[SEMI] I DOMENICA DI QUARESIMA (ANNO A) 2

ITALIANO

Una delle parole più importanti nella Lettera ai Romani è giustificazione. Nei primi capitoli della Lettera, Paolo chiarisce in modo inequivocabile che la giustificazione non deriva dall’obbedienza alla legge, ma dalla fede. Ma che cosa intende san Paolo quando parla di giustificazione? Cerchiamo di cogliere questo rilevante contenuto almeno nei suoi tratti essenziali.

Cedendo alla suggestione del tentatore (cf Gen 3,1-7), con il peccato l’uomo esce dalla relazione con Dio, che costituiva per lui il soffio della vita. L’inganno del serpente lo porta a percepire Dio come una realtà esterna a sé, estranea e distante, tanto da pensare di dover raggiungere Dio, per rendersi simile a Lui, per essere come Lui. Si tratta di un totale inganno. Infatti, dal momento che siamo immagine di Dio, noi siamo già “come” Dio, come spiega bene Bulgakov. È proprio nella tensione a realizzare questa ascesa che l’uomo interrompe la relazione vivificante con Dio, donatore del soffio vitale, e scopre la morte.

In realtà, la relazione con Dio viene spezzata perché radicalmente fraintesa. La giustificazione consisterebbe, perciò, nel ricomporre la giusta relazione tra l’uomo e Dio, giustificando l’uomo.

Ma Paolo è profondamente consapevole che, anche dietro questo modo di intendere la giustificazione, si nasconde una permanente tentazione, perché l’uomo cercherà di fare di tutto per giustificare sé stesso attraverso il proprio impegno religioso, adempiendo puntualmente tutte le prescrizioni e i precetti religiosi previsti nella legge.

Proprio questo è l’atteggiamento che l’uomo ha fatto suo dopo aver obbedito alle parole del tentatore in Genesi 3. L’uomo vuole impegnarsi con tutte le forze per giustificare sé stesso davanti a Dio attraverso l’osservanza delle pratiche religiose, perché è cosciente di aver perso il legame con la fonte della vita e sa, pertanto, di essere destinato a perire.

Ma san Paolo, fugando ogni possibile equivoco, dichiara apertamente:

“Infatti non c’è differenza, perché tutti hanno peccato e sono privi della gloria di Dio, ma sono giustificati gratuitamente per la sua grazia, per mezzo della redenzione che è in Cristo Gesù” (Rm 3,22-24).

Nel versetto precedente, Paolo afferma che si tratta di avere fede in Cristo Gesù. Un cristiano, infatti, può anche diventare una sorta di eroe religioso, come la storia ci mostra lungo i secoli, ma è evidente che c’è una cosa che questi eroi non fanno e non possono fare, e cioè far vedere, manifestare e comunicare, attraverso sé stessi, Cristo e il suo amore.

“Tutti hanno peccato e sono privi della gloria di Dio” (Rm 3,22): privi della gloria di Dio vuol dire non poter rivelare Dio, la sua vita. È abbastanza evidente che già da parecchi secoli non è così immediato riconoscere la rivelazione del volto di Cristo in un certo modo di essere cristiani. Questa manifestazione avviene, invece, in modo silenzioso e, molto spesso, all’interno di realtà ecclesiali piccole, ma vive.

 

“Il santo diviene la testimonianza viva della gloria di Dio… perché vive in due mondi, perché in lui vediamo con i nostri occhi le correnti pure della vita eterna, anche se scorrono in mezzo alle nostre torbide acque terrene che inquinano la vita… Il santo testimonia con il suo stesso essere l’esistenza di una Sorgente dalla forza contraria: la Vita” (Pavel Florenskij, La filosofia del culto, pp. 525-526).

 

Si può essere religiosamente perfetti, ma mille miglia lontani da Cristo, e perciò totalmente fuori strada rispetto alla Vita che rimane.

Ciò che è fondamentale e che cambia completamente la prospettiva è il fatto che il giusto rapporto verso Dio non può essere realizzato dall’uomo. Se l’uomo cerca di impegnarsi in questa direzione, non fa che precipitare sempre di più nella morte e rimanere nelle tenebre.

Avere fede in Cristo Gesù vuol dire che Cristo ci inabita (cf Ef 3,17) e che gratuitamente siamo messi in un giusto rapporto con Dio (cf Rm 3,24), cioè in un rapporto filiale (cf Gal 4,6-7).

Anzi, di più: Cristo è venuto a riscattarci e a liberarci dalla religione (cf Gal 4,5).

“Cristo ci ha riscattati dalla maledizione della Legge, diventando lui stesso maledizione per noi” (Gal 3,13).

Può sembrare strano, ma questo fa parte della redenzione che Cristo ha compiuto. Come Paolo stesso indica, ad esempio in Rm 7, Col 2, Gal 5, non esiste un ostacolo maggiore alla fede che la religione. Questa, infatti, in sé stessa è espressione proprio di quella tentazione originaria che mira a rendere l’uomo protagonista della propria salvezza, nell’illusione che, obbedendo alla legge della religione, riuscirà ad avvicinarsi a Dio e ad essergli gradito, ottenendo così il suo compiacimento.

Ma poiché il giusto rapporto con Dio è da figli, è ovvio che nessuno si può generare da solo. Nessuno può conoscere Dio Padre se non è suo figlio (cf Mt 11,27), perché sarà sempre una conoscenza esterna, anzi estranea alla vita. Perciò la giustificazione può essere realizzata soltanto dal Padre per mezzo del suo Figlio fattosi uomo.

“Sapendo tuttavia che l’uomo non è giustificato per le opere della Legge ma soltanto per mezzo della fede in Gesù Cristo, abbiamo creduto anche noi in Cristo Gesù per essere giustificati per la fede in Cristo e non per le opere della Legge; poiché per le opere della Legge non verrà mai giustificato nessuno” (Gal 2,16).

E quest’opera, come dice Paolo, è totalmente gratuita. Ciò vuol dire che Dio, donandoci il suo Figlio, non lo fa perché si aspetta qualcosa da noi, né tantomeno per sé stesso. Al contrario, ci ha donato anche lo Spirito Santo il quale, partecipandoci la vita filiale, ci insegna – in Cristo, che è il Figlio – a rivolgerci a Dio da figli nell’intimità della relazione filiale, chiamando Dio con l’unico nome che veramente esprime ciò che lui è, cioè Padre (cf Rm 8,32; Rm 8,15-16).

Questa non è una modalità di comportamento, ma la vita-zoē ricevuta nella rigenerazione dall’alto (cf Gv 3,5), che si esprime e realizza nella figliolanza verso Dio Padre e nella fratellanza verso le sorelle e i fratelli. Questo è il contenuto dell’evangelizzazione secondo san Paolo (cf 1Cor 4,15) e anche il contenuto e la modalità della cura pastorale.

Purtroppo, proprio la partecipazione alla vita- zoē e la sapienza di come rimanere nell’agapē di Cristo sembrano essere dei contenuti poco presenti nella catechesi e nella cura pastorale in genere. Spesso la precedenza è stata data a cose che hanno finito per impoverire e prosciugare la fede, rendendo i cristiani incapaci di manifestare nella storia Dio Padre, il suo amore, la figliolanza nell’umanità di Cristo.

Invece siamo chiamati a gioire perché giustificati gratuitamente in quanto figli e rimessi in comunione con il Padre.

 

“Non lavorare nella casa di Dio come uno schiavo, cioè per paura della geenna, né come un salariato che aspetta la fine del giorno per ricevere il suo salario, perché questo è ancora agire nell’attesa [della ricompensa] del Regno. Tu sei stato chiamato figlio e lo sei [realmente], per grazia del Padre tuo. Lavora con amore filiale, insieme al Padre tuo che è davvero [Padre]” (Filosseno di Mabbug, Lettera a un suo discepolo 4-7.10).

 

SEMI è la rubrica del Centro Aletti disponibile ogni mercoledì.
Ogni settimana, oltre all’omelia della domenica in formato audio, sarà disponibile sul sito LIPA un approfondimento delle letture della liturgia eucaristica domenicale o festiva.

 

ENGLISH

One of the most important words in the Letter to the Romans is justification. In the first chapters of the Letter, Paul makes it unequivocally clear that justification does not come from obedience to the law, but from faith. But what does St Paul mean when he speaks of justification? Let us try to grasp this important concept, at least in its essential features.

By yielding to the temptation of the tempter (cf. Gen 3:1-7), humanity, through sin, breaks its relationship with God, which was humanity’s breath of life. The serpent’s deception leads the human person to perceive God as a reality external to himself, alien and distant, so much so that he or she thinks that they must reach God, to become like Him, to be like Him. This is a total deception. In fact, since we are made in God’s image, we are already “like” God, as Bulgakov explains well. It is precisely in the tension to achieve this ascent that man breaks off his life-giving relationship with God, the giver of the breath of life, and discovers death.

In reality, the relationship with God is broken because it is radically misunderstood. Justification would therefore consist in restoring the right relationship between man and God, justifying man.

But Paul is deeply aware that even behind this way of understanding justification there lies a permanent temptation, because the human person will try to do everything to justify him/herself through a religious commitment, punctually fulfilling all the religious prescriptions and precepts laid down in the law.

This is, in fact, the attitude that humanity adopted after obeying the words of the tempter in Genesis 3. The human person is committed to justifying him/herself before God with all their strength through the observance of religious practices, because he/she is aware that our connection with the source of life has been lost, meaning that we are destined to perish.

But St Paul, dispelling any possible misunderstanding, declares openly:

“For there is no distinction; all have sinned and are deprived of the glory of God. They are justified freely by his grace through the redemption in Christ Jesus,” (Rom 3:22-24).

In the previous verse, Paul states that it is a matter of having faith in Christ Jesus. History shows us throughout the centuries that a Christian can become a kind of religious hero. There is clearly one thing, however, that these heroes do not and cannot do: show, manifest and communicate Christ and his love through themselves / by themselves.

“All have sinned and are deprived of the glory of God” (Rom 3:22): lacking the glory of God means not being able to reveal God, his life. It is quite evident that for several centuries now it has not been so easy to recognise the revelation of the face of Christ in certain ways of being Christian. On the contrary, the manifestation of Christ’s face takes place in a silent way and, very often, within small but lively ecclesial realities.

 

“The saint becomes a living witness to the glory of God… because he lives in two worlds, because in him we see with our own eyes the pure currents of eternal life, even if they flow in the midst of our murky earthly waters that pollute life… The saint bears witness with his very being to the existence of a Source with the opposite force: Life” (Pavel Florenskij, The Philosophy of Worship, pp. 525-526).

 

One can be religiously perfect, but a thousand miles away from Christ, and therefore totally off track with regard to the Life that remains.

What is fundamental and completely changes our perspective is the fact that the right relationship with God cannot be achieved by the human person. When persons try to commit themselves in this direction, they only fall further and further into death and remain in darkness.

Having faith in Christ Jesus means that Christ dwells in us (cf. Eph 3:17) and that we are freely placed in a right relationship with God (cf. Rom 3:24), that is, in a filial relationship (cf. Gal 4:6-7).

Indeed, even more: Christ came to redeem us and free us from religion (cf. Gal 4:5).

“Christ ransomed us from the curse of the law by becoming a curse for us,” (Gal 3:13).

It may seem strange, but this is part of the redemption that Christ accomplished. As Paul himself points out, for example in Romans 7, Colossians 2, and Galatians 5, there is no greater obstacle to faith than religion. Religion is in itself an expression of that original temptation that aims to make human persons into the protagonists of our own salvation, in the illusion that by obeying the law of religion, we will be able to draw closer to God and be pleasing to him, thus obtaining God’s favour.

But since the right relationship with God is that of sons (and daughters), it is obvious that no one can generate themselves. No one can know God the Father unless they are his child (cf. Mt 11:27), because it will always be an external knowledge foreign to life. Therefore, justification can only be achieved by the Father through his Son who became man.

“We …16 who know that a person is not justified by works of the law but through faith in Jesus Christ, even we have believed in Christ Jesus that we may be justified by faith in Christ and not by works of the law, because by works of the law no one will be justified.” (Gal 2:16).

This work, as Paul says, is totally free. This means that God, in giving us his Son, does not do so because he expects something from us, nor even for God’s self. On the contrary, God also gave us the Holy Spirit who, by making us participants in the life of the son, teaches us—in Christ, who is the Son—to turn to God as children in the intimacy of a filial relationship, calling God by the only name that truly expresses who he is, that is, Father (cf. Rom 8:32; Rom 8:15-16).

This is not a form of behaviour, but zoē-life received in regeneration from above (cf. Jn 3:5), which is expressed and realised in sonship towards God the Father and in fraternity towards our sisters and brothers. This is the content of evangelisation according to St Paul (cf. 1 Cor 4:15) and also the content and mode of pastoral care.

Unfortunately, participation in zoē-life and the wisdom of how to remain in the agapē of Christ seem to be content that is not very present in catechesis and pastoral care in general. Often, priority has been given to things that have ended up impoverishing and draining the faith, making Christians incapable of manifesting God the Father and his love, along with our sonship in the humanity of Christ in history.

Instead, we are called to rejoice because we are freely justified as children and restored to communion with the Father.

 

“Do not work in God’s house as a slave, that is, out of fear of Gehenna, nor as a hired worker who waits for the end of the day to receive his wages, because this is still acting in expectation [of the reward] of the Kingdom. You have been called a son, and you are [truly] one, by the grace of your Father. Work with filial love, together with your Father who is truly [Father]” (Philoxenus of Mabbug, Letter to one of his disciples 4-7.10).

 

SEEDS, the Aletti Centre’s column, is available every Wednesday.
Every week, in addition to the Sunday homily in audio format, an in-depth study of the readings from the Sunday or festive Eucharistic liturgy will be available on the LIPA website.

 

ESPAÑOL

Una de las palabras más importantes de la Carta a los Romanos es «justificación». En los primeros capítulos de la Carta, Pablo aclara de manera inequívoca que la justificación no proviene de la obediencia a la ley, sino de la fe. Pero, ¿qué quiere decir san Pablo cuando habla de justificación? Intentemos captar este importante contenido al menos en sus rasgos esenciales.

Cediendo a la sugerencia del tentador (cf. Gn 3,1-7), con el pecado el hombre sale de la relación con Dios, que constituía para él el aliento de la vida. El engaño de la serpiente le lleva a percibir a Dios como una realidad externa a sí mismo, ajena y distante, hasta el punto de pensar que debe alcanzar a Dios, para hacerse semejante a Él, para ser como Él. Se trata de un engaño total. De hecho, dado que somos imagen de Dios, ya somos «como» Dios, como bien explica Bulgakov. Es precisamente en el esfuerzo por realizar este ascenso cuando el hombre rompe la relación vivificante con Dios, dador del aliento vital, y descubre la muerte.

En realidad, la relación con Dios se rompe porque se malinterpreta radicalmente. La justificación consistiría, por tanto, en recomponer la relación correcta entre el hombre y Dios, justificando al hombre.

Pero Pablo es profundamente consciente de que, incluso detrás de esta forma de entender la justificación, se esconde una tentación permanente, porque el hombre intentará hacer todo lo posible para justificarse a sí mismo a través de su compromiso religioso, cumpliendo puntualmente todas las prescripciones y preceptos religiosos previstos en la ley.

Esta es precisamente la actitud que el hombre ha adoptado después de obedecer las palabras del tentador en Génesis 3. El hombre quiere esforzarse con todas sus fuerzas para justificarse ante Dios mediante la observancia de las prácticas religiosas, porque es consciente de haber perdido el vínculo con la fuente de la vida y sabe, por lo tanto, que está destinado a perecer.

Pero San Pablo, disipando cualquier posible malentendido, declara abiertamente:

«De hecho, no hay diferencia, porque todos han pecado y están privados de la gloria de Dios, pero son justificados gratuitamente por su gracia, mediante la redención que está en Cristo Jesús» (Rm 3,22-24).

En el versículo anterior, Pablo afirma que se trata de tener fe en Cristo Jesús. De hecho, un cristiano puede incluso convertirse en una especie de héroe religioso, como nos muestra la historia a lo largo de los siglos, pero es evidente que hay una cosa que estos héroes no hacen y no pueden hacer, y es mostrar, manifestar y comunicar, a través de sí mismos, a Cristo y su amor.

«Todos han pecado y están privados de la gloria de Dios» (Rm 3,22): estar privados de la gloria de Dios significa no poder revelar a Dios, su vida. Es bastante evidente que desde hace varios siglos no es tan inmediato reconocer la revelación del rostro de Cristo en una determinada forma de ser cristianos. Esta manifestación se produce, en cambio, de forma silenciosa y, muy a menudo, en el seno de realidades eclesiales pequeñas, pero vivas.

 

«El santo se convierte en testimonio vivo de la gloria de Dios… porque vive en dos mundos, porque en él vemos con nuestros ojos las corrientes puras de la vida eterna, aunque fluyan en medio de nuestras turbias aguas terrenales que contaminan la vida… El santo da testimonio con su propio ser de la existencia de una Fuente con una fuerza contraria: la Vida» (Pavel Florenskij, La filosofía del culto, pp. 525-526).

 

Se puede ser religiosamente perfecto, pero estar a mil millas de Cristo y, por lo tanto, totalmente fuera del camino con respecto a la Vida que permanece.

Lo que es fundamental y cambia completamente la perspectiva es el hecho de que el hombre no puede alcanzar una relación correcta con Dios. Si el hombre intenta comprometerse en esta dirección, solo consigue precipitarse cada vez más hacia la muerte y permanecer en la oscuridad.

Tener fe en Cristo Jesús significa que Cristo habita en nosotros (cf. Ef 3,17) y que, gratuitamente, se nos coloca en una relación correcta con Dios (cf. Rm 3,24), es decir, en una relación filial (cf. Gál 4,6-7).

Es más, Cristo vino a redimirnos y a liberarnos de la religión (cf. Gál 4,5).

«Cristo nos redimió de la maldición de la Ley, haciéndose él mismo maldición por nosotros» (Gal 3,13).

Puede parecer extraño, pero esto forma parte de la redención que Cristo ha realizado. Como indica el mismo Pablo, por ejemplo en Rom 7, Col 2, Gal 5, no hay mayor obstáculo para la fe que la religión. Esta, de hecho, es en sí misma expresión precisamente de esa tentación original que pretende convertir al hombre en protagonista de su propia salvación, con la ilusión de que, obedeciendo la ley de la religión, logrará acercarse a Dios y serle agradable, obteniendo así su complacencia.

Pero como la relación justa con Dios es la de hijos, es obvio que nadie puede generarse a sí mismo. Nadie puede conocer a Dios Padre si no es su hijo (cf. Mt 11, 27), porque siempre será un conocimiento externo, incluso ajeno a la vida. Por lo tanto, la justificación solo puede ser realizada por el Padre a través de su Hijo hecho hombre.

«Sabiendo, sin embargo, que el hombre no es justificado por las obras de la Ley, sino solo por la fe en Jesucristo, también nosotros hemos creído en Cristo Jesús para ser justificados por la fe en Cristo y no por las obras de la Ley; porque por las obras de la Ley nadie será jamás justificado» (Gal 2,16).

Y esta obra, como dice Pablo, es totalmente gratuita. Esto significa que Dios, al darnos a su Hijo, no lo hace porque espere algo de nosotros, ni mucho menos por sí mismo. Al contrario, también nos ha dado al Espíritu Santo que, al hacernos partícipes de la vida filial, nos enseña —en Cristo, que es el Hijo— a dirigirnos a Dios como hijos en la intimidad de la relación filial, llamando a Dios con el único nombre que realmente expresa lo que él es, es decir, Padre (cf. Rom 8, 32; Rom 8, 15-16).

No se trata de una forma de comportamiento, sino de la vida-zoē recibida en la regeneración desde lo alto (cf. Jn 3,5), que se expresa y se realiza en la filiación hacia Dios Padre y en la fraternidad hacia las hermanas y los hermanos. Este es el contenido de la evangelización según san Pablo (cf. 1 Cor 4,15) y también el contenido y la modalidad de la pastoral.

Lamentablemente, precisamente la participación en la vida-zoē y la sabiduría de cómo permanecer en la agapē de Cristo parecen ser contenidos poco presentes en la catequesis y en el cuidado pastoral en general. A menudo se ha dado prioridad a cosas que han terminado por empobrecer y agotar la fe, haciendo a los cristianos incapaces de manifestar en la historia a Dios Padre, su amor, la filiación en la humanidad de Cristo.

En cambio, estamos llamados a alegrarnos porque somos justificados gratuitamente como hijos y reconciliados con el Padre.

 

«No trabajes en la casa de Dios como un esclavo, es decir, por miedo al gehena, ni como un asalariado que espera el final del día para recibir su salario, porque esto es seguir actuando en la espera [de la recompensa] del Reino. Has sido llamado hijo y lo eres [realmente], por la gracia de tu Padre. Trabaja con amor filial, junto a tu Padre, que es verdaderamente [Padre]» (Filoxeno de Mabbug, Carta a uno de sus discípulos 4-7.10).

 

SEMILLAS es una publicación del Centro Aletti disponible todos los miércoles.
Cada semana, además del audio de la homilía dominical, estará disponible en el sitio de LIPA un comentario a las lecturas de la Liturgia del Domingo, como así también a las lecturas de la semana.

 

SLOVENŠČINA

Ena izmed najpomembnejših besed v Pismu Rimljanom je opravičenje. V prvih poglavjih Pisma Pavel nedvoumno pojasni, da opravičenje ne izhaja iz poslušnosti postavi, ampak iz vere. Toda kaj sveti Pavel misli, ko govori o opravičenju? Poskusimo razumeti to pomembno vsebino vsaj v bistvenih potezah.

Ko je človek podlegel zapeljivosti skušnjavca (prim. 1 Mz 3,1-7), je z grehom izstopil iz odnosa z Bogom, ki je bil zanj dih življenja. Prevara kače ga je privedla do tega, da je začel dojemati Boga kot nekaj zunanjega, tujega in oddaljenega ter misliti, da mora Boga doseči, da bi mu postal podoben in bi bil kakor on. To je popolna prevara. Kajti, ker smo Božja podoba, smo že »kakor« Bog, kot dobro razloži Bulgakov. Prav v naporu, da bi se povzpel, človek prekine odnos z Bogom, ki daje življenjski dih, in odkrije smrt.

V resnici je odnos z Bogom prelomljen, ker je bil povsem napačno razumljen. Opravičenje bi zato pomenilo ponovno vzpostaviti pravi odnos med človekom in Bogom, z opravičenjem človeka.

Toda Pavel se zelo zaveda, da se tudi za tem razumevanjem opravičenja skriva stalna skušnjava, saj bo človek skušal narediti vse, da bi opravičil samega sebe s svojim religioznim prizadevanjem, z natančnim izpolnjevanjem vseh religioznih predpisov in zapovedi, ki jih predvideva postava.

Takšno držo si je človek prisvojil potem, ko je poslušal besede skušnjavca v 1 Mz 3. Človek si hoče na vso moč prizadevati, da bi opravičil samega sebe pred Bogom z izpolnjevanjem religioznih vaj, ker se zaveda, da je izgubil vez z izvirom življenja in zato ve, da mu je usojena minljivost.

Toda sveti Pavel prežene vsako dvoumnost in jasno izjavi:

»Ni namreč nobene razlike, saj so vsi grešili in so brez Božje slave, opravičeni pa so po njegovi milosti, prek odkupitve v Kristusu Jezusu« (Rim 3,22-24).

V prejšnji vrstici Pavel pove, da gre za vero v Kristusa Jezusa. Kristjan lahko namreč postane tudi neke vrste religiozni heroj, kot nam kaže zgodovina skozi stoletja, vendar je očitno, da obstaja nekaj, česar ti junaki ne storijo in ne morejo storiti: ne morejo pokazati, razodeti in posredovati v sebi Kristusa in njegove ljubezni.

»Vsi so grešili in so brez Božje slave« (Rim 3,22): brez Božje slave pomeni, da ne morejo razodevati Boga, njegovega življenja. Dokaj očitno je, da že več stoletij ni več tako samoumevno prepoznati razodetje Kristusovega obraza v določenem načinu krščanskega življenja. To razodetje se namreč dogaja tiho in zelo pogosto znotraj majhnih, a živih cerkvenih skupnosti.

 

»Svetnik postane živo pričevanje Božje slave … ker živi v dveh svetovih, ker z lastnimi očmi vidimo v njem čiste tokove večnega življenja, četudi tečejo sredi naših motnih zemeljskih voda, ki onesnažujejo življenje … Svetnik s svojim bitjem pričuje o obstoju Izvira nasprotne moči: Življenja« (Pavel Florenski, Filozofija kulta, str. 525-526).

 

Človek je lahko versko popoln, hkrati pa povsem oddaljen od Kristusa in zato čisto izven poti Življenja, ki ostane.

Kar je temeljno in popolnoma spremeni pogled, je dejstvo, da pravilnega odnosa do Boga človek ne more uresničiti. Če se človek trudi v tej smeri, samo še globlje pada v smrt in ostaja v temi.

Imeti vero v Jezusa Kristusa pomeni, da Kristus prebiva v nas (prim. Ef 3,17) in da smo zastonj postavljeni v pravi odnos z Bogom (prim. Rim 3,24), to je v sinovski odnos (prim. Gal 4,6-7).

Še več: Kristus je prišel, da bi nas odkupil in osvobodil religije (prim. Gal 4,5).

»Kristus pa nas je odkupil od prekletstva postave tako, da je za nas postal prekletstvo« (Gal 3,13).

Morda se zdi nenavadno, vendar je to del odrešenja, ki ga je izvršil Kristus. Kot navaja Pavel, na primer v Rim 7, Kol 2, Gal 5, ni večje ovire veri kot religija. Ta je namreč sama po sebi izraz prvotne skušnjave, ki želi človeka narediti za protagonista lastnega odrešenja, v iluziji, da se bo z izpolnjevanjem religiozne postave uspel približati Bogu in mu bil všeč ter tako dosegel njegovo naklonjenost.

Ker pa je pravi odnos z Bogom sinovski odnos, je očitno, da se nihče ne more sam roditi. Nihče ne more poznati Boga Očeta, če ni njegov sin (prim. Mt 11,27), ker ga bo poznal le na zunaj, tuj življenju. Zato lahko opravičenje uresniči samo Oče po svojem Sinu, ki je postal človek.

»Vemo, da človek ni opravičen po delih postave, ampak edinole po veri v Jezusa Kristusa. Zato smo tudi mi začeli verovati v Kristusa Jezusa, da bi bili opravičeni po veri v Kristusa in ne po delih postave, saj nobeno meso ne bo opravičeno po delih postave« (Gal 2,16).

In kot pravi Pavel, je to delo popolnoma zastonj. To pomeni, da Bog, ko nam podari svojega Sina, ničesar ne pričakuje od nas, in še manj zase. Nasprotno, podaril nam je tudi Svetega Duha, ki nas udeleži pri sinovskem življenju in nas uči – v Kristusu, ki je Sin –, da se k Bogu obračamo kot sinovi v intimnosti sinovskega odnosa in Boga kličemo z edinim imenom, ki resnično izrazi to, kar je: Oče (prim. Rim 8,32; Rim 8,15-16).

To ni način obnašanja, ampak je življenje kot zoē – prejeto v ponovnem rojstvu od zgoraj (prim. Jn 3,5), ki se izraža in uresničuje v sinovstvu do Boga Očeta in v bratstvu do sester in bratov. To je vsebina evangelizacije po svetem Pavlu (prim. 1 Kor 4,15) in tudi vsebina ter način pastoralne skrbi.

Žal se zdi, da sta prav udeleženost pri življenju kot zoē in modrost, kako ostati v Kristusovi zastonjski ljubezni (agapē), vsebini, ki sta v katehezi in pastoralni skrbi na splošno kaj malo prisotni. Pogosto je bila prednost dana stvarem, ki so vero osiromašile in izsušile ter naredile kristjane nesposobne, da bi v zgodovini razodevali Boga Očeta, njegovo ljubezen in sinovstvo v Kristusovi človeškosti.

Mi pa smo poklicani, da se veselimo, ker smo zastonj opravičeni kot sinovi in ponovno postavljeni v občestvo z Očetom.

 

»Ne delaj v Božji hiši kot suženj, to je iz strahu pred večnim ognjem, niti kot najemnik, ki čaka konec dneva, da bo prejel plačilo, ker je tudi to še vedno delovanje v pričakovanju [nagrade] Kraljestva. Poklican si bil kot sin in to [resnično] tudi si, po milosti svojega Očeta. Delaj s sinovsko ljubeznijo skupaj s svojim Očetom, ki je resnično [Oče]« (Filoksen iz Mabuga, Pismo učencu 4-7.10).

 

SEMENA je rubrika Centra Aletti, ki je na voljo vsako sredo.
Vsak teden je na spletni strani LIPE poleg nedeljske homilije v zvočni obliki (v italijanščini) na voljo tudi poglobitev Božje besede nedeljske ali praznične svete maše.

 

HRVATSKI

Jedna od najvažnijih riječi u Poslanici Rimljanima jest opravdanje. U prvim poglavljima Poslanice Pavao nedvosmisleno razjašnjava da opravdanje ne proizlazi iz poslušnosti Zakonu, već iz vjere. No, što sveti Pavao misli kada govori o opravdanju? Pokušajmo shvatiti taj važan sadržaj barem u njegovim bitnim crtama.

Popuštajući sugestiji napasnika (usp. Post 3, 1-7), čovjek grijehom izlazi iz odnosa s Bogom, koji je za njega bio dah života. Zmijina prijevara navodi ga da Boga doživljava kao stvarnost izvan sebe, stranu i daleku, toliko da počinje misliti kako mora dosegnuti Boga, da bi mu postao sličan, da bi bio kao On. Riječ je tu o potpunoj zabludi. Naime, budući da smo slika Božja, mi već jesmo „kao“ Bog, kako dobro objašnjava Bulgakov. Upravo u težnji da ostvari taj uspon, čovjek prekida životvorni odnos s Bogom, darivateljem životnog daha, i otkriva smrt.

A zapravo, odnos s Bogom biva prekinut jer je radikalno krivo shvaćen. Opravdanje bi se, stoga, sastojalo u ponovnom uspostavljanju ispravnog odnosa između čovjeka i Boga, opravdavajući čovjeka.

No, Pavao je duboko svjestan da se čak i iza takvog načina shvaćanja opravdanja krije trajna napast, jer će čovjek pokušati učiniti sve kako bi sam sebe opravdao vlastitim religioznim nastojanjem, točno ispunjavajući sve propise i religijske zapovijedi predviđene Zakonom.

Upravo je to stav koji je čovjek usvojio nakon što je poslušao riječi napasnika u Knjizi Postanka 3. Čovjek se želi svim silama potruditi kako bi opravdao samoga sebe pred Bogom obdržavanjem religijskih praksi, jer je svjestan da je izgubio vezu s izvorom života i zna, stoga, da je osuđen na propast.

Ali sveti Pavao, otklanjajući svaku moguću dvosmislenost, otvoreno izjavljuje:

„Ne, nema razlike! Svi su sagriješili i lišeni su Božje slave; opravdani su besplatno, njegovom milošću po otkupljenju u Kristu Isusu“ (Rim 3, 22-24).

U prethodnom retku Pavao tvrdi kako se radi o imanju vjere u Isusa Krista. Kršćanin, naime, može postati i svojevrsni religijski heroj, kao što nam povijest pokazuje kroz stoljeća, ali očito je da postoji jedna stvar koju ti heroji ne čine i ne mogu učiniti, a to je: pokazati, očitovati i priopćiti, kroz same sebe, Krista i njegovu ljubav.

„Svi su sagriješili i lišeni su Božje slave“ (Rim 3, 22): biti lišen slave Božje znači ne moći objaviti Boga, njegov život. Prilično je očito da već nekoliko stoljeća nije tako lako neposredno prepoznati objavu Kristova lica u određenom načinu bivanja kršćana. To se pak očitovanje događa na tih način i, vrlo često, unutar malenih, ali živih crkvenih stvarnosti.

„Svetac postaje živo svjedočanstvo Božje slave… jer živi u dva svijeta, jer u njemu svojim očima vidimo čiste struje vječnoga života, čak i ako teku posred naših mutnih zemaljskih voda koje onečišćuju život… Svetac svojim vlastitim bićem svjedoči postojanje Izvora suprotne snage: Života“ (Pavel Florenskij, Filozofija kulta, str. 525-526).

Možemo biti religiozno savršeni, a tisućama milja daleko od Krista, i stoga potpuno na krivom putu u odnosu na Život koji ostaje.

Ono što je temeljno i što potpuno mijenja perspektivu jest činjenica da ispravan odnos prema Bogu čovjek ne može ostvariti sam. Ako se čovjek pokuša truditi u tom smjeru, samo sve više srlja u smrt i ostaje u tami.

Imati vjeru u Krista Isusa znači da je Krist nastanjen u nama (usp. Ef 3, 17) i da smo besplatno postavljeni u ispravan odnos s Bogom (usp. Rim 3, 24), to jest u sinovski odnos (usp. Gal 4, 6-7).

Štoviše: Krist nas je došao otkupiti i osloboditi od religije (usp. Gal 4, 5).

„Krist nas otkupi od prokletstva Zakona, postavši za nas prokletstvom“ (Gal 3, 13).

Može se činiti čudnim, ali to je dio otkupljenja koje je Krist izvršio. Kao što sâm Pavao navodi, primjerice u Rim 7, Kol 2, Gal 5, ne postoji veća prepreka vjeri od religije. Ona je, naime, u samoj sebi izraz upravo one iskonske napasti koja nastoji učiniti čovjeka protagonistom vlastitoga spasenja, u iluziji da će se, pokoravajući se zakonu religije, uspjeti približiti Bogu i biti mu ugodan, zadobivajući tako njegovu naklonost.

No, budući da je sinovski odnos ispravan odnos s Bogom, očito je da nitko ne može sâm sebe roditi. Nitko ne može poznavati Boga Oca ako nije njegov sin (usp. Mt 11, 27), jer će to uvijek biti izvanjsko poznavanje, štoviše, strano životu. Stoga opravdanje može ostvariti samo Otac po svome Sinu koji je postao čovjekom.

„Ali znamo: čovjek se ne opravdava po djelima Zakona, nego vjerom u Isusa Krista. Zato i mi u Krista Isusa povjerovasmo da se opravdamo po vjeri u Krista, a ne po djelima Zakona jer se po djelima Zakona nitko neće opravdati“ (Gal 2, 16).

I to djelo je, kako kaže Pavao, potpuno besplatno. To znači da Bog, darujući nam svoga Sina, to ne čini zato što nešto očekuje od nas, niti pak radi samoga sebe. Naprotiv, darovao nam je i Duha Svetoga koji nas, čineći nas dionicima sinovskog života, uči – u Kristu, koji je Sin – obraćati se Bogu kao sinovi u intimnosti sinovskog odnosa, nazivajući Boga jedinim imenom koje istinski izražava ono što on jest, to jest Otac (usp. Rim 8, 32; Rim 8, 15-16).

To nije način ponašanja, već život kao zoē primljen u preporođenju odozgor (usp. Iv 3, 5), koji se izražava i ostvaruje u sinovstvu prema Bogu Ocu i u bratstvu prema sestrama i braći. To je sadržaj evangelizacije prema svetom Pavlu (usp. 1 Kor 4, 15), a ujedno i sadržaj i način pastoralne skrbi.

Nažalost, čini se da su upravo dioništvo u životu kao zoē i mudrost kako ostati u Kristovoj besplatnoj ljubavi (agapē) sadržaji koji su slabo prisutni u katehezi i pastoralnoj skrbi općenito. Često se prednost davala stvarima koje su na kraju osiromašile i isušile vjeru, čineći kršćane nesposobnima da u povijesti očituju Boga Oca, njegovu ljubav, sinovstvo u Kristovom čovještvu.

Pozvani smo pak radovati se jer smo besplatno opravdani kao sinovi i vraćeni u zajedništvo s Ocem.

„Ne radi u kući Božjoj kao rob, to jest iz straha od pakla, niti kao najamnik koji čeka kraj dana kako bi primio svoju plaću, jer to je još uvijek djelovanje u iščekivanju [nagrade] Kraljevstva. Ti si nazvan sinom i to [stvarno] jesi, milošću tvoga Oca. Radi sa sinovskom ljubavlju, zajedno sa svojim Ocem koji je uistinu [Otac]“ (Filoksen iz Mabbuga, Pismo jednom svom učeniku 4-7.10).

 

SJEMENA je rubrika Centra Aletti dostupna svake srijede.
Svakog tjedna, osim nedjeljne propovijedi u audio obliku (na talijanskom), bit će dostupno na web stranici LIPA produbljivanje nedjeljnih ili blagdanskih čitanja euharistijske liturgije.

 

POLSKI

Jednym z najważniejszych słów w Liście do Rzymian jest usprawiedliwienie. W pierwszych rozdziałach Listu Paweł jednoznacznie wyjaśnia, że usprawiedliwienie nie pochodzi z posłuszeństwa Prawu, lecz z wiary. Co jednak św. Paweł rozumie przez usprawiedliwienie? Spróbujmy uchwycić te istotne treści przynajmniej w jego zasadniczych rysach.

Ulegając podszeptowi kusiciela (por. Rdz 3,1-7), przez grzech człowiek wychodzi z relacji z Bogiem, która była dla niego tchnieniem życia. Podstęp węża sprawia, że zaczyna on postrzegać Boga jako rzeczywistość zewnętrzną, obcą i odległą, do tego stopnia, że sądzi, iż musi do Boga „dotrzeć”, aby stać się do Niego podobnym, aby być jak On. To całkowite złudzenie. Skoro bowiem jesteśmy obrazem Boga, już jesteśmy „jak” Bóg, jak trafnie wyjaśnia Bułgakow. Właśnie w napięciu zmierzającym do zrealizowania tego „wstępowania” człowiek przerywa ożywczą relację z Bogiem, dawcą tchnienia życia, i odkrywa śmierć.

W rzeczywistości relacja z Bogiem zostaje zerwana, ponieważ zostaje radykalnie błędnie zrozumiana. Usprawiedliwienie polegałoby zatem na przywróceniu właściwej relacji między człowiekiem a Bogiem, na usprawiedliwieniu człowieka.

Paweł jest jednak głęboko świadomy, że nawet w takim rozumieniu usprawiedliwienia kryje się stała pokusa: człowiek będzie próbował uczynić wszystko, by usprawiedliwić samego siebie poprzez własne zaangażowanie religijne, skrupulatnie wypełniając wszystkie przepisy i nakazy Prawa.

To właśnie jest postawa, którą człowiek przyjął po posłuchaniu słów kusiciela w Trzecim Rozdziale Księgi Rodzaju. Człowiek chce z całych sił usprawiedliwić się przed Bogiem przez praktyki religijne, ponieważ jest świadomy, że utracił więź ze źródłem życia i wie, że jest skazany na śmierć.

Lecz św. Paweł, rozwiewając wszelkie możliwe nieporozumienia, otwarcie stwierdza:

„Bo nie ma tu różnicy: wszyscy bowiem zgrzeszyli i pozbawieni są chwały Bożej, a dostępują usprawiedliwienia darmo, z Jego łaski, przez odkupienie które jest w Chrystusie Jezusie” (Rz 3,22-24).

W poprzednim wersecie Paweł mówi o wierze w Chrystusa Jezusa. Chrześcijanin może stać się nawet pewnego rodzaju bohaterem religijnym, jak pokazuje historia wieków, ale jest oczywiste, że jednej rzeczy tacy bohaterowie nie czynią i nie mogą uczynić: ukazać, objawić i przekazać przez samych siebie Chrystusa i Jego miłość.

„Wszyscy zgrzeszyli i pozbawieni są chwały Bożej” (Rz 3,22) – być pozbawionym chwały Bożej oznacza nie móc objawić Boga, Jego życia. Od kilku stuleci nie jest już rzeczą oczywistą rozpoznać objawienie oblicza Chrystusa w pewnych sposobach przeżywania chrześcijaństwa. Objawienie to dokonuje się raczej w sposób cichy, często w małych, lecz żywych wspólnotach kościelnych.

 

„Święty staje się żywym świadectwem chwały Bożej… ponieważ żyje w dwóch światach; ponieważ w nim widzimy na własne oczy czyste nurty życia wiecznego, choć płyną one pośród naszych mętnych wód ziemskich, które zatruwają życie… Święty swoim istnieniem świadczy o istnieniu Źródła o przeciwnej mocy: Życia” (Pavel Florenski, Filozofia kultu, s. 525–526 wersja włoska).

 

Można być religijnie doskonałym, a jednocześnie tysiące mil dalekim od Chrystusa, a więc całkowicie poza drogą prowadzącą do Życia, które trwa.

To, co jest fundamentalne i całkowicie zmienia perspektywę, to fakt, że właściwa relacja z Bogiem nie może być zrealizowana przez człowieka. Jeśli człowiek próbuje iść w tym kierunku o własnych siłach, coraz bardziej pogrąża się w śmierci i pozostaje w ciemności.

Mieć wiarę w Chrystusa Jezusa oznacza, że Chrystus w nas zamieszkuje (por. Ef 3,17) i że darmo zostajemy wprowadzeni we właściwą relację z Bogiem (por. Rz 3,24), czyli w relację synowską (por. Ga 4,6-7). Co więcej: Chrystus przyszedł, aby nas wykupić i uwolnić od religii (por. Ga 4,5).

„Z tego przekleństwa Prawa Chrystus nas wykupił – stawszy się za nas przekleństwem” (Ga 3,13).

Może się to wydawać dziwne, ale należy to do dzieła odkupienia dokonanego przez Chrystusa. Jak wskazuje sam Paweł (np. w Rz 7; Kol 2; Ga 5), nie ma większej przeszkody dla wiary niż religia, która sama w sobie jest wyrazem pierwotnej pokusy – uczynić człowieka protagonistą własnego zbawienia, w złudzeniu, że przez posłuszeństwo Prawu zbliży się do Boga i zyska Jego upodobanie.

Skoro jednak właściwa relacja z Bogiem jest relacją synowską, oczywiste jest, że nikt nie może sam siebie zrodzić. Nikt nie może poznać Boga Ojca, jeśli nie jest Jego synem (por. Mt 11,27), bo będzie to zawsze poznanie zewnętrzne, obce życiu. Dlatego usprawiedliwienie może dokonać się jedynie przez Ojca, za pośrednictwem Jego Syna, który stał się człowiekiem.

„A jednak przeświadczeni, że człowiek osiąga usprawiedliwienie nie przez wypełnianie Prawa za pomocą uczynków, lecz jedynie przez wiarę w Jezusa Chrystusa, my właśnie uwierzyliśmy w Chrystusa Jezusa, by osiągnąć usprawiedliwienie z wiary w Chrystusa, a nie przez wypełnianie Prawa za pomocą uczynków, jako że przez wypełnianie Prawa za pomocą uczynków nikt nie osiągnie usprawiedliwienia” (Ga 2,16).

To dzieło – jak mówi Paweł – jest całkowicie darmowe. Oznacza to, że Bóg, dając nam swojego Syna, nie czyni tego dlatego, że czegoś od nas oczekuje, ani tym bardziej dla siebie. Przeciwnie, dał nam również Ducha Świętego, który udzielając nam życia synowskiego, uczy nas – w Chrystusie, który jest Synem – zwracać się do Boga jak synowie, w intymności relacji synowskiej, nazywając Boga jedynym imieniem, które naprawdę wyraża to, kim On jest: Ojcem (por. Rz 8,32; 8,15-16).

Nie jest to sposób zachowania, lecz życie – zoē – otrzymane w odrodzeniu z wysoka (por. J 3,5), które wyraża się i urzeczywistnia w synostwie wobec Boga Ojca oraz w braterstwie wobec sióstr i braci. Taka jest treść ewangelizacji według św. Pawła (por. 1 Kor 4,15), a także treść i sposób sprawowania duszpasterstwa.

Niestety, właśnie uczestnictwo w życiu – zoē – oraz mądrość trwania w agapē Chrystusa wydają się dziś treściami mało obecnymi w katechezie i duszpasterstwie. Często pierwszeństwo dawano sprawom, które ostatecznie zubożyły i wysuszyły wiarę, czyniąc chrześcijan niezdolnymi do objawiania w historii Boga Ojca, Jego miłości i synostwa w człowieczeństwie Chrystusa.

Tymczasem jesteśmy wezwani do radości, ponieważ zostaliśmy darmo usprawiedliwieni jako synowie i przywróceni do komunii z Ojcem.

 

„Nie pracuj w domu Boga jak niewolnik – z lęku przed gehenną – ani jak najemnik, który czeka na koniec dnia, by otrzymać zapłatę, bo to wciąż działanie w oczekiwaniu na nagrodę Królestwa. Zostałeś nazwany synem i nim jesteś naprawdę, z łaski twojego Ojca. Pracuj z miłością synowską razem ze swoim Ojcem, który jest prawdziwie Ojcem” (Filoksen z Mabbug, List do ucznia 4–7.10 wersja włoska).

 

ZIARNA są rubryką Centro Aletti udostępnianą w każdą środę.
Każdego tygodnia, oprócz homilii niedzielnej w formie audio, na stronie LIPA będzie do dyspozycji pogłębienie czytań liturgicznych z eucharystii niedzielnej bądź świątecznej