[SEMI] XVI DOMENICA DEL TEMPO ORDINARIO (ANNO A) 2

ITALIANO

Oggi il vangelo è talmente ricco di parabole che non è facile scegliere quale prendere in considerazione.

La prima immagine che Cristo presenta è quella del seminatore che ha seminato del buon seme nel suo campo (cf Mt 13,24-30). Ma durante la notte è venuto un nemico e, nello stesso campo, ha seminato in mezzo al grano la zizzania. Davanti a questa scoperta, i servi vorrebbero andare subito a sradicarla, ma il padrone ordina: “No, … perché non succeda che, raccogliendo la zizzania, con essa sradichiate anche il grano” (Mt 13,29). La separazione avverrà al tempo della mietitura, cioè soltanto alla fine (cf Mt 13,30), mentre nella storia il regno dei cieli convive con quanti gli sono contrari, con i nemici e coloro che cercano di soffocarlo.

Cristo non è venuto a distruggere il male né, tanto meno, quelli che lo compiono, ma lo ha assunto su di sé. In questo assumere il male del mondo, cioè nella sua pasqua, ha manifestato la vera vita e il vero modo di essere di Dio (cf Gv 3,17), ha manifestato la zōē e l’agapē. Chi si è pentito, è stato da Lui accolto e purificato, perdonato e salvato (cf Lc 23,40-43).

Una grande arte spirituale è come saper convivere con il male, che il nemico della salvezza dell’uomo semina mentre il cristiano vero – cioè il credente che vive la vita di Cristo e, in Cristo, vive la figliolanza con Dio Padre – semina il bene.

Ma, quando la Chiesa esercita un potere culturale nella società e cerca di creare una civiltà cristiana – come è accaduto lungo la storia –, spesso cade nella stessa trappola dei servi della parabola. È una dinamica facilmente costatabile. E se la Chiesa comprende sé stessa a partire dalle forme dell’impero o dei principati di questo mondo, che con la loro influenza dominano sulla cultura, allora cerca di eliminare il male imponendo il bene da fare. Ma, così facendo, la Chiesa non si rende conto di essere, in realtà, a servizio dell’azione del tentatore.

Il bene è intrinseco alla vita che riceviamo nella rinascita battesimale. La fede stessa non esiste, se non si realizza attraverso l’amore e nell’amore (cf Gal 5,6; cf Gc 2,14.17).

Dal momento che siamo i figli di Dio Padre, viviamo nella storia vivendo della misericordia di Dio Padre, il quale “fa sorgere il suo sole sui cattivi e sui buoni, e fa piovere sui giusti e sugli ingiusti” (Mt 5,45).

 

“La carità è la forza della fede e la fede è ciò che rende salda la carità, e dunque […] è autentico il frutto, se resta inscindibile il loro legame. Quando non coesistono, ambedue vengono a mancare poiché vicendevolmente si aiutano e si illuminano”

(Leone Magno, Discorsi, 32, 2).

 

Spesso accade che il cristiano, proprio a causa del suo impegno per cercare di fare il bene, non solo diventi il protagonista, ma si senta anche in dovere di eliminare ciò che egli considera come male semplicemente perché contrasta con ciò che egli fa e ritiene essere il bene. Cosa testimonia la storia? Che imponendo certi valori, presentati come tipicamente cristiani, alla fine si è prosciugata proprio quella vita che di per sé la Chiesa è chiamata a manifestare. Ad un certo punto della storia ha iniziato ad emergere una violenta reazione contro i cosiddetti valori cristiani, che venivano imposti. Allo stesso tempo, i cristiani si sono ritrovati così prosciugati della vita, della zōē, dell’agapē che hanno finito per prendere dal mondo persino il linguaggio per esprimere la fede, mentre lo stesso mondo arriva a gestire l’agenda della Chiesa, come diceva Schmemann. Sradicando la zizzania, il campo è diventato un deserto, privo del buon grano.

Cristo parla poi del regno come di un granello di senape che, pur essendo piccolissimo, produce un albero (cf Mt 13,31-32). Anche la Chiesa può apparire come una realtà quasi insignificante, che però diventa l’albero della vita, dove si viene per essere rigenerati (cf 1Cor 1,28). Il senso del piccolo seme non sta nel vantarsi di produrre un albero grande, ma nel diventare lo spazio dove è possibile fare il nido e, dunque, generare la vita.

Poi Cristo continua: “Il regno dei cieli è simile al lievito, che una donna prese e mescolò in tre misure di farina, finché non fu tutta lievitata” (Mt 13,33). Il regno dei cieli è la comunione del Padre e del Figlio, quella zōē che è la vita propria delle Persone della Trinità e di cui lo Spirito Santo ci rende partecipi. Lo Spirito versa nei nostri cuori l’amore (cf Rm 5,5), che è il modo di esistenza di questa vita, che riceviamo nella risurrezione battesimale. Ebbene, questo regno è simile al lievito.

La quantità di farina menzionata da Cristo (tre misure) è particolarmente abbondante: corrisponde a più di 40 kg, mentre il lievito è una piccolissima quantità. Le proporzioni qui richiamate sono praticamente le stesse di cui leggiamo in Gen 18,6 quando, alle querce di Mamre, Sara prepara un banchetto per accogliere i tre viandanti celesti.

Questa parabola è di fondamentale importanza per quanto riguarda la presenza dei cristiani nel mondo. Ora, è interessante che Cristo dica (traducendo letteralmente il verbo greco enekrypsen qui usato) che la donna “ha nascosto dentro”, occultato (mentre la traduzione attuale legge “mescolato”) una piccolissima quantità di lievito nella farina, che invece era più di 40 kg. “Ha nascosto”! Infatti il lievito non si vede, ma fa sì che l’impasto possa crescere e diventare più digeribile per l’organismo dell’uomo. Dunque, il lievito è a servizio dell’uomo, ma attraverso la farina. Ma questa identità del lievito come realtà a favore del grano e dell’uomo è totalmente nascosta.

Dunque, il regno dei cieli non si fa strada richiamando l’attenzione su sé stesso (cf Lc 17,20b), ma esattamente nel modo opposto, e cioè nascondendo sé stesso. La presenza dei cristiani nel mondo è come quella del lievito: ciò vuol dire, totalmente invisibile. Visibile è solo l’effetto di tale presenza, la quale fa sì che l’umanità riesca a vivere una dimensione di vita di qualità nuova, che è l’amore, perché solo l’amore caratterizza chi è generato da Dio. I cristiani nel mondo non sono visibili, ma si rendono visibili attraverso il cambiamento del modo di vivere la loro umanità.

 

“La fede e l’amore per Gesù Cristo […] sono principio e fine della vita. Principio è la fede, fine è l’amore. I due, poi, riuniti insieme sono Dio […] Nessuno che professa la fede, pecca; né chi possiede l’amore, odia. L’albero si rivela dal suo frutto; perciò coloro che professano di essere di Cristo si riconosceranno da quello che fanno. L’opera [autentica], infatti, non consiste nel fare una professione [di fede] adesso, ma nel fatto che uno sia trovato fino alla fine nella potenza della fede”

(Ignazio di Antiochia, Lettera agli Efesini 13,1).

 

Ora, è evidente che questa è una parola totalmente contraddetta, perché la storia fa vedere che, almeno nel secondo millennio, una delle cose ritenute più importanti, anche nella Chiesa, è stato apparire, essere riconosciuti, a partire da segni esteriori, strutture sociali, cultuali ecc. Questo ha avuto come effetto soltanto l’affermazione di un principio della religione, ma certamente non quello della parola del vangelo di oggi.

Ci troviamo in un momento di declino di questa forma di cristianesimo, che in realtà travisa la vera novità della fede cristiana. Perciò è un tempo prezioso per le comunità cristiane affinché, vivificate dallo Spirito Santo, possano avvertire la grazia immensa di poter essere lievito e di essere invisibili (cf Lettera a Diogneto), mentre tutta la cultura contemporanea trova il suo compiacimento nel conquistare consensi, nel farsi vedere e apprezzare. Si tratta infatti di discernere: apprezziamo ancora l’uomo vecchio o l’uomo risorto in Cristo?

 

SEMI è la rubrica del Centro Aletti disponibile ogni mercoledì.
Ogni settimana, oltre all’omelia della domenica in formato audio, sarà disponibile sul sito LIPA un approfondimento delle letture della liturgia eucaristica domenicale o festiva.

 

ENGLISH

Today’s Gospel is so rich in parables that it is not easy to choose one on which to focus.

The first image Christ presents is that of the sower who sowed good seed in his field (cf. Mt 13:24–30). But during the night an enemy came and, in the very same field, sowed weeds amongst the wheat. Upon discovering this, the servants wanted to go straight away and pull them up, but the master ordered: “No, if you pull up the weeds you might uproot the wheat along with them.” (Mt 13:29). The separation will take place at the time of the harvest, that is, only at the end (cf. Mt 13:30), whilst in history the Kingdom of Heaven coexists with those who oppose it, with its enemies and with those who seek to stifle it.

Christ did not come to destroy evil, nor, much less, those who commit it. Rather, He took evil upon Himself. In taking upon himself the evil of the world—that is, in his Passover—he revealed God’s true life and true way of being (cf. Jn 3:17); he revealed zōē and agapē. Those who repented were welcomed and purified by him, forgiven and saved (cf. Lk 23:40–43).

A great spiritual art lies in knowing how to live alongside evil, which the enemy of human salvation sows. The true Christian, on the other hand—that is, the believer who lives the life of Christ and, in Christ, lives as a child of God the Father—sows goodness.

However, when the Church exercises cultural power in society and seeks to create a Christian civilization, as has happened throughout history, it often falls into the same trap as the servants in the parable. This is a pattern that is easily observed. And if the Church understands itself through the lens of imperial forms or the principalities of this world, which dominate culture through their influence, then it seeks to eliminate evil by imposing the good that must be done. But, in doing so, the Church fails to realise that it is, in reality, serving the work of the tempter.

Goodness is intrinsic to the life we receive through baptismal rebirth. Faith itself does not exist unless it is realised through love and in love (cf. Gal 5:6; cf. Jas 2:14, 17).

Since we are children of God the Father, we live in history by drawing on the mercy of God the Father, who “makes his sun rise on the bad and the good, and causes rain to fall on the just and the unjust.” (Mt 5:45).

 

“Charity is the strength of faith, and faith is what strengthens charity; therefore […] the fruit is authentic if their bond remains unbreakable. When they do not coexist, both are lost, for they mutually support and enlighten one another”

(Leo the Great, Discourses, 32, 2).

 

It often happens that, precisely because of their commitment to doing good, Christians not only take centre stage but also feel compelled to eliminate what they regard as evil simply because it conflicts with what they do and consider to be good. What does history show? That by imposing certain values—presented as typically Christian—the very life that the Church is called to manifest has ultimately been drained away.

At a certain point in history, a violent reaction began to emerge against these so-called Christian values, which were being imposed. At the same time, Christians found themselves so drained of life, of zōē, of agapē, that they ended up borrowing even the language from the world to express their faith, whilst the world itself came to dictate the Church’s agenda, as Schmemann put it. By uprooting the weeds, the field has become a desert, devoid of the good grain.

Christ then speaks of the kingdom as a mustard seed which, though very small, grows into a tree (cf. Mt 13:31–32). The Church, too, may appear to be an almost insignificant reality, yet it becomes the tree of life, to which people come to be regenerated (cf. 1 Cor 1:28). The significance of the tiny seed does not lie in boasting that it produces a great tree, but in becoming the space where it is possible to build a nest and, therefore, to generate life.

Christ then continues: “The kingdom of heaven is like yeast which a woman took and mixed with three measures of flour until the whole batch was all leavened” (Mt 13:33). The kingdom of heaven is the communion of the Father and the Son, that zōē which is the very life of the Persons of the Trinity, the life in which the Holy Spirit enables us to share. The Spirit pours love into our hearts (cf. Rom 5:5), love which is the mode of existence of this life and which we receive in the baptismal resurrection. Well, this kingdom is like yeast.

The quantity of flour mentioned by Christ (three measures) is particularly abundant: it amounts to more than 40 kg, whilst the yeast is a very small quantity. The proportions referred to here are practically the same as those we read about in Gen 18:6 when, at the oaks of Mamre, Sarah prepares a feast to welcome the three heavenly travellers.

This parable is of fundamental importance with regard to the presence of Christians in the world. Now, it is interesting that Christ says (translating literally the Greek verb enekrypsen used here) that the woman “hid within”, concealed (whereas the current translation reads “mixed”) a very small amount of yeast into the flour, which weighed more than 40 kg. “She hid” the yeast! Indeed, this yeast cannot be seen, but it enables the dough to rise and become more digestible for the human body. Thus, the yeast serves humanity, but through the flour. Yet the nature of this yeast—as something that benefits both the grain and humanity—is entirely concealed.

Thus, the kingdom of heaven does not make its way by drawing attention to itself (cf. Lk 17:20b), but in exactly the opposite way, namely by concealing itself. The presence of Christians in the world is like that of yeast: that is to say, entirely invisible. What is visible is only the effect of that presence, which enables humanity to experience a new quality of life, namely love, for only love characterises those who are born of God. Christians in the world are not visible, but they become visible through the transformation of the way they live out their humanity.

 

“Faith and love toward Jesus Christ […] are the beginning and end of life. Faith is the beginning and love is the end — and the two being found in unity are God […] 14:2 No one professing faith sins, and no one possessing love hates. The tree is manifest from its fruit; so they that profess to be Christ’s shall be seen through their actions. For the Work is not a thing of profession now, but is seen then when one is found in the power of faith unto the end.”

(Ignatius of Antioch, Letter to the Ephesians,  14: 1-2).

 

Now, it is clear that this statement is completely contradicted, for history shows that, at least in the second millennium, one of the things considered most important—even within the Church—was to appear and be recognised on the basis of outward signs, social and cultural structures, and so on. This has had the sole effect of affirming a principle of religion, but certainly not the teaching communicated in today’s Gospel reading.

We find ourselves at a time when this form of Christianity is in decline, a form which, in reality, distorts the true newness of the Christian faith. It is therefore a precious time for Christian communities so that, enlivened by the Holy Spirit, they may experience the immense grace of being leaven and of being invisible (cf. Letter to Diognetus). Whilst contemporary culture as a whole finds its satisfaction in winning approval, in being seen and appreciated, for the believer it is, in fact, a matter of discernment: do we still value the old man or the new man risen in Christ?

 

SEEDS, the Aletti Centre’s column, is available every Wednesday.
Every week, in addition to the Sunday homily in audio format, an in-depth study of the readings from the Sunday or festive Eucharistic liturgy will be available on the LIPA website.

 

ESPAÑOL

Hoy el Evangelio está tan lleno de parábolas que no es fácil elegir cuál tomar en consideración.

La primera imagen que presenta Cristo es la del sembrador que sembró buena semilla en su campo (cf. Mt 13,24-30). Pero durante la noche vino un enemigo y, en el mismo campo, sembró cizaña entre el trigo. Ante este descubrimiento, los siervos querrían ir enseguida a arrancarla, pero el dueño ordena: «No, … para que al recoger la cizaña no arranquéis también el trigo» (Mt 13,29). La separación tendrá lugar en el momento de la cosecha, es decir, solo al final (cf. Mt 13,30), mientras que en la historia el reino de los cielos convive con quienes se le oponen, con los enemigos y con quienes tratan de sofocarlo.

Cristo no vino a destruir el mal ni, mucho menos, a quienes lo cometen, sino que lo asumió sobre sí mismo. Al asumir así el mal del mundo, es decir, en su Pascua, manifestó la verdadera vida y la verdadera forma de ser de Dios (cf. Jn 3,17), manifestó la zōē y la agapē. Quien se ha arrepentido, ha sido acogido y purificado por Él, perdonado y salvado (cf. Lc 23,40-43).

Un gran arte espiritual consiste en saber convivir con el mal, que el enemigo de la salvación del hombre siembra, mientras que el verdadero cristiano —es decir, el creyente que vive la vida de Cristo y, en Cristo, vive la filiación con Dios Padre— siembra el bien.

Pero, cuando la Iglesia ejerce un poder cultural en la sociedad y trata de crear una civilización cristiana —como ha ocurrido a lo largo de la historia—, a menudo cae en la misma trampa que los siervos de la parábola. Es una dinámica fácilmente observable. Y si la Iglesia se entiende a sí misma a partir de las formas del imperio o de los principados de este mundo, que con su influencia dominan la cultura, entonces trata de eliminar el mal imponiendo el bien que hay que hacer. Pero, al hacerlo, la Iglesia no se da cuenta de que, en realidad, está al servicio de la acción del tentador.

El bien es intrínseco a la vida que recibimos en el renacimiento bautismal. La fe misma no existe si no se realiza a través del amor y en el amor (cf. Gál 5,6; cf. Stg 2,14.17).

Desde el momento en que somos hijos de Dios Padre, vivimos en la historia viviendo de la misericordia de Dios Padre, quien «hace salir su sol sobre malos y buenos, y hace llover sobre justos e injustos» (Mt 5,45).

 

«La caridad es la fuerza de la fe y la fe es lo que afianza la caridad; por lo tanto, […] el fruto es auténtico si su vínculo permanece indisoluble. Cuando no coexisten, ambas vienen a faltar, pues se ayudan e iluminan mutuamente»

(León Magno, Discursos, 32, 2).

 

A menudo ocurre que el cristiano, precisamente debido a su compromiso por intentar hacer el bien, no solo se convierte en protagonista, sino que también se siente en la obligación de eliminar lo que considera malo, simplemente porque contrasta con lo que él hace y considera que es el bien. ¿Qué nos muestra la historia? Que al imponer ciertos valores, presentados como típicamente cristianos, al final se ha agotado precisamente esa vida que, por sí misma, la Iglesia está llamada a manifestar. En un momento determinado de la historia comenzó a surgir una violenta reacción contra los llamados valores cristianos, que se imponían. Al mismo tiempo, los cristianos se vieron tan desprovistos de vida, de la zōē, de la agapē, que acabaron tomando del mundo incluso el lenguaje para expresar la fe, mientras que el mismo mundo llega a gestionar la agenda de la Iglesia, como decía Schmemann. Al arrancar la cizaña, el campo se ha convertido en un desierto, desprovisto del buen trigo.

Cristo habla luego del reino como de un grano de mostaza que, aunque es muy pequeño, produce un árbol (cf. Mt 13,31-32). También la Iglesia puede parecer una realidad casi insignificante, que, sin embargo, se convierte en el árbol de la vida, al que se acude para ser regenerados (cf. 1 Cor 1,28). El sentido de la pequeña semilla no está en presumir de producir un gran árbol, sino en convertirse en el espacio donde es posible hacer el nido y, por tanto, generar vida.

A continuación, Cristo prosigue: «El reino de los cielos se parece a la levadura que una mujer tomó y mezcló con tres medidas de harina, hasta que todo quedó leudado» (Mt 13,33). El reino de los cielos es la comunión del Padre y del Hijo, esa zōē que es la vida propia de las Personas de la Trinidad y de la que el Espíritu Santo nos hace partícipes. El Espíritu derrama en nuestros corazones el amor (cf. Rom 5,5), que es el modo de existencia de esta vida, la cual recibimos en la resurrección bautismal. Pues bien, este reino es semejante a la levadura.

La cantidad de harina que menciona Cristo (tres medidas) es especialmente abundante: equivale a más de 40 kg, mientras que la levadura es una cantidad minúscula. Las proporciones a las que se alude aquí son prácticamente las mismas que leemos en Génesis 18,6, cuando, junto a los robles de Mamre, Sara prepara un banquete para acoger a los tres viajeros celestiales.

Esta parábola reviste una importancia fundamental en lo que respecta a la presencia de los cristianos en el mundo. Ahora bien, resulta interesante que Cristo diga (traduciendo literalmente el verbo griego enekrypsen que se utiliza aquí) que la mujer «escondió dentro», ocultó (mientras que la traducción actual dice «mezcló») una cantidad minúscula de levadura en la harina, que, por su parte, pesaba más de 40 kg. «¡La ha escondido!». De hecho, la levadura no se ve, pero hace que la masa crezca y resulte más digestible para el organismo humano. Por lo tanto, la levadura está al servicio del hombre, pero a través de la harina. Sin embargo, esta identidad de la levadura como algo que favorece al trigo y al hombre queda totalmente oculta.

Por lo tanto, el reino de los cielos no se abre camino llamando la atención sobre sí mismo (cf. Lc 17,20b), sino exactamente al contrario, es decir, ocultándose. La presencia de los cristianos en el mundo es como la de la levadura: es decir, totalmente invisible. Lo único visible es el efecto de esa presencia, que hace que la humanidad pueda vivir una dimensión de vida de nueva calidad, que es el amor, porque solo el amor caracteriza a quien ha sido engendrado por Dios. Los cristianos en el mundo no son visibles, pero se hacen visibles a través del cambio en la forma de vivir su humanidad.

 

«La fe y el amor a Jesucristo […] son el principio y el fin de la vida. El principio es la fe, el fin es el amor. Y ambos, unidos, son Dios […] Nadie que profese la fe peca; ni quien posee el amor odia. El árbol se revela por su fruto; por eso, quienes profesan ser de Cristo se reconocerán por lo que hacen. La obra [auténtica], de hecho, no consiste en hacer una profesión [de fe] ahora, sino en que uno sea hallado hasta el final en el poder de la fe»

(Ignacio de Antioquía, Carta a los Efesios 13,1).

 

Ahora bien, es evidente que esta es una palabra contradicha por completo, porque la historia muestra que, al menos en el segundo milenio, una de las cosas que se consideraban más importantes, incluso en la Iglesia, era aparecer, ser reconocidos, a partir de signos externos, estructuras sociales, cultuales, etc. Esto solo ha tenido como efecto la afirmación de un principio de la religión, pero ciertamente no el de la palabra del Evangelio de hoy.

Nos encontramos en un momento de declive de esta forma de cristianismo, que en realidad tergiversa la verdadera novedad de la fe cristiana. Por eso, es un momento precioso para las comunidades cristianas, para que, vivificadas por el Espíritu Santo, puedan percibir la inmensa gracia de poder ser levadura y de ser invisibles (cf. Carta a Diogneto), mientras que toda la cultura contemporánea encuentra su satisfacción en ganarse el consenso, en hacerse ver y apreciar. Se trata, de hecho, de discernir: ¿seguimos valorando al hombre viejo o al hombre resucitado en Cristo?

 

SEMILLAS es una publicación del Centro Aletti disponible todos los miércoles.
Cada semana, además del audio de la homilía dominical, estará disponible en el sitio de LIPA un comentario a las lecturas de la Liturgia del Domingo, como así también a las lecturas de la semana.

 

SLOVENŠČINA

Današnji evangelij ima tako bogate prilike, da se ni lahko odločiti, katero vzeti v razmislek.

Prva podoba, ki jo predstavi Kristus, je sejalec, ki je na svojem polju posejal dobro seme (prim. Mt 13,24-30). Toda ponoči je prišel sovražnik in na isto polje med pšenico zasejal ljuljko. Ko so služabniki to odkrili, so jo hoteli takoj izruvati, gospodar pa jim je ukazal: »Nikakor, da morda med pobiranjem ljuljke ne izpulite z njo vred tudi pšenice« (Mt 13,29). Ločitev bo nastopila ob žetvi, torej šele ob koncu časov (prim. Mt 13,30), kajti v zgodovini nebeško kraljestvo sobiva s tistimi, ki mu nasprotujejo, s sovražniki in z ljudmi, ki ga skušajo zadušiti.

Kristus ni prišel uničit zla, še manj pa tistih, ki ga povzročajo, ampak ga je vzel nase. V tem, da je vzel nase zlo sveta, torej v svoji veliki noči, je razodel resnično življenje in pravi način Božjega bivanja (prim. Jn 3,17); razodel je življenje kot zōē in zastonjsko ljubezen (agapē). Kdor se je skesal, ga je Kristus sprejel, očistil, mu odpustil in ga odrešil (prim. Lk 23,40-43).

Velika duhovna umetnost je znati živeti skupaj z zlom, ki ga sovražnik človekovega odrešenja seje, medtem ko pravi kristjan – to je vernik, ki živi Kristusovo življenje in v Kristusu živi sinovstvo z Bogom Očetom – seje dobro.

Kadar pa Cerkev v družbi izvaja kulturno moč in skuša ustvariti krščansko civilizacijo – kakor se je dogajalo skozi zgodovino –, pogosto pade v isto past kot služabniki iz prilike. To dinamiko je lahko opaziti. Če Cerkev razume samo sebe po vzoru imperijev ali zemeljskih vladarstev, ki s svojim vplivom obvladujejo kulturo, potem skuša odpraviti zlo z vsiljevanjem dobrega. Pri tem pa se ne zaveda, da v resnici služi delovanju skušnjavca.

Dobro je neločljivo povezano z življenjem, ki ga prejmemo pri krstnem prerojenju. Vere ni, če se ne uresničuje po ljubezni in v ljubezni (prim. Gal 5,6; Jak 2,14.17).

Ker smo otroci Boga Očeta, živimo v zgodovini iz njegovega usmiljenja, saj on »daje svojemu soncu, da vzhaja nad hudobnimi in dobrimi, ter pošilja dež pravičnim in krivičnim« (Mt 5,45).

 

»Ljubezen je moč vere, vera pa utrjuje ljubezen. Zato […] je sad pristen le tedaj, ko sta med seboj neločljivo povezani. Kadar ne sobivata, obe usahneta, saj si medsebojno pomagata in se razsvetljujeta«

(Leon Veliki, Govori 32,2).

 

Pogosto se zgodi, da kristjan prav zaradi svoje prizadevnosti za dobro ne postane le protagonist, temveč se čuti tudi dolžnega odstraniti vse, kar sam šteje za zlo, zgolj zato, ker nasprotuje temu, kar smatra za dobro. Kaj priča zgodovina? Da se je z vsiljevanjem določenih vrednot, predstavljenih kot značilno krščanskih, nazadnje izsušilo življenje, ki ga je Cerkev poklicana razodevati. V določenem zgodovinskem trenutku se je pojavila silovita reakcija proti tako imenovanim krščanskim vrednotam, ki so bile vsiljene. Hkrati so kristjani sami postali tako izpraznjeni življenja kot zōē, zastonjske ljubezni (agapē), da so od sveta prevzeli celo jezik za izražanje vere, medtem ko je isti svet začel določati ‘dnevni red’ Cerkve, kakor je dejal Schmemann. Ko so izruvali ljuljko, je polje postalo puščava, brez dobre pšenice.

Kristus nato govori o kraljestvu kot o gorčičnem zrnu, ki je sicer najmanjše, vendar zraste v drevo (prim. Mt 13,31-32). Tudi Cerkev se lahko zdi skoraj nepomembna stvarnost, pa vendar postane drevo življenja, h kateremu ljudje prihajajo, da bi se prerodili (prim. 1 Kor 1,28). Smisel majhnega semena ni v tem, da bi se hvalilo z velikim drevesom, ampak da postane prostor, kjer si je mogoče splesti gnezdo in rojevati življenje.

Kristus nato nadaljuje: »Nebeško kraljestvo je podobno kvasu, ki ga je žena vzela in ga umesila v tri merice moke, dokler se ni vse prekvasilo« (Mt 13,33). Nebeško kraljestvo je občestvo Očeta in Sina, življenje kot zōē, ki je lastno življenju oseb Svete Trojice in smo ga deležni po Svetem Duhu. Sveti Duh vliva v naša srca ljubezen (prim. Rim 5,5), ki je način bivanja tega življenja, prejetega pri krstnem vstajenju. To kraljestvo je podobno kvasu.

Količina moke, ki jo omenja Kristus (tri merice), je izredno velika: pomeni več kot 40 kg, medtem ko je kvasa zelo malo. Ta razmerja so dejansko enaka tistim iz 1 Mz 18,6, ko je Sara pri Mamrejevih hrastih pripravila gostijo za tri nebeške popotnike.

Ta prilika je temeljnega pomena za razumevanje navzočnosti kristjanov v svetu. Zanimivo je, da Kristus – če dobesedno prevedemo grški glagol enekrypsen – pravi, da je žena kvas »skrila« v moko (medtem ko je v sedanjem prevodu, da ga je »umesila«). Skrila ga je! Kvasa namreč ni videti, vendar povzroči, da testo vzhaja in ga človek lažje prebavi. Kvas je torej v službi človeka, vendar preko moke. Njegova istovetnost služenja pšenici in človeku pa ostaja povsem skrita.

Nebeško kraljestvo si torej poti ne utira tako, da bi opozarjalo nase (prim. Lk 17,20), temveč ravno nasprotno – tako, da se skriva. Navzočnost kristjanov v svetu je kakor kvas: pomeni popolno nevidnost. Vidni so le sadovi njihove navzočnosti, zaradi katerih lahko človeštvo živi novo kakovost življenja – ljubezen, saj je prav ljubezen znamenje tistih, ki so rojeni iz Boga. Kristjani v svetu niso vidni sami po sebi, postanejo pa vidni preko spremembe načina življenja svoje človeškosti.

 

»Vera in ljubezen do Jezusa Kristusa […] sta začetek in dopolnitev življenja. Začetek je vera, dopolnitev je ljubezen. Obe skupaj pa sta Bog […] Nihče, ki izpoveduje vero, ne greši, in nihče, ki ima ljubezen, ne sovraži. Drevo spoznamo po njegovem sadu; zato bodo tisti, ki izpovedujejo, da pripadajo Kristusu, prepoznani po svojih delih. [Pristno] delo namreč ni v tem, da zdaj izpovedujemo [vero], temveč da ostanemo do konca trdni v moči vere«

(Ignacij Antiohijski, Pismo Efežanom 13,1).

 

Očitno je, da zgodovina pokaže popolno nasprotje te prilike, saj je vsaj v drugem tisočletju med najpomembnejšimi cilji – tudi v Cerkvi – to, da se pokaže, da je prepoznavna po zunanjih znamenjih, družbenih strukturah, bogoslužnih oblikah in podobnem. To je privedlo le do uveljavitve načela religije, nikakor pa ne evangeljske besede, ki jo slišimo danes.

Živimo v času zatona takšne oblike krščanstva, ki v resnici popači resnično novost krščanske vere. Zato je to dragocen čas za krščanske skupnosti, da, oživljene po Svetem Duhu, znova odkrijejo neizmerno milost, da so kvas in da ostajajo nevidne (prim. Pismo Diognetu), medtem ko sodobna kultura svoje zadovoljstvo išče v pridobivanju naklonjenosti, v tem, da je opažena in cenjena. Gre namreč za razločevanje: ali še vedno cenimo starega človeka ali pa človeka, ki je v Kristusu vstal od mrtvih?

 

SEMENA je rubrika Centra Aletti, ki je na voljo vsako sredo.
Vsak teden je na spletni strani LIPE poleg nedeljske homilije v zvočni obliki (v italijanščini) na voljo tudi poglobitev Božje besede nedeljske ali praznične svete maše.

 

HRVATSKI

Današnje evanđelje ima tako bogate prispodobe da nije lako odlučiti koju uzeti za razmatranje.

Prva slika koju Krist predstavlja je slika sijača koji je na svojoj njivi posijao dobro sjeme (usp. Mt 13, 24-30). No, noću je došao neprijatelj i na istu njivu među pšenicu posijao kukolj. Kad su sluge to otkrile htjeli su ga odmah iščupati, ali im je gospodar zapovjedio: „Ne! Da ne biste sabirući kukolj iščupali zajedno s njim i pšenicu” (Mt 13, 29). Odvajanje će nastupiti u vrijeme žetve, to jest na kraju vremena (usp. Mt 13, 30), jer u povijesti kraljevstvo nebesko suživi s onima koji mu se protive, s neprijateljima i s ljudima koji ga pokušavaju ugušiti.

Krist nije došao uništiti zlo, a još manje one koji ga čine, nego ga je preuzeo na sebe. U tome što je preuzeo zlo svijeta, to jest u svojoj Pashi, očitovao je istinski život i pravi način Božjeg postojanja (usp. Iv 3, 17); očitovao je život kao zōē i besplatnu ljubav (agapē). Tko se pokajao Krist ga je prihvatio, očistio, oprostio mu i spasio ga (usp. Lk 23, 40-43).

Veliko je duhovno umijeće znati kako suživjeti sa zlom koje sije neprijatelj ljudskog spasenja, dočim pravi kršćanin – to jest vjernik koji živi Kristov život i u Kristu živi sinovstvo s Bogom Ocem – sije dobro.

Međutim, kada Crkva u društvu provodi kulturološku moć i pokušava stvoriti kršćansku civilizaciju – kao što se događalo kroz povijest – često upada u istu zamku kao i sluge iz prispodobe. Tu je dinamiku lako uočiti. Ako Crkva samu sebe shvaća po uzoru na carstva ili zemaljske vladavine koje svojim utjecajem ovladavaju kulturom, onda pokušava ukloniti zlo nametanjem dobra. Pritom nije svjesna da zapravo služi djelovanju napasnika.

Dobro je neraskidivo povezano sa životom koji primamo u krsnom preporođenju. Vjere nema ako se ne ostvaruje po ljubavi i u ljubavi (usp. Gal 5, 6; usp. Jak 2, 14.17).

Budući da smo djeca Boga Oca, živimo u povijesti od njegova milosrđa, jer On „daje da sunce njegovo izlazi nad zlima i dobrima i da kiša pada pravednicima i nepravednicima” (Mt 5, 45).

 

„Ljubav je snaga vjere, a vjera učvršćuje ljubav. Zato […] plod je istinski samo onda kada su međusobno neraskidivo povezane. Kada ne postoje zajedno, obje venu jer se međusobno pomažu i prosvjetljuju”

(Lav Veliki, Govori, 32, 2).

 

Često se događa da kršćanin, upravo zbog svoje revnosti za dobro, ne samo da postane protagonist, nego se osjeća i dužnim ukloniti sve što on smatra zlom, samo zato što se protivi onome što on smatra dobrim. O čemu svjedoči povijest? Da se nametanjem određenih vrijednosti, predstavljenih kao tipično kršćanskih, na kraju isušio život koji je Crkva pozvana očitovati. U određenom povijesnom trenutku pojavila se snažna reakcija protiv takozvanih kršćanskih vrijednosti koje su bile nametnute. Istodobno su sami kršćani u toj mjeri ostali bez života kao zōē, bez besplatne ljubavi (agapē), da su od svijeta preuzeli čak i jezik za izražavanje vjere, dok je taj isti svijet počeo određivati ‘dnevni red’ Crkve, kako je to rekao Schmemann. Kad su iščupali kukolj njiva je postala pustinja bez dobre pšenice.

Krist zatim govori o kraljevstvu nebeskom kao o gorušičinu zrnu, koje je doduše najmanje, ali izraste u stablo (usp. Mt 13, 31-32). I Crkva se može činiti gotovo beznačajnom stvarnošću, a ipak postaje stablo života kojemu ljudi dolaze kako bi se preporodili (usp. 1 Kor 1, 28). Smisao malenog sjemena nije u tome da se hvali velikim stablom, nego da postane prostor u kojem se može sviti gnijezdo i rađati život.

Zatim Krist nastavlja: „Kraljevstvo je nebesko kao kad žena uze kvasac i zamijesi ga u tri mjere brašna dok sve ne uskisne” (Mt 13, 33). Kraljevstvo nebesko je zajedništvo Oca i Sina, život kao zōē koji je svojstven životu Osoba Presvetog Trojstva, a u kojem imamo udjela po Duhu Svetom. Duh Sveti ulijeva u naša srca ljubav (usp. Rim 5, 5), koja je način postojanja tog života, primljenog u krsnom uskrsnuću. To je kraljevstvo slično kvascu.

Količina brašna koju spominje Krist (tri mjere) iznimno je velika: iznosi više od 40 kg, dok je kvasca vrlo malo. Ti su omjeri zapravo jednaki onima iz Post 18, 6,  kada je Sara kod hrasta Mamre pripremila gozbu za tri nebeska putnika.

Ova je prispodoba od temeljne važnosti za razumijevanje prisutnosti kršćana u svijetu. Zanimljivo je da Krist – ako doslovno prevedemo ovdje upotrijebljeni grčki glagol enekrypsen – kaže da je žena „sakrila” neznatnu količinu kvasca u brašno (dok u sadašnjem prijevodu stoji da ga je „zamijesila”).  „Sakrila ga je”! Kvasac se naime ne vidi, ali uzrokuje podizanje tijesta i čini ga lakše probavljivim. Kvasac je dakle u službi čovjeka, ali preko brašna. No, njegov identitet služenja pšenici i čovjeku ostaje sasvim skriven.

Dakle, kraljevstvo nebesko ne krči sebi put skrećući pozornosti na sebe (usp. Lk 17, 20b), nego upravo suprotno – skrivajući se. Prisutnost kršćana u svijetu je poput kvasca: to znači, potpuno nevidljiva. Vidljivi su samo plodovi njihove prisutnosti zahvaljujući kojima čovječanstvo može živjeti novu kvalitetu života – ljubav, jer upravo je ljubav znak onih koji su rođeni od Boga. Kršćani u svijetu nisu vidljivi sami po sebi, nego postaju vidljivi kroz promjenu načina življenja vlastitog čovještva.

 

„Vjera i ljubav prema Isusu Kristu […] su početak i dovršetak života. Početak je vjera, dovršetak je ljubav. Oboje su zajedno Bog […] Nitko tko ispovijeda vjeru ne griješi, i nitko tko ima ljubav ne mrzi. Stablo se prepoznaje po njegovu plodu; stoga će oni koji ispovijedaju da pripadaju Kristu biti prepoznati po svojim djelima. [Istinsko] djelo naime nije u tome da sada ispovijedamo [vjeru], nego da ostanemo do kraja čvrsti u snazi vjere”

(Ignacije Antiohijski, Poslanica Efežanima 13, 1).

Očito je da povijest pokazuje potpunu suprotnost ovoj prispodobi, budući da je barem u drugom tisućljeću među najvažnijim ciljevima – pa i u Crkvi – bio taj da se pokaže, da bude prepoznatljiva po vanjskim znakovima, društvenim strukturama, bogoslužnim oblicima itd. To je dovelo samo do afirmacije načela religije, a nipošto do evanđeoske riječi koju slušamo danas.

Živimo u vremenu zalaska takvog oblika kršćanstva, koje zapravo izopačuje istinsku novost kršćanske vjere. Stoga je ovo dragocjeno vrijeme za kršćanske zajednice da oživljene Duhom Svetim ponovno otkriju neizmjernu milost – da budu kvasac i ostanu nevidljive (usp. Poslanica Diognetu), dok suvremena kultura svoje zadovoljstvo traži u zadobivanju naklonosti, u tome da bude zapažena i cijenjena. Radi se naime o razlučivanju: cijenimo li još uvijek staroga čovjeka ili pak čovjeka koji je u Kristu uskrsnuo od mrtvih?

 

SJEMENA je rubrika Centra Aletti dostupna svake srijede.
Svakog tjedna, osim nedjeljne propovijedi u audio obliku (na talijanskom), bit će dostupno na web stranici LIPA produbljivanje nedjeljnih ili blagdanskih čitanja euharistijske liturgije.

 

POLSKI

Dzisiejsza Ewangelia jest tak bogata w przypowieści, że niełatwo wybrać jedną z nich do rozważenia.

Pierwszy obraz, który przedstawia Chrystus, to siewca, który zasiał dobre ziarno na swoim polu (por. Mt 13,24–30). Lecz w nocy przyszedł nieprzyjaciel i na tym samym polu posiał chwast pośród pszenicy. Gdy słudzy odkryli, co się stało, chcieli natychmiast pójść i wyrwać chwast. Gospodarz jednak powiedział: „Nie, byście zbierając chwast, nie wyrwali razem z nim i pszenicy” (Mt 13,29). Oddzielenie nastąpi dopiero w czasie żniwa, czyli dopiero na końcu czasów (por. Mt 13,30). W historii bowiem królestwo niebieskie współistnieje z tymi, którzy się mu sprzeciwiają, z nieprzyjaciółmi i z tymi, którzy usiłują je zagłuszyć.

Chrystus nie przyszedł, aby zniszczyć zło ani tym bardziej tych, którzy je popełniają, lecz wziął je na siebie. Przyjmując na siebie zło świata, czyli w swojej Passze, objawił prawdziwe życie i prawdziwy sposób istnienia Boga (por. J 3,17), objawił zōē i agapē. Tych, którzy się nawrócili, przyjął, oczyścił, przebaczył im i ich zbawił (por. Łk 23,40–43).

Wielką sztuką życia duchowego jest umiejętność współistnienia ze złem, które nieprzyjaciel zbawienia człowieka rozsiewa, podczas gdy prawdziwy chrześcijanin – to znaczy wierzący, który żyje życiem Chrystusa i w Chrystusie przeżywa swoje synostwo wobec Boga Ojca – sieje dobro.

Kiedy jednak Kościół sprawuje władzę kulturową w społeczeństwie i usiłuje budować cywilizację chrześcijańską – jak to wielokrotnie zdarzało się w historii – często wpada w tę samą pułapkę co słudzy z przypowieści. Jest to zjawisko łatwe do zaobserwowania. Jeżeli Kościół pojmuje samego siebie na wzór imperiów i ziemskich księstw, które poprzez swój wpływ dominują nad kulturą, wówczas próbuje usunąć zło, narzucając dobro, które należy czynić. W ten sposób jednak nie dostrzega, że w rzeczywistości staje się narzędziem działania kusiciela.

Dobro jest wewnętrznie wpisane w życie, które otrzymujemy przez odrodzenie chrzcielne. Sama wiara nie istnieje, jeśli nie urzeczywistnia się przez miłość i w miłości (por. Ga 5,6; por. Jk 2,14.17).

Ponieważ jesteśmy dziećmi Boga Ojca, żyjemy w historii, czerpiąc życie z miłosierdzia Boga Ojca, który „sprawia, że słońce Jego wschodzi nad złymi i nad dobrymi, i zsyła deszcz na sprawiedliwych i niesprawiedliwych” (Mt 5,45).

 

„Miłość jest mocą wiary, a wiara jest tym, co umacnia miłość. […] Owoc jest prawdziwy tylko wtedy, gdy ich więź pozostaje nierozerwalna. Gdy nie współistnieją, obie zanikają, ponieważ wzajemnie się wspierają i oświecają”

(Leon Wielki, Mowy, 32, 2).

 

Często zdarza się, że chrześcijanin, właśnie z powodu swojego zaangażowania w czynienie dobra, nie tylko staje się głównym bohaterem, lecz czuje się także zobowiązany do usuwania tego, co uważa za zło, jedynie dlatego, że sprzeciwia się temu, co sam czyni i uznaje za dobro. Czego uczy historia? Że narzucając pewne wartości, przedstawiane jako typowo chrześcijańskie, ostatecznie doprowadzono do wyschnięcia właśnie tego życia, które samo w sobie Kościół jest powołany ukazywać. W pewnym momencie dziejów zaczęła narastać gwałtowna reakcja przeciwko tak zwanym wartościom chrześcijańskim, ponieważ były one narzucane. Równocześnie chrześcijanie zostali tak bardzo pozbawieni życia, zōē, agapē, że w końcu zaczęli zapożyczać od świata nawet język do wyrażania wiary, podczas gdy sam świat zaczął wyznaczać Kościołowi jego program działania, jak mówił Schmemann. Wyrywając chwast, pole stało się pustynią, pozbawioną dobrego ziarna.

Następnie Chrystus mówi o królestwie jako o ziarnku gorczycy, które, choć jest bardzo małe, wyrasta na drzewo (por. Mt 13,31–32). Także Kościół może wydawać się rzeczywistością niemal nieznaczącą, a jednak staje się drzewem życia, do którego przychodzi się, aby odrodzić się do nowego życia (por. 1 Kor 1,28). Sens małego ziarna nie polega na chlubieniu się tym, że wyrasta z niego wielkie drzewo, lecz na tym, by stać się przestrzenią, w której można uwić gniazdo, a więc rodzić życie.

Następnie Chrystus mówi dalej: „Królestwo niebieskie podobne jest do zaczynu, który pewna kobieta wzięła i włożyła w trzy miary mąki, aż wszystko się zakwasiło” (Mt 13,33). Królestwo niebieskie jest komunią Ojca i Syna, jest tym zōē, które stanowi właściwe życie Osób Trójcy Świętej i którego uczestnikami czyni nas Duch Święty. Duch Święty rozlewa w naszych sercach miłość (por. Rz 5,5), która jest sposobem istnienia tego życia otrzymywanego przez odrodzenie chrzcielne. Otóż to królestwo jest podobne do zaczynu.

Ilość mąki wspomniana przez Chrystusa (trzy miary) jest wyjątkowo duża – odpowiada ponad 40 kilogramom, podczas gdy zaczynu jest zaledwie odrobina. Proporcje te są niemal takie same jak w Rdz 18,6, gdzie pod dębami Mamre Sara przygotowuje ucztę dla trzech niebiańskich wędrowców.

Ta przypowieść ma fundamentalne znaczenie dla zrozumienia obecności chrześcijan w świecie. Warto zauważyć, że Chrystus mówi – tłumacząc dosłownie użyty tutaj grecki czasownik enekrypsen – iż kobieta „ukryła wewnątrz”, schowała (podczas gdy obecny przekład mówi: „włożyła”) niewielką ilość zaczynu w mące, której było ponad 40 kilogramów. „Ukryła”! Zaczynu bowiem nie widać, a jednak sprawia on, że ciasto wyrasta i staje się łatwiejsze do strawienia przez człowieka. A zatem zaczyn służy człowiekowi, ale poprzez mąkę. Tożsamość zaczynu jako rzeczywistości służącej ziarnu i człowiekowi pozostaje jednak całkowicie ukryta.

Tak więc królestwo niebieskie nie rozszerza się, zwracając uwagę na samo siebie (por. Łk 17,20b), lecz właśnie przeciwnie – ukrywając siebie. Obecność chrześcijan w świecie jest jak obecność zaczynu, a to znaczy: całkowicie niewidzialna. Widoczny jest jedynie owoc tej obecności, dzięki której ludzkość może żyć nową jakością życia, którą jest miłość, ponieważ tylko miłość charakteryzuje tego, kto narodził się z Boga. Chrześcijanie nie są widoczni sami z siebie, lecz stają się rozpoznawalni przez przemianę sposobu przeżywania własnego człowieczeństwa.

 

„Wiara i miłość do Jezusa Chrystusa […] są początkiem i końcem życia. Początkiem jest wiara, końcem miłość. Gdy zaś obie są zjednoczone, są Bogiem […] Nikt, kto wyznaje wiarę, nie grzeszy, a kto posiada miłość, nie nienawidzi. Drzewo poznaje się po jego owocu; dlatego tych, którzy wyznają, że należą do Chrystusa, pozna się po ich czynach. Prawdziwe dzieło nie polega bowiem na samym wyznaniu wiary, lecz na tym, by aż do końca trwać w mocy wiary”

(Ignacy Antiocheński, List do Efezjan 14,1).

 

Jest oczywiste, że słowa te pozostają w sprzeczności z tym, co ukazuje historia. Przynajmniej w drugim tysiącleciu jedną z rzeczy uznawanych za najważniejsze – także w Kościele – było ukazywanie się, bycie rozpoznawalnym poprzez zewnętrzne znaki, struktury społeczne, kult i tym podobne. Przyniosło to jedynie umocnienie zasady religii, z pewnością jednak nie zasady płynącej z dzisiejszej Ewangelii.

Znajdujemy się w okresie upadku tej formy chrześcijaństwa, która w rzeczywistości wypacza prawdziwą nowość wiary chrześcijańskiej. Dlatego jest to cenny czas dla wspólnot chrześcijańskich, aby – ożywione przez Ducha Świętego – mogły odczuć ogromną łaskę bycia zaczynem i bycia niewidzialnymi (por. List do Diogneta), podczas gdy cała współczesna kultura czerpie satysfakcję z zdobywania poparcia, z bycia widocznym i docenianym. Chodzi bowiem o rozeznanie: czy nadal cenimy starego człowieka, czy też człowieka zmartwychwstałego w Chrystusie?

 

ZIARNA są rubryką Centro Aletti udostępnianą w każdą środę.
Każdego tygodnia, oprócz homilii niedzielnej w formie audio, na stronie LIPA będzie do dyspozycji pogłębienie czytań liturgicznych z eucharystii niedzielnej bądź świątecznej