[SEMI] SANTISSIMO CORPO E SANGUE DI CRISTO (Anno C) 2

ITALIANO

In un modo molto chiaro ed essenziale, Paolo mette in evidenza che ciò che lui ha ricevuto dal Signore Gesù lo ha trasmesso ai cristiani di Corinto. Però, già con una minima attenzione alle parole che usa, emerge che ciò che ha ricevuto dal Signore non è separabile dal Signore. Siccome si tratta di un evento della liturgia, diventa subito chiaro che la liturgia è un evento del nostro Signore Gesù Cristo. E noi presenti alla liturgia non siamo spettatori o ascoltatori a distanza, ma coinvolti integralmente nell’evento del Signore.

Ora, sullo sfondo dell’Antico Testamento, non si tratta di una novità totale. L’Agnello che gli ebrei hanno mangiato nella notte indicata loro da Dio e il suo sangue sparso sugli stipiti delle porte hanno coinvolto il popolo in un evento di liberazione dalla schiavitù. Questo evento è una memoria perenne, un memoriale perpetuo (cf Es 12,14.51). L’evento dell’Agnello dischiude il suo significato per tutto il popolo. Ad un primo sguardo sembra che per l’Agnello l’evento sia la morte, per il popolo la liberazione dalla schiavitù, cioè da una parte ci sia una dimensione di male e dall’altra una dimensione di bene. Ad uno sguardo più profondo, tuttavia, non è semplicemente così. Infatti, anche per il popolo questo evento dell’Agnello si rivela come una morte, ma allo stesso tempo come qualcosa di assolutamente unito alla vita nuova. Dunque, lo stesso evento della morte è l’evento della vita. Questo accade nel passaggio del Mar Rosso. Nessuno passa il mare all’asciutto, perché il mare fa affogare tutti e tutto. Ma Israele è passato all’asciutto di notte attraversando il mare, e al mattino è uscito dal mare sulla via alla Terra promessa: la morte come la via alla vita nuova, il passaggio dalla morte per entrare sulla via che porta alla terra nuova e al cielo nuovo.

Tutti noi abbiamo una forte paura della morte e perciò evitiamo sempre la via che include la morte. In Gen 3, il tentatore ha taciuto la morte, anzi rassicurava che certamente non moriremo se seguiremo i suoi suggerimenti: “Non morite affatto! Anzi, Dio sa che il giorno in cui voi ne mangiaste si aprirebbero i vostri occhi e sareste come Dio, conoscendo il bene e il male” (Gen 3,4-5). Ma la gravità dell’inganno si manifesta quando l’uomo segue ciò che giudica il bene per lui, perché proprio quello lo porta al male. Un esempio drammatico è Abramo (cf Gen 12,13-20). Siccome il peccato fa sradicare l’uomo dalla relazione con Dio che è l’amore, di conseguenza l’uomo sperimenta la paura per sé, perché ha un’esistenza minacciata da un morire inevitabile. Perciò il bene viene scelto nell’ottica di salvare sé stessi, il che coincide con l’affermare sé stessi. Ora, proprio questo non è il bene, ma il male.

Il vangelo è esplicito al riguardo: “chi vuole salvare la propria vita, la perderà” (Mc 8, 35).

Infatti, Cristo, vero Dio, anzi il Figlio amato di Dio Padre, e vero uomo, nato da donna (cf Gal 4,4), è venuto per essere consegnato (cf Mc 9,31) e dunque indica con tutta evidenza che consegnarsi come dono nell’amore è la via per la quale risorgeremo. Cristo dice esplicitamente che dà la vita per gli altri (cf Gv 10,11). In questo versetto, per esprimere la parola “vita” è usata la parola psychē, cioè quella vita tipica della natura umana di cui l’io è un’espressione tenace che fa di tutto per salvarsi.

 E Cristo va ancora avanti, mostrandoci che Lui muore proprio a quella dimensione della morte nell’uomo secondo la natura della morte che distrugge tutto. Lui è la morte della morte. Per Lui la morte è il passaggio a una vita libera da questa schiavitù alla paura della morte tipica dell’umanità. Ma proprio perché Lui ha assunto l’umanità, con il suo modo di morire, che è quello del dono di sé, diverrà per l’uomo il cibo di questa vita nuova: “Io sono il pane della vita; chi viene a me non avrà fame e chi crede in me non avrà sete, mai” (Gv 6,35). Dice ancora di più: “Io sono il pane vivo, disceso dal cielo. Se uno mangia di questo pane vivrà in eterno e il pane che io darò è la mia carne per la vita (zōē) del mondo”(Gv 6, 51). “In verità in verità io vi dico: se non mangiate la carne del figlio dell’uomo e non berrete il suo sangue, non avete in voi la vita (zōē)” (Gv 6,53).

Ecco ora san Paolo, che fa la memoria di Cristo che “prese del pane e, dopo aver reso grazie, lo spezzò e disse; ‘questo è il mio corpo, che è per voi; fate questo in memoria di me’”. Dei quattro tipici gesti eucaristici presenti già nel pasto della Pasqua ebraica – prendere il pane, rendere grazie, spezzare il pane –, manca il quarto che sarebbe consegnare il pane, darlo agli altri. Paolo non lo menziona perché lo ha ricordato subito all’inizio, significando che il pane è Cristo con il suo corpo: “Il Signore Gesù, nella notte in cui veniva tradito”. Ecco, lui era tradito, cioè consegnato nelle mani di chi non conosceva il bene, ma solo il male, anche se lo chiamava bene (cf Gv 11,50; 18,14), nelle mani di un potere che ragiona secondo la mentalità di questo mondo e non conosce la relazione libera, dove uno si dona con amore e nell’amore. Cristo dice infatti che nessuno gli toglie la vita, ma lui la offre da solo (cf Gv 10,18).

Il pane, per dare la vita, viene mangiato e dunque è distrutto. Proprio così è Cristo, Figlio di Dio, cibo di vita della comunione del Padre, Figlio, Spirito Santo. E Paolo mette in chiaro che questa azione di Cristo nella liturgia viene vissuta come eterna memoria. Fare memoria è allora entrare nella verità di ciò che rimane per sempre (cf Gv 3,21).

Per la nostra cultura degli ultimi secoli, sia la verità che la memoria sono concetti appartenenti al mondo del pensiero e della psiche. Non è ovvio che conoscere la verità vuol dire un’immersione nella vita la cui accoglienza si traduce nell’azione. Tanto più scarsa è la nostra conoscenza di ciò che veramente è la memoria. Probabilmente questo è accaduto perché, come dice san Paolo in 1Cor 2,13 abbiamo lasciato entrare nell’universo della nostra fede un linguaggio suggerito dal mondo e non abbiamo seguito quello ispirato dallo Spirito Santo. Per Paolo la memoria è un’azione che ci coinvolge nella comunione divina, una via attiva che ci fa uscire da noi stessi e ci trasporta nella comunione con gli altri, anzi nell’amore attivo con gli altri. L’unica forza che fa vivere è una vita-zōē, cioè l’agape di Dio. Perciò la memoria è fondata nell’amore, quello che lo Spirito Santo versa nei nostri cuori e che Cristo, Figlio di Dio, ha realizzato nella sua umanità. La vita della quale fai memoria diventa sempre più integralmente la tua vita, il contenuto del tuo io. E questa vita è Cristo. Ricordarsi vuol dire respirare ciò che rimane, che non tramonta e che nutre. È lo stesso san Paolo che in 1Cor 13 fa vedere che solo l’amore rimane. Solo l’amore non tramonta e nutre chi fa la memoria dello stesso amore, facendolo diventare parte di quel corpo donato per la vita del mondo. Questa è la liturgia. Non si ricorda qualcosa o qualcuno, ma si vive uniti nell’altro, cioè in Cristo e Cristo in me, il che significa intessuti nella comunione delle sorelle e dei fratelli.

Ma la memoria è scivolata nello psichico e, di conseguenza, nell’individuale, anche quando la si vuole collettiva. Così la memoria diventa malata. E la malattia della memoria è la nostalgia, che può assumere anche il versante della vendetta rispetto a ciò che l’io legge come un male per sé. La liturgia ci innalza ad un altro livello e ci bagna della vita custodita nella memoria di un futuro definitivo con il Padre nel suo amore.

 

SEMI è la rubrica del Centro Aletti disponibile ogni mercoledì.
Ogni settimana, oltre all’omelia della domenica in formato audio, sarà disponibile sul sito LIPA un approfondimento delle letture della liturgia eucaristica domenicale o festiva.

 

ENGLISH

In a very clear and essential way, Paul emphasises that what he received from the Lord Jesus he passed on to the Christians of Corinth. However, even with minimal attention to the words he uses, it emerges that what he received from the Lord is inseparable from the Lord. Since this is a liturgical event, it immediately becomes clear that the liturgy is an event of our Lord Jesus Christ. And we who are present at the liturgy are not spectators or listeners at a distance, but are fully involved in the Lord’s event.

Now, against the backdrop of the Old Testament, this is not entirely new. The Lamb that God directed the Jews to eat on the night of Passover, along with its blood sprinkled on their doorposts, involved the people in an event of liberation from slavery. This event is a perpetual, everlasting memorial (cf. Ex 12:14, 51). The event of the Lamb reveals its meaning for the whole people. At first glance, it seems that the event is death for the Lamb but liberation from slavery for the people; i.e., on the one hand it seems that there is a dimension of evil and on the other a dimension of good. On closer inspection, however, this is not entirely the case. In fact, for the people also, this event of the Lamb is revealed as a death and, at the same time, as something absolutely united to new life. Thus, the very death-event is a life-event. This happens in the crossing of the Red Sea. Normally, no one crosses the sea dry-shod because the sea drowns everyone and everything. But Israel passed through the sea on dry land during the night, and in the morning they emerged from the sea on their way to the Promised Land: death as the way to new life, the passage from death to enter the way that leads to the new earth and the new heaven.

We all have a strong fear of death and therefore always avoid the path that includes death. In Genesis 3, the tempter kept silent about death; indeed, he reassured them that they would certainly not die if they followed his suggestions: “You certainly will not die!  No, God knows well that the moment you eat of it your eyes will be opened and you will be like gods who know what is good and what is bad.” (Genesis 3:4-5). But the seriousness of the deception becomes clear when the human person follows what he judges to be good for him, because that is precisely what leads him to evil. Abraham is dramatic example of this (cf. Gen 12:13-20). Because sin uproots the human person from our relationship with God, who is love, we consequently experience fear for ourselves, because our existence is threatened by inevitable death. As a result, good is chosen with a view to saving oneself, which coincides with asserting oneself. Now, this is not good, but evil.

The Gospel is explicit on this point: “whoever wishes to save his life will lose it” (Mk 8:35).

Christ, true God, indeed the beloved Son of God the Father, and true man, born of a woman (cf. Gal 4:4), came to be handed over (cf. Mk 9:31). He thus clearly indicates that handing oneself over as a gift in love is the way by which we will rise again. Christ explicitly says that he gives his life for others (cf. Jn 10:11). In this verse, the word psychē is used to express the word “life”, meaning the life that is typical of human nature in which the self is a tenacious expression doing everything to save itself.

Christ even goes further, showing us that He dies precisely to that dimension of death in the human person that is in accord with the nature of death that destroys everything. He is the death of death. For Him, death is the passage to a life free from slavery to the fear of death that is typical of humanity. But precisely because He took on humanity with His way of dying, which is that of self-giving, He will become for humanity the food of this new life: “I am the bread of life; whoever comes to me will never hunger, and whoever believes in me will never thirst” (Jn 6:35). He says even more: “I am the living bread that came down from heaven; whoever eats this bread will live forever; and the bread that I will give is my flesh for the life (zōē) of the world” (Jn 6:51). “Amen, amen I say to you, unless you eat the flesh of the Son of Man and drink his blood, you do not have life (zōē) within you” (Jn 6:53).

And now St. Paul recalls Christ who “took bread, gave thanks, broke it, and said, ‘This is my body, which is for you; do this in memory of me.’” Of the four typical Eucharistic gestures already present in the Passover meal – taking the bread, giving thanks, breaking the bread – the fourth is missing, which would be handing the bread to others. Paul does not mention it because he recalled it at the beginning, signifying that the bread is Christ with his body: “The Lord Jesus, on the night he was betrayed.” Behold, he was betrayed, that is, handed over into the hands of those who did not know good, but only evil, even though they called it good (cf. Jn 11:50; 18:14), into the hands of a power that reasons according to the mentality of this world and does not know free relationship, where one gives oneself with love and in love. Christ says, in fact, that no one takes his life, but he offers it of his own accord (cf. Jn 10:18).

In order to give life, bread is eaten and therefore destroyed. This is precisely what Christ, the Son of God, is: the food of life belonging to the communion of the Father, the Son, and the Holy Spirit. Paul makes it clear that, in the liturgy, this action of Christ is experienced as an eternal memorial. To remember, then, is to enter into the truth of that which remains forever (cf. Jn 3:21).

In our culture of recent centuries, both truth and memory are concepts belonging to the world of thought and the psyche. It is not obvious that knowing the truth means immersing oneself in life, whose acceptance translates into action. Even more scarce is our knowledge of what memory / a memorial really is. This has probably happened because, as St Paul says in 1 Cor 2:13, we have allowed a language suggested by the world to enter the universe of our faith and have not followed the one inspired by the Holy Spirit. For Paul, memory / a memorial is an action that involves us in divine communion, an active pathway that brings us out of ourselves and transports us into communion with others, indeed into active love for others. The only force that gives life is zōē-life, that is, the agape of God. Therefore, memory / a memorial is founded on love, the love that the Holy Spirit pours into our hearts and that Christ, the Son of God, accomplished in his humanity. The life you remember becomes more and more your own life, the content of your very self; and this life is Christ. To remember is to breathe in that which remains, which does not fade away and which nourishes. In 1 Corinthians 13, it is St Paul himself who shows that only love remains. Only love does not fade away and nourishes those who remember that same love, making it part of that body given for the life of the world. This is the liturgy. We do not remember something or someone, but we live united in the other, that is, in Christ and Christ in me, which means woven into the communion of sisters and brothers.

But memory has slipped into the psyche and, consequently, into the individual, even when it is intended to be collective. Thus, memory becomes diseased. And the disease of memory is nostalgia, which can also take the form of revenge against what the ego perceives as evil for itself. Liturgy raises us to another level and bathes us in the life preserved in the memory of a definitive future with the Father in his love.

 

SEEDS, the Aletti Centre’s column, is available every Wednesday.
Every week, in addition to the Sunday homily in audio format, an in-depth study of the readings from the Sunday or festive Eucharistic liturgy will be available on the LIPA website.

 

ESPAÑOL

De una manera muy clara y esencial, Pablo destaca que lo que él recibió del Señor Jesús lo transmitió a los cristianos de Corinto. Sin embargo, con solo prestar un mínimo de atención a las palabras que utiliza, se hace evidente que lo que recibió del Señor no es separable del Señor. Dado que se trata de un acontecimiento de la liturgia, queda claro de inmediato que la liturgia es un acontecimiento de nuestro Señor Jesucristo. Y nosotros, los presentes en la liturgia, no somos espectadores ni oyentes a distancia, sino que estamos plenamente involucrados en el acontecimiento del Señor.

Ahora bien, en el contexto del Antiguo Testamento, no se trata de una novedad total. El cordero que los judíos comieron en la noche que Dios les indicó y su sangre derramada en los dinteles de las puertas involucraron al pueblo en un acontecimiento de liberación de la esclavitud. Este acontecimiento es un recuerdo perenne, un memorial perpetuo (cf. Ex 12,14.51). El acontecimiento del Cordero revela su significado para todo el pueblo. A primera vista, parece que para el Cordero el acontecimiento es la muerte, para el pueblo la liberación de la esclavitud, es decir, por un lado hay una dimensión del mal y por otro una dimensión del bien. Sin embargo, si lo miramos más profundamente, no es simplemente así. De hecho, también para el pueblo este acontecimiento del Cordero se revela como una muerte, pero al mismo tiempo como algo absolutamente unido a la vida nueva. Por lo tanto, el mismo acontecimiento de la muerte es el acontecimiento de la vida. Esto ocurre en el paso del Mar Rojo. Nadie cruza el mar en seco, porque el mar ahoga a todos y a todo. Pero Israel cruzó el mar en seco por la noche y por la mañana salió del mar hacia la Tierra Prometida: la muerte como camino hacia la nueva vida, el paso de la muerte para entrar en el camino que conduce a la nueva tierra y al nuevo cielo.

Todos tenemos un gran miedo a la muerte y por eso siempre evitamos el camino que incluye la muerte. En Génesis 3, el tentador calló la muerte, es más, aseguró que ciertamente no moriríamos si siguiéramos sus sugerencias: «¡No moriréis en absoluto! Más aún, Dios sabe que el día que comáis de él se abrirán vuestros ojos y seréis como Dios, conociendo el bien y el mal» (Génesis 3,4-5). Pero la gravedad del engaño se manifiesta cuando el hombre sigue lo que juzga bueno para él, porque precisamente eso lo lleva al mal. Un ejemplo dramático es Abraham (cf. Génesis 12,13-20). Como el pecado arranca al hombre de la relación con Dios, que es amor, el hombre experimenta miedo por sí mismo, porque su existencia está amenazada por una muerte inevitable. Por eso se elige el bien con el fin de salvarse a uno mismo, lo que coincide con afirmarse a uno mismo. Ahora bien, esto no es el bien, sino el mal.

El Evangelio es explícito al respecto: «El que quiera salvar su vida, la perderá» (Mc 8, 35). De hecho, Cristo, verdadero Dios, es más, el Hijo amado de Dios Padre, y verdadero hombre, nacido de mujer (cf. Gál 4,4), vino para ser entregado (cf. Mc 9,31) y, por lo tanto, indica con toda claridad que entregarse como don en el amor es el camino por el que resucitaremos. Cristo dice explícitamente que da su vida por los demás (cf. Jn 10,11). En este versículo, para expresar la palabra «vida» se utiliza la palabra psychē, es decir, esa vida típica de la naturaleza humana de la que el yo es una expresión tenaz que hace todo lo posible por salvarse.

Y Cristo va aún más allá, mostrándonos que Él muere precisamente en esa dimensión de la muerte en el hombre según la naturaleza de la muerte que lo destruye todo. Él es la muerte de la muerte. Para Él, la muerte es el paso a una vida libre de esta esclavitud al miedo a la muerte típico de la humanidad. Pero precisamente porque Él asumió la humanidad, con su forma de morir, que es la de la entrega de sí mismo, se convertirá para el hombre en el alimento de esta nueva vida: «Yo soy el pan de vida; el que viene a mí no tendrá hambre y el que cree en mí no tendrá sed, jamás» (Jn 6,35). Y dice aún más: «Yo soy el pan vivo, bajado del cielo. Si uno come de este pan vivirá eternamente, y el pan que yo daré es mi carne para la vida (zōē) del mundo» (Jn 6, 51). «En verdad, en verdad os digo: si no coméis la carne del Hijo del hombre y no bebéis su sangre, no tendréis la vida (zōē) en vosotros» (Jn 6,53).

Aquí está ahora san Pablo, que recuerda a Cristo, quien «tomó el pan y, después de dar gracias, lo partió y dijo: «Este es mi cuerpo, que es para vosotros; haced esto en memoria mía»». De los cuatro gestos eucarísticos típicos ya presentes en la cena pascual judía —tomar el pan, dar gracias, partir el pan— falta el cuarto, que sería entregar el pan, darlo a los demás. Pablo no lo menciona porque lo ha recordado justo al principio, significando que el pan es Cristo con su cuerpo: «El Señor Jesús, en la noche en que fue traicionado». He aquí, él fue traicionado, es decir, entregado en manos de quienes no conocían el bien, sino solo el mal, aunque lo llamaban bien (cf. Jn 11,50; 18,14), en manos de un poder que razona según la mentalidad de este mundo y no conoce la relación libre, donde uno se entrega con amor y en el amor. De hecho, Cristo dice que nadie le quita la vida, sino que él mismo la ofrece (cf. Jn 10,18).

El pan, para dar la vida, se come y, por lo tanto, se destruye. Así es Cristo, Hijo de Dios, alimento de vida de la comunión del Padre, del Hijo y del Espíritu Santo. Y Pablo deja claro que esta acción de Cristo en la liturgia se vive como memoria eterna. Hacer memoria es, pues, entrar en la verdad de lo que permanece para siempre (cf. Jn 3,21).

Para nuestra cultura de los últimos siglos, tanto la verdad como la memoria son conceptos que pertenecen al mundo del pensamiento y de la psique. No es obvio que conocer la verdad signifique una inmersión en la vida cuya acogida se traduce en acción. Aún más escaso es nuestro conocimiento de lo que realmente es la memoria. Probablemente esto ha sucedido porque, como dice san Pablo en 1 Cor 2,13, hemos dejado entrar en el universo de nuestra fe un lenguaje sugerido por el mundo y no hemos seguido el inspirado por el Espíritu Santo. Para Pablo, la memoria es una acción que nos involucra en la comunión divina, un camino activo que nos saca de nosotros mismos y nos transporta a la comunión con los demás, es más, al amor activo con los demás. La única fuerza que da vida es una vida-zōē, es decir, el ágape de Dios. Por eso, la memoria se fundamenta en el amor, el que el Espíritu Santo derrama en nuestros corazones y que Cristo, Hijo de Dios, ha realizado en su humanidad. La vida de la que haces memoria se convierte cada vez más íntegramente en tu vida, en el contenido de tu yo. Y esta vida es Cristo. Recordar significa respirar lo que permanece, lo que no se desvanece y lo que nutre. Es el mismo san Pablo quien en 1 Cor 13 nos muestra que solo el amor permanece. Solo el amor no se desvanece y nutre a quien hace memoria del mismo amor, haciéndolo parte de ese cuerpo entregado por la vida del mundo. Esta es la liturgia. No se recuerda algo o alguien, sino que se vive unidos en el otro, es decir, en Cristo y Cristo en mí, lo que significa entretejidos en la comunión de las hermanas y los hermanos.

Pero la memoria se ha deslizado hacia lo psíquico y, en consecuencia, hacia lo individual, incluso cuando se quiere que sea colectiva. Así, la memoria se enferma. Y la enfermedad de la memoria es la nostalgia, que también puede asumir el aspecto de la venganza con respecto a lo que el yo lee como un mal para sí mismo. La liturgia nos eleva a otro nivel y nos baña con la vida custodiada en la memoria de un futuro definitivo con el Padre en su amor.

 

SEMILLAS es una publicación del Centro Aletti disponible todos los miércoles.
Cada semana, además del audio de la homilía dominical, estará disponible en el sitio de LIPA un comentario a las lecturas de la Liturgia del Domingo, como así también a las lecturas de la semana.

 

SLOVENŠČINA

Pavel zelo jasno, kratko in jedrnato pove, da je to, kar je prejel od Gospoda Jezusa, posredoval kristjanom v Korintu. Vendar, če smo le malo pozorni na besede, ki jih uporablja, vidimo, da se tega, kar je prejel od Gospoda, ne da ločiti od Gospoda samega. Ker gre za bogoslužni dogodek, je takoj jasno, da je bogoslužje dogodek našega Gospoda Jezusa Kristusa. In mi, ki smo navzoči pri bogoslužju, nismo oddaljeni gledalci ali poslušalci, ampak smo v celoti vključeni v Gospodov dogodek.

V luči Stare zaveze to ni popolnoma nova stvar. Jagnje, ki so ga Judje jedli v noči, ki jim jo je določil Bog, in njegova kri, s katero so namazali podboje vrat, je ljudstvo vključilo v dogodek rešitve iz suženjstva. Ta dogodek je večni, trajni spomin (prim. 2 Mz 12,14.51). Dogodek Jagnjeta razodeva svoj pomen celotnemu ljudstvu. Na prvi pogled se zdi, da je za Jagnje ta dogodek smrt, za ljudstvo pa osvoboditev iz suženjstva – torej na eni strani razsežnost zla, na drugi strani razsežnost dobrega. Če globlje pogledamo, pa to ni tako preprosto. Tudi za ljudstvo se ta dogodek Jagnjeta razodeva kot smrt, a hkrati kot nekaj neločljivo povezanega z novim življenjem. Torej je isti dogodek smrti tudi dogodek življenja. To se zgodi pri prehodu čez Rdeče morje. Nihče ne gre čez morje po suhem, saj morje utopi vse in vsakogar. Toda Izrael je ponoči prešel morje po suhem in zjutraj izstopil iz morja na pot v Obljubljeno deželo: smrt kot pot v novo življenje, prehod skozi smrt, da bi vstopili na pot, ki vodi k novi zemlji in novemu nebu.

Vsi se močno bojimo smrti in zato se vedno izogibamo poti, ki vključuje smrt. V 1 Mz 3 je skušnjavec zamolčal smrt – celo obljubljal je, da zagotovo ne bomo umrli, če bomo sledili njegovim nasvetom: »Nikakor ne bosta umrla, ampak Bog ve, da se vama bodo tisti dan, ko bosta jedla od njega, odprle oči in bosta kakor Bog, spoznala bosta dobro in húdo« (1 Mz 3,4-5). Toda teža prevare se razkrije, ko človek sledi tistemu, kar sam presodi, da je dobro zanj – prav to ga vodi v zlo. Žalosten primer je Abraham (prim. 1 Mz 12,13-20). Greh človeka izkorenini iz odnosa z Bogom, ki je ljubezen, zato človek doživlja strah zase, saj njegovemu življenju grozi neizogibna smrt. Človek zato izbira dobro v luči tega, kako rešiti samega sebe – kar pa je v resnici uveljavljanje samega sebe. To pa ni dobro, temveč zlo.

Evangelij je glede tega zelo jasen: »Kdor hoče rešiti svoje življenje, ga bo izgubil« (Mr 8,35).

Kristus, pravi Bog, ljubljeni Sin Boga Očeta, in pravi človek, rojen iz žene (prim. Gal 4,4), je prišel, da bi bil izročen (prim. Mr 9,31) – in tako jasno pokaže, da je izročitev samega sebe kot dar v ljubezni, pot, po kateri bomo vstali od mrtvih. Kristus jasno pove, da daje svoje življenje za druge (prim. Jn 10,11). V tej vrstici je za besedo »življenje« uporabljena grška beseda psychē, ki pomeni tipično življenje človeške narave. Njen »jaz« pa se hoče na vsak način rešiti.

Kristus pa gre še dlje – pokaže, da umre prav tej razsežnosti smrti v človeku, ki po svoji naravi vse uniči. On je smrt smrti. Zanj je smrt prehod v življenje, osvobojeno suženjstva strahu pred smrtjo, ki je značilno za človeštvo. Ker pa je On privzel človeško naravo, bo njegov način umiranja – dar samega sebe – postal za človeka hrana tega novega življenja: »Jaz sem kruh življenja. Kdor pride k meni, ne bo lačen; in kdor vame veruje, nikoli ne bo žejen.« (Jn 6,35). In reče še več: »Jaz sem živi kruh, ki sem prišel iz nebes. Če kdo jé od tega kruha, bo živel vekomaj. Kruh pa, ki ga bom jaz dal, je moje meso za življenje (zōē) sveta« (Jn 6,51). »Resnično, resnično, povem vam: Če ne jeste mesa Sina človekovega in ne pijete njegove krvi, nimate življenja (zōē) v sebi« (Jn 6,53).

Tukaj pride na vrsto apostol Pavel, ki obudi spomin na Kristusa, ki »je vzel kruh, se zahvalil, ga razlomil in rekel: ‘To je moje telo, ki se daje za vas; to delajte v moj spomin.’« Od štirih značilnih evharističnih dejanj, prisotnih že pri judovski velikonočni večerji – vzeti kruh, se zahvaliti, ga razlomiti –, manjka četrto: izročiti kruh, ga dati drugim. Pavel tega ne omeni, ker ga je poudaril že na začetku, ko je rekel, da je kruh sam Kristus s svojim telesom: »Gospod Jezus, je tisto noč, ko je bil izdan …« Bil je izdan – se pravi izročen v roke tistih, ki niso poznali dobrega, ampak le zlo, četudi so ga imenovali dobro (prim. Jn 11,50; 18,14), izročen v roke oblasti, ki razmišlja po miselnosti tega sveta in ne pozna svobodnih odnosov, v katerih se človek daruje z ljubeznijo in v ljubezni. Kristus namreč pravi, da mu nihče ne jemlje življenja, ampak ga daje sam od sebe (prim. Jn 10,18).

Da bi kruh dal življenje, ga je treba pojesti – in tako je uničen. Prav takšen je Kristus, Božji Sin, hrana življenja občestva Očeta, Sina in Svetega Duha. In Pavel jasno pove, da to Kristusovo dejanje v bogoslužju živimo kot večni spomin. Spominjati se pomeni vstopiti v resnico tega, kar ostane za vedno (prim. Jn 3,21).

V naši kulturi zadnjih stoletij sta tako resnica kot spomin pojma, ki pripadata svetu razuma in duševnosti. Ni samoumevno, da spoznanje resnice pomeni potopitev v življenje, katerega sprejemanje se izraža v dejanju. Še bolj omejeno pa je naše razumevanje tega, kaj spomin v resnici je. Verjetno se je to zgodilo, ker smo – kot pravi Pavel v 1 Kor 2,13 – v svet naše vere pustili vstopiti jezik, ki ga narekuje svet, in nismo sledili jeziku, ki ga navdihuje Sveti Duh. Za Pavla je spomin dejanje, ki nas vključuje v Božje občestvo, je dejavna pot, ki nas vodi iz nas samih v občestvo z drugimi, torej v dejavno ljubezen do drugih. Edina moč, ki daje življenje, je življenje kot zōē, to je Božja zastonjska ljubezen (agapē). Zato je spomin utemeljen v ljubezni, ki jo Sveti Duh izliva v naša srca in ki jo je Kristus, Božji Sin, uresničil v svoji človeškosti. Življenje, ki se ga spominjamo, postaja naše vse bolj celostno življenje, vsebina našega jaza. In to življenje je Kristus. Spominjati se pomeni dihati to, kar ostane, kar ne mine in kar hrani. Pavel v 1 Kor 13 jasno pove, da ostane samo ljubezen. Samo ljubezen ne mine in hrani tistega, ki se spominja te ljubezni – in ga naredi del telesa, ki je dano za življenje sveta. To je bogoslužje. Ne spominjamo se nečesa ali nekoga, ampak živimo združeni v Drugem – to je v Kristusu in Kristus v nas, kar pomeni, da smo vtkani v občestvo sester in bratov.

Toda spomin, tudi kolektivni, je zdrsnil v duševnost in posledično v posamičnost. Tako spomin zboli. In bolezen spomina je nostalgija, ki lahko postane tudi maščevanje, če »jaz«  razbere, da bi lahko bilo nekaj zanj slabo. Bogoslužje nas dvigne na drugo raven in nas prepoji z življenjem, ki ga varuje spomin na dokončno prihodnost pri Očetu v njegovi ljubezni.

 

SEMENA je rubrika Centra Aletti, ki je na voljo vsako sredo.
Vsak teden je na spletni strani LIPE poleg nedeljske homilije v zvočni obliki (v italijanščini) na voljo tudi poglobitev Božje besede nedeljske ali praznične svete maše.

 

HRVATSKI

Pavao vrlo jasno i sažeto kaže da je ono što je primio od Gospodina Isusa prenio kršćanima u Korintu. Međutim, ako samo malo obratimo pažnju na riječi koje koristi, vidimo da se ono što je primio od Gospodina ne može odvojiti od samog Gospodina. Budući da se radi o događaju liturgije, odmah je jasno da je liturgija događaj našeg Gospodina Isusa Krista. A mi koji smo prisutni na liturgiji nismo udaljeni gledatelji ili slušatelji, već smo potpuno uključeni u taj Gospodinov događaj.

U svjetlu Starog zavjeta, ovo nije nešto sasvim novo. Jaganjac kojeg su Židovi jeli u noći koju im je Bog odredio i njegova krv kojom su poškropili dovratnike uključili su narod u događaj oslobođenja iz ropstva. Taj događaj je vječni, trajni spomen (usp. Izl 12,14.51). Događaj Jaganjca otkriva svoje značenje cijelom narodu. Na prvi pogled čini se da je za Jaganjca taj događaj smrt, a za narod oslobođenje iz ropstva – to jest, s jedne strane dimenzija zla, a s druge dimenzija dobra. Međutim, ako dublje pogledamo ipak to nije tako jednostavno. Naime, i za narod se ovaj događaj Jaganjca otkriva kao smrt, ali istovremeno kao nešto neraskidivo povezano s novim životom. Dakle, isti događaj smrti je i događaj života. To se događa pri prelasku Crvenog mora. Nitko ne prelazi more po suhom, jer more potapa sve i svakoga. Ali Izrael je noću prešao more po suhom, a ujutro je izašao iz mora na put prema Obećanoj zemlji: smrt kao put u novi život, prolaz kroz smrt kako bi se ušlo na put koji vodi u novu zemlju i novo nebo.

Svi imamo snažan strah od smrti i stoga uvijek izbjegavamo put koji uključuje smrt. U Post 3, napasnik je prešutio smrt – čak je obećao da sigurno nećemo umrijeti ako poslušamo njegov savjet: „Ne, nećete umrijeti! Nego, zna Bog: onog dana kad budete s njega jeli, otvorit će vam se oči, i vi ćete biti kao bogovi koji razlučuju dobro i zlo“ (Post 3,4-5). Ali težina prijevare otkriva se kad čovjek slijedi ono što smatra dobrim za sebe – upravo je to ono što ga vodi u zlo. Tužan primjer je Abraham (usp. Post 12,13-20). Grijeh isključuje čovjeka iz odnosa s Bogom, koji je ljubav, i stoga čovjek doživljava strah za sebe, budući da mu je život ugrožen neizbježnom smrću. Čovjek stoga naizgled bira dobro u vidu spašavanja samog sebe – što je u stvari afirmacija samoga sebe. To pak nije dobro, već zlo.

Evanđelje je glede toga vrlo jasno: „Tko hoće život svoj spasiti, izgubit će ga“ (Mk 8,35). Naime, Krist, pravi Bog, ljubljeni Sin Boga Oca i pravi čovjek, rođen od žene (usp. Gal 4,4), došao je da bude predan (usp. Mk 9,31) – i time jasno pokazuje da predati sebe kao dar u ljubavi jest put po kojem ćemo uskrsnuti od mrtvih. Krist jasno kaže da polaže svoj život za druge (usp. Iv 10,11). U ovom retku za riječ „život“, upotrjebljena je grčka riječ psychē, što znači tipičan život ljudske naravi. U takvom životu čovjekovo „ja“ je čvrsti izraz te naravi, a koje čini sve da se spasi.

Ali Krist ide dalje – pokazuje da umire upravo toj dimenziji smrti u čovjeku po naravi smrti koja sve uništava. On je smrt smrti. Za Njega je smrt prijelaz u život oslobođen ropstva straha od smrti tipičnog za naše čovještvo. Ali budući da je preuzeo čovještvo, sa svojim načinom umiranja – koji je sebedarje –, postat će za čovjeka hrana tog novog života: „Ja sam kruh života. Tko dolazi k meni, neće ogladnjeti; tko vjeruje u mene, neće ožednjeti nikada“ (Iv 6,35). I kaže još više: „Ja sam kruh živi koji je s neba sišao. Tko bude jeo od ovoga kruha, živjet će uvijeke. Kruh koji ću ja dati tijelo je moje – za život (zōē) svijeta“ (Iv 6,51). „Zaista, zaista, kažem vam: ako ne jedete tijela Sina Čovječjega i ne pijete krvi njegove, nemate života (zōē) u sebi!“ (Iv 6,53).

Tu dolazi apostol Pavao koji se spominje Krista koji „uze kruh, zahvalivši razlomi i reče: »Ovo je tijelo moje – za vas. Ovo činite meni na spomen«“. Od četiri tipična euharistijska čina koja su već prisutna u židovskoj pashalnoj večeri – uzimanje kruha, zahvaljivanje, lomljenje kruha – nedostaje četvrti: predati kruh, dati ga drugima. Pavao to ne spominje jer je to naglasio odmah na početku kad je rekao da je kruh sam Krist sa svojim tijelom: „Gospodin Isus one noći kad bijaše predan“. Bio je izdan – to jest predan u ruke onih koji nisu poznavali dobro, nego samo zlo, iako su ga nazivali dobrom (usp. Iv 11,50; 18,14), predan u ruke vlasti koja razmišlja po mentalitetu ovoga svijeta i ne poznaje slobodne odnose u kojima se čovjek s ljubavlju i u ljubavi daruje. Krist naime kaže da mu nitko ne oduzima život, nego ga on sam polaže (usp. Iv 10,18).

Da bi kruh dao život, treba ga pojesti – i tako se uništava. Upravo takav je Krist, Sin Božji, hrana života zajedništva Oca, Sina i Duha Svetoga. A Pavao jasno daje do znanja da taj Kristov čin živimo u liturgiji kao vječni spomen. Spominjati se znači ući u istinu onoga što ostaje zauvijek (usp. Iv 3,21).

U našoj kulturi posljednjih stoljeća, i istina i spomen su pojmovi koji pripadaju svijetu razuma i psihe. Nije samo po sebi razumljivo da poznavanje istine znači uranjanje u život, čije se prihvaćanje izražava u djelovanju. Još je oskudnije naše razumijevanje onoga što je uistinu spomen. To se vjerojatno dogodilo zato što smo – kako kaže Pavao u 1Kor 2,13 – dopustili da jezik koji diktira svijet uđe u svijet naše vjere i što nismo slijedili jezik nadahnut Duhom Svetim. Za Pavla, spomen je djelovanje koje nas uključuje u Božje zajedništvo, aktivni put koji nas vodi iz nas samih do zajedništva s drugima, odnosno do aktivne ljubavi prema drugima. Jedina moć koja daje život jest život kao zōē, odnosno Božja besplatna ljubav (agapē). Zato se spomen temelji na ljubavi koju Duh Sveti ulijeva u naša srca i koju je Krist, Sin Božji, ostvario u svome čovještvu. Život kojeg se spominjemo postaje naš sve cjelovitiji život, sadržaj našega „ja“. A taj život je Krist. Spominjati se znači udisati ono što ostaje, što ne prolazi i što hrani. Pavao u 1Kor 13 jasno daje do znanja da samo ljubav ostaje. Samo ljubav ne prolazi i hrani onoga koji se spominje te ljubavi – i čini ga dijelom tijela darovanog za život svijeta. To je liturgija. Ne spominjemo se nečega ili nekoga, nego živimo ujedinjeni u Drugome – to jest u Kristu i Krist u nama, što znači da smo utkani u zajedništvo sestara i braće.

Ali spomen, čak i onaj kolektivni, skliznuo je u psihu i posljedično u individualnost. Tako spomen postaje bolestan. A bolest spomena je nostalgija, koja također može postati osveta ako „ja“ shvati da bi nešto moglo biti loše za njega. Liturgija nas uzdiže na drugu razinu i prožima nas životom sačuvanim u spomenu na konačnu budućnost s Ocem u njegovoj ljubavi.

 

SJEMENA je rubrika Centra Aletti dostupna svake srijede.
Svakog tjedna, osim nedjeljne propovijedi u audio obliku (na talijanskom), bit će dostupno na web stranici LIPA produbljivanje nedjeljnih ili blagdanskih čitanja euharistijske liturgije.

 

POLSKI

W bardzo jasny i zasadniczy sposób Paweł podkreśla, że to, co otrzymał od Pana Jezusa, przekazał chrześcijanom w Koryncie. Jednak nawet przy najmniejszej dbałości o słowa, których używa, okazuje się, że to, co otrzymał od Pana, nie może być oddzielone od Pana. Ponieważ chodzi o wydarzenie liturgiczne, natychmiast staje się jasne, że liturgia jest wydarzeniem naszego Pana Jezusa Chrystusa. A my, którzy jesteśmy obecni na liturgii, nie jesteśmy widzami ani słuchaczami z daleka, ale w pełni zaangażowanymi w wydarzenie Pana.

Na tle Starego Testamentu nie jest to całkowita nowość. Baranek, którego Żydzi spożywali w noc wskazaną im przez Boga i jego krew rozlana na odrzwiach, zaangażowały lud w wydarzenie wybawienia z niewoli. To wydarzenie jest wiecznym wspomnieniem, wieczną pamiątką (por. Wj 12,14. 51).

Wydarzenie Baranka ujawnia swoje znaczenie dla wszystkich ludzi. Na pierwszy rzut oka wydaje się, że dla Baranka wydarzeniem jest śmierć, dla ludzi wyzwolenie z niewoli, czyli po jednej stronie jest wymiar zła, a po drugiej wymiar dobra. Jednak przy głębszym spojrzeniu tak po prostu nie jest. W rzeczywistości nawet dla ludzi to wydarzenie Baranka objawia się jako śmierć, ale jednocześnie jako coś absolutnie zjednoczonego z nowym życiem. Tak więc samo wydarzenie śmierci jest wydarzeniem życia. Dzieje się tak w przejściu przez Morze Czerwone.

Nikt nie przechodzi przez morze suchy, ponieważ morze topi wszystkich i wszystko. Ale Izrael przeszedł suchy przez morze w nocy, a rano wyszedł z morza w kierunku Ziemi Obiecanej: śmierć jako droga do nowego życia, przejście ze śmierci na drogę, która prowadzi do nowej ziemi i nowego nieba.

Wszyscy odczuwamy silny lęk przed śmiercią i dlatego zawsze unikamy drogi, która ją zawiera. W trzecim rozdziale Księgi Rodzaju kusiciel przemilczał śmierć, wręcz zapewnił nas, że na pewno nie umrzemy, jeśli pójdziemy za jego radą: “Na pewno nie umrzecie! Ale wie Bóg, że gdy spożyjecie owoc z tego drzewa, otworzą się wam oczy i tak jak Bóg będziecie znali dobro i zło” (Rdz 3,4-5). Ale dotkliwość oszustwa objawia się, gdy człowiek podąża za tym, co uważa za dobre dla siebie, ponieważ to właśnie prowadzi go do zła.

Dramatycznym tego przykładem jest Abraham (por. Rdz 12,13-20). Ponieważ grzech powoduje wyrwanie człowieka z relacji z Bogiem, który jest miłością, w konsekwencji człowiek doświadcza lęku o siebie, ponieważ jego egzystencja jest zagrożona nieuchronną śmiercią. Dlatego dobro jest wybierane w celu ocalenia samego siebie, co zbiega się z samopotwierdzeniem. Nie jest to jednak dobro, lecz zło.

Ewangelia mówi o tym wyraźnie: „kto chce zachować swoje życie, straci je” (Mk 8, 35).

W rzeczywistości Chrystus, prawdziwy Bóg, umiłowany Syn Boga Ojca i prawdziwy człowiek, zrodzony z niewiasty (por. Ga 4, 4), przyszedł, aby być wydanym (por. Mk 9, 31), a zatem wyraźnie wskazuje, że wydanie siebie w darze w miłości jest sposobem, w jaki zmartwychwstaniemy. Chrystus wyraźnie mówi, że oddaje swoje życie za innych (por. J 10,11). W tym wersecie słowo psychē jest użyte do wyrażenia słowa „życie”, tj. tego życia typowego dla ludzkiej natury, którego” ja” jest wytrwałym wyrazem, i który robi wszystko, aby ocalić siebie.

Ale właśnie dlatego, że przyjął na siebie człowieczeństwo, wraz ze swoim sposobem umierania, który jest oddaniem siebie, stanie się dla człowieka pokarmem tego nowego życia: „Jam jest chleb życia. Kto do Mnie przychodzi, nie będzie łaknął; a kto we Mnie wierzy, nigdy pragnąć nie będzie” (J 6,35). Mówi nawet więcej: ” Ja jestem chlebem żywym, który zstąpił z nieba. Jeśli kto spożywa ten chleb, będzie żył na wieki. Chlebem, który Ja dam, jest moje ciało za życie (zōē) świata” (J 6,51). „Zaprawdę, zaprawdę, powiadam wam: Jeżeli nie będziecie spożywali Ciała Syna Człowieczego i nie będziecie pili Krwi Jego, nie będziecie mieli życia (zōē) w sobie” (J 6,53).

Oto św. Paweł wspomina Chrystusa, który „wziął chleb i odmówiwszy dziękczynienie, połamał go i rzekł:» To jest Ciało moje, które za was będzie wydane; to czyńcie na moją pamiątkę «”. Spośród czterech typowych gestów eucharystycznych obecnych już w posiłku paschalnym – branie chleba, dziękczynienie, łamanie chleba – brakuje czwartego, którym byłoby przekazanie chleba innym.

Paweł nie wspomina o tym, ponieważ wspomniał o tym na samym początku, oznaczając, że chlebem jest Chrystus ze swoim ciałem: „Pan Jezus, w noc, kiedy został zdradzony”. Tutaj został zdradzony, to znaczy wydany w ręce tych, którzy nie znali dobra, ale tylko zło, chociaż nazywali je dobrem (por. J 11,50; 18,14), w ręce władzy, która rozumuje według mentalności tego świata i nie zna wolnej relacji, w której daje się siebie z miłością i w miłości. Chrystus mówi bowiem, że nikt nie odbiera Mu życia, ale On sam je ofiarowuje (por. J 10,18).

Chleb, aby dać życie, jest spożywany, a zatem niszczony. Dokładnie tak samo Chrystus, Syn Boży, jest pokarmem życia komunii Ojca, Syna i Ducha Świętego. Paweł wyjaśnia, że to działanie Chrystusa w liturgii jest doświadczane jako wieczna pamięć. Upamiętnienie jest więc wejściem w prawdę tego, co pozostaje na zawsze (por. J 3,21).

Dla naszej kultury ostatnich stuleci zarówno prawda, jak i pamięć są pojęciami należącymi do świata myśli i psychiki. Nie jest oczywiste, że poznanie prawdy oznacza zanurzenie w życiu, którego odbiór przekłada się na działanie. Tym mniejsza jest nasza wiedza o tym, czym naprawdę jest pamięć. Prawdopodobnie stało się tak, ponieważ, jak mówi św. Paweł w 1 Kor 2,13, pozwoliliśmy, aby język sugerowany przez świat wszedł do wnętrza naszej wiary i nie podążaliśmy za językiem inspirowanym przez Ducha Świętego. Dla Pawła pamięć jest działaniem, które angażuje nas w boską komunię, aktywnym sposobem, który wyprowadza nas z nas samych do komunii z innymi, a nawet do aktywnej miłości do innych.

Jedyną życiodajną siłą jest życie – zōē, czyli agape Boga. Dlatego pamięć jest ugruntowana w miłości, którą Duch Święty wlewa w nasze serca i którą Chrystus, Syn Boży, urzeczywistnił w swoim człowieczeństwie. Życie, które pamiętasz, staje się coraz bardziej integralnie twoim życiem, treścią twojego ja. Tym życiem jest Chrystus. Pamiętać to oddychać tym, co pozostaje, co nie zanika i co odżywia. To ten sam św. Paweł, który pokazuje w 1 Kor 13, że tylko miłość pozostaje. Tylko miłość nie zanika i karmi tych, którzy wspominają tę samą miłość, czyniąc ich częścią tego ciała ofiarowanego za życie świata. Taka jest liturgia. Nie pamięta się o czymś lub o kimś, ale żyje się zjednoczonym w drugim, to znaczy w Chrystusie, a Chrystus we mnie, co oznacza wplecenie w komunię sióstr i braci.

Ale pamięć ześlizgnęła się w psychikę, a w konsekwencji w jednostkę, nawet jeśli ktoś chce, by była zbiorowa. W ten sposób pamięć staje się chora. A chorobą pamięci jest nostalgia, która może również stanąć po stronie zemsty przeciwko temu, co “ja” odczytuje jako zło dla siebie. Liturgia wznosi nas na inny poziom i kąpie nas w życiu zachowanym w pamięci o ostatecznej przyszłości z Ojcem w Jego miłości.

 

ZIARNA są rubryką Centro Aletti udostępnianą w każdą środę.
Każdego tygodnia, oprócz homilii niedzielnej w formie audio, na stronie LIPA będzie do dyspozycji pogłębienie czytań liturgicznych z eucharystii niedzielnej bądź świątecznej