[SEMI] XVII DOMENICA DEL TEMPO ORDINARIO (ANNO A) 2

ITALIANO

Il Vangelo di oggi passa dalle parabole riguardanti il regno dei cieli alle similitudini del regno dei cieli, come scrive Origene. La prima similitudine è quella del tesoro nascosto. Si parla di un tesoro nascosto nel campo. È deposto nella terra del campo, ed è interessante che chi lo ha trovato non lo ha preso (probabilmente era un operaio, o un servo, o un uomo che comunque era venuto a lavorare quel campo). Dunque, in qualche modo il regno dei cieli coinvolge anche il creato, anzi: è nascosto nella terra, nel creato. E non si mette in mostra.

Il regno dei cieli rende prezioso anche il creato. Infatti, se il regno dei cieli è Cristo, vero Dio e vero uomo, allora il suo regno è l’amore del Padre e del Figlio (cf Col 1,13). Perciò è immediatamente ovvio che per l’amore non sono sufficienti le parole, ma c’è bisogno di agire, e l’amore coinvolge i beni della creazione (cf 1Gv 3,18).

Quest’uomo nasconde il tesoro sempre nello stesso campo e poi “va, pieno di gioia, vende tutti i suoi averi e compra quel campo” (Mt 13,44). È proprio vero che il regno dei cieli si scopre come una sorpresa. Non è una conquista raggiunta da me, anzi, esattamente il contrario. Quando la fede della Chiesa decade in una religione, ci orienta al di fuori, illudendoci che così si vada verso Dio, verso il suo regno. Invece il Padre, per mezzo dello Spirito Santo, in Cristo, suo Figlio, agisce nell’uomo esattamente al contrario.

 

“Sforzati di entrare nella cella del tesoro che è dentro di te e vedrai quel tesoro che è in cielo, perché una sola è l’entrata che conduce ad entrambi. La scala che porta al regno è nascosta dentro di te, nella tua anima. Tu sprofóndati in te e là troverai i gradini per i quali salire”

(Isacco il Siro, Discorsi ascetici 30,11).

 

Il tentatore ci fa credere di poter conquistare il regno dei cieli a partire dal proprio impegno, e questo sembra di appagarci, almeno come soddisfazione dell’ego per lo sforzo con cui ha raggiunto qualcosa. Ma molto presto questa gratificazione non sazia più, perché siamo mossi dal principio del merito. E proprio questo, alla fine, lascia prosciugati, e in nessun modo ci riempie di gioia.

Invece avviene una sorpresa: arriva un dono e l’uomo sperimenta che ha già dentro di sé questo dono e che già il dono agisce in lui. Perciò la gioia lo inabita. La gioia non è il frutto dello sforzo umano. In questo caso sarebbe soddisfazione e orgoglio. Ma la gioia non c’entra niente con la soddisfazione o con la contentezza tipiche della via opposta. Anzi, se uno si impossessa del dono ricevuto gratuitamente, la gioia sparisce e subentra l’orgoglio e la soddisfazione.

L’uomo può credere di raggiungere con i suoi sforzi il regno dei cieli. Ma il regno in questo caso è una sua elaborazione, non solo totalmente inconsistente, ma completamente fuorviante. Non c’entra niente con il regno dei cieli. Così è tutto ciò che è entrato nella Chiesa attraverso i regni di questo mondo, anche se portavano il titolo di “cattolici”! Infatti, come dice Bulgakov, proprio la parola “regno” ha subito nel corso della storia, nella comprensione dei cristiani, una profonda deformazione riguardo al suo contenuto, dal momento che è stata intesa sullo sfondo dei regni e dei re di questo mondo.

Ma il regno dei cieli è completamente agli antipodi dei regni di questo mondo. Il potere di Dio Padre o del suo Figlio è l’esatto opposto di come viene capito il potere nella storia: basta pensare che sul trono della piazza d’oro della Gerusalemme celeste c’è l’Agnello sgozzato e dritto in piedi (cf Ap 5,6). Cristo, proprio nel suo corpo umano, è la manifestazione di questo potere: Dio governa il mondo al modo dell’Agnello, che si realizza nel Triduo pasquale.

Perciò, se vogliamo comprendere in modo adeguato Cristo come re, Bulgakov suggerisce di partire da Cristo sacerdote, ben descritto nella Lettera agli Ebrei, per poi dischiudere da qui l’immagine di Cristo come re.

A tale scopo la Parola oggi mette in evidenza che è il tesoro che, attraverso la gioia, comincia ad agire nell’uomo. Il tesoro è entrato in lui con la gioia: dunque un cambiamento radicale.

Quante cose fa l’uomo per provare la gioia! Qui, invece, vende tutto e compra il campo, perché è nella gioia. Si pensava che con l’educazione prepareremo le persone di fare le cose con gioia. Ma il risultato manifesta opposto. I sacrifici non si possono fare a denti stretti e a muso duro, e nemmeno si può fingere un sorriso con le labbra, mentre gli occhi rivelano che uno è centrato su sé stesso e deluso, vuoto, arido e indurito. L’uomo della parabola fa le cose con gioia.

Il testo greco fa vedere che quest’uomo agisce, letteralmente, “dalla gioia”, “a causa della gioia”, “spinto dalla gioia”.

La gioia diventa l’atteggiamento caratteristico di chi fa le cose per il regno dei cieli, perché ha sperimentato il regno per esperienza. Infatti Cristo, che nel suo modo di vivere l’umanità è la manifestazione del regno dei cieli, suscita in chi lo accoglie il desiderio di donarsi a lui, e questo proprio perché è mosso dalla gioia.

Quando Cristo nasce, viene annunciata “una grande gioia, che sarà di tutto il popolo” (Lc 2,10). Ma quanti, in realtà, hanno gioito? Anche alla sua risurrezione si parla di nuovo di una grande gioia – per esempio, delle donne che lo hanno visto (cf Mt 28,8) o dei discepoli di Emmaus (cf Lc 24 32.41) –, ma questa gioia la vivono solamente coloro che lo incontrano e lo riconoscono. Persino gli Apostoli, nei pochi anni in cui lo hanno seguito, in realtà non gioivano per il fatto di essere con lui. Basta considerare queste parole di Pietro, che sono in pieno contrasto con ciò che vive l’uomo che trova il tesoro nel campo: “Ecco, noi abbiamo lasciato tutto e ti abbiamo seguito; che cosa, dunque, ne avremo?” (Mt 19,27). Infatti, se conosciamo Cristo dall’esterno, non siamo in quella gioia che appartiene al regno.

La stessa cosa vale per quanto riguarda il regno. Se non abbiamo una esperienza del regno dei cieli come di qualcosa che ci sorprende, allora lo pensiamo, lo idealizziamo, lo proiettiamo, ma mai con quella gioia che è tipica dell’azione dello Spirito Santo in noi: “Il regno di Dio infatti non è cibo o bevanda, ma giustizia, pace e gioia nello Spirito Santo” (Rm 14,17).

E la parola greca usata qui per dire gioia (chara), come anche in Gal 5,22 è proprio la stessa usata oggi da Matteo per descrivere l’uomo che agisce con gioia.

 

“Più il cuore si avvicina alla sapienza spirituale divenendo estraneo al mondo, più riceve la gioia che viene da Dio”

(Isacco il Siro, Discorsi ascetici, 63, 29).

 

Questo appare in modo ancora più esplicito nell’incontro tra Cristo e il giovane ricco (cf Mc 10,17-22), un uomo che era perfetto nell’osservare i comandamenti, ma sentiva evidentemente di non essere abitato dalla vita che rimane e non muore. Perciò si rivolge a Cristo chiedendogli che cosa deve fare per ereditare la vita eterna, cioè la zōē. La conclusione di questo incontro è molto significativa: “Gesù fissò lo sguardo su di lui, lo amò e gli disse: ‘Una cosa sola ti manca: va’, vendi quello che hai e dallo ai poveri e avrai un tesoro in cielo; e vieni! Seguimi!’ Ma a queste parole egli si fece scuro in volto e se ne andò rattristato” (Mc 10, 21-22).

Cristo “lo amò”, eppure lui si gira e se ne va. L’amore è l’unico ambito dove si sperimenta di essere liberi. Ma il giovane ricco non era libero, era posseduto da ciò che possedeva: “Possedeva infatti molti beni” (Mc 10,22). L’uomo pensa di essere libero, ma in realtà è sottomesso al suo amor proprio, che lo tiene schiavo attraverso molte cose.

Ma quale cristiano viene iniziato all’arte di liberare il proprio pensiero dall’amor proprio? Si tratta infatti di un’arte molto raffinata.

L’amore è la via del regno, è la sua piena concretezza, ma evidentemente non è possibile conoscere l’amore dall’esterno, bisogna viverlo in Cristo a modo del triduo pasquale.

Forse una spiegazione della deriva a cui assistiamo da tempo e a causa della quale tutto questo appare come un discorso astratto, si trova in ciò che Vladimir Solov’ëv dice nella undicesima e dodicesima delle Lezioni sulla divinoumanità. La Chiesa si pone nel mondo come colei che possiede la verità divina e rappresenta la volontà di Dio sulla terra. Ma poiché quelli che Solov’ëv chiama cristiani esteriori credono nella verità di Cristo senza essere rinati in Lui, ci potremmo domandare: di fronte a quale atteggiamento si trovano le donne e gli uomini nel mondo, e anche nella Chiesa, quando li incontrano? La prima cosa che tali cristiani trasmettono con la loro presenza sono la gioia e la pace? Quale è la loro visione di quel regno di cui dicono di essere servi?

Essere rinati dallo Spirito Santo in Cristo invece è la vita del Regno.

 

“Il paese spirituale dell’uomo dal cuore purificato si trova dentro di lui. Il sole che in lui risplende è la luce della santa Trinità […] Quest’uomo si meraviglia della bellezza che vede in sé, cento volte più luminosa dello splendore del sole. Questo splendore è […] il regno di Dio nascosto dentro di noi, secondo la parola del Signore”

(Isacco il Siro, Discorsi ascetici, 43, 4).

 

SEMI è la rubrica del Centro Aletti disponibile ogni mercoledì.
Ogni settimana, oltre all’omelia della domenica in formato audio, sarà disponibile sul sito LIPA un approfondimento delle letture della liturgia eucaristica domenicale o festiva.

 

ENGLISH

Today’s Gospel moves from the parables concerning the Kingdom of Heaven to the similes of the Kingdom of Heaven, as Origen writes. The first simile is that of the hidden treasure. It speaks of a treasure hidden in a field. It is buried in the soil of the field, and it is interesting that the one who found it did not take it (he was probably a labourer, or a servant, or a man who had come to work in that field). Thus, in some way, the Kingdom of Heaven also involves creation; indeed, it is hidden in the earth, in creation, and it does not put itself on display.

The Kingdom of Heaven also makes creation precious. Indeed, if the Kingdom of Heaven is Christ, true God and true man, then his Kingdom is the love of the Father and the Son (cf. Col 1:13). It is therefore immediately obvious that words alone are not enough for love; action is required, and love encompasses the goods of creation (cf. 1 John 3:18).

This man hides the treasure in the same field again and then “out of joy goes and sells all that he has and buys that field”(Matthew 13:44). The Kingdom of Heaven is truly revealed as a surprise. It is not an achievement I have attained myself; on the contrary, it is exactly the opposite. When the Church’s faith degenerates into a mere religion, it directs our attention outward, misleading us into thinking that this is the way to God and to his Kingdom. Instead, the Father, through the Holy Spirit, in Christ his Son, works within the human in exactly the opposite way.

 

“Strive to enter the treasure chamber that is within you, and you will see that treasure which is in heaven, for there is but one entrance leading to both. The ladder that leads to the kingdom is hidden within you, in your soul. Plunge deep into yourself, and there you will find the rungs by which to ascend”

(Isaac the Syrian, Ascetic Discourses 30:11).

 

The tempter leads us to believe that we can attain the kingdom of heaven through our own efforts, and this seems to satisfy us, gratifying the ego for the effort with which it has achieved something. But because we are driven by the principle of merit, it takes little time for this gratification to no longer be satisfying. It is precisely this, in the end, that leaves us drained, and empty of joy.

Instead, a surprise occurs: a gift arrives, and man realises that he already possesses this gift within himself and that the gift is already at work within him. Therefore, joy dwells within him. Joy is not the fruit of human effort. If it were, it would only be satisfaction and pride. But joy has nothing to do with the satisfaction or contentment typical of the opposite path. Indeed, if one were to appropriate  the gift received freely, joy would disappear and would be replaced by pride and satisfaction.

A person may believe that they can reach the Kingdom of Heaven through their own efforts. But the Kingdom in this case is no more than a construct of their own making, utterly insubstantial and completely misleading. It has nothing to do with the Kingdom of Heaven. Such is the case with everything that has entered the Church through the kingdoms of this world, even if they bore the title ‘Catholic’! Indeed, as Bulgakov says, since the very word ‘kingdom’ has been interpreted against the backdrop of the kingdoms and kings of this world, it has undergone a profound distortion in the minds of Christians over the course of history.

But the Kingdom of Heaven is the complete antithesis of the kingdoms of this world. The power of God the Father or of his Son is the exact opposite of how power is understood in history. One need only consider that upon the throne in the Golden Square of the heavenly Jerusalem sits the Lamb whose throat has been slit, standing upright (cf. Rev 5:6). Christ, in his human body, is the manifestation of this power: God rules the world in the manner of the Lamb, which is realised in the Paschal Triduum.

Therefore, if we wish to have a proper understanding of Christ as King, Bulgakov suggests starting with Christ the Priest, as described in the Letter to the Hebrews, and then, from there, unravelling the image of Christ as King.

To this end, today’s reading highlights that it is the treasure which, through joy, begins to work within the human person. The treasure has entered the human person by way of joy, hence a radical change.

How many efforts does the human person undertake to experience joy! In this parable, however, he sells everything and buys the field because he is filled with joy. For a time, we thought that through education we would prepare people to carry out works with joy. But the result has been clearly the opposite. Sacrifices cannot be made through gritted teeth and with a stony face, nor can one feign a smile with one’s lips whilst one’s eyes reveal that one is self-centred and disappointed, empty, barren and hardened. The man in the parable does things with joy.

The Greek text shows that this man acts, literally, ‘out of joy’, ‘because of joy’, ‘driven by joy’.

Joy becomes the characteristic attitude of those who do things for the kingdom of heaven because they have experienced the kingdom for themselves. Indeed, Christ is the manifestation of the Kingdom of Heaven in the very way he lived his humanity. This same Christ stirs up in those who welcome him the desire to give themselves to him precisely because they are moved by joy.

When Christ is born, the Gospel proclaims that there will be “great joy that will be for all the people” (Lk 2:10). In reality, how many did in fact rejoice? Even at his Resurrection, there is again mention of great joy – for example, of the women who saw him (cf. Mt 28:8) or of the disciples on the road to Emmaus (cf. Lk 24:32, 41) – but this joy is experienced only by those who encounter him and recognise him. Even the Apostles, during the few years they followed him, did not in reality rejoice simply at being with him. One need only consider the following words of Peter which stand in stark contrast to the experience of the man who finds the treasure in the field: “We have given up everything and followed you. What will there be for us?” (Mt 19:27). Indeed, if we know Christ only from the outside, we do not share in that joy which belongs to the kingdom.

The same applies to the kingdom itself. If we do not experience the kingdom of heaven as something that takes us by surprise, then we merely think about it, idealise it, project it – but never with that joy which is characteristic of the Holy Spirit’s work within us: “For the kingdom of God is not a matter of food and drink, but of righteousness, peace, and joy in the holy Spirit” (Rom 14:17). The Greek word used here to mean joy (chara), as also in Gal 5:22, is precisely the same one used by Matthew in today’s Gospel to describe the person who acts with joy.

 

“The more the heart draws near to spiritual wisdom, becoming estranged from the world, the more it receives the joy that comes from God”

(Isaac the Syrian, Ascetic Discourses, 63, 29).

 

This is even more explicitly evident in the encounter between Christ and the rich young man (cf. Mark 10:17–22), a man who was perfect in keeping the commandments, but who evidently felt that he was not indwelt by the life that endures and does not die. He therefore turned to Christ, asking him what he must do to inherit eternal life, that is, zōē. The conclusion of this encounter is highly significant: “Jesus, looking at him, loved him and said to him, ‘You are lacking in one thing. Go, sell what you have, and give to (the) poor and you will have treasure in heaven; then come, follow me.’ At that statement his face fell, and he went away sad”(Mark 10:21–22).

Christ “loved him”, yet he turned away and left. Love is the only sphere in which one experiences freedom. But the rich young man was not free; he was possessed by what he possessed: “For he had many possessions” (Mark 10:22). The human person thinks they are free, but in reality we is subject to our own self-love, which keeps us enslaved through many things.

But who among Christians learns the art of freeing their own mind from self-love? This is, in fact, a very refined art.

Love is the way to the Kingdom; it is its full realisation; but clearly it is not possible to know love from the outside; one must live it in Christ in the manner of the Easter Triduum.

Perhaps an explanation for the drift we have been witnessing for some time—and which makes all this seem like abstract talk—can be found in what Vladimir Solovyov says in the eleventh and twelfth Lectures on Divine-Humanity. The Church stands in the world as the one who possesses divine truth and represents God’s will on earth. But since those whom Solovyov calls ‘external’ Christians’ believe in the truth of Christ without being born again in Him, we might ask ourselves: what attitude do men and women in the world—and even within the Church—encounter when they meet these external Christians? Do they immediately convey joy and peace through their presence? What is their vision of that kingdom of which they claim to be servants?

Rather, being born again of the Holy Spirit in Christ is the life of the Kingdom.

 

“The spiritual homeland of the person with a purified heart lies within them. The sun that shines within them is the light of the Holy Trinity […] This person marvels at the beauty they sees within hi / her self, a hundred times brighter than the splendour of the sun. This splendour is […] the kingdom of God hidden within us, according to the word of the Lord”

(Isaac the Syrian, Ascetic Discourses, 43, 4).

 

SEEDS, the Aletti Centre’s column, is available every Wednesday.
Every week, in addition to the Sunday homily in audio format, an in-depth study of the readings from the Sunday or festive Eucharistic liturgy will be available on the LIPA website.

 

ESPAÑOL

El Evangelio de hoy pasa de las parábolas sobre el reino de los cielos a las similitudes del reino de los cielos, como escribe Orígenes. La primera similitud es la del tesoro escondido. Se habla de un tesoro escondido en el campo. Está enterrado en la tierra del campo, y es interesante que quien lo encontró no se lo llevó (probablemente era un jornalero, un siervo o un hombre que, de cualquier modo, había venido a trabajar en ese campo). Por lo tanto, de alguna manera, el reino de los cielos también abarca la creación; es más: está escondido en la tierra, en la creación. Y no se hace ver.

El reino de los cielos también hace valiosa a la creación. De hecho, si el reino de los cielos es Cristo, verdadero Dios y verdadero hombre, entonces su reino es el amor del Padre y del Hijo (cf. Col 1,13). Por eso resulta inmediatamente obvio que para el amor no bastan las palabras, sino que es necesario actuar, y el amor abarca los bienes de la creación (cf. 1 Jn 3,18).

Este hombre esconde el tesoro siempre en el mismo campo y luego «se va, lleno de alegría, vende todos sus bienes y compra ese campo» (Mt 13,44). Es muy cierto que el reino de los cielos se descubre como una sorpresa. No es una conquista lograda por mí, sino todo lo contrario. Cuando la fe de la Iglesia se reduce a una religión, nos orienta hacia afuera, iludiéndonos de que así vamos hacia Dios, hacia su reino. En cambio, el Padre, por medio del Espíritu Santo, en Cristo, su Hijo, actúa en el hombre exactamente, al contrario.

 

“Esfuérzate por entrar en la cámara del tesoro que está dentro de ti y verás ese tesoro que está en el cielo, porque solo hay una entrada que conduce a ambos. La escalera que lleva al reino está escondida dentro de ti, en tu alma. Sumérgete en ti mismo y allí encontrarás los peldaños por los que ascender”

(Isaac el Sirio, Discursos ascéticos 30,11).

 

El tentador nos hace creer que podemos conquistar el reino de los cielos a partir de nuestro propio esfuerzo, y esto parece satisfacernos, al menos como satisfacción del ego por el esfuerzo con el que ha logrado algo. Pero muy pronto esta gratificación ya no nos sacia, porque nos mueve el principio del mérito. Y precisamente esto, al final, nos deja vacíos, y de ninguna manera nos llena de alegría.

En cambio, ocurre una sorpresa: llega un don y el hombre experimenta que ya tiene ese don dentro de sí y que el don ya actúa en él. Por eso, la alegría lo habita. La alegría no es fruto del esfuerzo humano. En ese caso, sería satisfacción y orgullo. Pero la alegría no tiene nada que ver con la satisfacción o con la alegría típicas del camino opuesto. De hecho, si alguien se apropia del don recibido gratuitamente, la alegría desaparece y dan paso el orgullo y la satisfacción.

El hombre puede creer que alcanza el reino de los cielos con sus propios esfuerzos. Pero el reino, en este caso, es una creación suya, no solo totalmente inconsistente, sino completamente engañosa. No tiene nada que ver con el reino de los cielos. Así es todo lo que ha entrado en la Iglesia a través de los reinos de este mundo, ¡aunque llevaran el título de «católicos»! De hecho, como dice Bulgakov, precisamente la palabra «reino» ha sufrido, a lo largo de la historia, una profunda deformación en la comprensión de los cristianos en cuanto a su contenido, ya que se ha interpretado en el contexto de los reinos y los reyes de este mundo.

Pero el reino de los cielos es completamente opuesto a los reinos de este mundo. El poder de Dios Padre o de su Hijo es exactamente lo contrario de cómo se entiende el poder en la historia: basta con pensar que en el trono de la plaza de oro de la Jerusalén celestial se encuentra el Cordero degollado y de pie (cf. Ap 5,6). Cristo, precisamente en su cuerpo humano, es la manifestación de este poder: Dios gobierna el mundo a la manera del Cordero, lo cual se realiza en el Triduo Pascual.

Por eso, si queremos comprender adecuadamente a Cristo como rey, Bulgakov sugiere partir de Cristo sacerdote, bien descrito en la Carta a los Hebreos, para luego desarrollar a partir de ahí la imagen de Cristo como rey.

Con ese fin, la Palabra de hoy destaca que es el tesoro el que, a través de la alegría, comienza a actuar en el hombre. El tesoro ha entrado en él con alegría: por lo tanto, un cambio radical.

¡Cuántas cosas hace el hombre para sentir alegría! Aquí, en cambio, vende todo y compra el campo, porque está en la alegría. Se pensaba que con la educación prepararíamos a las personas para hacer las cosas con alegría. Pero el resultado es claramente opuesto. Los sacrificios no se pueden hacer a regañadientes y con cara de pocos amigos, ni tampoco se puede fingir una sonrisa con los labios, mientras los ojos revelan que uno está centrado en sí mismo y decepcionado, vacío, árido y endurecido. El hombre de la parábola hace las cosas con alegría.

El texto griego muestra que este hombre actúa, literalmente, «desde la alegría», «por la alegría», «impulsado por la alegría».

La alegría se convierte en la actitud característica de quien hace las cosas por el reino de los cielos, porque ha experimentado el reino de primera mano. De hecho, Cristo, quien en su forma de vivir la humanidad es la manifestación del reino de los cielos, despierta en quienes lo acogen el deseo de entregarse a él, y esto precisamente porque está movido por la alegría.

Cuando nace Cristo, se anuncia «una gran alegría, que será para todo el pueblo» (Lc 2,10). Pero, ¿cuántos, en realidad, se han regocijado? Incluso en su resurrección se habla de nuevo de una gran alegría —por ejemplo, de las mujeres que lo vieron (cf. Mt 28,8) o de los discípulos de Emaús (cf. Lc 24,32.41)—, pero esta alegría solo la viven quienes lo encuentran y lo reconocen. Incluso los apóstoles, en los pocos años en que lo siguieron, en realidad no se regocijaban por el hecho de estar con él. Basta con considerar estas palabras de Pedro, que contrastan totalmente con lo que vive el hombre que encuentra el tesoro en el campo: «Mira, nosotros lo hemos dejado todo y te hemos seguido; ¿qué ganaremos, pues?» (Mt 19,27). De hecho, si conocemos a Cristo desde afuera, no estamos en esa alegría que pertenece al reino.

Lo mismo ocurre con respecto al reino. Si no tenemos una experiencia del reino de los cielos como algo que nos sorprende, entonces lo imaginamos, lo idealizamos, lo proyectamos, pero nunca con esa alegría que es propia de la acción del Espíritu Santo en nosotros: «El reino de Dios, en efecto, no es comida ni bebida, sino justicia, paz y alegría en el Espíritu Santo» (Rom 14,17).

Y la palabra griega que se usa aquí para decir alegría (chara), al igual que en Gál 5,22, es precisamente la misma que usa hoy Mateo para describir al hombre que actúa con alegría.

 

«Cuanto más se acerca el corazón a la sabiduría espiritual, alejándose del mundo, tanto más recibe la alegría que viene de Dios»

(Isaac el Sirio, Discursos ascéticos, 63, 29).

 

Esto se manifiesta de manera aún más explícita en el encuentro entre Cristo y el joven rico (cf. Mc 10,17-22), un hombre que era perfecto en la observancia de los mandamientos, pero que evidentemente sentía que no estaba habitado por la vida que permanece y no muere. Por eso se dirige a Cristo preguntándole qué debe hacer para heredar la vida eterna, es decir, la zōē. La conclusión de este encuentro es muy significativa: «Jesús lo miró fijamente, lo amó y le dijo: “Una sola cosa te falta: ve, vende lo que tienes y dáselo a los pobres, y tendrás un tesoro en el cielo; ¡y ven! Sígueme”. Pero al oír estas palabras, se le ensombreció el rostro y se fue entristecido» (Mc 10, 21-22).

Cristo «lo amó», y sin embargo él se da la vuelta y se va. El amor es el único ámbito donde se experimenta la libertad. Pero el joven rico no era libre, estaba poseído por lo que poseía:

«De hecho, poseía muchos bienes» (Mc 10,22). El hombre cree ser libre, pero en realidad está sometido a su amor propio, que lo mantiene esclavo a través de muchas cosas.

¿Pero qué cristiano se inicia en el arte de liberar su pensamiento del amor propio? Se trata, de hecho, de un arte muy refinado.

El amor es el camino hacia el reino, es su plena concreción, pero evidentemente no es posible conocer el amor desde afuera; hay que vivirlo en Cristo a la manera del Triduo Pascual.

Quizás una explicación de la deriva que observamos desde hace tiempo y por la cual todo esto parece un discurso abstracto, se encuentre en lo que Vladimir Solov’ëv dice en las lecciones undécima y duodécima de las Lecciones sobre la divino-humanidad. La Iglesia se presenta en el mundo como aquella que posee la verdad divina y representa la voluntad de Dios en la tierra. Pero dado que aquellos a quienes Solov’ëv llama cristianos externos creen en la verdad de Cristo sin haber renacido en Él, podríamos preguntarnos: ¿ante qué actitud se encuentran las mujeres y los hombres en el mundo, y también en la Iglesia, cuando se topan con ellos? ¿Lo primero que transmiten esos cristianos con su presencia es alegría y paz? ¿Cuál es su visión de ese reino del que dicen ser siervos?

En cambio, renacer por el Espíritu Santo en Cristo es la vida del Reino.

 

“La patria espiritual del hombre de corazón purificado se encuentra dentro de él. El sol que resplandece en él es la luz de la Santísima Trinidad […] Este hombre se maravilla de la belleza que ve en sí mismo, cien veces más luminosa que el resplandor del sol. Este resplandor es […] el reino de Dios escondido dentro de nosotros, según la palabra del Señor»

(Isaac el Sirio, Discursos ascéticos, 43, 4).

 

SEMILLAS es una publicación del Centro Aletti disponible todos los miércoles.
Cada semana, además del audio de la homilía dominical, estará disponible en el sitio de LIPA un comentario a las lecturas de la Liturgia del Domingo, como así también a las lecturas de la semana.

 

SLOVENŠČINA

Današnji evangelij preide od prilik o nebeškem kraljestvu k podobam nebeškega kraljestva, kakor piše Origen. Prva podoba je skriti zaklad – zaklad, ki je skrit na njivi. Zakopan je na njivi in zanimivo je, da ga človek, ki ga je našel, ni vzel (verjetno je bil delavec, služabnik ali nekdo, ki je prišel obdelovat to njivo). Nebeško kraljestvo torej na neki način vključuje tudi stvarstvo; še več, skrito je v zemlji, v stvarstvu, in se ne razkazuje.

Nebeško kraljestvo naredi dragoceno tudi stvarstvo. Če je namreč nebeško kraljestvo Kristus, pravi Bog in pravi človek, potem je njegovo kraljestvo ljubezen med Očetom in Sinom (prim. Kol 1,13). Zato je takoj jasno, da za ljubezen niso dovolj besede, temveč je potrebno delovanje, ljubezen pa zajema tudi dobrine stvarstva (prim. 1 Jn 3,18).

Ta človek skrije zaklad na prav isti njivi, nato pa »od veselja nad njim gre in proda vse, kar ima, in kupi tisto njivo« (Mt 13,44). Nebeško kraljestvo odkrijemo kot presenečenje. Ni nekaj, kar bi osvojil jaz; prav nasprotno. Ko vera Cerkve zapade v religioznost, nas usmeri navzven in nas zavede, da tako prihajamo k Bogu, k njegovemu kraljestvu. Toda Oče po Svetem Duhu v Kristusu, svojem Sinu, deluje v človeku prav nasprotno.

 

»Potrudi se vstopiti v zakladnico, ki je v tebi, in videl boš zaklad, ki je v nebesih, kajti ena sama vrata vodijo k obema. Lestev, ki vodi v kraljestvo, je skrita v tebi, v tvoji duši. Spusti se vase in tam boš našel stopnice, po katerih se boš vzpel«

(Izak Sirski, Asketski govori 30,11).

 

Skušnjavec nas prepričuje, da lahko osvojimo nebeško kraljestvo z lastnim prizadevanjem, kar se zdi, da nas vsaj začasno zadovolji, vsaj tako, da daje »jazu« zadoščenje, da je s svojim naporom nekaj dosegel. Toda to zadoščenje kmalu ne zadošča več, kajti vodi nas načelo, da si moramo zaslužiti. To pa človeka na koncu izsuši in mu nikakor ne prinese veselja.

Zgodi pa se presenečenje: pride dar in človek izkusi, da ta dar že nosi v sebi in da že deluje v njem. Zato je v srcu veselje. Veselje ni sad človekovega napora. V tem primeru bi šlo za zadovoljstvo in ponos. Veselje pa nima nič skupnega z zadovoljstvom ali ugodjem, značilnima za nasprotno delovanje. Še več, če si človek prilasti dar, ki ga je zastonj prejel, veselje izgine, nastopita pa ponos in zadovoljenost.

Človek lahko misli, da bo s svojimi napori dosegel nebeško kraljestvo. Toda v tem primeru je kraljestvo le njegova lastna predstava, ki ni le povsem brez vsebine, temveč tudi popolnoma zavajajoča. Nič nima skupnega z nebeškim kraljestvom. Tako je z vsem, kar je v Cerkev vstopilo po kraljestvih tega sveta, četudi so nosila naziv »katoliška«! Kakor pravi Bulgakov, je prav beseda »kraljestvo« v razumevanju kristjanov skozi zgodovino doživela globoko izkrivljenje svojega pomena, ker so jo razumeli v luči kraljestev in kraljev tega sveta.

Toda nebeško kraljestvo je popolno nasprotje kraljestev tega sveta. Oblast Boga Očeta ali njegovega Sina je povsem nasprotna razumevanju oblasti v zgodovini. Dovolj je pomisliti, da na prestolu zlatega trga nebeškega Jeruzalema stoji Jagnje, zaklano in vendar pokončno (prim. Raz 5,6). Kristus prav v svojem človeškem telesu razodeva to oblast: Bog vlada svetu na način Jagnjeta, kar se uresniči v velikonočnem tridnevju.

Če torej želimo pravilno razumeti Kristusa kot kralja, Bulgakov predlaga, da začnemo pri Kristusu duhovniku, kakor ga dobro opiše Pismo Hebrejcem, in šele od tam odpremo pogled na Kristusa kot kralja.

Zato današnja Božja beseda pokaže, da v človeku preko veselja začne delovati zaklad. Zaklad je vstopil vanj z veseljem; torej gre za korenito spremembo.

Kaj vse stori človek, da bi okusil veselje! Tukaj pa proda vse in kupi njivo, ker ga vodi veselje. Mislili smo, da bomo z vzgojo ljudi pripravili do tega, da bodo stvari delali z veseljem. Toda rezultat kaže nasprotno. Človek se ne more žrtvovati s stisnjenimi zobmi in kislim obrazom; prav tako ni mogoče hliniti nasmeha, medtem ko oči razkrivajo človeka, ki je zagledan vase, razočaran, prazen, suh in otrdel. Človek iz prilike dela z veseljem.

Grško besedilo pokaže, da ta človek dobesedno deluje »iz veselja«, »zaradi veselja«, »gnan od veselja«.

Veselje postane značilna drža človeka, ki dela za nebeško kraljestvo, ker je osebno izkusil kraljestvo. Kristus, ki s svojim načinom življenja človeškosti razodeva nebeško kraljestvo, v tistem, ki ga sprejme, prebudi željo, da bi se mu podaril – prav zato, ker ga vodi veselje.

Ko se je Kristus rodil, je bilo oznanjeno »veliko veselje, ki bo za vse ljudstvo« (Lk 2,10). Toda koliko se jih je zares veselilo? Tudi ob njegovem vstajenju se znova govori o velikem veselju – na primer pri ženah, ki so ga videle (prim. Mt 28,8), ali pri učencih na poti v Emavs (prim. Lk 24,32.41) –, vendar to veselje doživijo samo tisti, ki ga srečajo in prepoznajo. Celo apostoli v letih, ko so hodili za njim, v resnici niso bili veseli že zato, ker so bili z njim. Dovolj je pomisliti na Petrove besede, ki so v popolnem nasprotju s tem, kar doživlja človek, ki najde zaklad na polju: »Glej, mi smo vse zapustili in šli za teboj. Kaj bomo torej prejeli?« (Mt 19,27). Če namreč Kristusa poznamo samo od zunaj, nismo deležni tistega veselja, ki pripada njegovemu kraljestvu.

Enako velja tudi za nebeško kraljestvo. Če nimamo izkušnje nebeškega kraljestva kot nečesa, kar nas preseneti, potem si ga le domišljamo, idealiziramo in projiciramo, nikoli pa ga ne živimo s tistim veseljem, ki je značilno za delovanje Svetega Duha v nas: »Kajti Božje kraljestvo ni jed in pijača, marveč pravičnost, mir in veselje v Svetem Duhu« (Rim 14,17).

Grška beseda za veselje (chara), uporabljena tukaj, je ista kot v Gal 5,22 in ista, kot jo danes uporabi Matej, ko opisuje človeka, ki dela z veseljem.

 

»Bolj ko se srce približuje duhovni modrosti in postaja tuje svetu, toliko bolj prejema veselje, ki prihaja od Boga«

(Izak Sirski, Asketski govori 63,29).

 

To se še jasneje pokaže v srečanju med Kristusom in bogatim mladeničem (prim. Mr 10,17-22), človekom, ki je brezhibno izpolnjeval zapovedi, vendar je očitno čutil, da v sebi nima življenja, ki ostane in ne umre. Zato se obrne na Kristusa z vprašanjem, kaj mora storiti, da bi podedoval večno življenje, to je zōē. Zaključek tega srečanja je zelo pomenljiv: »Jezus se je ozrl vanj, ga vzljubil in mu dejal: ›Eno ti manjka: pojdi, prodaj, kar imaš, in daj ubogim, in imel boš zaklad v nebesih; nato pridi in hôdi za menoj!‹ On pa je potrt zaradi te besede žalosten odšel« (Mr 10,21-22).

Kristus ga je »vzljubil«, on pa se je obrnil in odšel. Človek samo v ljubezni izkusi, da je svoboden. Toda bogati mladenič ni bil svoboden; posedovalo ga je to, kar je posedoval: »Imel je namreč veliko premoženje« (Mr 10,22). Človek misli, da je svoboden, v resnici pa je podrejen samoljubju, ki ga po mnogih stvareh drži v suženjstvu.

Toda kateri kristjan je uveden v umetnost osvobajanja svojega mišljenja od samoljubja? Gre namreč za zelo pretanjeno duhovno umetnost.

Ljubezen je pot kraljestva, njegova konkretnost. Toda ljubezni ni mogoče spoznati od zunaj; potrebno jo je živeti v Kristusu na način velikonočnega tridnevja.

Morda lahko razlago za stranpot, ki smo ji priča že dolgo in zaradi katere se vse to zdi le abstrakten govor, najdemo v tem, kar Vladimir Solovjov pravi v enajstem in dvanajstem predavanju svojih Predavanj o bogočloveštvu. Cerkev je v svetu kot tista, ki poseduje božansko resnico in predstavlja Božjo voljo na zemlji. Ker pa tisti, ki jih Solovjov imenuje »zunanji kristjani«, verujejo v Kristusovo resnico, ne da bi bili v njem prerojeni, se lahko vprašamo: kakšno držo zavzamejo žene in možje v svetu – in tudi v Cerkvi –, kadar naletijo na to? Ali taki kristjani najprej posredujejo veselje in mir? Kakšna je njihova podoba tistega kraljestva, katerega služabniki pravijo, da so?

Biti prerojen po Svetem Duhu v Kristusu je namreč življenje Kraljestva.

 

»Duhovna dežela človeka z očiščenim srcem je v njem samem. Sonce, ki v njem sije, je luč Svete Trojice […] Ta človek se čudi lepoti, ki jo vidi v sebi in je stokrat svetlejša od sijaja sonca. Ta sijaj je […] Božje kraljestvo, skrito v nas, kakor pravi Gospodova beseda«

(Izak Sirski, Asketski govori 43,4).

 

SEMENA je rubrika Centra Aletti, ki je na voljo vsako sredo.
Vsak teden je na spletni strani LIPE poleg nedeljske homilije v zvočni obliki (v italijanščini) na voljo tudi poglobitev Božje besede nedeljske ali praznične svete maše.

 

HRVATSKI

Današnje evanđelje prelazi s prispodoba o kraljevstvu nebeskom na slike kraljevstva nebeskog, kako piše Origen. Prva slika je skriveno blago – blago skriveno na njivi. Zakopano je na njivi i zanimljivo je da ga čovjek koji ga je pronašao nije uzeo (vjerojatno je bio radnik, sluga ili netko tko je došao obrađivati tu njivu). Dakle, kraljevstvo nebesko na neki način uključuje i stvorenje; štoviše, skriveno je u zemlji, u stvorenoj stvarnosti i ne pokazuje se.

Kraljevstvo nebesko čini dragocjenim i stvorenje. Naime, ako je kraljevstvo nebesko Krist, pravi Bog i pravi čovjek, onda je njegovo kraljevstvo ljubav između Oca i Sina (usp. Kol 1, 13). Zato je odmah jasno da za ljubav nisu dovoljne riječi, već je potrebno djelovanje, a ljubav obuhvaća i dobra stvorene stvarnosti (usp. 1 Iv 3, 18).

Taj čovjek skriva blago na istoj njivi, a onda „sav radostan ode, proda sve što ima i kupi tu njivu“ (Mt 13, 44). Kraljevstvo nebesko otkrivamo kao iznenađenje. Nije to postignuće koje sam ja ostvario; upravo suprotno. Kada vjera Crkve nazaduje u religiju, ona nas usmjerava prema van i zavarava nas da tako dolazimo k Bogu, k njegovu kraljevstvu. Ali Otac po Duhu Svetome u Kristu, svome Sinu, djeluje u čovjeku upravo suprotno.

 

„Potrudi se ući u riznicu koja je u tebi i vidjet ćeš blago koje je na nebesima, jer jedna jedina vrata vode k objema. Ljestve koje vode u kraljevstvo skrivene su u tebi, u tvojoj duši. Spusti se u sebe i ondje ćeš naći stube po kojima ćeš se popeti“

(Izak Sirijac, Asketki govori 30, 11).

 

Napasnik nas uvjerava da možemo osvojiti kraljevstvo nebesko vlastitim trudom, što nas čini se barem privremeno zadovoljava, barem tako što našemu „ja“ daje zadovoljstvo da je svojim naporom nešto postiglo. Ali to zadovoljstvo uskoro više ne zadovoljava, jer nas vodi načelo da to moramo zaslužiti. To čovjeka na kraju isuši i nipošto mu ne donosi radost.

Dogodi se pak iznenađenje: dolazi dar i čovjek iskusi da taj dar već nosi u sebi i da on već djeluje u njemu. Zato je u srcu radost. Radost nije plod čovjekova napora. U tom bi slučaju bila riječ o zadovoljstvu i ponosu. A radost nema ništa zajedničko sa zadovoljstvom ili ugodom, koji su svojstveni suprotnom djelovanju. Štoviše, ako čovjek prisvoji dar koji je besplatno primio, radost nestaje, a nastupaju ponos i zadovoljenje.

Čovjek može misliti da će svojim naporima dosegnuti kraljevstvo nebesko. Ali u tom je slučaju kraljevstvo samo njegova vlastita predodžba, koja ne samo da je potpuno bez sadržaja, već i potpuno obmanjujuća. Nema ništa zajedničko s kraljevstvom nebeskim. Tako je sa svime što je u Crkvu ušlo preko kraljevstava ovoga svijeta, čak i ako su nosila naziv „katolička“! Kako kaže Bulgakov, upravo je riječ „kraljevstvo“ u razumijevanju kršćana kroz povijest doživjela duboko iskrivljenje svog značenja jer su je razumjeli u svjetlu kraljevstava i kraljeva ovoga svijeta.

Ali kraljevstvo nebesko je potpuna suprotnost kraljevstvima ovoga svijeta. Vlast Boga Oca ili njegova Sina potpuno je suprotna razumijevanju vlasti u povijesti. Dovoljno je pomisliti da na prijestolju zlatnog trga nebeskog Jeruzalema stoji Jaganjac, zaklan, a ipak uspravan (usp. Otk 5, 6). Krist upravo u svome ljudskom tijelu očituje tu vlast: Bog vlada svijetom na način Jaganjca, što se ostvaruje u pashalnom trodnevlju.

Ako dakle želimo ispravno razumjeti Krista kao kralja, Bulgakov predlaže da krenemo od Krista svećenika, kako ga dobro opisuje Poslanica Hebrejima, pa tek odande otvorimo pogled prema Kristu kao kralju.

Zato današnja Božja riječ pokazuje da blago po radosti počinje djelovati u čovjeku. Blago je u njega ušlo s radošću; dakle, riječ je o korjenitoj promjeni.

Što sve čovjek čini kako bi okusio radost! Ovdje prodaje sve i kupuje njivu jer ga vodi radost. Mislilo se da ćemo odgojem potaknuti ljude da stvari čine s radošću. Ali rezultat pokazuje suprotno. Čovjek se ne može žrtvovati stisnutih zuba i kisela lica; isto tako nije moguće hiniti osmijeh dok oči razotkrivaju čovjeka koji je usredotočen na sebe, razočaran, prazan, suh i otvrdnuo. Čovjek iz prispodobe radi s radošću.

Grčki tekst pokazuje da taj čovjek doslovno djeluje „iz radosti“, „zbog radosti“, „potaknut radošću“.

Radost postaje prepoznatljiv stav čovjeka koji radi za kraljevstvo nebesko, jer je osobno iskusio kraljevstvo. Krist, koji svojim načinom življenja čovještva očituje kraljevstvo nebesko, u onome tko ga prihvati budi želju da mu se daruje – upravo zato što ga vodi radost.

Kada se Krist rodio, anđeo je navijestio „veliku radost za sav narod“ (Lk 2, 10). Ali koliko ih se doista radovalo? I u trenutku njegova uskrsnuća ponovno se govori o velikoj radosti – na primjer, kod žena koje su ga vidjele (usp. Mt 28, 8) ili kod učenika na putu u Emaus (usp. Lk 24, 32.41) – no tu radost doživljavaju samo oni koji ga susreću i prepoznaju. Čak ni apostoli u godinama dok su išli za njim, zapravo nisu bili radosni samo zato što su bili s njim. Dovoljno je pomisliti na Petrove riječi koje su u potpunoj suprotnosti s onim što proživljava čovjek koji pronalazi blago na njivi: „Evo, mi ostavismo sve i pođosmo za tobom. Što ćemo za to dobiti?“ (Mt 19, 27). Naime, ako Krista poznajemo samo izvana nismo dionici one radosti koja pripada njegovu kraljevstvu.

Isto vrijedi i za kraljevstvo nebesko. Ako nemamo iskustvo kraljevstva nebeskog kao nečega što nas iznenađuje, tada ga samo zamišljamo, idealiziramo i projiciramo, ali ga nikada ne živimo s onom radošću koja je svojstvena djelovanju Duha Svetoga u nama: „Ta kraljevstvo Božje nije jelo ili piće, nego pravednost, mir i radost u Duhu Svetome“ (Rim 14, 17).

Ovdje upotrijebljena grčka riječ za radost (chara) ista je kao u Gal 5, 22 i ista koju danas koristi Matej kad opisuje čovjeka koji radi s radošću.

 

„Što se srce više približava duhovnoj mudrosti i postaje tuđe svijetu, to više prima radost koja dolazi od Boga“

(Izak Sirac, Asketki govori 63, 29).

 

To se još jasnije očituje u susretu između Krista i bogatog mladića (usp. Mk 10, 17-22), čovjeka koji je besprijekorno vršio zapovijedi, ali je očito osjećao da u njemu nema života koji ostaje i ne umire. Zato se obraća Kristu s pitanjem što mora učiniti da bi baštinio život vječni, to jest zōē. Završetak tog susreta vrlo je znakovit: „Isus ga nato pogleda, zavoli ga i rekne mu: »Jedno ti nedostaje! Idi i što god imaš prodaj i podaj siromasima pa ćeš imati blago na nebu. A onda dođi i idi za mnom.« On se na tu riječ smrkne i ode žalostan“ (Mk 10, 21-22).

Krist ga je „zavolio“, a on se okrenuo i otišao. Čovjek samo u ljubavi kuša da je slobodan. Ali bogati mladić nije bio slobodan; posjedovalo ga je ono što je posjedovao: „jer imaše velik imetak“ (Mk 10, 22). Čovjek misli da je slobodan, a zapravo je podređen samoljublju koje ga kroz mnoge stvari drži u ropstvu.

Ali koji je kršćanin upućen u umijeće oslobađanja svog mišljenja od samoljublja? Riječ je, naime, o vrlo istančanom duhovnom umijeću.

Ljubav je put kraljevstva, njegova konkretnost. Ali ljubav se ne može spoznati izvana; potrebno ju je živjeti u Kristu na način pashalnog trodnevlja.

Možda se objašnjenje za zastranjenje kojem svjedočimo već dugo i zbog kojeg se sve ovo čini samo apstraktnim govorom može pronaći u onome što Vladimir Solovjov govori u jedanaestom i dvanaestom predavanju svojih Predavanja o bogočovještvu. Crkva je u svijetu kao ona koja posjeduje božansku istinu i predstavlja Božju volju na zemlji. No, budući da oni koje Solovjov naziva „vanjskim kršćanima“ vjeruju u Kristovu istinu, a da u njemu nisu ponovno rođeni, možemo se zapitati: kakav stav zauzimaju žene i muškarci u svijetu – pa i u Crkvi – kada naiđu na takve? Prenose li takvi kršćani ponajprije radost i mir? Kakva je njihova slika onoga kraljevstva čijim se slugama nazivaju?

Biti ponovo rođen po Duhu Svetome u Kristu jest, naime, život Kraljevstva.

 

„Duhovna zemlja čovjeka očišćena srca u njemu je samome. Sunce koje u njemu sja jest svjetlost Presvetog Trojstva […] Taj se čovjek divi ljepoti koju vidi u sebi, a koja je stotinu puta svjetlija od sjaja sunca. Taj sjaj je […] kraljevstvo Božje, skriveno u nama, kako kaže Gospodinova riječ“

(Izak Sirac, Asketki govori 43, 4).

 

SJEMENA je rubrika Centra Aletti dostupna svake srijede.
Svakog tjedna, osim nedjeljne propovijedi u audio obliku (na talijanskom), bit će dostupno na web stranici LIPA produbljivanje nedjeljnih ili blagdanskih čitanja euharistijske liturgije.

 

POLSKI

Dzisiejsza Ewangelia przechodzi od przypowieści o królestwie niebieskim do podobieństw dotyczących królestwa niebieskiego, jak pisze Orygenes. Pierwszym z nich jest podobieństwo o ukrytym skarbie. Mowa jest o skarbie ukrytym w polu. Został on złożony w ziemi tego pola i interesujące jest to, że człowiek, który go znalazł, nie zabrał go (prawdopodobnie był robotnikiem, sługą albo kimś, kto po prostu przyszedł pracować na tym polu). Królestwo niebieskie obejmuje więc także całe stworzenie, a nawet więcej: jest ukryte w ziemi, w stworzeniu. Nie wystawia się na pokaz.

Królestwo Niebieskie nadaje wartość również stworzeniu. Jeśli bowiem Królestwem Niebieskim jest Chrystus, prawdziwy Bóg i prawdziwy człowiek, to Jego królestwem jest miłość Ojca i Syna (por. Kol 1,13). Dlatego od razu staje się oczywiste, że w miłości nie wystarczają same słowa, ale konieczne jest działanie, a miłość obejmuje również dobra stworzenia (por. 1 J 3,18).

Człowiek ten ponownie ukrywa skarb w tym samym polu, a następnie „odchodzi, pełen radości, sprzedaje wszystko, co posiada, i kupuje to pole” (Mt 13,44). To prawda, że królestwo niebieskie odkrywa się jako niespodziankę. Nie jest ono zdobyczą osiągniętą moim wysiłkiem – wręcz przeciwnie. Gdy wiara Kościoła sprowadza się do religii, kieruje nas na zewnątrz, łudząc, że w ten sposób zmierzamy ku Bogu i Jego królestwu. Tymczasem Ojciec przez Ducha Świętego działa w człowieku w Chrystusie, swoim Synu, dokładnie odwrotnie.

 

„Staraj się wejść do komnaty skarbu, która jest w tobie, a ujrzysz ten skarb, który jest w niebie, ponieważ jedno jest wejście prowadzące do obu. Drabina prowadząca do królestwa ukryta jest w tobie, w twojej duszy. Zejdź w głąb samego siebie, a tam znajdziesz stopnie, po których można wstąpić.”

(Izaak Syryjczyk, Mowy ascetyczne, 30,11)

 

Kusiciel sprawia, że wierzymy, iż możemy zdobyć królestwo niebieskie własnym wysiłkiem. Pozornie daje nam to zadowolenie, przynajmniej jako satysfakcję własnego „ja” z osiągnięcia czegoś dzięki własnym staraniom. Jednak bardzo szybko taka satysfakcja przestaje wystarczać, ponieważ kieruje nami zasada zasługi. Ostatecznie pozostawia ona człowieka wewnętrznie wyschniętego i nigdy nie napełnia go radością.

Tymczasem dzieje się coś niespodziewanego: przychodzi dar i człowiek odkrywa, że ten dar już jest w nim obecny i już w nim działa. Dlatego zamieszkuje go radość. Radość nie jest owocem ludzkiego wysiłku. W takim przypadku byłaby jedynie satysfakcją i pychą. Radość nie ma nic wspólnego z zadowoleniem czy poczuciem sukcesu, które są typowe dla drogi przeciwnej. Co więcej, jeśli ktoś zawłaszcza dar otrzymany za darmo, radość znika, a jej miejsce zajmują pycha i samozadowolenie.

Człowiek może sądzić, że własnym wysiłkiem osiąga królestwo niebieskie. W takim przypadku jest to jednak jedynie jego własny wytwór – nie tylko całkowicie pozbawiony rzeczywistości, lecz także całkowicie zwodniczy. Nie ma on nic wspólnego z królestwem niebieskim. Tak samo jest ze wszystkim, co przeniknęło do Kościoła poprzez królestwa tego świata, nawet jeśli nosiły one miano „katolickich”.

W rzeczywistości, jak zauważa Bułhakow, właśnie pojęcie „królestwa” uległo w ciągu dziejów, w rozumieniu chrześcijan, głębokiemu zniekształceniu pod względem treści, ponieważ interpretowano je w kontekście królestw i królów tego świata. Królestwo niebieskie stoi jednak całkowicie na przeciwległym biegunie wobec królestw tego świata. Władza Boga Ojca i Jego Syna jest dokładnym przeciwieństwem tego, jak rozumie się władzę w historii. Wystarczy pomyśleć, że na tronie na złotym dziedzińcu niebieskiego Jeruzalem zasiada Baranek zabity, a jednak stojący (por. Ap 5,6). Chrystus, właśnie w swoim ludzkim ciele, objawia tę władzę: Bóg rządzi światem na sposób Baranka, co urzeczywistnia się w Triduum Paschalnym.

Dlatego też, jeśli chcemy właściwie zrozumieć Chrystusa jako króla, Bułhakow sugeruje, aby zacząć od Chrystusa jako kapłana, dobrze opisanego w Liście do Hebrajczyków, a następnie na tej podstawie odkrywać obraz Chrystusa jako króla.

W tym celu dzisiejsze Słowo podkreśla, że to właśnie skarb, poprzez radość, zaczyna działać w człowieku. Skarb wszedł w niego wraz z radością: jest to zatem radykalna przemiana.

Ileż rzeczy robi człowiek, by doświadczyć radości! Tutaj natomiast sprzedaje wszystko i kupuje pole, ponieważ jest w radości. Uważano, że poprzez wychowanie przygotujemy ludzi do tego, by robili rzeczy z radością. Jednak wynik okazuje się odwrotny. Nie można ponosić ofiar z zaciśniętymi zębami i ponurą miną, nie można też udawać uśmiechu ustami, podczas gdy oczy zdradzają, że ktoś jest skupiony na sobie, rozczarowany, pusty, jałowy i zatwardziały. Człowiek z przypowieści robi rzeczy z radością.

Grecki tekst pokazuje wręcz dosłownie, że działa on „z radości”, „z powodu radości”, „poruszony radością”.

Radość staje się charakterystyczną postawą tych, którzy czynią wszystko dla królestwa niebieskiego, ponieważ doświadczyli go osobiście. Chrystus bowiem, który swoim sposobem przeżywania człowieczeństwa objawia królestwo niebieskie, budzi w tych, którzy Go przyjmują, pragnienie oddania się Jemu – właśnie dlatego, że są poruszeni radością.

Gdy Chrystus się rodzi, zostaje ogłoszona „wielka radość, która będzie udziałem całego narodu” (Łk 2,10). Ale ilu naprawdę się ucieszyło? Także po Jego zmartwychwstaniu ponownie jest mowa o wielkiej radości – na przykład kobiet, które Go ujrzały (por. Mt 28,8), czy uczniów idących do Emaus (por. Łk 24,32.41). Tę radość przeżywają jednak jedynie ci, którzy Go spotykają i rozpoznają. Nawet Apostołowie, choć przez kilka lat szli za Nim, w rzeczywistości nie cieszyli się samym faktem przebywania z Nim. Wystarczy przypomnieć słowa Piotra, które pozostają w wyraźnym kontraście do postawy człowieka znajdującego skarb w polu: „Oto my opuściliśmy wszystko i poszliśmy za Tobą. Cóż więc otrzymamy?” (Mt 19,27). Jeżeli bowiem znamy Chrystusa jedynie z zewnątrz, nie żyjemy tą radością, która należy do królestwa.

To samo dotyczy królestwa Bożego. Jeżeli nie doświadczyliśmy królestwa niebieskiego jako czegoś, co nas zaskakuje, wówczas jedynie o nim myślimy, idealizujemy je i projektujemy według własnych wyobrażeń, ale nigdy nie doświadczamy tej radości, która jest właściwa działaniu Ducha Świętego w nas: „Królestwo Boże to nie sprawa jedzenia i picia, lecz sprawiedliwość, pokoj i radość w Duchu Świętym” (Rz 14,17).

Greckie słowo użyte tutaj na określenie radości (chara), podobnie jak w Ga 5,22, jest dokładnie tym samym słowem, którego Mateusz używa dziś, opisując człowieka działającego z radością.

 

„Im bardziej serce zbliża się do duchowej mądrości, stając się obce światu, tym bardziej otrzymuje radość pochodzącą od Boga.”

(Izaak Syryjczyk, Mowy ascetyczne, 63,29)

 

Jeszcze wyraźniej ukazuje to spotkanie Chrystusa z bogatym młodzieńcem (por. Mk 10,17–22). Był to człowiek doskonały w zachowywaniu przykazań, a jednak wyraźnie odczuwał, że nie mieszka w nim życie, które trwa i nie umiera. Dlatego zwrócił się do Chrystusa z pytaniem, co ma czynić, aby odziedziczyć życie wieczne, czyli zōē. Zakończenie tego spotkania jest niezwykle wymowne:

„Jezus spojrzał na niego z miłością i powiedział: «Jednego ci brakuje. Idź, sprzedaj wszystko, co masz, rozdaj ubogim, a będziesz miał skarb w niebie. Potem przyjdź i chodź za Mną». Lecz on spochmurniał na te słowa i odszedł zasmucony” (Mk 10,21–22).

Chrystus „spojrzał na niego z miłością”, a jednak młodzieniec odwrócił się i odszedł. Miłość jest jedyną przestrzenią, w której człowiek doświadcza swojej wolności. Bogaty młodzieniec nie był jednak wolny – był zniewolony przez to, co posiadał. „Miał bowiem wiele posiadłości” (Mk 10,22). Człowiek sądzi, że jest wolny, podczas gdy w rzeczywistości pozostaje poddany miłości własnej, która czyni go niewolnikiem wielu rzeczy. Ale który chrześcijanin jest dziś wprowadzany w sztukę wyzwalania własnych myśli spod panowania miłości własnej? Jest to bowiem sztuka niezwykle subtelna.

Miłość jest drogą królestwa, jego najpełniejszą konkretyzacją. Nie można jednak poznać miłości z zewnątrz – trzeba nią żyć w Chrystusie, na sposób Triduum Paschalnego.

Być może wyjaśnienie kryzysu, którego od dawna jesteśmy świadkami i który sprawia, że wszystko to wydaje się jedynie abstrakcyjną teorią, znajduje się w tym, co Sołowjow mówi w jedenastym i dwunastym wykładzie O Bogoczłowieczeństwie. Kościół jest obecny w świecie jako ten, który posiada Bożą prawdę i reprezentuje wolę Boga na ziemi. Skoro jednak ci, których Sołowjow nazywa „chrześcijanami zewnętrznymi”, wierzą w prawdę Chrystusa, nie odradzając się w Nim, warto zapytać: z jaką postawą spotykają się kobiety i mężczyźni w świecie, a także wewnątrz Kościoła, kiedy ich spotykają? Czy pierwszym, co tacy chrześcijanie przekazują swoją obecnością, są radość i pokój? Jaka jest ich wizja tego królestwa, którego – jak twierdzą – są sługami?

Natomiast odrodzenie z Ducha Świętego w Chrystusie jest już życiem samego Królestwa.

 

„Duchowa kraina człowieka o oczyszczonym sercu znajduje się w jego wnętrzu. Słońcem, które w nim jaśnieje, jest światłość Świętej Trójcy (…). Człowiek ten zachwyca się pięknem, które ogląda w sobie – stokroć jaśniejszym od blasku słońca. Ten blask jest (…) królestwem Bożym ukrytym w nas, zgodnie ze słowem Pana.”

(Izaak Syryjczyk, Mowy ascetyczne, 43,4)

 

ZIARNA są rubryką Centro Aletti udostępnianą w każdą środę.
Każdego tygodnia, oprócz homilii niedzielnej w formie audio, na stronie LIPA będzie do dyspozycji pogłębienie czytań liturgicznych z eucharystii niedzielnej bądź świątecznej