[SEMI] V DOMENICA DI QUARESIMA (ANNO A) 2

ITALIANO

Nella seconda lettura Paolo evidenzia l’incompatibilità tra la carne e lo Spirito. Sappiamo che, sia per Paolo che per Giovanni, vivere secondo la carne (cf Rm 8,5) significa che l’io dell’uomo è radicato solo nella vita che appartiene alla natura umana. Dunque è totalmente soggetto alla propria volontà di realizzarsi e di superare la morte, a cui questo io è destinato insieme alla natura nella quale è fondato. Dopo Genesi 3, l’io che vive secondo la carne diventa pienamente espressione di questa natura nella sua dimensione decaduta.

Ma i battezzati non si trovano in tale situazione, perché sono abitati dallo Spirito di Dio (cf Rm 8,9). Si tratta allora di essere abitati dallo Spirito. Proprio per questa presenza dello Spirito, noi siamo veramente il suo domicilio, siamo il vero e proprio tempio dello Spirito Santo (cf 1Cor 6,19), ma non in senso ideale, astratto: proprio il nostro corpo è tempio dello Spirito Santo che è in noi. Per questo dono eccezionale ‒ prosegue Paolo ‒ noi non apparteniamo più a noi stessi: “Lo avete ricevuto da Dio e voi non appartenete a voi stessi” (1Cor 6,19).

Essere sotto il dominio della carne (cf Rm 8,9) vuol dire essere chiusi in sé stessi e vivere una vita individuocentrica, in cui anche le relazioni vengono negate perché sono poste al servizio dell’io. Dunque, si tratta di un’esistenza di cui le relazioni non possono far parte. Infatti, “relazione” vuol dire apertura e riconoscimento reale dell’altro come uno da cui dipende la mia stessa identità: “Tu es, ergo sum”. Invece, essere sotto il dominio della carne vuol dire che la carne domina, per cui l’altro è considerato semplicemente come uno strumento a propria disposizione: tu ci sei se mi servi.

Ora, poiché la relazione nasce dall’amore e “l’amore è da Dio” (1Gv 4,7) e ci viene donato dalla persona dello Spirito Santo (cf Rm 5,5), la persona chiusa nella vita della natura, nella vita della psychē, non può cogliere che cosa è la relazione. Anzi, tutte le cose dello Spirito sono da lei giudicate male perché non le può comprendere (cf 1Cor 2,14), dal momento che anche la nostra mente agisce veramente nella pienezza delle sue capacità soltanto nell’agapē, perché solo chi ama conosce (cf 1Gv 4,7-8).

Ma Paolo, nel versetto successivo, dice una parola nuova e importantissima per noi battezzati. Dice che “lo Spirito di Dio abita in voi”. E poi aggiunge: “Se qualcuno non ha lo Spirito di Cristo, non gli appartiene” (Rm 8,9).

“Lo Spirito è zōē” (Rm 8,10) e Paolo dice che lo Spirito è la vita della comunione del Padre e del Figlio (cf 2Cor 13,13). Il Figlio di Dio, assumendo e vivendo la natura umana, imprime in essa il tropos dello Spirito, cioè vive la sua natura umana totalmente in modo personale, da Figlio di Dio.

La vita-zōē si è compiuta nell’umanità di Cristo attraverso la sua pasqua. Avere lo Spirito di Cristo vuol dire, dunque, essere partecipi di questo tropos, di questo modo di vivere la natura umana che, nell’agapē, nell’amore ‒ che rende tutto un dono gratuito ‒ passa per la morte arrivando allo stato definitivo della vita, che è la vita da risorti. Infatti nel versetto successivo Paolo esplicita la verità della risurrezione (cf Rm 8,11).

Avere lo Spirito di Cristo vuol dire vivere in Cristo, cioè essere abitati da Cristo, così che tutta la nostra realtà di bios e di psychē è vissuta con Cristo e in Cristo.

Cristo si manifesta nel nostro vivere, perché è la sua vita che ha portato a compimento l’umanità fino alla pienezza della gloria di Dio. Perciò la preghiera eucaristica IV esplicita tale verità con queste parole:

“E perché non viviamo più per noi stessi, ma per Lui che è morto e risorto per noi…”. E questa preghiera riprende san Paolo: “Egli è morto per tutti, perché quelli che vivono non vivano più per sé stessi, ma per colui che è morto e risorto per loro” (2Cor 5,15).

Dunque la nostra risurrezione battesimale, la nostra rinascita dall’alto ci fa ri-conoscere un Dio nuovo. Ci dona, cioè, una conoscenza di Dio nuova, che ha la sua radice nello Spirito Santo il quale, innestando l’uomo nella relazione con Dio, glielo fa conoscere come Padre. Il battesimo ci unisce intimamente a Cristo per il dono dello Spirito, che ci comunica la vita-zōē, nella quale la nostra umanità vive il suo compimento allo stesso modo di Cristo, cioè nella sua pasqua, attraverso il triduo pasquale.

Cristo è, dunque, la persona a noi più vicina, con la quale siamo più uniti. Se non siamo abitati dal suo modo di vivere la natura umana e il nostro io non è innestato nel suo io di Figlio amato dal Padre, non gli apparteniamo. In questo caso Cristo rimane una realtà esterna, la nostra fede si impoverisce e decade ad una religione, il cui tratto tipico è che è l’uomo a cercare di dare la vita a tale religione, non viceversa.

Perciò la verità della redenzione dell’uomo non si vede da come egli si comporta nelle cose che la religione prescrive, ma dall’amore, perché l’azione dello Spirito è inseparabile dal vivificare, cioè dal dare la vita-zōē. E la zōē si riconosce perché si realizza come amore.

La fede, dunque, è essere inabitati da Cristo, dal suo modo di vivificare la natura umana attraverso il mistero pasquale. La fede, infatti, opera per mezzo dell’agapē (cf Gal 5,6) e solo Cristo realizza l’agapē nell’umanità. I cristiani sono testimoni nella storia di questa unica realizzazione dell’umanità, che è Cristo in noi. Perciò si riconoscono dalla familiarità con cui vivono sofferenza, dolore, ingiustizie subite, persecuzioni e la stessa morte. I cristiani sono abitati dalla pace e dalla serenità perché sono nati nella Pasqua, e dunque la Pasqua li costituisce. Proprio perché familiari con il Risorto, sono già partecipi fin d’ora del compimento definitivo in questo mondo.

A questo punto viene molto bene leggere queste profonde parole dello Pseudo-Macario:

“In questo […] i veri cristiani si distinguono da tutto il genere umano e […] vi è grande differenza tra gli uni e gli altri, perché i primi con il cuore e i pensieri si trovano sempre in un sentire celeste e contemplano i beni eterni mediante la partecipazione e la comunione con lo Spirito santo; è stato loro accordato di rinascere dall’alto, da Dio, di diventare figli di Dio […] ormai non più scossi e agitati da pensieri vani e turbolenti. In questo sono più grandi e migliori del mondo, perché il loro cuore e i sentimenti della loro anima si trovano nella pace del Cristo e nella carità dello Spirito. Di chi è tale, anche il Signore diceva: Costui è passato dalla morte alla vita” (Pseudo-Macario, Omelie spirituali, V, 4).

 

SEMI è la rubrica del Centro Aletti disponibile ogni mercoledì.
Ogni settimana, oltre all’omelia della domenica in formato audio, sarà disponibile sul sito LIPA un approfondimento delle letture della liturgia eucaristica domenicale o festiva.

 

ENGLISH

In the Second Reading, Paul highlights the incompatibility between the flesh and the Spirit. We know that, for both Paul and John, to live according to the flesh (cf Rom 8:5) means a life in which the human self is rooted solely in human nature. Therefore, this self is entirely subject to its own will to fulfill itself and to overcome death, to which it is destined along with the nature on which it is founded. After Genesis 3, the self that lives according to the flesh becomes the full expression of this nature in its fallen state.

However, the baptized are not in this situation, because they are inhabited by the Spirit of God (cf Rom 8:9). Therefore, it is a matter of being inhabited by the Spirit. Precisely because of this presence of the Spirit, we are truly His dwelling place; we are the true temple of the Holy Spirit (cf. 1 Cor 6:19), but not in an abstract sense: our very body is the temple of the Holy Spirit who dwells within us. Because of this extraordinary gift, Paul continues, we no longer belong to ourselves: “whom [the Holy Spirit] you have from God, and that you are not your own” (1 Cor 6:19).

To be under the dominion of the flesh (cf. Rom 8:9) means to be closed in on oneself and to live an individualistic life, in which true relationships do not arise because others are placed at the service of the self. This is an existence in which relationships cannot take place. Indeed, “relationship” means openness and genuine recognition of the other as someone on whom my very identity depends: “Tu es, ergo sum”. On the other hand, being under the dominion of the flesh means that the flesh rules, and therefore the other person is regarded merely as a tool at one’s disposal: you exist if you serve me.

Now, since relationship arises from love and “love is from God” (1 John 4:7) and is bestowed upon us by the person of the Holy Spirit (cf. Rom 5:5), a person closed within the life of nature, within the life of the psychē, cannot grasp what relationship is. Indeed, such a person misjudges all things of the Spirit because they cannot understand them (cf. 1 Cor 2:14), since even our mind truly functions to the fullest of its capabilities only in agapē, because only those who love know (cf. 1 John 4:7-8).

However, in the next verse, Paul utters a new and highly significant statement for those of us baptized. He says that “the Spirit of God dwells in you.” And then he adds: “Whoever does not have the Spirit of Christ does not belong to him” (Rom 8:9).

“The Spirit is zōē” (Rom 8:10) and Paul states that the Spirit is the life of the communion of the Father and the Son (cf. 2 Cor 13:13). By assuming and living human nature, the Son of God imprints in it the tropos of the Spirit; that is, He lives His human nature in a fully personal way, as the Son of God.

Life—zōē was fulfilled in Christ’s humanity through his Pascha. Therefore, to have the Spirit of Christ means to share in this tropos, in this way of living human nature which, in agapē, in love – which makes everything a free gift – passes through death to reach the definitive state of life, which is the life of the risen. Indeed, in the following verse, Paul makes explicit the truth of the resurrection (cf. Rom 8:11).

To have the Spirit of Christ means to live in Christ, that is, to be inhabited by Christ, so that our entire reality of bios and psychē is lived with Christ and in Christ.

Christ is made manifest in our lives, because it is his life that has brought humanity to fulfillment, to the fullness of God’s glory. Therefore, the Fourth Eucharistic Prayer expresses this truth with these words:

“He gave himself up to death; but by rising from the dead, he destroyed death and restored life. And that we might live no longer for ourselves but for him, …”. And this prayer echoes Saint Paul: “He indeed died for all, so that those who live might no longer live for themselves but for him who for their sake died and was raised” (2 Cor 5:15).

Therefore, our baptismal resurrection, our rebirth from above, enables us to re-know a new God.  In other words, it gives us a new knowledge of God, rooted in the Holy Spirit, who, by bringing human beings into relationship with God, enables them to know Him as Father. Baptism unites us intimately with Christ through the gift of the Spirit, who imparts to us life-zōē, wherein our humanity experiences its fulfillment in the same way as Christ, that is, in His Passover, through the Paschal Triduum.

Christ is therefore the person closest to us, with whom we are most united. If we are not inhabited by his way of living our human nature, and if our self is not grafted onto his self as the Son beloved by the Father, then we do not belong to him. In this case, Christ remains an external reality; our faith is impoverished and degenerates into a religion, the typical feature of which is that it is human beings who try to give life to that religion, not the other way around.

Thus, the truth of human redemption is not seen in how a person conducts themselves in the things that religion prescribes, but in love, because the work of the Spirit is inseparable from giving life–zōē. And zōē is recognized because it is realized as love.

So, faith means being inhabited by Christ, by His way of giving life to human nature through the Paschal mystery. Indeed, faith works through agapē (cf. Gal 5:6), and only Christ fulfills agapē in humanity. Throughout history, Christians have been witnesses to this unique fulfillment of humanity, which is Christ in us. In consequence, they are recognized by the familiarity with which they experience suffering, pain, injustices endured, persecution, and even death. Christians are inhabited by peace and serenity because they were born in Pascha, and therefore Pascha constitutes them. Precisely because they are familiar with the Risen One, they already share, even now, in the definitive fulfillment in this world.

At this point, it is most fitting to read these profound words of Pseudo-Macarius:

“In this we see the difference between true Christians and the rest of human beings, and great is the difference between them […] the mind and intellect of Christians are always centered on heavenly thoughts. They gaze on heavenly things because they participate in the Holy Spirit. Because they have been born above from God and are children of God […] They no longer vacillate back and forth, tossed about by crippling and vain thoughts. In this they are greater and better than those of the world, because their intellect and thinking of the soul is permeated by the peace of Christ and the love of the Spirit, as the Lord had in mind when he said: They had passed from death to life” (Pseudo-Macarius, Spiritual Homilies, V, 4).

SEEDS, the Aletti Centre’s column, is available every Wednesday.
Every week, in addition to the Sunday homily in audio format, an in-depth study of the readings from the Sunday or festive Eucharistic liturgy will be available on the LIPA website.

 

ESPAÑOL

En la segunda lectura, Pablo pone de relieve la incompatibilidad entre la carne y el Espíritu. Sabemos que, tanto para Pablo como para Juan, vivir según la carne (cf. Rom 8,5) significa que el yo del hombre está arraigado únicamente en la vida que pertenece a la naturaleza humana. Por lo tanto, está totalmente sujeto a su propia voluntad de realizarse y de superar la muerte, a la que este yo está destinado junto con la naturaleza en la que se fundamenta. Tras Génesis 3, el yo que vive según la carne se convierte plenamente en expresión de esta naturaleza en su dimensión caída.

Pero los bautizados no se encuentran en tal situación, porque están habitados por el Espíritu de Dios (cf. Rom 8,9). Se trata, pues, de estar habitados por el Espíritu. Precisamente por esta presencia del Espíritu, somos verdaderamente su morada, somos el verdadero templo del Espíritu Santo (cf. 1 Cor 6,19), pero no en sentido ideal, abstracto: nuestro propio cuerpo es el templo del Espíritu Santo que está en nosotros. Por este don excepcional —continúa Pablo—, ya no nos pertenecemos a nosotros mismos: «Lo habéis recibido de Dios y no os pertenecéis a vosotros mismos» (1 Cor 6,19).

Estar bajo el dominio de la carne (cf. Rom 8,9) significa estar encerrado en uno mismo y llevar una vida egocéntrica, en la que incluso las relaciones se niegan porque se ponen al servicio del yo. Por lo tanto, se trata de una existencia de la que las relaciones no pueden formar parte. De hecho, «relación» significa apertura y reconocimiento real del otro como alguien de quien depende mi propia identidad: «Tu es, ergo sum». En cambio, estar bajo el dominio de la carne significa que la carne domina, por lo que el otro es considerado simplemente como un instrumento a nuestra disposición: tú existes si me sirves.

Ahora bien, dado que la relación nace del amor y «el amor es de Dios» (1 Jn 4,7) y nos es donado por la persona del Espíritu Santo (cf. Rom 5,5), la persona encerrada en la vida de la naturaleza, en la vida de la psychē, no puede comprender qué es la relación. Es más, todas las cosas del Espíritu son juzgadas por ella como malas porque no puede comprenderlas (cf. 1 Cor 2,14), ya que incluso nuestra mente actúa verdaderamente en la plenitud de sus capacidades solo en la agapē, porque solo quien ama conoce (cf. 1 Jn 4,7-8).

Pero Pablo, en el versículo siguiente, pronuncia una palabra nueva y de suma importancia para nosotros los bautizados. Dice que «el Espíritu de Dios habita en vosotros». Y luego añade: «Si alguien no tiene el Espíritu de Cristo, no es de Cristo» (Rom 8,9).

«El Espíritu es zōē» (Rom 8,10) y Pablo dice que el Espíritu es la vida de la comunión del Padre y del Hijo (cf. 2 Cor 13,13). El Hijo de Dios, al asumir y vivir la naturaleza humana, imprime en ella el tropos del Espíritu, es decir, vive su naturaleza humana de manera totalmente personal, como Hijo de Dios.

La vida-zōē se ha cumplido en la humanidad de Cristo a través de su Pascua. Tener el Espíritu de Cristo significa, por tanto, participar de este tropos, de esta forma de vivir la naturaleza humana que, en la agapē, en el amor —que lo convierte todo en un don gratuito—, pasa por la muerte para llegar al estado definitivo de la vida, que es la vida de los resucitados. De hecho, en el versículo siguiente, Pablo explica la verdad de la resurrección (cf. Rom 8,11).

Tener el Espíritu de Cristo significa vivir en Cristo, es decir, estar habitados por Cristo, de modo que toda nuestra realidad de bios y de psychē se vive con Cristo y en Cristo. Cristo se manifiesta en nuestra vida, porque es su vida la que ha llevado a la humanidad a su plenitud hasta la gloria de Dios. Por eso, la Plegaria Eucarística IV expresa esta verdad con estas palabras: «Y porque ya no vivimos para nosotros mismos, sino para Aquel que murió y resucitó por nosotros…». Y San Pablo retoma esta oración: «Él murió por todos, para que los que viven ya no vivan para sí mismos, sino para aquel que murió y resucitó por ellos» (2 Cor 5,15).

Por lo tanto, nuestra resurrección bautismal, nuestro renacimiento de lo alto, nos hace reconocer a un Dios nuevo. Nos da, es decir, un conocimiento nuevo de Dios, que tiene su raíz en el Espíritu Santo, el cual, al injertar al hombre en la relación con Dios, le hace conocerlo como Padre. El bautismo nos une íntimamente a Cristo por el don del Espíritu, que nos comunica la vida-zōē, en la que nuestra humanidad vive su plenitud al igual que Cristo, es decir, en su Pascua, a través del Triduo Pascual.

Cristo es, por tanto, la persona más cercana a nosotros, con la que estamos más unidos. Si no estamos habitados por su modo de vivir, la naturaleza humana y nuestro yo no está injertado en su yo de Hijo amado por el Padre, no le pertenecemos. En este caso, Cristo sigue siendo una realidad externa, nuestra fe se empobrece y decae en una religión, cuyo rasgo típico es que es el hombre quien intenta dar vida a dicha religión, y no al revés.

Por eso, la verdad de la redención del hombre no se aprecia por cómo se comporta en lo que la religión prescribe, sino por el amor, porque la acción del Espíritu es inseparable de la vivificación, es decir, de dar la vida-zōē. Y la zōē se reconoce porque se realiza como amor.

La fe, pues, es estar habitados por Cristo, por su modo de vivificar la naturaleza humana a través del misterio pascual. La fe, de hecho, obra por medio de la agapē (cf. Gál 5,6) y solo Cristo realiza la agapē en la humanidad. Los cristianos son testigos en la historia de esta única realización de la humanidad, que es Cristo en nosotros. Por eso se reconocen por la familiaridad con la que viven el sufrimiento, el dolor, las injusticias sufridas, las persecuciones y la muerte misma. Los cristianos están habitados por la paz y la serenidad porque han nacido en la Pascua, y por eso la Pascua los constituye. Precisamente porque están familiarizados con el Resucitado, ya participan desde ahora del cumplimiento definitivo en este mundo.

En este punto, resulta muy oportuno leer estas profundas palabras del Pseudo-Macario:

«En esto […] los verdaderos cristianos se distinguen del resto de la humanidad y […] existe una gran diferencia entre unos y otros, porque los primeros, con el corazón y los pensamientos, se encuentran siempre en un estado de ánimo celestial y contemplan los bienes eternos mediante la participación y la comunión con el Espíritu Santo; se les ha concedido renacer de lo alto, de Dios, para convertirse en hijos de Dios […] ya no sacudidos ni agitados por pensamientos vanos y turbulentos. En esto son más grandes y mejores que el mundo, porque su corazón y los sentimientos de su alma se encuentran en la paz de Cristo y en la caridad del Espíritu. De quien es así, también decía el Señor: «Este ha pasado de la muerte a la vida» (Pseudo-Macario, Homilías espirituales, V, 4).

 

SEMILLAS es una publicación del Centro Aletti disponible todos los miércoles.
Cada semana, además del audio de la homilía dominical, estará disponible en el sitio de LIPA un comentario a las lecturas de la Liturgia del Domingo, como así también a las lecturas de la semana.

 

SLOVENŠČINA

Pavel v drugem berilu poudari nezdružljivost mesa in Duha. Vemo, da tako pri Pavlu kot pri Janezu življenje po mesu (prim. Rim 8,5) pomeni, da je človekov »jaz« ukoreninjen zgolj v življenju, ki pripada človeški naravi. Zato je povsem podvržen volji po samouresničitvi in po tem, da bi premagal smrt, ki je usojena temu »jazu« skupaj z naravo, v kateri je utemeljen. Po 1 Mz 3 »jaz«, ki živi po mesu, postane popolnoma izraz narave v njeni padli razsežnosti.

Toda krščeni niso v tem stanju, kajti v njih prebiva Božji Duh (prim. Rim 8,9). Gre torej za to, da smo naseljeni z Duhom. Prav zaradi te navzočnosti Duha smo resnično njegovo bivališče, pravi tempelj Svetega Duha (prim. 1 Kor 6,19), vendar ne v idealnem ali abstraktnem smislu, ampak je prav naše telo tempelj Svetega Duha, ki prebiva v nas. Zaradi tega izjemnega daru ‒ nadaljuje Pavel ‒ ne pripadamo več sami sebi: imate ga od Boga in niste sami svoji (prim. 1 Kor 6,19).

Biti v mesu (prim. Rim 8,9) pomeni biti zaprt vase in živeti vase zaverovano življenje, ki se odreče celo odnosom, saj so podrejeni »jazu«. V takem načinu življenja ne more biti odnosov. »Odnos« namreč pomeni odprtost in resnično priznanje drugega kot nekoga, od katerega je odvisna tudi moja istovetnost: »Ti si, torej sem«. Biti v mesu pa pomeni, da meso vlada, zato smatram drugega zgolj kot sredstvo na voljo meni: ti obstajaš, če mi koristiš.

Ker pa odnos izvira iz ljubezni in »je ljubezen iz Boga« (1 Jn 4,7) ter nam jo podarja oseba Svetega Duha (prim. Rim 5,5), človek, zaprt v življenje narave, v duševno življenje (psychē), ne more dojeti, kaj je odnos. Nasprotno, vse stvari Duha presoja napačno, ker jih ne more razumeti (prim. 1 Kor 2,14), saj tudi naš razum deluje v polnosti svojih sposobnosti samo v zastonjski ljubezni (agapē), kajti samo kdor ljubi, tudi pozna (prim. 1 Jn 4,7-8).

Pavel pa v naslednji vrstici pove novo in izredno pomembno besedo za nas krščene. Pravi, da »prebiva v vas Božji Duh.« Nato doda: »In če kdo nima Kristusovega Duha, ni njegov« (Rim 8,9).

»Duh je življenje [zōē]« (Rim 8,10) in Pavel pravi, da je Duh življenje občestva Očeta in Sina (prim. 2 Kor 13,13). Ko Božji Sin sprejme in živi človeško naravo, vanjo vtisne način (tropos) Duha, kar pomeni, da svojo človeško naravo živi popolnoma osebno, kot Božji Sin.

Življenje kot zōē se je v Kristusovi človeškosti uresničilo skozi njegovo veliko noč. Imeti Kristusovega Duha torej pomeni biti deležen tega načina življenja človeške narave, ki gre v zastonjski ljubezni – ki vse spreminja v zastonjski dar – skozi smrt in doseže dokončno stanje življenja, ki je življenje vstalih. V naslednji vrstici namreč Pavel pojasni resnico vstajenja (prim. Rim 8,11).

Imeti Kristusovega Duha pomeni živeti v Kristusu, to je, da Kristus biva v nas in je tako vsa naša resničnost telesnega (bios) in duševnega (psychē) življenja živeta s Kristusom in v Kristusu.

Kristus se razodeva v našem življenju, ker je njegovo življenje privedlo človeškost do izpolnitve, vse do polnosti Božje slave. Zato četrta evharistična molitev to resnico izrazi z besedami:

»Da ne bi več živeli sebi, ampak Njemu, ki je za nas umrl in vstal.« Ta molitev povzame besede apostola Pavla: »Za vse je umrl, da tisti, ki živijo, ne bi več živeli sami sebi, ampak tistemu, ki je zanje umrl in vstal« (2 Kor 5,15).

Naše vstajenje pri krstu, naše prerojenje od zgoraj, nam daje spoznati novega Boga. Se pravi, da nam da novo spoznanje Boga, ki ima svoje korenine v Svetem Duhu; ta pa človeka vcepi v odnos z Bogom in mu ga razodene kot Očeta. Krst nas globoko združi s Kristusom po daru Duha, ki nam posreduje življenje kot zōē, v katerem naša človeškost doseže svojo izpolnitev na Kristusov način, to je v njegovi veliki noči, skozi velikonočno tridnevje.

Kristus je torej oseba, ki nam je najbližja, s katero smo najbolj združeni. Če v nas ne živi njegov način življenja človeške narave in če naš »jaz« ni vcepljen v njegov jaz Sina, ljubljenega od Očeta, mu ne pripadamo. V tem primeru Kristus ostane nekaj zunanjega, naša vera pa se osiromaši in zdrsne v religijo, katere značilnost je, da človek skuša dati življenje religiji – ne pa religija človeku.

Zato se resnica človekove odrešenosti ne vidi v tem, kako izpolnjuje religiozne predpise, ampak v ljubezni, kajti delovanje Duha je neločljivo od oživljanja, od darovanja življenja kot zōē. Življenje kot zōē pa prepoznamo po tem, da se uresničuje kot ljubezen.

Vera je torej v tem, da v nas biva Kristus, njegov način oživljanja človeške narave skozi velikonočno skrivnost. Vera namreč deluje po zastonjski ljubezni (agapē) (prim. Gal 5,6) in samo Kristus uresničuje zastonjsko ljubezen v človeškosti. Kristjani so v zgodovini priče te edinstvene uresničitve človeškosti, ki je Kristus v nas. Zato se prepoznajo po domačnosti, s katero živijo trpljenje, bolečino, krivice, preganjanja in celo smrt. V kristjanih bivata mir in vedrina, saj so rojeni v veliki noči, in velika noč je del njih. Ker so domači z Vstalim, so že sedaj v tem svetu udeleženi dokončne izpolnitve.

Na tem mestu je zelo primerno prebrati globoke besede Psevdo-Makarija:

»V tem […] se pravi kristjani razlikujejo od celotnega človeškega rodu […] med enimi in drugimi je velika razlika: prvi so s srcem in mislimi vedno v nebeškem čutenju in v deležnosti ter občestvu s Svetim Duhom zrejo večne dobrine. Dana jim je bila milost prerojenja od zgoraj, od Boga, milost postati Božji otroci […] in jih ne pretresajo in ne vznemirjajo več prazne in nemirne misli. V tem so večji in boljši od sveta, kajti njihovo srce in čutenje njihove duše je v Kristusovem miru in v ljubezni Duha. O takem človeku je tudi Gospod rekel: Ta je prešel iz smrti v življenje.« (Psevdo Makarij, Duhovne homilije, V, 4.)

 

SEMENA je rubrika Centra Aletti, ki je na voljo vsako sredo.
Vsak teden je na spletni strani LIPE poleg nedeljske homilije v zvočni obliki (v italijanščini) na voljo tudi poglobitev Božje besede nedeljske ali praznične svete maše.

 

HRVATSKI

Pavao u drugom čitanju naglašava nespojivost tijela i Duha. Znamo da za Pavla, kao i za Ivana, živjeti po tijelu (usp. Rim 8, 5) znači da je čovjekovo „ja“ ukorijenjeno isključivo u životu koji pripada ljudskoj naravi. Stoga je u potpunosti podložno volji za samoostvarenjem i težnji da prevlada smrt, koja je suđena tom „ja“ zajedno s naravi u kojoj je utemeljeno. Nakon Postanka 3, „ja“ koje živi po tijelu postaje u potpunosti izraz te naravi u njezinoj paloj dimenziji.

No, oni koji su kršteni ne nalaze se u tom stanju, jer u njima prebiva Duh Božji (usp. Rim 8, 9). Radi se, dakle, o tome da smo nastanjeni Duhom. Upravo zbog te prisutnosti Duha mi smo doista njegovo prebivalište, pravi hram Duha Svetoga (usp. 1 Kor 6, 19), ali ne u idealnom ili apstraktnom smislu, nego je upravo naše tijelo hram Duha Svetoga koji prebiva u nama. Zbog tog iznimnog dara ‒ nastavlja Pavao ‒ više ne pripadamo sami sebi: imate ga od Boga, te niste svoji (usp. 1 Kor 6, 19).

Biti u tijelu (usp. Rim 8, 9) znači biti zatvoren u sebe i živjeti životom koji je usredotočen isključivo na sebe, životom koji se odriče čak i odnosâ, jer su podređeni vlastitom „ja“. U takvom načinu života ne može biti odnosâ. Naime, „odnos“ znači otvorenost i stvarno priznavanje drugoga kao nekoga o kome ovisi i moj identitet: „Tu es, ergo sum“ [„Ti jesi, dakle ja jesam“]. Biti u tijelu znači da tijelo vlada, stoga drugoga smatram isključivo kao sredstvo koje mi je na raspolaganju: ti postojiš ako mi koristiš.

Budući da odnos izvire iz ljubavi i „ljubav je od Boga“ (1 Iv 4, 7) te nam je daruje osoba Duha Svetoga (usp. Rim 5, 5), čovjek zatvoren u život naravi, u duševni život (psychē), ne može shvatiti što je odnos. Naprotiv, sve stvari Duha prosuđuje pogrešno jer ih ne može razumjeti (usp. 1 Kor 2, 14), budući da i naš razum djeluje u punini svojih sposobnosti samo u besplatnoj ljubavi (agapē), jer samo onaj tko ljubi, taj i poznaje (usp. 1 Iv 4, 7-8).

Pavao pak u sljedećem retku izgovara novu i iznimno važnu riječ za nas koji smo kršteni. Kaže da „Duh Božji prebiva u vama“. Zatim dodaje: „A nema li tko Duha Kristova, taj nije njegov“ (Rim 8, 9).

„Duh je život [zōē]“ (usp. Rim 8, 10) i Pavao kaže da je Duh život zajedništva Oca i Sina (usp. 2 Kor 13, 13). Kada Sin Božji preuzima i živi ljudsku narav, u nju utiskuje način (tropos) Duha, što znači da svoju ljudsku narav živi potpuno osobno, kao Sin Božji.

Život kao zōē u Kristovom se čovještvu ostvario kroz njegovu Pashu. Imati Kristova Duha stoga znači biti dionikom tog načina življenja ljudske naravi, koji u besplatnoj ljubavi ‒ koja sve pretvara u besplatni dar ‒ prolazi kroz smrt i dostiže konačno stanje života, a to je život uskrslih. Naime, u sljedećem retku Pavao pojašnjava istinu uskrsnuća (usp. Rim 8, 11).

Imati Kristova Duha znači živjeti u Kristu, to jest da Krist prebiva u nama i tako se cijela naša stvarnost tjelesnog (bios) i duševnog (psychē) života živi s Kristom i u Kristu.

Krist se očituje u našem življenju, jer je njegov život doveo čovještvo do ispunjenja, sve do punine slave Božje. Zato četvrta euharistijska molitva izražava tu istinu ovim riječima:

„I da ne živimo više sebi, već njemu koji za nas umrije i uskrsnu…“. Ta molitva preuzima riječi svetog Pavla: „i za sve umrije da oni koji žive ne žive više sebi, nego onomu koji za njih umrije i uskrsnu“ (2 Kor 5, 15).

Naše uskrsnuće na krštenju, naše preporođenje odozgo, daje nam upoznati novoga Boga. To jest, daje nam novu spoznaju Boga, koja ima svoje korijene u Duhu Svetom; on pak ucjepljenjem uvodi čovjeka u odnos s Bogom i objavljuje mu ga kao Oca. Krštenje nas duboko sjedinjuje s Kristom po daru Duha, koji nam posreduje život kao zōē, u kojem naše čovještvo dostiže svoje ispunjenje na Kristov način, to jest u njegovoj Pashi, kroz pashalno trodnevlje.

Krist je, dakle, osoba koja nam je najbliža, s kojom smo najviše sjedinjeni. Ako u nama nije prisutan njegov način življenja ljudske naravi i ako naše „ja“ nije ucijepljeno u njegovo „ja“ Sina, ljubljenog od Oca, mi mu ne pripadamo. U tom slučaju Krist ostaje nešto vanjsko, a naša vjera se osiromašuje i nazaduje u religiju, čija je karakteristika da čovjek pokušava dati život religiji – a ne religija čovjeku.

Zato se istina čovjekova otkupljenja ne vidi u tome kako ispunjava religiozne propise, nego u ljubavi, jer je djelovanje Duha neodvojivo od oživljavanja, od darivanja života kao zōē. A život kao zōē prepoznajemo po tome što se ostvaruje kao ljubav.

Vjera se, dakle, sastoji u tome da u nama prebiva Krist, njegov način oživljavanja ljudske naravi kroz pashalno otajstvo. Vjera, naime, djeluje po besplatnoj ljubavi (agapē) (usp. Gal 5, 6) i samo Krist ostvaruje besplatnu ljubav u čovještvu. Kršćani su u povijesti svjedoci tog jedinstvenog ostvarenja čovještva, a to je Krist u nama. Zato se prepoznaju po familijarnosti s kojom proživljavaju patnju, bol, nepravde, progonstva, pa čak i smrt. U kršćanima prebivaju mir i vedrina, jer su rođeni u Pashi, i Pasha je dio njih. Budući da su bliski s Uskrslim, već su sada u ovom svijetu dionici konačnog ispunjenja.

Na ovom je mjestu vrlo prikladno pročitati duboke riječi Pseudo-Makarija:

„U tome […] se pravi kršćani razlikuju od cjelokupnog ljudskog roda […] između jednih i drugih postoji velika razlika: prvi su srcem i mislima uvijek u nebeskom osjećaju te u dioništvu i zajedništvu s Duhom Svetim motre vječna dobra. Dana im je milost preporođenja odozgo, od Boga, milost da postanu djeca Božja […] i više ih ne potresaju i ne uznemiruju isprazne i nemirne misli. U tome su veći i bolji od svijeta, jer srce i osjećaji njihove duše počivaju u Kristovom miru i u ljubavi Duha. O takvom je čovjeku i Gospodin rekao: Taj je prešao iz smrti u život“ (Pseudo-Makarije, Duhovne homilije, V, 4).

 

SJEMENA je rubrika Centra Aletti dostupna svake srijede.
Svakog tjedna, osim nedjeljne propovijedi u audio obliku (na talijanskom), bit će dostupno na web stranici LIPA produbljivanje nedjeljnih ili blagdanskih čitanja euharistijske liturgije.

 

POLSKI

W drugim czytaniu Paweł podkreśla niezgodność między ciałem a Duchem. Wiemy, że zarówno dla Pawła, jak i dla Jana życie według ciała (por. Rz 8,5) oznacza, że „ja” człowieka jest zakorzenione jedynie w życiu należącym do natury ludzkiej. Jest więc całkowicie poddane własnej woli samorealizacji i przezwyciężenia śmierci, na którą to „ja” jest skazane razem z naturą, w której jest zakorzenione. Po wydarzeniach w trzeciego rozdziału Księgi Rodzaju „ja”, które żyje według ciała, staje się w pełni wyrazem tej natury w jej upadłym wymiarze.

Lecz ochrzczeni nie znajdują się w takiej sytuacji, ponieważ mieszka w nich Duch Boga (por. Rz 8,9). Chodzi więc o to, by być zamieszkiwanym przez Ducha. Właśnie dzięki tej obecności Ducha jesteśmy naprawdę Jego mieszkaniem, jesteśmy prawdziwą świątynią Ducha Świętego (por. 1 Kor 6,19), lecz nie w sensie idealnym czy abstrakcyjnym: to właśnie nasze ciało jest świątynią Ducha Świętego, który jest w nas. Z powodu tego wyjątkowego daru — kontynuuje Paweł — nie należymy już do samych siebie: „Czyż nie wiecie, że ciało wasze jest świątynią Ducha Świętego, który w was jest, a którego macie od Boga, i że już nie należycie do samych siebie?” (1 Kor 6,19).

Bycie pod panowaniem ciała (por. Rz 8,9) oznacza zamknięcie się w sobie i prowadzenie życia skoncentrowanego na własnej osobie, w którym nawet relacje są negowane, ponieważ służą one „ja”. Jest to zatem egzystencja, w której relacje nie mogą mieć miejsca. W rzeczywistości „relacja” oznacza otwartość i rzeczywiste uznanie drugiej osoby jako kogoś, od kogo zależy moja tożsamość: „Tu es, ergo sum” – Ty jesteś, więc ja jestem”.  Natomiast bycie pod panowaniem ciała oznacza, że ciało dominuje, przez co druga osoba jest traktowana po prostu jako narzędzie do własnej dyspozycji: istniejesz o tyle, o ile mi służysz.

Ponieważ relacja rodzi się z miłości, a „miłość jest z Boga” (1 J 4,7) i zostaje nam dana przez osobę Ducha Świętego (por. Rz 5,5), człowiek zamknięty w życiu natury, w życiu psychē, nie potrafi uchwycić, czym jest relacja. Co więcej, wszystkie sprawy Ducha są przez niego błędnie oceniane, ponieważ nie potrafi ich zrozumieć (por. 1 Kor 2,14). Także nasz umysł działa bowiem w pełni swoich możliwości jedynie w agapē, ponieważ tylko ten, kto kocha, naprawdę poznaje (por. 1 J 4,7-8).

W następnym wersecie Paweł wypowiada jednak nowe i niezwykle ważne dla nas, ochrzczonych, słowo. Mówi, że „Duch Boży mieszka w was”. I dodaje: „Jeżeli zaś kto nie ma Ducha Chrystusowego, ten do Niego nie należy” (Rz 8,9).

„Duch jest życiem (zōē)” (Rz 8,10), a Paweł mówi, że Duch jest życiem komunii Ojca i Syna (por. 2 Kor 13,13). Syn Boży, przyjmując i przeżywając naturę ludzką, odciska w niej tropos Ducha, to znaczy przeżywa swoją ludzką naturę całkowicie w sposób osobowy, jako Syn Boży.

Życie-zōē wypełniło się w człowieczeństwie Chrystusa poprzez Jego Paschę. Mieć Ducha Chrystusa oznacza więc uczestniczyć w tym tropos, w tym sposobie przeżywania ludzkiej natury, który w agapē, w miłości — czyniącej wszystko bezinteresownym darem — przechodzi przez śmierć i dochodzi do ostatecznego stanu życia, jakim jest życie zmartwychwstałych. W następnym wersecie Paweł wyraźnie mówi bowiem o prawdzie zmartwychwstania (por. Rz 8,11).

Mieć Ducha Chrystusa oznacza żyć w Chrystusie, to znaczy być zamieszkiwanym przez Chrystusa, tak że cała nasza rzeczywistość bios i psychē jest przeżywana z Chrystusem i w Chrystusie.

Chrystus objawia się w naszym życiu, ponieważ to Jego życie doprowadziło człowieczeństwo do pełni chwały Bożej. Dlatego modlitwa eucharystyczna IV wyraża tę prawdę w słowach:

„Abyśmy już nie żyli dla samych siebie, lecz dla Tego, który za nas umarł i zmartwychwstał…”. Modlitwa ta nawiązuje do słów św. Pawła:

„On umarł za wszystkich, aby ci, którzy żyją, nie żyli już dla siebie samych, lecz dla Tego, który za nich umarł i zmartwychwstał” (2 Kor 5,15).

Tak więc nasze chrzcielne zmartwychwstanie, nasze odrodzenie z góry, pozwala nam na nowo poznać Boga. Daje nam bowiem nową wiedzę o Bogu, która ma swoje źródło w Duchu Świętym, który – włączając człowieka w relację z Bogiem – pozwala mu poznać Go jako Ojca. Chrzest łączy nas głęboko z Chrystusem dzięki darowi Ducha Świętego, który przekazuje nam życie – zōē, w którym nasze człowieczeństwo osiąga swoje spełnienie tak samo jak Chrystus, to znaczy w Jego Passze, poprzez Triduum Paschalne.

Chrystus jest więc osobą nam najbliższą, z którą jesteśmy najbardziej zjednoczeni. Jeśli nie jesteśmy przeniknięci Jego sposobem przeżywania ludzkiej natury i jeśli nasze „ja” nie jest wszczepione w Jego „ja” Syna umiłowanego przez Ojca, nie należymy do Niego. W takim przypadku Chrystus pozostaje rzeczywistością zewnętrzną, nasza wiara ubożeje i degeneruje się do poziomu religii, której charakterystyczną cechą jest to, że to człowiek próbuje tchnąć w nią życie, a nie odwrotnie.

Dlatego prawda o odkupieniu człowieka nie objawia się w tym, jak postępuje on w sprawach nakazanych przez religię, lecz w miłości. Działanie Ducha jest bowiem nierozerwalnie związane z ożywianiem, czyli dawaniem życia-zōē. A zōē rozpoznaje się po tym, że urzeczywistnia się jako miłość.

Wiara oznacza więc być zamieszkiwanym przez Chrystusa, przez Jego sposób ożywiania ludzkiej natury poprzez misterium paschalne. Wiara działa bowiem przez agapē (por. Ga 5,6), a tylko Chrystus urzeczywistnia agapē w człowieczeństwie. Chrześcijanie są w historii świadkami tego jedynego spełnienia człowieczeństwa, którym jest Chrystus w nas. Dlatego rozpoznaje się ich po swoistej zażyłości, z jaką przeżywają cierpienie, ból, doznawane niesprawiedliwości, prześladowania, a nawet samą śmierć. Chrześcijanie są zamieszkani przez pokój i pogodę ducha, ponieważ narodzili się w Paschę i Pascha ich konstytuuje. Właśnie dlatego, że są bliscy Zmartwychwstałemu, już teraz uczestniczą w ostatecznym spełnieniu w tym świecie.

W tym miejscu bardzo dobrze jest przytoczyć głębokie słowa Pseudo-Makarego:

„W tym […] prawdziwi chrześcijanie różnią się od całej reszty rodzaju ludzkiego […] istnieje bowiem wielka różnica między jednymi a drugimi: pierwsi sercem i myślami zawsze znajdują się w rzeczywistości niebieskiej i kontemplują dobra wieczne przez udział i komunię z Duchem Świętym; zostało im dane narodzić się z wysoka, z Boga, stać się dziećmi Bożymi […] nie są już miotani i niepokojeni przez próżne i burzliwe myśli. W tym są więksi i lepsi od świata, ponieważ ich serce i uczucia duszy znajdują się w pokoju Chrystusa i w miłości Ducha. O takich właśnie Pan mówił: Ten przeszedł ze śmierci do życia” (Pseudo-Makary, Homilie duchowe, V, 4).

 

ZIARNA są rubryką Centro Aletti udostępnianą w każdą środę.
Każdego tygodnia, oprócz homilii niedzielnej w formie audio, na stronie LIPA będzie do dyspozycji pogłębienie czytań liturgicznych z eucharystii niedzielnej bądź świątecznej