[SEMI] XI DOMENICA DEL TEMPO ORDINARIO (ANNO A) 2

ITALIANO

“[Gesù] vedendo le folle, ne sentì compassione” (Mt 9,36). La compassione, la misericordia manifesta molto bene chi è Dio. Come sappiamo, la parola misericordia, sia in ebraico (rahamim) che nel termine greco usato per tradurlo (splanchna), contiene la parola viscere, utero (rehem). L’altra parola greca che viene usata per misericordia (eleos) ha nella sua radice il significato di pianto, dolore, che in quale modo è molto simile al fremito delle viscere materne.

Quando dunque Luca scrive, nel cantico di Zaccaria, “grazie alla tenerezza e misericordia del nostro Dio” (Lc 1,78), sta esprimendo una identità di Dio che si distanzia totalmente da quella descritta, per esempio, in Esodo, dove Dio era una realtà così terribile che tutti erano spaventati e impauriti, a tal punto da non volersi più avvicinare al monte, dove Dio si manifestava parlando con Mosè. Addirittura, non volevano più nemmeno che Dio parlasse loro: “Parla tu [Mosè] a noi e noi ascolteremo; ma non ci parli Dio, altrimenti moriremo!” (Es 20,19).

Dal momento che Cristo è la pienezza della rivelazione di Dio, anzi la sua perfetta immagine (cf Col 1,15), è evidente che, se Dio è come Cristo, Dio è veramente amore senza limiti. Non solo: poiché Cristo è l’immagine, cioè la manifestazione di Dio Padre (cf Gv 14,9), è chiaro che lui ricorda agli uomini ‒ i quali, ancora prima della creazione del mondo, sono contemplati da Dio Padre nel suo Figlio (che è il Verbo, il Progetto) come sua immagine ‒ di essere misericordiosi: “Siate misericordiosi, come il Padre vostro è misericordioso” (Lc 6,36).

Dio, dunque, è mosso verso l’uomo da un amore profondissimo che custodisce l’uomo, proprio come una madre è mossa da ciò che è verso i suoi figli. E cosa Dio vorrebbe? Che anche i suoi figli abbiano un amore così vivo e intenso. Ma questo non dovrebbe essere per loro qualcosa di artificioso o imposto dall’esterno, in quanto un amore forte e totale come quello di una madre passa attraverso la relazione con i figli, fino ad arrivare ad abitare in essi. Dunque, si tratta solo di trasmettere ciò che abbiamo ricevuto: “Gratuitamente avete ricevuto, gratuitamente date” (Mt 10,8). Infatti, “Noi amiamo perché egli ci ha amati per primo” (1Gv 4,19).

Ora, nella religione ebraica, i sacerdoti avevano un ruolo fondamentale. Che cosa il popolo aveva ricevuto da loro? Nella memoria del popolo, attraverso i secoli e le generazioni, era rimasto impresso il terribile ricordo della ferocia con cui gli Israeliti erano stati puniti in nome di Dio, dopo aver costruito il vitello d’oro, quando i sacerdoti avevano ricevuto l’ordine preciso di attraversare l’accampamento con la spada al fianco, passando da una porta all’altra e uccidendo ciascuno il proprio fratello, il proprio amico, il proprio vicino (cf Es 32,27).

Ma Cristo, in quanto pienezza della manifestazione di Dio e suo Figlio fatto uomo, è anche il nuovo sommo sacerdote, che con la sua persona cancella ciò che era la memoria degli antichi sacerdoti. Infatti, Cristo fa vedere una dimensione del sacerdozio che manifesta direttamente di quale Dio egli sia sacerdote. La novità di Cristo come sacerdote è assoluta e totale. Non ha niente a che vedere con coloro che erano sacerdoti prima di Lui (cf Eb 7,11), perché il suo sacerdozio è vissuto nell’agape che Lui vive, da Figlio, nella comunione con il Padre, il quale lo dona agli uomini affinché abbiano la vita (cf Gv 3,16).

La prima dimensione di questo nuovo sacerdozio è prendersi cura, facendosi carico della situazione dell’uomo: “Perciò doveva rendersi in tutto simile ai fratelli, per diventare un sommo sacerdote misericordioso e degno di fede nelle cose che riguardano Dio, allo scopo di espiare i peccati del popolo. Infatti, proprio per essere stato messo alla prova e avere sofferto personalmente, egli è in grado di venire in aiuto a quelli che subiscono la prova” (Eb 2,17-18).

Cristo manifesta che il sacerdozio è “luogo” dell’azione della misericordia di Dio Padre. Dunque, ogni missione che abbia la sua origine in Dio ne è la manifestazione. Per questo nel vangelo di oggi appare chiaro che la fonte e l’origine della missione, cioè dell’essere mandati, è la compassione, ossia la misericordia.

Ma la compassione, come abbiamo appena visto nelle parole della Lettera agli Ebrei, coinvolge la prova e la sofferenza. Viviamo la compassione solo perché siamo stati raggiunti dall’amore di Dio Padre e siamo mossi dalla compassione verso gli altri perché già siamo stati toccati personalmente dalla prova, dal dolore, dalla sofferenza. Infatti, i fedeli avvertono immediatamente se coloro che sono impegnati nella pastorale hanno una reale esperienza della misericordia e sono mossi dalla compassione nell’amore che lo Spirito Santo versa in loro (cf Rm 5,5) e cerca di raggiungere gli altri manifestando il Padre misericordioso.

Quando la fede ecclesiale, per la quale siamo abitati da Cristo e dal suo modo di essere (cf Ef 3,17), decade nella religione, inevitabilmente anche il ministero dei presbiteri e la stessa cura pastorale finiscono per impoverirsi. Questo emerge, ad esempio, già nel modo di curare le vocazioni: spesso si costata che la prima attenzione non è più se la persona abbia davvero l’esperienza di essere stata redenta da Dio Padre nel suo Figlio e se davvero vive la vita nello Spirito Santo. Facilmente le si prospetta come mèta un ruolo importante e prestigioso, che deve raggiungere attraverso il suo impegno, così da corrispondere ad un modello, una forma ideale di quella funzione che un giorno svolgerà.

Dopo tanti anni di una certa pastorale molto attiva, fatta di impegno, di progettualità, di organizzazione, oggi tutti vedono e costatano una certa stanchezza, uno scoraggiamento, uno smarrimento, forse anche una depressione. E questo può facilmente portare a cadere nella tentazione della religione, piuttosto che aprire, anzi spalancare le porte alla fede. Invece di partire dalla compassione di Dio Padre, che si manifesta in Cristo, il rischio è quello di preferire di tornare all’antica religione.

“Il Signore, il Dio della vita di ogni essere vivente, metta a capo di questa comunità un uomo che li preceda nell’uscire e nel tornare, li faccia uscire e li faccia tornare, perché la comunità del Signore non sia un gregge senza pastore” (Nm 27,16-17).

Ma Cristo è anche un pastore radicalmente e assolutamente nuovo, così come è un sommo sacerdote totalmente nuovo. Prima di tutto, entrando nel cortile del tempio dove erano ammassate le pecore destinate ai sacrifici, Cristo le libera spingendole fuori, come testimonia Gv 10,4. Cristo offre per le pecore la sua vita–psychē (cf Gv 10,11). L’amore di Dio Padre, che dona il Figlio, si manifesterà attraverso la sua natura umana, attraverso la sua umanità, attraverso il suo corpo, che egli depone davanti alle pecore (è quanto è espresso letteralmente dal verbo greco tithēmi, usato da Giovanni) come il servizio attraverso il quale si scopriranno amate.

“Ti sei rivestito del corpo dell’uomo mortale e lo hai trasformato in sorgente di vita per tutti i mortali” (Efrem il Siro, Discorso su nostro Signore 9)

Cristo è un pastore che non si serve delle pecore: lui è venuto non per essere servito, ma per servire (cf Mc 10,45). Solo chi entra nel recinto delle pecore come dono di sé stesso non cerca nulla per sé, né intende piacere alle pecore e poi sentirsi gratificato perché le pecore lo applaudono. “E’ forse il consenso degli uomini che cerco, oppure quello di Dio? O cerco di piacere agli uomini? Se cercassi ancora di piacere agli uomini, non sarei servitore di Cristo!” (Gal 1,10)

Perciò Cristo è la porta (cf Gv 10,7). Dunque, chiunque è mandato in missione, nella pastorale, solo per mezzo di Cristo entra nel servizio e solo stando dentro Cristo può raggiungere gli altri con il dono della vita nuova.

 

SEMI è la rubrica del Centro Aletti disponibile ogni mercoledì.
Ogni settimana, oltre all’omelia della domenica in formato audio, sarà disponibile sul sito LIPA un approfondimento delle letture della liturgia eucaristica domenicale o festiva.

 

ENGLISH

“At the sight of the crowds, his heart was moved with pity for them” (Mt 9:36). Compassion and mercy clearly reveal who God is. As we know, the word mercy, both in Hebrew (rahamim) and in the Greek term used to translate it (splanchna), contains the word womb, uterus (rehem). The other Greek word used for mercy (eleos) has at its root the meaning of weeping, sorrow, which in a way is very similar to the stirring of a mother’s womb.

When Luke writes, in the canticle of Zechariah, “because of the tender mercy of our God” (Lk 1:78), he is expressing an identity of God that is entirely distinct from that described in Exodus, for example, where God was such a terrifying reality that everyone was frightened to the point of no longer wishing to approach the mountain where God manifested himself by speaking to Moses. Indeed, they no longer even wanted God to speak to them: “You [Moses] speak to us, and we will listen; but let not God speak to us, or we shall die.” (Ex 20:19).

Since Christ is the fullness of God’s revelation, indeed his perfect image (cf. Col 1:15), it is clear that, if God is like Christ, God is truly love without limits. Not only that: since Christ is the image, that is, the manifestation of God the Father (cf. Jn 14:9), it is clear that he reminds human persons—who, even before the creation of the world, are contemplated by God the Father in his Son (who is the Word, the Plan) as his image—to be merciful: “Be merciful, just as your Father is merciful” (Lk 6:36).

God, therefore, is moved towards humanity by a most profound love that safeguards humanity, just as a mother is moved by that which is towards her children. And what does God wish? That his children also might have an equally living and intense love. But this should not be for them something artificial or imposed from the outside, for a love as strong and total as that of a mother flows through the relationship with her children, until it comes to dwell within them. So, it is simply a matter of passing on what we have received: “Without cost you have received; without cost you are to give.” (Mt 10:8). Indeed, “We love because he first loved us” (1 Jn 4:19).

Now, in the Jewish religion, the priests played a fundamental role. What had the people received from them? Down the centuries and generations, the terrible memory of the ferocity with which the Israelites had been punished in God’s name was indelibly etched; the memory of how, after making the golden calf, the priests received the express order to go through the camp with their sword at their side, passing from one gate to another, each killing his own brother, his own friend, their neighbour (cf. Ex 32:27).

But Christ, as the fullness of God’s manifestation and His Son made man, is also the new High Priest who through His person erases the memory of the ancient priests. Indeed, Christ reveals a dimension of the priesthood that directly manifests of which God He is a priest. The newness of Christ as priest is absolute and total. His priesthood has nothing to do with those who were priests before Him (cf. Heb 7:11) because His priesthood is lived out in the agape that He lives, as the Son, in communion with the Father, who gives Him to humanity so that they may have life (cf. Jn 3:16).

The first dimension of this new priesthood is to care for others, taking upon oneself the plight of humanity: “Therefore, he had to become like his brothers in every way, that he might be a merciful and faithful high priest before God to expiate the sins of the people. Because he himself was tested through what he suffered, he is able to help those who are being tested.” (Heb 2:17–18).

Christ reveals that the priesthood is the “place” where the mercy of God the Father is at work. Therefore, every mission that has its origin in God is a manifestation of it. This is why today’s Gospel makes it clear that the source and origin of the mission—that is, of being sent—is compassion, or mercy.

But compassion, as we have just seen in the words of the Letter to the Hebrews, involves trial and suffering. We experience compassion only because we have been touched by the love of God the Father, and we are moved by compassion towards others because we have already been personally touched by trial, pain and suffering. Indeed, the faithful immediately sense whether those engaged in pastoral care have a genuine experience of mercy and are moved by compassion through the love that the Holy Spirit pours into them (cf. Rom 5:5) and seeks to reach others by revealing the merciful Father.

When ecclesial faith—by which we are indwelt by Christ and his way of being (cf. Eph 3:17)—degenerates into religion, inevitably the ministry of priests and pastoral care itself end up being impoverished. This is evident, for example, in the way vocations are fostered: it is often observed that the primary concern is no longer whether the person truly has the experience of having been redeemed by God the Father in his Son and whether they truly live their life in the Holy Spirit. They are easily presented with the prospect of an important and prestigious role as their goal, one they must attain through their own efforts, so as to correspond to a model, an ideal form of the function they will one day perform.

After so many years of a particularly active pastoral approach characterised by commitment, planning and organisation, today everyone sees and acknowledges a certain weariness, discouragement, bewilderment, perhaps even depression. And this can easily lead to falling into the temptation of religion, rather than opening—indeed, throwing wide open—the doors to faith. Instead of starting from the compassion of God the Father, which is revealed in Christ, the risk is that of preferring to return to the old religion.

“May the LORD, the God of the spirits of all mankind, set over the community a man who shall act as their leader in all things, to guide them in all their actions; that the LORD’S community may not be like sheep without a shepherd” (Num 27:16–17).

But Christ is also a radically and absolutely new shepherd, just as he is a thoroughly new high priest. First of all, upon entering the temple courtyard where the sheep destined for sacrifice were gathered, Christ sets them free by driving them out, as John 10:4 testifies. Christ offers his life–psychē for the sheep (cf. John 10:11). The love of God the Father, who gives his Son, will be manifested through his human nature, through his humanity, through his body, which he lays down before the sheep (this is what is literally expressed by the Greek verb tithēmi, used by John) as the ministry through which they will discover they are loved.

“You have clothed yourself in the body of mortal man and transformed it into a source of life for all mortals” (Ephrem the Syrian, Discourse on Our Lord 9)

Christ is a shepherd who does not make use of the sheep: he came not to be served, but to serve (cf. Mk 10:45). Only those who enter the sheepfold as a gift of themselves seek nothing for themselves, nor do they seek to please the sheep and then feel gratified because the sheep applaud them. “Am I now currying favor with human beings or God? Or am I seeking to please people? If I were still trying to please people, I would not be a slave of Christ!” (Gal 1:10).

Therefore, Christ is the door (cf. Jn 10:7). Thus, whoever is sent on mission in pastoral care enters into service only through Christ, and only by remaining in Christ can they reach others with the gift of new life.

 

SEEDS, the Aletti Centre’s column, is available every Wednesday.
Every week, in addition to the Sunday homily in audio format, an in-depth study of the readings from the Sunday or festive Eucharistic liturgy will be available on the LIPA website.

 

ESPAÑOL

«[Jesús], al ver a la multitud, sintió compasión por ellos» (Mt 9,36). La compasión, la misericordia, manifiesta muy bien quién es Dios. Como sabemos, la palabra misericordia, tanto en hebreo (rahamim) como en el término griego utilizado para traducirla (splanchna), contiene la palabra entrañas, útero (rehem). La otra palabra griega que se utiliza para misericordia (eleos) tiene en su raíz el significado de llanto, dolor, lo cual es muy similar al estremecimiento de las entrañas maternas.

Cuando, pues, Lucas escribe, en el cántico de Zacarías, «gracias a la ternura y misericordia de nuestro Dios» (Lc 1,78), está expresando una identidad de Dios que se aleja totalmente de la descrita, por ejemplo, en el Éxodo, donde Dios era una realidad tan terrible que todos estaban asustados y aterrorizados, hasta tal punto que ya no querían acercarse al monte, donde Dios se manifestaba hablando con Moisés. Es más, ya ni siquiera querían que Dios les hablara: «Habla tú [Moisés] con nosotros y te escucharemos; pero que no nos hable Dios, ¡porque moriremos!» (Éx 20,19).

Dado que Cristo es la plenitud de la revelación de Dios, es más, su imagen perfecta (cf. Col 1,15), es evidente que, si Dios es como Cristo, Dios es verdaderamente amor sin límites. No solo eso: puesto que Cristo es la imagen, es decir, la manifestación de Dios Padre (cf. Jn 14,9), está claro que él recuerda a los hombres —a quienes, incluso antes de la creación del mundo, Dios Padre contempla en su Hijo (que es el Verbo, el Plan) como su imagen— que sean misericordiosos: «Sed misericordiosos, como vuestro Padre es misericordioso» (Lc 6,36).

Dios, pues, se mueve hacia el hombre con un amor profundísimo que vela por el hombre, tal como una madre se mueve por amor hacia sus hijos. ¿Y qué querría Dios? Que también sus hijos tuvieran un amor tan vivo e intenso. Pero esto no debería ser para ellos algo artificial o impuesto desde fuera, ya que un amor fuerte y total como el de una madre pasa a través de la relación con los hijos, hasta llegar a habitar en ellos. Por lo tanto, se trata solo de transmitir lo que hemos recibido: «Gratis lo recibisteis, gratis dadlo» (Mt 10,8). De hecho, «Nosotros amamos porque él nos amó primero» (1 Jn 4,19).

Ahora bien, en la religión judía, los sacerdotes desempeñaban un papel fundamental. ¿Qué había recibido el pueblo de ellos? En la memoria del pueblo, a lo largo de los siglos y las generaciones, había quedado grabado el terrible recuerdo de la ferocidad con la que los israelitas habían sido castigados en nombre de Dios, tras haber construido el becerro de oro, cuando los sacerdotes recibieron la orden precisa de recorrer el campamento con la espada al costado, pasando de una puerta a otra y matando cada uno a su hermano, a su amigo, a su prójimo (cf. Éx 32,27).

Pero Cristo, como plenitud de la manifestación de Dios y su Hijo hecho hombre, es también el nuevo sumo sacerdote, que con su persona borra lo que era el recuerdo de los antiguos sacerdotes. De hecho, Cristo muestra una dimensión del sacerdocio que manifiesta directamente de qué Dios es sacerdote. La novedad de Cristo como sacerdote es absoluta y total. No tiene nada que ver con aquellos que fueron sacerdotes antes que Él (cf. Hb 7,11), porque su sacerdocio se vive en el ágape que Él vive, como Hijo, en comunión con el Padre, quien lo entrega a los hombres para que tengan vida (cf. Jn 3,16).

La primera dimensión de este nuevo sacerdocio consiste en cuidar de los demás, haciéndose cargo de la situación del hombre: «Por eso tenía que hacerse en todo semejante a sus hermanos, para ser un sumo sacerdote misericordioso y digno de confianza en lo que se refiere a Dios, con el fin de expiar los pecados del pueblo. De hecho, precisamente por haber sido puesto a prueba y haber sufrido personalmente, es capaz de socorrer a los que están en la prueba» (Hb 2,17-18).

Cristo manifiesta que el sacerdocio es «lugar» de la acción de la misericordia de Dios Padre. Por lo tanto, toda misión que tenga su origen en Dios es su manifestación. Por eso, en el evangelio de hoy queda claro que la fuente y el origen de la misión, es decir, del ser enviados, es la compasión, es decir, la misericordia.

Pero la compasión, como acabamos de ver en las palabras de la Carta a los Hebreos, implica la prueba y el sufrimiento. Vivimos la compasión solo porque nos ha alcanzado el amor de Dios Padre y nos mueve la compasión hacia los demás porque ya hemos sido tocados personalmente por la prueba, el dolor y el sufrimiento. De hecho, los fieles perciben inmediatamente si quienes se dedican a la pastoral tienen una experiencia real de la misericordia y están movidos por la compasión en el amor que el Espíritu Santo derrama en ellos (cf. Rom 5,5) y tratan de llegar a los demás manifestando al Padre misericordioso.

Cuando la fe eclesial, por la cual Cristo y su modo de ser moran en nosotros (cf. Ef 3,17), se reduce a mera religión, inevitablemente también el ministerio de los presbíteros y el propio cuidado pastoral acaban empobreciéndose. Esto se pone de manifiesto, por ejemplo, ya en la forma de atender las vocaciones: a menudo se constata que la primera preocupación ya no es si la persona tiene realmente la experiencia de haber sido redimida por Dios Padre en su Hijo y si vive verdaderamente la vida en el Espíritu Santo. Fácilmente se le presenta como meta un papel importante y prestigioso, que debe alcanzar mediante su compromiso, de modo que corresponda a un modelo, a una forma ideal de esa función que un día desempeñará.

Tras tantos años de una pastoral muy activa, hecha de compromiso, de planificación, de organización, hoy todos ven y constatan un cierto cansancio, un desánimo, una desorientación, tal vez incluso una depresión. Y esto puede llevar fácilmente a caer en la tentación de la religión, en lugar de abrir, es más, de abrir de par en par las puertas a la fe. En lugar de partir de la compasión de Dios Padre, que se manifiesta en Cristo, el riesgo es el de preferir volver a la antigua religión.

«Que el Señor, Dios de la vida de todo ser viviente, ponga al frente de esta comunidad a un hombre que los preceda al salir y al volver, que los haga salir y los haga volver, para que la comunidad del Señor no sea un rebaño sin pastor» (Nm 27,16-17).

Pero Cristo es también un pastor radicalmente y absolutamente nuevo, al igual que es un sumo sacerdote totalmente nuevo. En primer lugar, al entrar en el atrio del templo donde se agolpaban las ovejas destinadas al sacrificio, Cristo las libera empujándolas hacia fuera, como atestigua Jn 10,4. Cristo ofrece por las ovejas su vida-psychē (cf. Jn 10,11). El amor de Dios Padre, que entrega al Hijo, se manifestará a través de su naturaleza humana, a través de su humanidad, a través de su cuerpo, que él entrega a las ovejas (esto es lo que expresa literalmente el verbo griego tithēmi, utilizado por Juan) como el servicio a través del cual se descubrirán amadas.

«Te has revestido del cuerpo del hombre mortal y lo has transformado en fuente de vida para todos los mortales» (Efrén el Sirio, Discurso sobre nuestro Señor 9)

Cristo es un pastor que no se sirve de las ovejas: él vino no para ser servido, sino para servir (cf. Mc 10,45). Solo quien entra en el redil de las ovejas como don de sí mismo no busca nada para sí, ni pretende complacer a las ovejas y luego sentirse gratificado porque las ovejas le aplauden. «¿Acaso busco el favor de los hombres, o el de Dios? ¿O trato de complacer a los hombres? Si aún tratara de complacer a los hombres, no sería siervo de Cristo» (Gálatas 1,10).

Por eso, Cristo es la puerta (cf. Jn 10,7). Por lo tanto, quienquiera que sea enviado a la misión, a la pastoral, solo a través de Cristo entra en el servicio y solo permaneciendo en Cristo puede llegar a los demás con el don de la vida nueva.

 

SEMILLAS es una publicación del Centro Aletti disponible todos los miércoles.
Cada semana, además del audio de la homilía dominical, estará disponible en el sitio de LIPA un comentario a las lecturas de la Liturgia del Domingo, como así también a las lecturas de la semana.

 

SLOVENŠČINA

»Ko pa je [Jezus] zagledal množice, so se mu zasmilile« (Mt 9,36). Sočutje in usmiljenje zelo dobro izrazita kdo je Bog. Kot vemo, beseda usmiljenje tako v hebrejščini (rahamim) kot v grškem izrazu, s katerim je prevedena (splanchna), vsebuje pomen drobovja, maternice (rehem). Druga grška beseda za usmiljenje (eleos) ima v svojem korenu pomen joka in bolečine, kar je na neki način zelo podobno drhtenju v notranjosti materinega telesa.

Ko torej Luka v Zaharijevi hvalnici zapiše: »Po prisrčnem usmiljenju našega Boga« (Lk 1,78), izrazi podobo Boga, ki se povsem razlikuje od tiste, ki je opisana na primer v Drugi Mojzesovi knjigi, kjer je bil Bog prikazan kot nekaj tako strašnega, da so bili vsi prestrašeni in preplašeni, do te mere, da se niso več hoteli približati gori, na kateri se je Bog razodeval v pogovoru z Mojzesom. Niti tega niso več želeli, da bi jim Bog še govoril: »Ti [Mojzes] govori z nami in bomo poslušali! Bog pa naj ne govori z nami, da ne umremo!« (2 Mz 20,19).

Ker je Kristus polnost Božjega razodetja, še več, njegova popolna podoba (prim. Kol 1,15), je jasno, da če je Bog tak kakor Kristus, potem je Bog resnično brezmejna ljubezen. Ne samo to: ker je Kristus podoba, se pravi razodetje Boga Očeta (prim. Jn 14,9), je jasno, da spominja ljudi – ki jih je Bog Oče že pred stvarjenjem sveta v svojem Sinu (ki je Beseda, Načrt) gledal kot svojo podobo – naj bodo usmiljeni: »Bodite usmiljeni, kakor je usmiljen tudi vaš Oče« (Lk 6,36).

Boga žene k človeku najgloblja ljubezen; in v njej ga varuje in nosi, kakor mati svoje otroke. In kaj želi Bog? Da bi tudi njegovi otroci imeli takó  živo in močno ljubezen. Vendar to ne bi smelo biti nekaj umetnega ali vsiljenega od zunaj, kajti močna in popolna ljubezen, kakršna je materina, raste skozi odnos z otroki in navsezadnje živi v njih. Gre torej za to, da posredujemo, kar smo sami prejeli: »Zastonj ste prejeli, zastonj dajajte« (Mt 10,8). Kajti »mi ljubimo, ker nas je on prvi vzljubil« (1 Jn 4,19).

V judovski veri so imeli duhovniki temeljno vlogo. Kaj je ljudstvo prejelo od njih? V spominu ljudstva se je skozi stoletja in rodove ohranil strašen spomin na krutost, s katero so bili Izraelci v Božjem imenu kaznovani potem, ko so si izdelali zlato tele in so duhovniki prejeli ukaz, naj gredo z mečem ob boku skozi tabor, od vrat do vrat, ter pobijejo vsak svojega brata, prijatelja in soseda (prim. 2 Mz 32,27).

Kristus pa je – kot polnost razodetja Boga in njegov učlovečeni Sin – tudi novi véliki duhovnik, ki je izbrisal spomin na stare duhovnike. Razodel je namreč takšno razsežnost duhovništva, ki neposredno pokaže, kakšen je Bog. Kristusova novost kot duhovnika je popolna in absolutna. Nič nima skupnega s tistimi, ki so bili duhovniki pred njim (prim. Heb 7,11), saj se njegovo duhovništvo uresničuje v zastonjski ljubezni (agape), ki jo kot Sin živi v občestvu z Očetom, ta pa ga podarja ljudem, da bi imeli življenje (prim. Jn 3,16).

Prva razsežnost tega novega duhovništva je, da poskrbi za človeka in vzame nase breme njegove situacije: »Zato se je moral v vsem izenačiti z brati, da je postal usmiljen in zanesljiv véliki duhovnik, da bi v tem, kar se nanaša na Boga, dosegel spravo za grehe ljudstva. V tem namreč, kar je sam pretrpel in bil preizkušen, more pomagati preizkušanim« (Heb 2,17-18).

Kristus razodeva, da je duhovništvo »kraj« delovanja usmiljenja Boga Očeta. Zato vsako poslanstvo, ki izvira iz Boga, njega tudi razodeva. Današnji evangelij zato jasno pokaže, da je vir in izvor poslanstva sočutje oziroma usmiljenje.

Toda sočutje, kot smo pravkar videli v Pismu Hebrejcem, vključuje preizkušnje in trpljenje. Sočutni smo, ker nas je dosegla ljubezen Boga Očeta in nas je zaznamovala preizkušnja, bolečina in trpljenje. Verniki namreč takoj začutijo, ali imajo pastoralni delavci resnično izkušnjo usmiljenja in so sočutni iz ljubezni, ki jo Sveti Duh izliva v njihova srca (prim. Rim 5,5) ter skuša doseči druge z razodevanjem usmiljenega Očeta.

Kadar cerkvena vera, po kateri v nas prebiva Kristus in njegov način bivanja (prim. Ef 3,17), zdrsne v religijo, se neizogibno osiromašita tudi služba duhovnikov in pastoralna skrb. To se kaže že v načinu skrbi za duhovne poklice: velikokrat ni več prvo vprašanje, ali je oseba resnično izkusila odrešenje Boga Očeta v njegovem Sinu in ali zares živi življenje v Svetem Duhu. Namesto tega ji hitro predstavijo kot cilj pomembno in ugledno vlogo, ki jo mora doseči s svojim prizadevanjem, da bi ustrezala določenemu idealnemu modelu funkcije, ki jo bo nekega dne opravljala.

Po mnogih letih določene zelo dejavne pastorale, polne prizadevanj, načrtovanja in organizacije, danes vsi opažajo utrujenost, malodušje, zbeganost in morda celo potrtost. To pa lahko hitro pripelje do tega, da se prepustimo skušnjavi religije, namesto da bi odprli – ali celo na stežaj odprli – vrata veri. Namesto da bi izhajali iz sočutja Boga Očeta, ki se razodeva v Kristusu, obstaja nevarnost, da se raje vrnemo k stari religiji.

»Naj Gospod, Bog duhov vseh živih bitij, postavi nad skupnost moža, ki bo pred njimi odhajal in pred njimi prihajal, ki jih bo vodil ven in jih bo vodil noter, da Gospodova skupnost ne bo kakor ovce, ki nimajo pastirja« (4 Mz 27,16-17).

Toda Kristus je tudi pastir, ki je radikalno in popolnoma nov, enako kakor je popolnoma nov véliki duhovnik. Najprej zato, ker vstopi na tempeljsko dvorišče, kjer so bile zbrane ovce, namenjene žrtvovanju, in jih osvobodi ter požene ven, kakor pričuje Jn 10,4. Kristus daje za ovce svoje življenje kot psychē (prim. Jn 10,11). Ljubezen Boga Očeta, ki daruje Sina, se bo razodela po njegovi človeški naravi, po njegovi človeškosti, po njegovem telesu, ki ga položi pred ovce (to dobesedno izraža grški glagol tithēmi, ki ga uporablja Janez) kot služenje, po katerem bodo spoznale, da so ljubljene.

»Oblekel si si telo umrljivega človeka in ga spremenil v izvir življenja za vse smrtnike« (sv. Efrem Sirski, Govor o našem Gospodu 9)

Kristus je pastir, ki se ne okorišča z ovcami: ni namreč prišel zato, da bi mu stregli, ampak da bi on stregel (prim. Mr 10,45). Samo kdor vstopa v ovčjo stajo kot dar samega sebe, ne išče ničesar zase in si ne prizadeva ugajati ovcam zato, da bi se čutil potrjenega, ko mu ploskajo. »Koga si torej zdaj skušam pridobiti na svojo stran, ljudi ali Boga? Si mar prizadevam, da bi ugajal ljudem? Ko bi še hotel ugajati ljudem, ne bi bil Kristusov služabnik« (Gal 1,10).

Zato je Kristus vrata (prim. Jn 10,7). Kdor je torej poslan v poslanstvo, v pastoralo, vstopa v služenje samo po Kristusu in samo če ostaja v Kristusu, lahko drugim posreduje dar novega življenja.

 

SEMENA je rubrika Centra Aletti, ki je na voljo vsako sredo.
Vsak teden je na spletni strani LIPE poleg nedeljske homilije v zvočni obliki (v italijanščini) na voljo tudi poglobitev Božje besede nedeljske ali praznične svete maše.

 

HRVATSKI

„[Isus] vidjevši mnoštvo, sažali mu se nad njim“ (Mt 9, 36). Suosjećanje, milosrđe vrlo dobro očituje tko je Bog. Kao što znamo, riječ milosrđe, kako u hebrejskom (rahamim) tako i u grčkom izrazu kojim je prevedena (splanchna), sadrži značenje utrobe, maternice (rehem). Druga grčka riječ za milosrđe (eleos) ima u svom korijenu značenje plača i boli, što je na neki način vrlo slično potresenosti majčinske utrobe.

Kada, dakle, Luka u Zaharijinu hvalospjevu piše: „darom premilosrdnog srca Boga našega“ (Lk 1, 78), on izražava Božju sliku koja se potpuno razlikuje od one opisane, primjerice, u Knjizi Izlaska, gdje je Bog bio prikazan kao nešto toliko strašno da su svi bili prestrašeni i preplašeni, do te mjere da se više nisu htjeli približiti brdu na kojemu se Bog očitovao u razgovoru s Mojsijem. Štoviše, nisu više htjeli ni da im Bog izravno govori: „Ti [Mojsije] nam govori, a mi ćemo slušati. Neka nam Bog ne govori, da ne pomremo!“ (Izl 20, 19).

Budući da je Krist punina Božje objave, štoviše, njegova savršena slika (usp. Kol 1, 15), onda je očito da je Bog – ako je poput Krista – uistinu neizmjerna ljubav. I ne samo to: budući da je Krist slika, to jest očitovanje Boga Oca (usp. Iv 14, 9), jasno je da on podsjeća ljude – koje je Bog Otac, već prije stvaranja svijeta u svome Sinu (koji je Riječ, Naum) gledao kao svoju sliku – da budu milosrdni: „Budite milosrdni kao što je Otac vaš milosrdan“ (Lk 6, 36).

Boga prema čovjeku pokreće najdublja ljubav, koja čovjeka štiti i nosi kao majka svoju djecu. I što Bog želi? Da i njegova djeca imaju tako živu i snažnu ljubav. Ipak, to ne bi smjelo biti nešto umjetno ili nametnuto izvana, jer snažna i potpuna ljubav, poput majčinske, raste kroz odnos s djecom i naposlijetku živi u njima. Dakle, radi se o tome da prenosimo ono što smo sami primili: „Besplatno primiste, besplatno dajte!“ (Mt 10, 8). Naime, „Mi ljubimo jer on nas prije uzljubi“ (1 Iv 4, 19).

U židovskoj vjeri svećenici su imali temeljnu ulogu. Što je narod primio od njih? U sjećanju naroda kroz stoljeća i naraštaje očuvao se strašan spomen na okrutnost kojom su Izraelci u Božje ime bili kažnjeni nakon što su načinili zlatno tele i kada su svećenici primili izričitu zapovijed da pripašu mač i prođu po taboru, od vrata do vrata i svaki ubije svoga brata, svoga prijatelja i svoga susjeda (usp. Izl 32, 27).

Ali Krist je – kao punina Božjega očitovanja i njegov utjelovljeni Sin – također novi veliki svećenik koji je izbrisao spomen na stare svećenike. Naime, objavio je takvu dimenziju svećeništva koja izravno pokazuje kakav je Bog. Kristova novost kao svećenika potpuna je i apsolutna. Nema ništa zajedničko s onima koji su bili svećenici prije njega (usp. Heb 7, 11), jer se njegovo svećeništvo ostvaruje u besplatnoj ljubavi (agape) koju kao Sin živi u zajedništvu s Ocem, koji ga daruje ljudima kako bi imali život (usp. Iv 3, 16).

Prva dimenzija toga novog svećeništva jest da skrbi o čovjeku, i preuzme na sebe teret njegove situacije: „Stoga je trebalo da u svemu postane braći sličan, da milosrdan bude i vjeran veliki svećenik u odnosu prema Bogu kako bi okajavao grijehe naroda. Doista, u čemu je iskušan trpio, može iskušavanima pomoći“ (Heb 2, 17-18).

Krist očituje da je svećeništvo „mjesto“ djelovanja milosrđa Boga Oca. Zato svako poslanje koje izvire iz Boga njega ujedno i očituje. Današnje evanđelje stoga jasno pokazuje da je izvor i podrijetlo poslanja suosjećanje, odnosno milosrđe.

No suosjećanje, kako smo upravo vidjeli u Poslanici Hebrejima, uključuje kušnju i trpljenje. Suosjećajni smo jer nas je dosegnula ljubav Boga Oca, i jer smo već i sami osobno iskusili kušnju, bol i trpljenje. Naime, vjernici odmah osjete imaju li pastoralni djelatnici stvarno iskustvo milosrđa te jesu li suosjećajni iz ljubavi koju Duh Sveti ulijeva u njihova srca (usp. Rim 5, 5) i koja nastoji doprijeti do drugih očitujući milosrdnog Oca.

Kada crkvena vjera, po kojoj u nama prebiva Krist i njegov način postojanja (usp. Ef 3, 17), sklizne u religiju, neizbježno se osiromašuje i služba svećenika i pastoralna skrb. To se, primjerice, uočava već u načinu skrbi za duhovna zvanja: često više nije prvo pitanje je li osoba uistinu iskusila da ju je Bog Otac spasio u svome Sinu i živi li doista život u Duhu Svetom. Umjesto toga, brzo joj se kao cilj predstavi važna i ugledna uloga koju mora postići svojim trudom kako bi odgovarala određenom idealnom modelu funkcije koju će jednoga dana obavljati.

Nakon mnogo godina određenog vrlo aktivnog pastorala, punog truda, planiranja i organizacije, danas svi primjećuju umor, obeshrabrenost, izgubljenost, možda čak i depresiju. A to lako može dovesti do toga da se prepustimo napasti religije, umjesto da otvorimo – štoviše, širom otvorimo – vrata vjeri. Umjesto da polazimo od suosjećanja Boga Oca koje se očituje u Kristu, postoji opasnost da se radije vratimo staroj religiji.

„Neka Gospodin, Bog duhova u svakom tijelu, postavi čovjeka nad ovom zajednicom koji će pred njom izlaziti; koji će pred njom stupati; koji će je izvoditi i uvoditi tako da Gospodinova zajednica ne bude kao stado što nema pastira“ (Br 27, 16-17).

No Krist je pastir koji je radikalno i potpuno nov, jednako kao što je potpuno nov veliki svećenik. Najprije zato što ulazi u hramsko dvorište gdje su bile sabrane ovce namijenjene žrtvovanju te ih oslobađa i izvodi van, kako svjedoči Iv 10, 4. Krist za ovce polaže svoj život kao psychē (usp. Iv 10, 11). Ljubav Boga Oca, koji daruje Sina, očitovat će se po njegovoj ljudskoj naravi, po njegovom čovještvu, po njegovu tijelu, koje polaže pred ovce (to doslovno izražava grčki glagol tithēmi koji koristi Ivan) kao služenje po kojemu će one otkriti da su ljubljene.

„Zaodjenuo si se tijelom smrtnoga čovjeka i pretvorio ga u izvor života za sve smrtnike“ (Efrem Sirijski, Govor o našem Gospodinu 9)

Krist je pastir koji ne iskorištava ovce: nije, naime, došao da bude služen, nego da služi (usp. Mk 10, 45). Samo onaj tko ulazi u ovčinjak kao dar samoga sebe – takav ne traži ništa za sebe i ne nastoji ugađati ovcama kako bi se stekao naklonost kada mu plješću. „Nastojim li ovo pridobiti ljude ili Boga? Ili idem li za tim da ljudima ugodim? Kad bih sveudilj nastojao ljudima ugađati, ne bih bio Kristov sluga“ (Gal 1, 10).

Zato je Krist vrata (usp. Iv 10, 7). Dakle, tko je poslan u misiju, u pastoral, ulazi u služenje samo po Kristu i samo ako ostaje u Kristu, može drugima posredovati dar novoga života.

 

SJEMENA je rubrika Centra Aletti dostupna svake srijede.
Svakog tjedna, osim nedjeljne propovijedi u audio obliku (na talijanskom), bit će dostupno na web stranici LIPA produbljivanje nedjeljnih ili blagdanskih čitanja euharistijske liturgije.

 

POLSKI

„Jezus, widząc tłumy, ulitował się nad nimi” (por. Mt 9,36).

Współczucie i miłosierdzie bardzo dobrze ukazują, kim jest Bóg. Jak wiemy, słowo „miłosierdzie”, zarówno w języku hebrajskim (rahamim), jak i w greckim terminie używanym do jego tłumaczenia (splanchna), zawiera odniesienie do wnętrzności, łona matki (rehem). Drugie greckie słowo oznaczające miłosierdzie (eleos) ma w swoim rdzeniu znaczenie płaczu i bólu, co w pewnym sensie przypomina poruszenie matczynych wnętrzności.

Kiedy więc św. Łukasz pisze w kantyku Zachariasza: „dzięki serdecznej litości Boga naszego” (Łk 1,78), wyraża obraz Boga całkowicie odmienny od tego, który został przedstawiony na przykład w Księdze Wyjścia. Tam Bóg jawił się jako rzeczywistość tak budząca grozę, że wszyscy byli przerażeni i bali się zbliżyć do góry, na której objawiał się Mojżeszowi. Co więcej, nie chcieli już nawet, aby Bóg do nich przemawiał: „Mów ty z nami, a będziemy cię słuchać; lecz Bóg niech nie przemawia do nas, abyśmy nie pomarli” (Wj 20,19).

Ponieważ Chrystus jest pełnią objawienia Boga, a nawet Jego doskonałym obrazem (por. Kol 1,15), jest oczywiste, że skoro Bóg jest taki jak Chrystus, to Bóg jest naprawdę miłością bez granic. Co więcej, skoro Chrystus jest obrazem, czyli objawieniem Boga Ojca (por. J 14,9), przypomina ludziom – którzy jeszcze przed stworzeniem świata byli kontemplowani przez Ojca w Jego Synu (który jest Słowem, Zamysłem) jako Jego obraz – aby byli miłosierni: „Bądźcie miłosierni, jak Ojciec wasz jest miłosierny” (Łk 6,36).

Bóg jest więc poruszony wobec człowieka miłością tak głęboką, że otacza go troską, podobnie jak matka jest poruszana tym, kim jest wobec swoich dzieci. Czego zatem pragnie Bóg? Tego, aby również Jego dzieci miały taką żywą i intensywną miłość. Nie powinno to jednak być czymś sztucznym ani narzuconym z zewnątrz, ponieważ miłość mocna i całkowita, jak miłość matki, rodzi się poprzez relację z dziećmi, aż zaczyna w nich mieszkać. Chodzi więc jedynie o przekazywanie tego, co sami otrzymaliśmy: „Darmo otrzymaliście, darmo dawajcie” (Mt 10,8). Istotnie, „My miłujemy, ponieważ Bóg sam pierwszy nas umiłował” (1 J 4,19).

W religii żydowskiej kapłani odgrywali zasadniczą rolę. Co lud otrzymał od nich? W pamięci narodu, przekazywanej przez pokolenia, pozostało głęboko wyryte przerażające wspomnienie surowości, z jaką Izraelici zostali ukarani w imię Boga po sporządzeniu złotego cielca. Kapłani otrzymali wówczas polecenie, aby przejść przez obóz z mieczem u boku, od bramy do bramy, zabijając każdy swego brata, przyjaciela i sąsiada (por. Wj 32,27).

Chrystus jednak, jako pełnia objawienia Boga i Jego Syn, który stał się człowiekiem, jest także nowym Najwyższym Kapłanem. Swoją osobą usuwa pamięć o dawnym kapłaństwie. Ukazuje bowiem taki wymiar kapłaństwa, który bezpośrednio objawia, jakiego Boga jest kapłanem. Nowość Chrystusa jako Kapłana jest całkowita i absolutna. Nie ma nic wspólnego z tymi, którzy byli kapłanami przed Nim (por. Hbr 7,11), ponieważ Jego kapłaństwo przeżywane jest w miłości (agape), którą jako Syn żyje w komunii z Ojcem. Ojciec zaś daje Go ludziom, aby mieli życie (por. J 3,16).

Pierwszym wymiarem tego nowego kapłaństwa jest troska o człowieka i wzięcie na siebie jego sytuacji:

„Dlatego musiał się upodobnić pod każdym względem do braci, aby stał się miłosiernym i wiernym arcykapłanem wobec Boga dla przebłagania za grzechy ludu. W czym bowiem sam cierpiał będąc doświadczany, w tym może przyjść z pomocą tym, którzy sa poddani próbom.” (Hbr 2,17–18).

Chrystus objawia, że kapłaństwo jest „miejscem” działania miłosierdzia Boga Ojca. Dlatego każda misja, która ma swoje źródło w Bogu, jest objawieniem tego miłosierdzia. Z tego powodu w dzisiejszej Ewangelii jasno widać, że źródłem i początkiem misji, czyli posłania, jest współczucie, a więc miłosierdzie.

Współczucie jednak, jak widzieliśmy przed chwilą w słowach Listu do Hebrajczyków, wiąże się z próbą i cierpieniem. Przeżywamy współczucie tylko dlatego, że sami zostaliśmy dotknięci miłością Boga Ojca. Jesteśmy poruszeni współczuciem wobec innych, ponieważ wcześniej sami zostaliśmy dotknięci próbą, bólem i cierpieniem. Wierni bardzo szybko wyczuwają, czy ci, którzy są zaangażowani w duszpasterstwo, rzeczywiście doświadczyli miłosierdzia i czy są poruszani współczuciem w miłości, którą Duch Święty rozlewa w ich sercach (por. Rz 5,5), starając się dotrzeć do innych i objawić im miłosiernego Ojca.

Kiedy wiara kościelna, dzięki której mieszka w nas Chrystus i Jego sposób istnienia (por. Ef 3,17), zamienia się w religijność rozumianą jedynie jako system praktyk, nieuchronnie ubożeje również posługa prezbiterów oraz sama troska duszpasterska. Widać to na przykład już w sposobie troski o powołania. Często można zauważyć, że pierwszym pytaniem nie jest już to, czy dana osoba rzeczywiście doświadczyła odkupienia przez Boga Ojca w Jego Synu i czy naprawdę żyje życiem Ducha Świętego. Łatwo natomiast przedstawia się jej jako cel ważną i prestiżową funkcję, którą ma osiągnąć dzięki własnemu wysiłkowi, aby odpowiadać pewnemu modelowi czy idealnej formie posługi, którą kiedyś będzie pełnić.

Po wielu latach duszpasterstwa opartego przede wszystkim na aktywności, zaangażowaniu, planowaniu i organizacji, wszyscy dostrzegają dziś pewne zmęczenie, zniechęcenie, zagubienie, a może nawet przygnębienie. Może to łatwo prowadzić do pokusy powrotu do samej religijności zamiast do otwarcia się — a wręcz szerokiego otwarcia — na wiarę. Zamiast wychodzić od współczucia Boga Ojca objawionego w Chrystusie, pojawia się ryzyko powrotu do dawnej religii.

„Niech Pan, Bóg duchów wszelkiego ciała, ustanowi męża nad społecznością, który będzie wychodził przed nimi i wracał przed nimi, który będzie ich prowadził, aby społeczność Pana nie była jak owce nie mające pasterza” (por. Lb 27,16–17).

Chrystus jest jednak pasterzem całkowicie i radykalnie nowym, podobnie jak jest całkowicie nowym Najwyższym Kapłanem. Przede wszystkim, wchodząc na dziedziniec świątyni, gdzie zgromadzone były owce przeznaczone na ofiary, wyprowadza je na zewnątrz i uwalnia, jak świadczy o tym Ewangelia św. Jana (por. J 10,4).

Chrystus oddaje za owce swoje życie (psychē) (por. J 10,11). Miłość Boga Ojca, który daje Syna, objawia się poprzez Jego ludzką naturę, poprzez Jego człowieczeństwo i Jego ciało, które On składa przed owcami. Dosłownie wyraża to grecki czasownik tithēmi, użyty przez Jana. Jest to służba, dzięki której owce odkrywają, że są kochane.

„Przyoblekłeś się w ciało śmiertelnego człowieka i uczyniłeś je źródłem życia dla wszystkich śmiertelnych.” — św. Efrem Syryjczyk, Mowa o naszym Panu, 9

Chrystus jest pasterzem, który nie wykorzystuje owiec. Przyszedł bowiem nie po to, aby Mu służono, lecz aby służyć (por. Mk 10,45). Tylko ten, kto wchodzi do owczarni jako dar z samego siebie, nie szuka niczego dla siebie. Nie pragnie również podobać się owcom po to, aby później czuć satysfakcję z ich uznania i oklasków.

„Czy zabiegam teraz o względy ludzi, czy Boga? Czy staram się przypodobać ludziom? Gdybym jeszcze ludziom chciał się podobać, nie byłbym sługą Chrystusa” (Ga 1,10).

Dlatego Chrystus jest bramą (por. J 10,7). Każdy więc, kto zostaje posłany do misji i do pracy duszpasterskiej, może wejść w służbę jedynie przez Chrystusa. I tylko pozostając w Nim, może dotrzeć do innych z darem nowego życia.

 

ZIARNA są rubryką Centro Aletti udostępnianą w każdą środę.
Każdego tygodnia, oprócz homilii niedzielnej w formie audio, na stronie LIPA będzie do dyspozycji pogłębienie czytań liturgicznych z eucharystii niedzielnej bądź świątecznej