[SEMI] XX DOMENICA DEL TEMPO ORDINARIO (ANNO A) 2

ITALIANO

La zona nella quale Cristo si ritira si trova fuori dalla terra di Israele. Si tratta della costa mediterranea della Fenicia (oggi Libano). I fenici sono i discendenti diretti delle popolazioni cananee, perciò giustamente Matteo dice che si avvicina a Cristo “una donna Cananea, che veniva da quelle regioni”. Si capisce, allora, perché questa donna si rivolge a Cristo chiamandolo “figlio di Davide”, che è stato il re più importante per il popolo dell’alleanza.

La donna sta gridando: “Pietà di me, Signore, figlio di Davide. Mia figlia è crudelmente tormentata da un demonio”. Di fronte a questo grido, non c’è dubbio che l’atteggiamento di Cristo ci sorprende e stupisce, dal momento che non ci aspetteremmo da lui un tale comportamento: “Ma egli non le rivolse neppure una parola”.

Questa scena va avanti per un po’. Infatti, la donna seguiva Cristo da vicino e gridava forte, chiedendo pietà, ma Cristo procedeva imperturbabile, come se non l’avesse sentita né vista. Ma “i discepoli gli si accostarono implorando: ‘Esaudiscila, vedi come ci grida dietro’”. Dunque, la donna cananea continuava a gridare. Probabilmente i discepoli percepivano queste grida come un disturbo e certamente anche come causa di imbarazzo di fronte alla gente che era presente.

Al loro invito Cristo risponde con chiarezza che lui è stato inviato alle “pecore perdute della casa d’Israele”. È chiaro, allora, che si tratta della non appartenenza al popolo d’Israele. Questo apre la complessa questione del rapporto tra Israele e i popoli vicini. Di fatto, i figli di Abramo e gli altri popoli non erano considerati sullo stesso piano. La stessa immagine – quella dei cani – di cui Cristo si serve per la sua risposta alla cananea, era usata comunemente.

La donna si prostra davanti a Cristo dicendo: “Signore, aiutami!”, ed egli le risponde: “Non è bene prendere il pane dei figli per gettarlo ai cagnolini”. A questo punto, è evidente che l’atteggiamento di Cristo è, in un certo senso, pedagogico o profetico, oppure intende ammonire i suoi discepoli, perché comunque la sua risposta è rivolta a loro e non tanto alla cananea. Infatti, attraverso la donna cananea Cristo vuole dire qualcosa ai discepoli.

Domenica scorsa abbiamo sentito come Pietro aveva cercato di camminare sulle onde del mare. Ma alla fine, vinto dalla paura, comincia ad affondare. E quando Cristo lo prende per la mano, gli dice direttamente: “Uomo di poca fede, perché hai dubitato?” (Mt 14,31). Già nel primo grande discorso nel vangelo di Matteo – il discorso della montagna –, Cristo costata che, anche se ha davanti a sé il popolo dell’alleanza, in realtà si tratta di “gente di poca fede” (Mt 6,30).

Poi viene da lui uno straniero, un centurione romano, che gli chiede la guarigione del suo servo, e che non si considerava “degno che tu entri sotto il mio tetto, ma di’ soltanto una parola e il mio servo sarà guarito” (Mt 8,8). Al che Cristo dichiara apertamente: “In verità vi dico, presso nessuno in Israele ho trovato una fede così grande” (Mt 8,10). Infatti, proprio poco dopo troviamo Cristo sulla barca con i discepoli, mentre si scatena “una tempesta così violenta che la barca era ricoperta dalle onde” (Mt 8,24) e gli apostoli hanno paura per sé stessi. E Cristo dice loro: “Perché avete paura, uomini di poca fede?” (Mt 8,26).

Poi i discepoli provano a guarire un epilettico indemoniato, ma non ci riescono. Allora chiedono a Cristo come mai loro non sono stati in grado di fare ciò che invece lui ha fatto con una sola parola. E Cristo risponde apertamente: “Per la vostra poca fede” (Mt 17,20).

Cristo sta sempre più costatando che nel popolo eletto non c’è fede. È un popolo che si è strutturato secondo una religiosità molto esteriorizzata. La religione, con i suoi comportamenti esteriori, è diventata la risposta all’amor proprio, che esige di essere approvati, applauditi, lodati e ammirati: “Come potete credere, voi che prendete gloria gli uni dagli altri, e non cercate la gloria che viene da Dio solo?” (Gv 5,44). Ecco cosa sta costatando Cristo nel suo popolo.

Dopo la risurrezione di Lazzaro, molti giudei cominciano a credere in lui. “I sommi sacerdoti allora deliberarono di uccidere anche Lazzaro perché molti giudei se ne andavano a causa di lui e credevano in Gesù” (Gv 12,10-11). Lazzaro è immagine del cristiano, cioè dell’uomo che è morto e viene risuscitato da Cristo nel battesimo, e perciò manifesta Cristo come salvatore e datore di vita (cf Gv 10,10). Allora anche Lazzaro deve morire, perché manifesta Cristo. Allo stesso modo i cristiani, proprio perché con la loro vita testimoniano Cristo, devono essere eliminati, perseguitati, molestati, perché suscitano la fede, che è proprio ciò che il potere religioso non sopporta.

Lungo i secoli, il nemico semina perennemente questa tentazione anche nella storia della Chiesa, e perciò talvolta, nonostante i nostri tentativi di rilanciare l’evangelizzazione, non succede granché. Infatti, possiamo suscitare la fede in Cristo solo quando siamo realmente da lui redenti e risuscitati dai morti. Solo allora, infatti, possiamo manifestare, far emergere la vita che viviamo, cioè Colui che è questa novità di vita e che ci inabita.

Se non c’è la fede, hanno il sopravvento tanti pregiudizi culturali, sociali, nazionali, etnici, anche nella vita dei cristiani. Il vangelo di oggi richiama anche questo aspetto. Etnia e nazionalità sono infatti realtà che manifestano di non essere state evangelizzate. Quante guerre tra le nazioni che si dicono cristiane conosce la storia! Il battesimo, che ci fa passare la Pasqua con Cristo e ci rende partecipi della sua vita, innestandoci nel corpo di Cristo, vale meno dell’appartenenza alla nazionalità. Il nazionalismo elimina il “Tu es ergo sum”, che è il vero principio della fede. La fede ci custodisce in un orientamento verso le realtà del regno dei cieli che smaschera la non verità di tante cose della nostra natura che viviamo in un modo non relazionale. E, allo stesso tempo, le rende vere perché vissute nella comunione, proprio perché, come dice un autore siriaco,

 

“La fede fa passare ciò che è presente e fa venire ciò che è futuro”

(Filosseno di Mabbug, Omelie II, 42).

 

Cristo fa vedere che questa donna straniera, pagana, ha una fede forte e grande, mentre quelli che sono con lui non vedono neanche il suo amore per la figlia. E nemmeno si rendono conto che la sua certezza riguardo a quello che ha sentito dire di Cristo è proprio ciò che l’ha fatta uscire dalla sua realtà e l’ha portata da Lui, che per lei è già il Signore. I discepoli percepiscono le sue grida soltanto come un disturbo.

La fede è l’uscita da se stessi, è un radicale riconoscimento dell’Altro, di Dio in Cristo Gesù.

La Parola ci invita oggi a scendere nel cuore e a vedere se i criteri che lo guidano sono veramente la fede e l’amore. La fede e l’amore sono inseparabili (cf Gal 5,6): è proprio la fede che, con l’amore, mi fa uscire dall’individualismo, dalla chiusura in me stesso e mi fa riconoscere l’Altro, Dio Padre e, in lui, gli altri. E, nella forza dell’amore che lo Spirito Santo versa in me, la mia umanità rivela agli altri il nome dell’amore, che è Cristo Gesù.

 

SEMI è la rubrica del Centro Aletti disponibile ogni mercoledì.
Ogni settimana, oltre all’omelia della domenica in formato audio, sarà disponibile sul sito LIPA un approfondimento delle letture della liturgia eucaristica domenicale o festiva.

 

ENGLISH

The area to which Christ withdraws is outside the land of Israel. It is the Mediterranean coast of Phoenicia (now Lebanon). The Phoenicians are the direct descendants of the Canaanite peoples; therefore, Matthew rightly states that “a Canaanite woman of that district” approached Christ. It is clear, then, why this woman addresses Christ, calling him “Son of David” who was the most important king for the people of the covenant.

The woman is crying out: “Have pity on me, Lord, Son of David! My daughter is tormented by a demon”. Faced with this cry, there is no doubt that Christ’s attitude surprises and astonishes us, since we would not expect such behaviour from him: “But he did not say a word in answer to her”.

This scene continues for some time. Indeed, the woman was following Christ closely and crying out loudly, begging for mercy, but Christ walked on unperturbed, as if he had neither heard nor seen her. But “His disciples came and asked him, ‘Send her away, for she keeps calling out after us’”. So, the Canaanite woman continued to cry out. The disciples probably perceived these cries as a disturbance and certainly also as a source of embarrassment in front of the people who were present.

In response to their plea, Christ clearly states that he was sent to the “lost sheep of the house of Israel”. It is clear, then, that the issue at stake is her not belonging to the people of Israel. This raises the complex question of the relationship between Israel and its neighbouring peoples. In fact, the children of Abraham and the other peoples were not regarded as equals. The very image – that of dogs – which Christ uses in his reply to the Canaanite woman was commonly heard.

The woman prostrates herself before Christ, saying: “Lord, help me!”, and he replies: “It is not right to take the food of the children and throw it to the dogs.”. At this point, it is clear that Christ’s attitude is, in a sense, pedagogical or prophetic, or perhaps intended to admonish his disciples, for in any case his reply is addressed to them and not so much to the Canaanite woman. Indeed, through the Canaanite woman, Christ wishes to convey something to his disciples.

Last Sunday we heard how Peter had tried to walk on the waves of the sea but how, in the end, overcome by fear, he began to sink. When Christ took him by the hand, he said to him directly: “You of little faith, why did you doubt?” (Mt 14:31). Already in the first major discourse in the Gospel of Matthew – the Sermon on the Mount – Christ observes that, even though he has the people of the covenant before him, in reality they are a people “of little faith” (Mt 6:30).

Then a stranger comes to him, a Roman centurion, who asks him to heal his servant, and who did not consider himself “worthy to have you enter under my roof; only say the word and my servant will be healed” (Mt 8:8). At this, Christ declares openly: “Amen, I say to you, in no one in Israel have I found such faith.” (Mt 8:10). Indeed, shortly afterwards we find Christ in the boat with the disciples, whilst “a violent storm came up on the sea, so that the boat was being swamped by waves” (Mt 8:24) and the apostles in fear for their lives. And Christ says to them: “Why are you terrified, O you of little faith?” (Mt 8:26).

Then the disciples try to heal a demon-possessed epileptic, but they fail. So, they ask Christ why they were unable to do what he had done with a single word. And Christ replies plainly: “Because of your little faith” (Mt 17:20).

Christ is increasingly realising that there is no faith among the chosen people. They are a people whose way of life is structured around a highly externalised form of religiosity. Religion, with its outward behaviours, has become the answer to self-love, which demands to be approved of, applauded, praised and admired: “How can you believe, when you accept praise from one another and do not seek the praise that comes from the only God?” (John 5:44). This is what Christ is observing in his people.

After the raising of Lazarus, many Jews began to believe in him. “And the chief priests plotted to kill Lazarus too, because many of the Jews were turning away and believing in Jesus because of him.” (John 12:10–11). Lazarus is a symbol of the Christian—that is, of the person who has died and is raised to life by Christ in baptism—and therefore reveals Christ as Saviour and Giver of life (cf. Jn 10:10). So Lazarus, too, must die, because he reveals Christ. In the same way, Christians—precisely because they bear witness to Christ through their lives—must be eliminated, persecuted and harassed, because they inspire faith, which is precisely what religious power cannot tolerate.

Over the centuries, the enemy has constantly sown this temptation even within the history of the Church, and so sometimes, despite our attempts to revitalise evangelisation, not much comes of it. Indeed, we can only inspire faith in Christ when we are truly redeemed by him and raised from the dead. Only then, in fact, can we manifest and bring to light the life we live – that is, the One who is this newness of life and who dwells within us.

Where faith is lacking, many cultural, social, national and ethnic prejudices gain the upper hand, even in the lives of Christians. Today’s Gospel highlights this aspect. Ethnicity and nationality are, in fact, realities revealing that they have not been evangelised. How many wars between nations that call themselves Christian has history witnessed! Baptism, which enables us to pass through the Pascha / Easter with Christ and makes us sharers in his life, grafting us into the body of Christ, counts for less than belonging to a nationality. Nationalism eliminates the “Tu es ergo sum”, which is the true principle of faith. Faith keeps us oriented towards the realities of the Kingdom of Heaven, which unmasks the untruth of so many aspects of our nature that we experience in a non-relational way. At the same time, it makes them true because they are lived out in communion, precisely because, as a Syriac author says,

 

‘Faith makes the present pass away and brings the future to come’

(Philoxenus of Mabbug, Homilies II, 42).

 

Christ reveals that this foreign, pagan woman has a strong and great faith, whilst those with him do not even see her love for her daughter. Nor do they realise that her certainty regarding what she has heard said about Christ is precisely what drew her out of her own reality and brought her to Him, who for her is already the Lord. The disciples perceive her cries merely as a disturbance.

Faith is stepping outside oneself; it is a radical recognition of the Other, of God in Christ Jesus.

The Word invites us today to look deep into our hearts and see whether the criteria guiding them are truly faith and love. Faith and love are inseparable (cf. Gal 5:6): it is precisely faith which, together with love, draws me out of individualism and self-centredness, and enables me to recognise the Other—God the Father—and, in him, others. And, in the power of the love that the Holy Spirit pours into me, my humanity reveals to others the name of love, which is Christ Jesus.

 

SEEDS, the Aletti Centre’s column, is available every Wednesday.
Every week, in addition to the Sunday homily in audio format, an in-depth study of the readings from the Sunday or festive Eucharistic liturgy will be available on the LIPA website.

 

ESPAÑOL

La zona a la que se retira Cristo se encuentra fuera de la tierra de Israel. Se trata de la costa mediterránea de Fenicia (hoy Líbano). Los fenicios son descendientes directos de los pueblos cananeos, por lo que Mateo dice acertadamente que se acerca a Cristo «una mujer cananea, que venía de aquellas regiones». Se entiende, pues, por qué esta mujer se dirige a Cristo llamándole «hijo de David», que fue el rey más importante para el pueblo de la alianza.

La mujer grita: «Ten piedad de mí, Señor, hijo de David. Mi hija está siendo atormentada cruelmente por un demonio». Ante este grito, no cabe duda de que la actitud de Cristo nos sorprende y nos deja atónitos, ya que no esperaríamos de él tal comportamiento: «Pero él ni siquiera le dirigió la palabra».

Esta escena se prolonga durante un rato. De hecho, la mujer seguía de cerca a Cristo y gritaba con fuerza, pidiendo piedad, pero Cristo seguía imperturbable, como si no la hubiera oído ni visto. Pero «los discípulos se le acercaron suplicándole: “Escúchala, mira cómo nos grita”». Así pues, la mujer cananea seguía gritando. Probablemente los discípulos percibían esos gritos como una molestia y, sin duda, también como motivo de vergüenza ante la gente que estaba presente.

Ante su petición, Cristo responde con claridad que ha sido enviado a las «ovejas perdidas de la casa de Israel». Queda claro, pues, que se trata de la no pertenencia al pueblo de Israel. Esto abre la compleja cuestión de la relación entre Israel y los pueblos vecinos. De hecho, los hijos de Abraham y los demás pueblos no eran considerados en pie de igualdad. La misma imagen —la de los perros— que Cristo utiliza en su respuesta a la cananea era de uso común.

La mujer se postra ante Cristo diciendo: «¡Señor, ayúdame!», y él le responde: «No está bien tomar el pan de los hijos para dárselo a los perritos». En este punto, resulta evidente que la actitud de Cristo es, en cierto sentido, pedagógica o profética, o bien pretende amonestar a sus discípulos, ya que, en cualquier caso, su respuesta va dirigida a ellos y no tanto a la cananea. De hecho, a través de la mujer cananea, Cristo quiere decir algo a los discípulos.

El domingo pasado escuchamos cómo Pedro había intentado caminar sobre las olas del mar. Pero al final, vencido por el miedo, empieza a hundirse. Y cuando Cristo lo toma de la mano, le dice directamente: «Hombre de poca fe, ¿por qué has dudado?» (Mt 14,31). Ya en el primer gran discurso del Evangelio de Mateo —el sermón de la montaña—, Cristo constata que, aunque tiene ante sí al pueblo de la alianza, en realidad se trata de «gente de poca fe» (Mt 6,30).

Luego se le acerca un extranjero, un centurión romano, que le pide que cure a su siervo, y que no se consideraba «digno de que entres bajo mi techo, pero solo di una palabra y mi siervo quedará curado» (Mt 8,8). Ante lo cual Cristo declara abiertamente: «En verdad os digo que en nadie en Israel he encontrado una fe tan grande» (Mt 8,10). De hecho, poco después encontramos a Cristo en la barca con los discípulos, mientras se desata «una tormenta tan violenta que las olas cubrían la barca» (Mt 8,24) y los apóstoles temen por sus vidas. Y Cristo les dice: «¿Por qué tenéis miedo, hombres de poca fe?» (Mt 8,26).

Después, los discípulos intentan curar a un epiléptico endemoniado, pero no lo consiguen. Entonces le preguntan a Cristo por qué ellos no han sido capaces de hacer lo que Él, en cambio, ha hecho con una sola palabra. Y Cristo responde abiertamente: «Por vuestra poca fe» (Mt 17,20).

Cristo constata cada vez más que en el pueblo elegido no hay fe. Es un pueblo que se ha estructurado según una religiosidad muy exteriorizada. La religión, con sus comportamientos externos, se ha convertido en la respuesta al amor propio, que exige ser aprobado, aplaudido, alabado y admirado: «¿Cómo podéis creer, vosotros que os glorificáis unos a otros y no buscáis la gloria que viene solo de Dios?» (Jn 5,44). Esto es lo que Cristo está constatando en su pueblo.

Tras la resurrección de Lázaro, muchos judíos comenzaron a creer en él. «Entonces los sumos sacerdotes decidieron matar también a Lázaro, porque muchos judíos se apartaban de ellos por su causa y creían en Jesús» (Jn 12,10-11). Lázaro es imagen del cristiano, es decir, del hombre que ha muerto y es resucitado por Cristo en el bautismo, y por eso manifiesta a Cristo como salvador y dador de vida (cf. Jn 10,10). Por eso, también Lázaro debe morir, porque manifiesta a Cristo. Del mismo modo, los cristianos, precisamente porque con su vida dan testimonio de Cristo, deben ser eliminados, perseguidos y acosados, pues suscitan la fe, que es precisamente lo que el poder religioso no soporta.

A lo largo de los siglos, el enemigo siembra constantemente esta tentación también en la historia de la Iglesia y, por eso, a veces, a pesar de nuestros intentos por relanzar la evangelización, no ocurre gran cosa. De hecho, solo podemos suscitar la fe en Cristo cuando estamos realmente redimidos por él y resucitados de entre los muertos. Solo entonces, en efecto, podemos manifestar, hacer aflorar la vida que vivimos, es decir, a Aquel que es esta novedad de vida y que habita en nosotros.

Si no hay fe, prevalecen muchos prejuicios culturales, sociales, nacionales y étnicos, incluso en la vida de los cristianos. El Evangelio de hoy también hace referencia a este aspecto. La etnia y la nacionalidad son, de hecho, realidades que ponen de manifiesto que no han sido evangelizadas. ¡Cuántas guerras entre naciones que se dicen cristianas ha registrado la historia! El bautismo, que nos hace vivir la Pascua con Cristo y nos hace partícipes de su vida, injertándonos en el cuerpo de Cristo, es menos fuerte y vale menos que la pertenencia a una nacionalidad. El nacionalismo elimina el «Tu es ergo sum», que es el verdadero principio de la fe. La fe nos mantiene orientados hacia las realidades del reino de los cielos, lo que desenmascara la falsedad de tantas cosas de nuestra naturaleza que vivimos de manera no relacional. Y, al mismo tiempo, las hace verdaderas porque se viven en comunión, precisamente porque, como dice un autor sirio,

 

«La fe hace pasar lo que está presente y hace venir lo que es futuro»

(Filoxeno de Mabbug, Homilías II, 42).

 

Cristo nos muestra que esta mujer extranjera, pagana, tiene una fe fuerte y grande, mientras que los que están con él ni siquiera ven su amor por su hija. Ni siquiera se dan cuenta de que su certeza respecto a lo que ha oído decir de Cristo es precisamente lo que la ha hecho salir de su realidad y la ha llevado hasta Él, que para ella ya es el Señor. Los discípulos perciben sus gritos únicamente como una molestia.

La fe es salir de uno mismo, es un reconocimiento radical del Otro, de Dios en Cristo Jesús.

La Palabra nos invita hoy a adentrarnos en nuestro corazón y a ver si los criterios que lo guían son verdaderamente la fe y el amor. La fe y el amor son inseparables (cf. Gálatas 5,6): es precisamente la fe la que, junto con el amor, me hace salir del individualismo, del encerramiento en mí mismo, y me lleva a reconocer al Otro, a Dios Padre y, en él, a los demás. Y, en la fuerza del amor que el Espíritu Santo derrama en mí, mi humanidad revela a los demás el nombre del amor, que es Cristo Jesús.

 

SEMILLAS es una publicación del Centro Aletti disponible todos los miércoles.
Cada semana, además del audio de la homilía dominical, estará disponible en el sitio de LIPA un comentario a las lecturas de la Liturgia del Domingo, como así también a las lecturas de la semana.

 

SLOVENŠČINA

Področje, kamor se Kristus umakne, leži zunaj izraelske dežele. Gre za sredozemsko obalo Fenicije (današnji Libanon). Feničani so neposredni potomci kanaanskih ljudstev, zato Matej upravičeno pravi, da se Kristusu približa »kánaanska žena iz tistih krajev«. Zdaj razumemo, zakaj se ta žena obrne na Kristusa in ga pokliče »Davidov sin«, saj je bil David najpomembnejši kralj ljudstva zaveze.

Žena vpije: »Gospod, Davidov sin, usmili se me! Mojo hčer zelo muči hudi duh.« Ob tem klicu ni dvoma, da nas Kristusova drža preseneti in osupne, saj od njega ne bi pričakovali takšnega ravnanja: »Vendar ji ni odgovoril niti besede.«

Ta prizor traja nekaj časa. Žena je namreč sledila Kristusu in glasno vpila ter prosila usmiljenja, Kristus pa je mirno nadaljeval svojo pot, kakor da je ne bi ne slišal ne videl. Toda »pristopili so njegovi učenci in ga prosili: ›Odpravi jo, ker vpije za nami.‹« Kanaanska žena je namreč kar naprej vpila. Za učence je bilo njeno vpitje verjetno moteče in gotovo jih je spravljala v zadrego pred navzočimi ljudmi.

Na njihov poziv Kristus jasno odgovori, da je bil poslan k »izgubljenim ovcam Izraelove hiše«. Jasno je torej, da gre za to, da žena ne pripada izraelskemu ljudstvu. S tem se odpre zapleteno vprašanje odnosa med Izraelom in okoliškimi ljudstvi. Abrahamovi sinovi in druga ljudstva namreč niso bili obravnavani na isti ravni. Tudi podoba psov, ki jo Kristus uporabi v svojem odgovoru kanaanski ženi, je bila v tistem času običajna.

Žena pade pred Kristusom na kolena in reče: »Gospod, pomagaj mi!« On pa ji odgovori: »Ni lepo jemati kruh otrokom in ga metati psičkom.« Na tem mestu je očitno, da je Kristusova drža na neki način pedagoška ali preroška oziroma da želi poučiti svoje učence, saj je njegov odgovor v resnici namenjen njim in ne toliko Kánaanki. Po tej kánaanski ženi želi namreč Kristus nekaj povedati učencem.

Preteklo nedeljo smo slišali, kako je Peter skušal hoditi po morskih valovih. Toda, ko ga je navsezadnje premagal strah, je začel toniti. In ko ga Kristus prime za roko, mu naravnost pove: »Malovernež, zakaj si podvomil?« (Mt 14,31). Že v prvem velikem govoru v Matejevem evangeliju – v govoru na gori – Kristus ugotavlja, da ima sicer pred seboj ljudstvo zaveze, v resnici pa gre za »maloverne« (Mt 6,30).

Nato pride k njemu tujec, rimski stotnik, ki ga prosi za ozdravljenje svojega služabnika in reče: »Gospod, nisem vreden, da prideš pod mojo streho, ampak samo izreci besedo in moj služabnik bo ozdravljen« (Mt 8,8). Tedaj Kristus odkrito izjavi: »Resnično, povem vam, tolikšne vere nisem našel pri nikomer v Izraelu« (Mt 8,10). In res, kmalu zatem najdemo Kristusa v čolnu z učenci, ko se razbesni »velik vihar, tako da so čoln zagrinjali valovi« (Mt 8,24), apostole pa je strah zase. Kristus jim reče: »Kaj ste boječi, maloverni?« (Mt 8,26).

Nato učenci poskušajo ozdraviti božjastnega dečka, ki ga je obsedel hudi duh, vendar jim ne uspe. Zato vprašajo Kristusa, zakaj sami niso bili sposobni storiti tega, kar je on storil z eno samo besedo. Kristus jim odkrito odgovori: »Zato, ker imate premalo vere« (Mt 17,20).

Kristus vse bolj ugotavlja, da v izvoljenem ljudstvu ni vere. To je ljudstvo, ki se je oblikovalo po zelo pozunanjeni religioznosti. Religija je s svojimi zunanjimi dejanji postala odgovor na samoljubje, ki zahteva, da je človek odobravan, občudovan, hvaljen in cenjen: »Kako bi mogli verovati vi, ki sprejemate slavo drug od drugega in ne iščete slave od edinega Boga?« (Jn 5,44). To je tisto, kar Kristus opaža v svojem ljudstvu.

Po Lazarjevem vstajenju začne veliko Judov verovati vanj. »Véliki duhovniki pa so sklenili umoriti tudi Lazarja, ker je zaradi njega veliko Judov odhajalo in verovalo v Jezusa« (Jn 12,10-11). Lazar je podoba kristjana, torej človeka, ki je umrl in ga je Kristus pri krstu obudil ter zato razodeva Kristusa kot odrešenika in darovalca življenja (prim. Jn 10,10). Lazar razodeva Kristusa, zato mora umreti tudi on. Prav zato, ker s svojim življenjem pričujejo za Kristusa, morajo tudi kristjani biti na enak način odstranjeni, preganjani in nadlegovani, saj prebujajo vero – prav tega pa religiozna oblast ne prenese.

Skozi stoletja sovražnik nenehno seje to skušnjavo tudi v zgodovini Cerkve, zato se včasih kljub našim prizadevanjem, da bi ponovno začeli z evangelizacijo, ne zgodi prav veliko. Vero v Kristusa namreč lahko prebujamo samo takrat, ko nas je on zares odrešil in obudil od mrtvih. Šele takrat lahko razodevamo in pokažemo življenje, ki ga živimo, torej Njega, ki je ta novost življenja in ki prebiva v nas.

Če ni vere, tudi v življenju kristjanov prevladajo številni kulturni, družbeni, nacionalni in etnični predsodki. Današnji evangelij opozarja tudi na ta vidik. Etnična pripadnost in narodnost sta namreč stvarnosti, ki kažeta, da nista bili evangelizirani. Koliko vojn med narodi, ki se imajo za krščanske, pozna zgodovina! Krst, ki nam omogoča, da s Kristusom preidemo skozi veliko noč, da postanemo deležni njegovega življenja in smo vcepljeni v Kristusovo telo, ima manjšo vrednost od pripadnosti narodnosti. Nacionalizem odpravi »Ti si, torej sem«, kar je resnično načelo vere. Vera nas varuje v usmerjenosti k stvarnostim nebeškega kraljestva, ki razkriva neresničnost mnogih stvari v naši naravi, ki jih ne živimo na odnosni način. Hkrati pa jih dela resnične, če jih živimo v občestvu, prav zato, ker, kakor pravi neki sirski avtor:

 

»Vera omogoča, da to, kar je navzoče, postane preteklost, in da pride to, kar je prihodnje«

(Filoksen iz Mabuga, Homilije II, 42).

 

Kristus pokaže, da ima ta tuja, poganska žena močno in veliko vero, medtem ko tisti, ki so z njim, ne vidijo niti njene ljubezni do hčere. Prav tako se ne zavedajo, da je njena gotovost glede tega, kar je slišala o Kristusu, ravno to, kar jo je spodbudilo, da je zapustila svojo stvarnost in prišla k Njemu, ki je zanjo že Gospod. Učenci njene krike dojemajo samo kot nadlego.

Vera je izhod iz samega sebe, je radikalno priznanje Drugega, Boga v Kristusu Jezusu.

Beseda nas danes vabi, naj se spustimo v srce in pogledamo, ali sta merili, ki ga vodita, zares vera in ljubezen. Vera in ljubezen sta neločljivi (prim. Gal 5,6): prav vera me skupaj z ljubeznijo vodi iz individualizma, iz zaprtosti vase, ter mi omogoča, da prepoznam Drugega, Boga Očeta, in v njem druge ljudi. In v moči ljubezni, ki jo Sveti Duh izliva vame, moja človeškost drugim razodeva ime ljubezni, ki je Jezus Kristus.

 

SEMENA je rubrika Centra Aletti, ki je na voljo vsako sredo.
Vsak teden je na spletni strani LIPE poleg nedeljske homilije v zvočni obliki (v italijanščini) na voljo tudi poglobitev Božje besede nedeljske ali praznične svete maše.

 

HRVATSKI

Područje u koje se Krist povlači nalazi se izvan izraelske zemlje. Radi se o sredozemnoj obali Fenicije (današnji Libanon). Feničani su izravni potomci kanaanskih naroda, stoga Matej s pravom kaže da Kristu pristupa „žena neka,  Kanaanka, iz onih krajeva“. Sada razumijemo zašto se ta žena obraća Kristu nazivajući ga „sinom Davidovim“, jer je David bio najvažniji kralj naroda Saveza.

Žena viče: „Smiluj mi se, Gospodine, Sine Davidov! Kći mi je teško opsjednuta!“. Pred ovim vapajem, nema sumnje da nas Kristov stav iznenađuje i zapanjuje, jer od njega ne bismo očekivali takav postupak: „Ali on joj ne uzvrati ni riječi“.

Taj prizor traje neko vrijeme. Naime, žena je slijedila Krista, glasno vikala i tražila da joj se smiluje, ali Krist je mirno nastavio svoj put, kao da je nije ni čuo ni vidio. Ali „Pristupe mu na to učenici te ga moljahu: »Udovolji joj jer viče za nama.«“. Kanaanka je, naime, neprestano vikala. Vjerojatno je učenicima njeno vikanje smetalo i sigurno ih je dovodilo u neugodnost pred prisutnim ljudima.

Na njihov poziv Krist jasno odgovara da je poslan „k izgubljenim ovcama doma Izraelova“. Jasno je, dakle, da se radi o tome da žena ne pripada izraelskom narodu. Time se otvara složeno pitanje odnosa između Izraela i okolnih naroda. Naime, Abrahamovi sinovi i drugi narodi nisu bili tretirani na istoj razini. Čak i slika pasâ koju Krist koristi u svom odgovoru Kanaanki, bila je u to vrijeme uobičajena.

Žena pada ničice pred Krista i kaže: „Gospodine, pomozi mi!“. A on joj odgovara: „Ne priliči uzeti kruh djeci i baciti ga psićima“. Na tom je mjestu očito da je Kristov stav na određeni način pedagoški ili proročki, odnosno da želi poučiti svoje učenike, jer je njegov odgovor zapravo upućen njima, a ne toliko Kanaanki. Preko te žene Kanaanke Krist zapravo želi nešto reći svojim učenicima.

Prošle nedjelje čuli smo kako je Petar pokušao hodati po morskim valovima. No kad ga je na kraju svladao strah, počeo je tonuti. I kada ga je Krist uhvatio za ruku, izravno mu kaže: „Malovjerni, zašto si posumnjao?“ (Mt 14, 31). Već u prvom velikom govoru u Matejevom evanđelju – Govoru na gori – Krist primjećuje da pred sobom ima narod Saveza, a zapravo se radi o malovjernima (usp. Mt 6, 30).

Zatim mu prilazi stranac, rimski satnik, koji ga moli za ozdravljenje svoga sluge, i kaže: „Gospodine, nisam dostojan da uđeš pod krov moj, nego samo reci riječ i izliječen će biti sluga moj“ (Mt 8, 8). Tada Krist otvoreno izjavljuje: „Zaista, kažem vam, ni u koga u Izraelu ne nađoh tolike vjere“ (Mt 8, 10). Ubrzo nakon toga nalazimo Krista u lađi s učenicima, kada se podiže „tako žestoka oluja da su valovi prekrivali lađu“ (Mt 8, 24), a apostoli se boje za sebe. Krist im kaže: „Što ste plašljivi, malovjerni?“ (Mt 8, 26).

Potom učenici pokušavaju izliječiti opsjednutog padavičara, ali ne uspijevaju. Tada pitaju Krista zašto oni nisu bili u stanju učiniti ono što je on učinio samo jednom riječju. Krist im otvoreno odgovara: „Zbog vaše malovjernosti“ (Mt 17, 20).

Krist sve više uviđa da u izabranom narodu nema vjere. To je narod koji se oblikovao prema vrlo izvanjskoj religioznosti. Religija je svojim vanjskim postupanjima postala odgovor na sebeljublje, koje zahtijeva da čovjek bude odobravan, cijenjen, hvaljen i poštovan: „Ta kako biste vi vjerovali kad tražite slavu jedni od drugih, a slave od jedinoga Boga ne tražite!“ (Iv 5, 44). To je ono što Krist primjećuje u svom narodu.

Nakon Lazarova uskrsnuća, mnogi Židovi počinju vjerovati u njega. „A glavari svećenički odlučiše i Lazara ubiti, jer su zbog njega mnogi Židovi odlazili i vjerovali u Isusa“ (Iv 12, 10-11). Lazar je slika kršćanina, dakle čovjeka koji je umro i kojeg je Krist na krštenju uskrisio te stoga očituje Krista kao spasitelja i darivatelja života (usp. Iv 10, 10). Lazar očituje Krista pa stoga i on mora umrijeti. Upravo zato što svojim životom svjedoče Krista, i kršćani moraju na isti način biti uklonjeni, progonjeni, zlostavljani, jer bude vjeru – a upravo to religijska vlast ne podnosi.

Kroz stoljeća, neprijatelj neprestano sije tu napast i u povijesti Crkve, pa se stoga ponekad, unatoč našim pokušajima da ponovno pokrenemo evangelizaciju, ne dogodi puno toga. Naime, vjeru u Krista možemo probuditi samo onda kada nas je on doista otkupio i uskrisio od mrtvih. Tek tada možemo očitovati i pokazivati život koji živimo, odnosno Njega, koji je ta novost života i koji prebiva u nama.

Ako nema vjere, i u životu kršćana prevladavaju brojne kulturološke, društvene, nacionalne i etničke predrasude. Današnje evanđelje upozorava i na taj aspekt. Etnička pripadnost i nacionalnost su, naime, stvarnosti koje pokazuju da nisu bile evangelizirane. Koliko samo ratova između naroda, koji se smatraju kršćanskima, poznaje povijest! Krštenje, koje nam omogućuje da s Kristom prođemo kroz Pashu, da postanemo dionici njegova života i budemo ucijepljeni u tijelo Kristovo, ima manju vrijednost od pripadnosti nekoj nacionalnosti. Nacionalizam dokida ono „Ti jesi, dakle ja jesam“, što je istinsko načelo vjere. Vjera nas čuva u usmjerenosti prema stvarnostima kraljevstva nebeskoga, što razotkriva neistinitost mnogih stvari u našoj naravi, koje ne živimo na odnosni način. Istovremeno ih čini stvarnima ako ih živimo u zajedništvu, upravo zato što, kako kaže jedan sirijski autor:

 

„Vjera omogućuje da ono što je sadašnje postane prošlost i da dođe ono što je buduće“

(Filoksen iz Mabuga, Homilije II, 42).

 

Krist pokazuje da ova strankinja, žena poganka, ima snažnu i veliku vjeru, dok oni koji su s njim ne vide ni njezinu ljubav prema kćeri. Isto tako nisu svjesni da je njezina sigurnost u ono što je čula o Kristu upravo to što ju je potaknulo da napusti svoju stvarnost i dođe k Njemu, koji je za nju već Gospodin. Učenici njezine povike doživljavaju samo kao smetnju.

Vjera je izlazak iz samoga sebe, ona je radikalno priznavanje Drugoga, Boga u Kristu Isusu.

Riječ nas danas poziva da siđemo u srce i pogledamo jesu li kriteriji koji ga vode doista vjera i ljubav. Vjera i ljubav su neodvojive (usp. Gal 5, 6): upravo me vjera s ljubavlju vodi iz individualizma, iz zatvorenosti u sebe te mi omogućuje da prepoznam Drugoga, Boga Oca, a u njemu i druge ljude. I u snazi ljubavi, koju Duh Sveti ulijeva u mene, moje čovještvo drugima objavljuje ime ljubavi, a to je Krist Isus.

 

SJEMENA je rubrika Centra Aletti dostupna svake srijede.
Svakog tjedna, osim nedjeljne propovijedi u audio obliku (na talijanskom), bit će dostupno na web stranici LIPA produbljivanje nedjeljnih ili blagdanskih čitanja euharistijske liturgije.

 

POLSKI

Teren, na który Chrystus się wycofuje, znajduje się poza ziemią Izraela. Chodzi o wybrzeże Morza Śródziemnego w Fenicji (dzisiejszy Liban). Fenicjanie są bezpośrednimi potomkami ludów kananejskich, dlatego Mateusz słusznie mówi, że do Chrystusa podchodzi „kobieta kananejska, która przybyła z tamtych okolic”. Rozumiemy więc, dlaczego ta kobieta zwraca się do Chrystusa, nazywając Go „Synem Dawida”, który był najważniejszym królem ludu Przymierza.

Kobieta woła: „Ulituj się nade mną, Panie, Synu Dawida! Moja córka jest ciężko dręczona przez złego ducha”. Wobec tego wołania nie ulega wątpliwości, że postawa Chrystusa nas zaskakuje i zadziwia, ponieważ nie spodziewalibyśmy się po Nim takiego zachowania: „Lecz On nie odezwał się do niej ani słowem”.

Ta scena trwała przez jakiś czas. Kobieta bowiem szła za Chrystusem i głośno wołała, prosząc o litość, podczas gdy Chrystus szedł niewzruszony, jakby jej ani nie słyszał, ani nie widział. Wtedy „Jego uczniowie prosili Go: «Odpraw ją, bo krzyczy za nami»”. Kobieta kananejska nadal więc wołała. Prawdopodobnie uczniowie odbierali jej krzyki jako uciążliwe, a z pewnością także jako powód do zakłopotania wobec obecnych tam ludzi.

Na ich prośbę Chrystus odpowiada jasno, że został posłany do „owiec, które poginęły z domu Izraela”. Jest więc oczywiste, że chodzi o to, że kobieta nie należy do ludu Izraela. Otwiera to złożoną kwestię relacji między Izraelem a narodami sąsiednimi. W rzeczywistości synowie Abrahama i inne narody nie byli uważani za stojących na równi. Nawet obraz – obraz psów – którym Chrystus posługuje się w odpowiedzi udzielonej Kananejce, był wówczas powszechnie używany.

Kobieta pada przed Chrystusem na twarz i mówi: „Panie, dopomóż mi!”, a On odpowiada jej: „Niedobrze jest zabrać chleb dzieciom, a rzucić psom”. W tym momencie staje się jasne, że postawa Chrystusa ma w pewnym sensie charakter pedagogiczny lub prorocki; albo też Chrystus chce upomnieć swoich uczniów, ponieważ Jego odpowiedź skierowana jest przede wszystkim do nich, a nie tyle do Kananejki. Poprzez tę kobietę Chrystus chce bowiem powiedzieć coś swoim uczniom.

W ubiegłą niedzielę słyszeliśmy, jak Piotr próbował chodzić po falach morza. Jednak w końcu, pokonany przez lęk, zaczął tonąć. A kiedy Chrystus chwycił go za rękę, powiedział mu wprost: „Człowieku małej wiary, dlaczego zwątpiłeś?” (Mt 14,31). Już w pierwszej wielkiej mowie w Ewangelii Mateusza – w Kazaniu na Górze – Chrystus stwierdza, że nawet jeśli ma przed sobą lud Przymierza, w rzeczywistości są to „ludzie małej wiary” (Mt 6,30).

Następnie przychodzi do Niego cudzoziemiec, rzymski setnik, który prosi o uzdrowienie swojego sługi. Nie uważa się on za „godnego, abyś wszedł pod mój dach, lecz powiedz tylko słowo, a mój sługa odzyska zdrowie” (Mt 8,8). Wtedy Chrystus otwarcie oświadcza: „U nikogo w Izraelu nie znalazłem tak wielkiej wiary” (Mt 8,10). Rzeczywiście, niedługo potem znajdujemy Chrystusa w łodzi z uczniami, kiedy rozpętuje się „gwałtowna burza, tak że fale zalewały łódź” (Mt 8,24), a apostołowie zaczynają bać się o własne życie. I Chrystus mówi do nich: „Czemu bojaźliwi jesteście, ludzie małej wiary?” (Mt 8,26).

Później uczniowie próbują uzdrowić epileptyka opętanego przez złego ducha, ale nie są w stanie tego uczynić. Pytają więc Chrystusa, dlaczego oni nie potrafili dokonać tego, czego On dokonał jednym słowem. A Chrystus odpowiada wprost: „Z powodu waszej małej wiary” (Mt 17,20).

Chrystus coraz wyraźniej dostrzega, że w ludzie wybranym nie ma wiary. Jest to lud, który ukształtował się według bardzo zewnętrznie przeżywanej religijności. Religia, wraz ze swoimi zewnętrznymi zachowaniami, stała się odpowiedzią na miłość własną, która domaga się akceptacji, oklasków, pochwał i podziwu: „Jak możecie uwierzyć, wy, którzy odbieracie chwałę jedni od drugich, a nie szukacie chwały, która pochodzi od samego Boga?” (J 5,44). Oto, co Chrystus dostrzega w swoim ludzie.

Po wskrzeszeniu Łazarza wielu Żydów zaczyna w Niego wierzyć. „Arcykapłani zaś postanowili stracić również Łazarza, ponieważ wielu Żydów odłączyło się od nich z jego powodu i uwierzyło w Jezusa” (J 12,10-11). Łazarz jest obrazem chrześcijanina, czyli człowieka, który umarł i został wskrzeszony przez Chrystusa w chrzcie, a przez to ukazuje Chrystusa jako Zbawiciela i Dawcę życia (por. J 10,10). Dlatego również Łazarz musi umrzeć, ponieważ ukazuje Chrystusa. W podobny sposób chrześcijanie, właśnie dlatego, że swoim życiem świadczą o Chrystusie, muszą być usuwani, prześladowani, nękani, ponieważ wzbudzają wiarę – a właśnie tego władza religijna nie potrafi znieść.

Na przestrzeni wieków nieprzyjaciel nieustannie zasiewa tę pokusę również w historii Kościoła. Dlatego czasami, pomimo naszych prób ożywienia ewangelizacji, niewiele się dzieje. Możemy bowiem wzbudzić wiarę w Chrystusa tylko wtedy, gdy rzeczywiście jesteśmy przez Niego odkupieni i wskrzeszeni z martwych. Dopiero wtedy możemy ukazywać i czynić widocznym życie, którym żyjemy, czyli Tego, który jest tą nowością życia i który w nas zamieszkuje.

Jeżeli nie ma wiary, przewagę zyskują liczne uprzedzenia kulturowe, społeczne, narodowe i etniczne – także w życiu chrześcijan. Dzisiejsza Ewangelia przypomina nam również o tym aspekcie. Etniczność i narodowość są bowiem rzeczywistościami, które pokazują, że nie zostały jeszcze poddane ewangelizacji. Ileż wojen między narodami, które nazywały się chrześcijańskimi, zna historia!

Chrzest, który sprawia, że wraz z Chrystusem przechodzimy przez Jego Paschę i stajemy się uczestnikami Jego życia, wszczepiając nas w Ciało Chrystusa, okazuje się słabszy i mniej wartościowy niż przynależność narodowa. Nacjonalizm usuwa „Tu es ergo sum” – „Ty jesteś, więc ja jestem” – które jest prawdziwą zasadą wiary. Wiara zachowuje nas w ukierunkowaniu ku rzeczywistości Królestwa Niebieskiego, która demaskuje nieprawdę wiele rzeczy w naszej naturze, przeżywanych przez nas w sposób nierelacyjny. A jednocześnie czyni je prawdziwymi, ponieważ są przeżywane we wspólnocie. Właśnie dlatego, jak mówi pewien autor syryjski:

 

„Wiara sprawia, że to, co obecne, odchodzi, a to, co przyszłe, przychodzi”

(Filoksen z Mabbug, Homilie II, 42).

 

Chrystus ukazuje, że ta obca, pogańska kobieta ma silną i wielką wiarę, podczas gdy ci, którzy są z Nim, nie dostrzegają nawet jej miłości do córki. Nie zdają sobie również sprawy, że jej pewność co do tego, co słyszała o Chrystusie, jest właśnie tym, co sprawiło, że wyszła ze swojej rzeczywistości i przyszła do Niego, który już dla niej jest Panem. Uczniowie odbierają jej wołanie jedynie jako zakłócenie.

Wiara jest wyjściem z siebie, jest radykalnym uznaniem Innego, Boga w Chrystusie Jezusie.

Słowo Boże zaprasza nas dzisiaj, abyśmy zeszli do głębi naszego serca i zobaczyli, czy kryteriami, które nim kierują, są rzeczywiście wiara i miłość. Wiara i miłość są nierozdzielne (por. Ga 5,6): to właśnie wiara, wraz z miłością, pozwala mi wyjść z indywidualizmu, z zamknięcia w sobie i uznać Innego – Boga Ojca, a w Nim także innych ludzi. A dzięki mocy miłości, którą Duch Święty wlewa we mnie, moje człowieczeństwo objawia innym imię miłości, którym jest Chrystus Jezus.

 

ZIARNA są rubryką Centro Aletti udostępnianą w każdą środę.
Każdego tygodnia, oprócz homilii niedzielnej w formie audio, na stronie LIPA będzie do dyspozycji pogłębienie czytań liturgicznych z eucharystii niedzielnej bądź świątecznej