P 1,3). Bóg i Ojciec jest Tym, który jest błogosławiony, to znaczy Tym, o którym mówi się dobrze, który zawsze i wszędzie jest godnym chwały. W samym sercu tego wychwalania Boga i Ojca znajduje się Jego współczucie wobec człowieka.

Piotr natychmiast wyjaśnia, że Bóg i Ojciec jest Tym, który porusza się, dając pierwszeństwo uczuciu, jakie wzbudza w Nim kondycja człowieka. Dlatego miłosierdzie jest słowem, które najtrafniej wyraża, kim jest Bóg Ojciec: miłosierdzie, współczucie to ten ruch, który sprawia, że kierujemy spojrzenie ku tym, których widzimy cierpiących i będących w potrzebie, ku tym, którzy nie są w stanie ustać, którzy upadają i nie potrafią się podnieść.

„A Bóg, będąc bogaty w miłosierdzie, przez wielką swą miłość, którą nas umiłował, i to nas, umarłych na skutek występków, razem z Chrystusem przywrócił do życia” (Ef 2,4-5).

List do Hebrajczyków opisuje to Boże miłosierdzie jeszcze mocniej, podkreślając, że widząc człowieka, Bóg z wielką troską wychodzi ku niemu:

„Ponieważ zaś dzieci są uczestnikami ciała i krwi, i on także stał się ich uczestnikiem, aby przez śmierć zniszczyć tego, który miał władzę nad śmiercią, to jest diabła; I aby wyzwolić tych, którzy z powodu lęku przed śmiercią przez całe życie podlegali niewoli” (Hbr 2,14-15).

Współczucie sprawia, że Bóg i Ojciec bierze na siebie bolesną i tragiczną sytuację człowieka, tak że jest wyraźnie powiedziane, iż Jego Syn, którego posłał do nas, „musiał się we wszystkim upodobnić do braci” (Hbr 2,17). Bóg i Ojciec w swoim Synu, który stał się człowiekiem, stał się we wszystkim podobny do braci, aby stać się miłosiernym i wiernym arcykapłanem wobec Boga, dla przebłagania za grzechy ludu. Ponieważ sam przeszedł przez cierpienie i próby, może przyjść z pomocą tym, którzy są doświadczani (por.  Hbr 2,17-18).

A zatem to właśnie współczucie wyraża Jego bycie arcykapłanem.

Po doświadczeniu pustyni w ludzie Izraela pozostał głęboki lęk przed kapłanami, od czasu gdy synowie Lewiego ukarali lud mieczem, zabijając „zabijajcie każdy swego brata i każdy swego przyjaciela, i każdy swego bliźniego” (Wj 32,27). Tymczasem Chrystus, Syn Boga Ojca, zbliża się do człowieka z miłosierdziem – nie po to, by karać, lecz by zgładzić grzechy ludu.

I właśnie to ukazuje różnicę. Choć człowiek nieustannie doświadcza kruchości swojej kondycji, ta kruchość nie jest już powodem lęku wobec Boga Ojca, ponieważ to właśnie słabość i kruchość poruszają Boga do miłosierdzia wobec człowieka.

Gdyby nasza słabość nadal była powodem lęku przed Bogiem, nieuchronnie wpadlibyśmy w pułapkę wszystkich systemów religijnych, które skłaniają człowieka, by polegał na sobie i stawał się silny oraz doskonały przynajmniej w jakimś wybranym aspekcie. W rzeczywistości jednak ta rzekoma doskonałość byłaby jedynie szczegółem, który prędzej czy później ujawnia złudzenie ego, które mimo wysiłków samodoskonalenia nie jest w stanie rozwiązać problemu śmierci.

Piotr idzie jeszcze głębiej i jasno wyjaśnia, jakie dzieło dokonuje Bóg Ojciec, poruszony miłosierdziem: jest to dzieło miłości głębokiej, które tworzy jedność w niezniszczalnej relacji. W Ewangelii tą niezniszczalną relacją jest miłość Ojca i Syna (por. J 10,30; J 16,32b; J 17,21-22; Łk 24,46). Bóg Ojciec, w śmierci i zmartwychwstaniu swojego Syna, odradza człowieka, czyniąc go rzeczywiście swoim dzieckiem. Słowo, którego używa Piotr (anagennēsas), oznacza właśnie „zrodzić na nowo”, „sprawić nowe narodzenie” (por. 1 P 1,3).

Otwiera się tu coś niezwykłego z punktu widzenia duchowego. Zazwyczaj podkreślamy, że zostaliśmy stworzeni przez Boga. Przez ostatnie wieki akcentowano, że człowiek jest stworzeniem, zwłaszcza w kontekście filozofii i nauki, które skłoniły teologię do skupienia uwagi na Bogu, podczas gdy Ojciec stopniowo popadał w zapomnienie. Być może jednak Duch Święty przypomni nam kiedyś, że sens słów „uczyńmy człowieka na nasz obraz, podobnego nam” (Rdz 1,26) nie ogranicza się do samego aktu stworzenia, który można sprowadzić do produkcji czy wytwarzania.

Po trzecim rozdziale Księdze Rodzaju człowiek popada w tragiczne oszustwo kusiciela, który podsuwając mu fałszywy obraz Boga, przekonuje go, że musi stać się wolny i niezależny od Boga, przyjmując postawę niemal młodzieńczego buntu. Dramatyczną konsekwencją tego jest to, że człowiek, odłączając się od Boga, a jednocześnie pragnąc za wszelką cenę stać się taki jak On, ale bez Niego, znalazł się dokładnie w przeciwieństwie do Boga: umarł i powrócił do królestwa prochu.

Teraz zaś Piotr głosi, że człowiek zostaje zrodzony na nowo przez zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa (por. 1 P 1,3). A z kim ochrzczeni umierają, zostają pogrzebani i powstają do życia? Z Jego Synem, Jezusem Chrystusem, który stał się człowiekiem. „On jest obrazem Boga niewidzialnego” (Kol 1,15). Dawniej człowiek chciał stać się jak Bóg; teraz natomiast zostaje zrodzony na nowo w Chrystusie, który jest doskonałym obrazem Boga. W ten sposób otwiera się przed człowiekiem droga, by w pełni upodobnić się do obrazu Syna (por. Rz 8,29).

Bóg Ojciec rodzi człowieka na nowo właśnie tam, gdzie człowiek się kończy – w śmierci. Oto ogrom Jego miłosierdzia: posyła swojego Syna, który staje się człowiekiem, przyjmuje naturę ludzką, aby wejść w królestwo śmierci i wyprowadzić z niego człowieka.

W Chrystusie natura ludzka jest przeżywana przez „ja” synowskie, przez samego Syna Bożego. Nowe narodzenie człowieka dokonuje się przez zmartwychwstanie z Chrystusem i wszczepienie w Jego człowieczeństwo. W ten sposób możemy odkryć nasze ciała jako członki Jego ciała (por. 1 Kor 6,15). A ponieważ jesteśmy podobni do Tego, który nas zrodził, nasza tożsamość dzieci Bożych czyni nas podobnymi do Ojca.

Duch Święty wylany w naszych sercach (por. Rz 5,5) uczy nas wypowiadać pierwsze słowo naszego nowego życia: „Abba, Ojcze” (por. Rz 8,15; Ga 4,6), które potwierdza naszą tożsamość.

W żywej tradycji wiary Kościoła w tym dniu neofici po raz pierwszy uczestniczyli w Eucharystii, po raz pierwszy zbliżali się do niebieskiego Jeruzalem, do radosnego zgromadzenia (por. Hbr 12,22), do wspólnoty pierworodnych (por. Hbr 12,23), jako członki ciała „Pierworodnego spośród umarłych” (Kol 1,18).

 

ZIARNA są rubryką Centro Aletti udostępnianą w każdą środę.
Każdego tygodnia, oprócz homilii niedzielnej w formie audio, na stronie LIPA będzie do dyspozycji pogłębienie czytań liturgicznych z eucharystii niedzielnej bądź świątecznej