[SEMI] XXI DOMENICA DEL TEMPO ORDINARIO (ANNO A) 2

ITALIANO

Nel vangelo di oggi, Cristo pone una domanda assai complessa, anche se sembra molto semplice. Per fare questa domanda, Cristo porta i discepoli fuori dal territorio in cui regna una certa visione del messia davidico e chiede loro: “La gente, chi dice che sia il Figlio dell’uomo?”.

In origine, nella lingua ebraica, l’espressione “Figlio dell’uomo” significa semplicemente “uomo”, quasi a sottolineare soprattutto l’umanità nella sua dimensione fragile, ma portatrice dello Spirito di Dio, mentre dire semplicemente “uomo” indica l’uomo che non è animato dallo Spirito. Infatti Cristo, attraverso la seconda domanda rivolta ai discepoli –“Ma voi, chi dite che io sia?” –, esplicita che dicendo “Figlio dell’uomo” sta parlando di sé stesso.

Sembra quasi che Cristo, con queste due domande, voglia vedere cosa sta succedendo nei discepoli dopo l’evento forte della moltiplicazione dei pani e dei pesci. Infatti, queste domande mettono i discepoli in condizione di esplicitare se sono sotto l’influsso del modo di pensare della gente – che evidentemente ha una visione trionfalistica del messia – e a quale profondità di comprensione di chi è Cristo sono arrivati, stando sempre con lui.

La visione della folla è totalmente radicata in un modo di pensare del passato. Anzi: non solo la gente vede Cristo in continuità con le attese messianiche del passato, ma addirittura come se in lui rivivessero alcuni personaggi importanti della loro storia. Per esempio, secondo alcuni, Cristo sarebbe Giovanni il Battista risuscitato dai morti che compie dei prodigi straordinari (cf Mt 14,2), oppure Elia, di cui era stato annunciato il ritorno (cf Mal 3,23 e Sir 48,10) o infine Geremia, di cui era stato annunciato che avrebbe consegnato una spada d’oro sacra come dono di Dio per abbattere i nemici (cf 2Mac 15,15-16). Comunque, queste risposte fanno vedere che la gente comincia a riversare su Cristo le attese che si manifesti la forza e la potenza del tempo messianico secondo le aspettative dai personaggi eccellenti del passato, letti però in modo molto carnale.

Di fronte a queste risposte, Cristo non reagisce, come se già le conoscesse. Piuttosto si rivolge di nuovo ai discepoli chiedendo loro direttamente “Voi, chi dite che io sia?”, senza usare un titolo come prima, ma dicendo apertamente “io”. Nel vangelo di Marco, Cristo pone la stessa domanda ai discepoli. “Pietro gli rispose: ‘Tu sei il Messia’. E ordinò loro severamente di non parlare di lui ad alcuno” (Mc 8,29-30). Lo stesso dice il vangelo di Luca (cf 9,20). Questo fa vedere che Cristo è profondamente consapevole che l’immagine del messia è fonte di grandi tentazioni e deviazioni. Di questo ci sono tanti esempi nell’Antico Testamento, ma basta menzionarne uno.

Quando Mosè tarda a scendere dal monte dopo l’incontro con Dio, che gli consegna le due tavole della Legge, il popolo non sopporta l’attesa. Infatti, molto velocemente sostituisce Dio, che li ha fatti uscire dall’Egitto, con Mosè. Per questo chiedono con insistenza ad Aronne: “Fa’ per noi un dio che cammini alla nostra testa, perché a Mosè, quell’uomo che ci ha fatto uscire dalla terra d’Egitto, non sappiamo che cosa sia accaduto” (Es 32,1). Tutti offrono orecchini d’oro. Aronne “li fece fondere in una forma e ne modellò un vitello di metallo fuso. Allora dissero: ‘Ecco il tuo Dio, o Israele, colui che ti ha fatto uscire dalla terra d’Egitto’” (Es 32,4). È interessante che l’idolo venga fatto da orecchini d’oro assolutamente decorativi. La conclusione è molto significativa: “Il giorno dopo si alzarono presto, offrirono olocausti e presentarono sacrifici di comunione. Il popolo sedette per mangiare e bere, poi si alzò per darsi al divertimento” (Es 32,6).

Il tentatore rende il messia completamente sottomesso alle necessità e, perciò, alle soddisfazioni che la natura umana chiede. Infatti l’idolo creato attraverso quei doni che erano le decorazioni d’oro, costituito dai sacrifici che gli israeliti hanno fatto, chiede a sua volta i sacrifici degli uomini, ma alla fine offre loro una retribuzione: mangiare, bere e darsi al divertimento. Dunque, li soddisfa. Per questo, Cristo proibisce severamente di parlare di lui come messia. Sa infatti che, ogni volta che l’uomo aspetta che una situazione difficile che sta vivendo trovi una soluzione, il tentatore agisce sull’immaginazione, prospettando una soluzione che risponde alle attese di potenza. Ma per questa via non si arriva mai alla radice della situazione per la quale il messia porterà la salvezza.

 

“Il diavolo non ci trascina subito alla malizia, ma ci inganna con una certa apparenza di bene. Non mostra il peccato nella sua bruttezza, ma lo vela sotto il pretesto dell’utilità, affinché, credendo di ottenere un guadagno, cadiamo nella rovina”

(Giovanni Cristostomo, Hom. in Matthaeum V).

 

Quanto miracolismo può abitare nelle attese e, dunque, nell’immaginario anche di coloro che si dicono cristiani, che spesso sono pronti a pagare per poi ricevere esattamente ciò che vogliono. E il tentatore si presenta come un buon consigliere, che entra nelle tue attese e ti offre le soluzioni che le soddisfano, ma in un modo assolutamente fuorviante, che allontana dalla salvezza compiuta da Cristo, Figlio di Dio, mandato dal Padre come dono del suo amore (cf Gv 3,16).

Tornando alla domanda diretta agli apostoli, Pietro risponde: “Tu sei il Cristo”, cioè il Messia, “il Figlio del Dio vivente”. La risposta è perfetta perché esplicita che il Messia, l’Unto, è il Figlio di Dio, tanto che Cristo gli dice immediatamente: “Beato sei tu, Simone, figlio di Giona, perché né carne né sangue te lo hanno rivelato, ma il Padre mio che è nei cieli”. Pietro è beato perché ha accolto la rivelazione del Padre di Gesù Cristo. Infatti, già nel capitolo 11 di Matteo, Cristo dice: “Ti rendo lode, Padre, Signore del cielo e della terra, perché hai nascosto queste cose ai sapienti e ai dotti e le hai rivelate ai piccoli. Sì, o Padre, perché così hai deciso nella tua benevolenza. Tutto è stato dato a me dal Padre mio; nessuno conosce il Figlio se non il Padre, e nessuno conosce il Padre se non il Figlio e colui al quale il Figlio vorrà rivelarlo” (Mt 11,25-27), poiché Dio è come Cristo.

Senza partecipare alla relazione tra Dio Padre e il Figlio suo, tutto rimane astratto ed esterno. Ma entrare nella loro relazione non è qualcosa che l’uomo può fare da solo. L’uomo può accogliere Cristo ed è attraverso questa accoglienza che gli si aprirà la via della figliolanza (cf Gv 1,12). Possiamo conoscere Dio solo da figli che partecipano alla sua zōē ed agapē nel Figlio, per l’azione dello Spirito Santo, che è il Signore che dona a noi l’amore del Padre (cf Rm 5,5) ed è lui che ci innesta nel Figlio e ci insegna a rivolgerci al Padre con l’intimità del figlio, chiamandolo Abbà (cf Rm 8,15; Gal 4,6).

Ma questo è l’esperienza della salvezza. Perciò, anche nel Vangelo di oggi, Cristo proibisce di parlare di lui come Messia. Infatti anche Pietro, che ha avuto questa grandiosa rivelazione, non conosce ancora per esperienza la salvezza, dunque non può parlare di Cristo come salvatore. È questo anche il motivo per cui tante catechesi, tante lezioni, tanti libri, tante prediche non sono in grado di suscitare l’esperienza di Cristo che mi ha salvato attraverso la sua pasqua, per cui sono effettivamente rigenerato, rinato e per questo, in Lui, salvo.

 

“Colui che non ha bevuto vino, non diventa ubriaco perché gli parlano di vino; e colui che non è stato reso degno nella sua anima della conoscenza della grandezza di Dio, non può inebriarsi del suo amore”

(Isacco il Siro, II Collezione, 18,2).

 

Proprio perché non ha questa conoscenza per esperienza, Pietro comincerà persino ad ordinare a Cristo cosa deve fare (cf Mt 16,22) fino a quando, nell’incontro con il suo sguardo sul cortile del sommo sacerdote dopo il rinnegamento (cf Lc 22,57-62), scoppierà in lacrime. Proprio quelle lacrime sono il suo passaggio “battesimale”, da cui viene fuori una nuova edizione di Pietro (cf Gv 21,15-19). Questa, infatti, è l’unica via della conoscenza. Lo conferma anche Paolo, che pensava di sapere tutto ma, arrivando a Damasco come morto, senza mangiare e bere, con gli occhi chiusi per tre giorni – immagine, questa, proprio della morte – viene redento e rinasce (cf At 9,9-19a). È allora che Paolo butta via come spazzatura tutto quello che prima era sicuro di sapere di Dio (cf Fil 3,7-10).

Concludiamo con questa parola forte di san Paolo: “L’amore del Cristo infatti ci possiede; e noi sappiamo bene che uno è morto per tutti, dunque tutti sono morti. Ed egli è morto per tutti, perché quelli che vivono non vivano più per sé stessi, ma per colui che è morto e risorto per loro. Cosicché non guardiamo più nessuno alla maniera umana; se anche abbiamo conosciuto Cristo alla maniera umana, ora non lo conosciamo più così” (2Cor 5,14-16).

 

SEMI è la rubrica del Centro Aletti disponibile ogni mercoledì.
Ogni settimana, oltre all’omelia della domenica in formato audio, sarà disponibile sul sito LIPA un approfondimento delle letture della liturgia eucaristica domenicale o festiva.

 

ENGLISH

In today’s Gospel, Christ poses a highly complex question, even though it seems very simple. To ask this question, Christ takes the disciples beyond the realm where a certain vision of the Davidic Messiah prevails and asks them: “Who do people say that the Son of Man is?”.

In Hebrew, the expression ‘Son of Man’ originally meant ‘man’, as if to emphasise humanity, above all in its fragile state, yet still bearer of God’s Spirit. To have simply said man’ referred, rather, to a man who is not animated by the Spirit.

However, by the second question he puts to the disciples – “But who do you say that I am?” – Christ makes it clear that the title Son of Man” is in reference to himself.

It almost seems as though, with these two questions, Christ wishes to gauge what is going on within the disciples following the dramatic event of the feeding of the five thousand. Indeed, these questions enable the disciples to clarify whether they are influenced by the way the people think – who evidently hold a triumphalist view of the Messiah – and to what depth of understanding of the Christ they have arrived, having been with him all along.

The crowd’s view is entirely rooted in a way of thinking from the past. Not only do the people see Christ as a continuation of the messianic expectations of the past, but they even see him as one in whom certain important figures from their history were living again­—in him. For example, according to some, Christ is John the Baptist, raised from the dead, who performs extraordinary miracles (cf. Mt 14:2); or Elijah, whose return had been foretold (cf. Mal 3:23 and Sir 48:10); or, finally, Jeremiah, of whom it had been foretold that he would deliver a sacred golden sword as a gift from God to defeat the enemies (cf. 2 Macc 15:15–16). In any case, these answers show that the people are beginning to project onto Christ their expectations that the strength and power of the messianic age will be manifested in accordance with the great figures of the past, albeit interpreted in a very earthly manner.

Faced with these answers, Christ does not react, as if he already knew them. Rather, he turns once more to the disciples, asking them directly “But who do you say that I am?”, without using a title as before, but speaking openly of “I”. In the Gospel of Mark, Christ poses the same question to the disciples. “Peter said to him in reply, ‘You are the Messiah.’ Then he warned them not to tell anyone about him” (Mk 8:29–30). The Gospel of Luke says the same (cf. 9:20). This shows that Christ is deeply aware that the image of the Messiah is a source of many great temptations and deviations. There are many examples of this in the Old Testament, but it suffices to mention just one.

When Moses was delayed in coming down from the mountain after his encounter with God, who had given him the two tablets of the Law, the people could not bear the wait. In fact, they very quickly replaced God, who had led them out of Egypt, with Moses. For this reason, they insistently ask Aaron: “Make us a god who will be our leader; as for the man Moses who brought us out of the land of Egypt, we do not know what has happened to him” (Ex 32:1). Everyone offered up their gold earrings. Aaron “accepted their offering, and fashioning this gold with a graving tool, made a molten calf. Then they cried out, ‘This is your God, O Israel, who brought you out of the land of Egypt’” (Ex 32:4). It is interesting that the idol was made from gold earrings that were purely decorative. The conclusion is highly significant: “Early the next day the people offered holocausts and brought peace offerings. Then they sat down to eat and drink and rose up to revel.” (Ex 32:6).

The tempter makes the Messiah completely subservient to human needs and, therefore, to the gratifications that human nature demands. Indeed, the idol created from those gifts—the gold ornaments—and sustained by the sacrifices the Israelites made, in turn demands sacrifices from people, but ultimately offers them a reward: eating, drinking and indulging in revelry. Thus, it satisfies them. For this reason, Christ strictly forbids speaking of him as the Messiah. He knows, in fact, that whenever a person expects a solution to a difficult situation they are facing, the tempter acts upon the imagination, presenting a solution that meets expectations of power. But this path never leads to the root of the situation for which the Messiah will bring salvation.

 

“The devil does not immediately drag us into wickedness, but deceives us with a certain appearance of good. He does not show sin in all its ugliness, but veils it under the pretext of utility, so that, believing we are gaining something, we fall into ruin”

(John Chrysostom, Hom. in Matthaeum V).

 

How much a belief in miracles can lurk in the expectations – and, therefore, in the imagination – even of those who call themselves Christians, who are often ready to pay in order to receive exactly what they want. And the tempter presents himself as a good counsellor, who enters into your expectations and offers you solutions that satisfy them, but in a thoroughly misleading way, which leads you away from the salvation accomplished by Christ, the Son of God, sent by the Father as a gift of his love (cf. Jn 3:16).

Returning to the question put to the apostles, Peter replies: “You are the Christ”, that is, the Messiah, “the Son of the living God”. The answer is perfect because it makes it clear that the Messiah, the Anointed One, is the Son of God, so much so that Christ immediately says to him: “Blessed are you, Simon son of Jonah. For flesh and blood has not revealed this to you, but my heavenly Father”. Peter is blessed because he has accepted the revelation of the Father concerning Jesus Christ. Indeed, already in chapter 11 of Matthew, Christ says: “I give praise to you, Father, Lord of heaven and earth, for although you have hidden these things from the wise and the learned you have revealed them to the childlike. Yes, Father, such has been your gracious will. All things have been handed over to me by my Father. No one knows the Son except the Father, and no one knows the Father except the Son and anyone to whom the Son wishes to reveal him” (Mt 11:25–27), for God is like Christ.

Without sharing in the relationship between God the Father and his Son, everything remains abstract and external. But entering into their relationship is not something that a person can do on their own. A person can welcome Christ, and it is through this welcome that the way to sonship will be opened to them (cf. Jn 1:12). We can know God only as children who share in his zōē and agapē in the Son, through the work of the Holy Spirit, who is the Lord who bestows the Father’s love upon us (cf. Rom 5:5). It is the Holy Spirit who grafts us into the Son and teaches us to address the Father with the intimacy of a child, calling him ‘Abba’ (cf. Rom 8:15; cf. Gal 4:6).

But this is the experience of salvation. Therefore, even in today’s Gospel, Christ forbids people from speaking of him as the Messiah. Indeed, even Peter, who had received this magnificent revelation, does not yet know salvation through experience; therefore, he cannot speak of Christ as Saviour. This is also the reason why so many catechetical teachings, so many lessons, so many books and so many sermons are unable to awaken the experience of Christ who has saved me through his Paschal Mystery, by which I am truly regenerated, reborn and, for this reason, saved in Him.

 

“He who has not drunk wine does not become drunk because others speak to him of wine; and he whose soul has not been made worthy of the knowledge of God’s greatness cannot be intoxicated by His love”

(Isaac the Syrian, Second Collection, 18:2).

 

Precisely because he lacks this knowledge gained through experience, Peter will even begin to tell Christ what to do (cf. Mt 16:22) until, when their eyes meet in the high priest’s courtyard after the denial (cf. Lk 22:57–62), he bursts into tears. It is precisely those tears that mark his ‘baptismal’ passage, from which a new version of Peter emerges (cf. John 21:15–19). This, in fact, is the only path to knowledge. This is also confirmed by Paul, who thought he knew everything but, upon arriving in Damascus as though dead, having neither eaten nor drunk, with his eyes closed for three days – an image that is precisely that of death – is redeemed and reborn (cf. Acts 9:9–19a). It is then that Paul casts aside as rubbish everything he was previously certain he knew about God (cf. Phil 3:7–10).

Let us conclude with these powerful words of Saint Paul: “For the love of Christ impels us, once we have come to the conviction that one died for all; therefore, all have died. He indeed died for all, so that those who live might no longer live for themselves but for him who for their sake died and was raised. Consequently, from now on we regard no one according to the flesh; even if we once knew Christ according to the flesh, yet now we know him so no longer.” (2 Cor 5:14–16).

 

SEEDS, the Aletti Centre’s column, is available every Wednesday.
Every week, in addition to the Sunday homily in audio format, an in-depth study of the readings from the Sunday or festive Eucharistic liturgy will be available on the LIPA website.

 

ESPAÑOL

En el Evangelio de hoy, Cristo plantea una pregunta muy compleja, aunque parezca muy sencilla. Para formularla, Cristo saca a los discípulos del contexto en el que impera cierta visión del Mesías davídico y les pregunta: “¿Quién dice la gente que es el Hijo del Hombre?”.
En su origen, en la lengua hebrea, la expresión “Hijo del hombre” significa simplemente “hombre”, casi como para subrayar sobre todo la humanidad en su dimensión frágil, pero portadora del Espíritu de Dios, mientras que decir simplemente “hombre” se refiere al hombre que no está animado por el Espíritu. De hecho, Cristo, a través de la segunda pregunta dirigida a los discípulos -“Pero ustedes, ¿quién dicen que soy yo?”-, deja claro que al decir “Hijo del hombre” se está refiriendo a sí mismo.
Parece casi como si Cristo, con estas dos preguntas, quisiera ver qué está sucediendo en los discípulos después del impactante evento de la multiplicación de los panes y los peces. De hecho, estas preguntas ponen a los discípulos en la situación de tener que expresar si están bajo la influencia de la forma de pensar de la gente -que evidentemente tiene una visión triunfalista del Mesías- y a qué profundidad de comprensión de quién es Cristo han llegado, al estar siempre con él.
La visión de la multitud está totalmente arraigada en una forma de pensar del pasado. Es más: la gente no solo ve a Cristo en continuidad con las expectativas mesiánicas del pasado, sino incluso como si en él revivieran algunos personajes importantes de su historia. Por ejemplo, según algunos, Cristo sería Juan el Bautista resucitado de entre los muertos que realiza prodigios extraordinarios (cf. Mt 14,2), o bien Elías, cuyo regreso se había anunciado (cf. Mal 3,23 y Sir 48,10), o finalmente Jeremías, de quien se había anunciado que entregaría una espada de oro sagrada como regalo de Dios para derrotar a los enemigos (cf. 2 Mac 15,15-16). De todos modos, estas respuestas muestran que la gente comienza a proyectar en Cristo las expectativas de que se manifieste la fuerza y el poder de la era mesiánica, según lo que se esperaba de los personajes destacados del pasado, interpretados, sin embargo, de manera muy carnal.
Ante estas respuestas, Cristo no reacciona, como si ya las conociera. Más bien se dirige de nuevo a los discípulos preguntándoles directamente: “¿Y ustedes, quién dicen que soy yo?”, sin usar un título como antes, sino diciendo abiertamente “yo”. En el Evangelio de Marcos, Cristo plantea la misma pregunta a los discípulos. “Pedro le respondió: “Tú eres el Mesías”. Y les ordenó severamente que no le hablaran a nadie de él” (Mc 8,29-30). Lo mismo dice el Evangelio de Lucas (cf. 9,20). Esto muestra que Cristo es profundamente consciente de que la imagen del Mesías es fuente de grandes tentaciones y desviaciones. De esto hay muchos ejemplos en el Antiguo Testamento, pero basta con mencionar uno.
Cuando Moisés tarda en bajar del monte después de su encuentro con Dios, quien le entrega las dos tablas de la Ley, el pueblo no soporta la espera. De hecho, muy rápidamente sustituyen a Dios, quien los sacó de Egipto, por Moisés. Por eso le piden insistentemente a Aarón: “Haznos un dios que vaya delante de nosotros, porque no sabemos qué le ha sucedido a Moisés, aquel hombre que nos sacó de la tierra de Egipto” (Éx 32,1). Todos ofrecen aretes de oro. Aarón “los fundió en un molde y les dio forma de un becerro de metal fundido. Entonces dijeron: “He aquí tu Dios, oh Israel, aquel que te sacó de la tierra de Egipto”” (Éx 32,4). Es interesante que el ídolo esté hecho de aretes de oro que son puramente decorativos. La conclusión es muy significativa: “Al día siguiente se levantaron temprano, ofrecieron holocaustos y presentaron sacrificios de comunión. El pueblo se sentó a comer y beber, y luego se levantó para divertirse” (Éxodo 32:6).
El tentador hace que el Mesías se someta por completo a las necesidades y, por lo tanto, a las satisfacciones que exige la naturaleza humana. De hecho, el ídolo creado a través de esos dones que eran los adornos de oro, constituido por los sacrificios que hicieron los israelitas, exige a su vez los sacrificios de los hombres, pero al final les ofrece una recompensa: comer, beber y entregarse al placer. Así pues, los satisface. Por eso, Cristo prohíbe severamente que se hable de él como el Mesías. De hecho, sabe que, cada vez que el hombre espera que una situación difícil que está viviendo encuentre una solución, el tentador actúa sobre la imaginación, planteando una solución que responde a las expectativas de poder. Pero por este camino nunca se llega a la raíz de la situación para la cual el Mesías traerá la salvación.

 

“El diablo no nos arrastra de inmediato a la maldad, sino que nos engaña con una cierta apariencia de bien. No muestra el pecado en toda su fealdad, sino que lo oculta bajo el pretexto de la utilidad, para que, creyendo obtener una ganancia, caigamos en la ruina”

(Juan Crisóstomo, Hom. in Matthaeum V).

 

Cuánto “milagismo” puede habitar en las expectativas y, por lo tanto, en el imaginario incluso de quienes se dicen cristianos, que a menudo están dispuestos a pagar para luego recibir exactamente lo que quieren. Y el tentador se presenta como un buen consejero, que se infiltra en tus expectativas y te ofrece soluciones que las satisfacen, pero de una manera absolutamente engañosa, que te aleja de la salvación realizada por Cristo, Hijo de Dios, enviado por el Padre como don de su amor (cf. Jn 3,16).
Volviendo a la pregunta dirigida a los apóstoles, Pedro responde: “Tú eres el Cristo”, es decir, el Mesías, “el Hijo del Dios viviente”. La respuesta es perfecta porque deja claro que el Mesías, el Ungido, es el Hijo de Dios, hasta tal punto que Cristo le dice de inmediato: “Bienaventurado eres, Simón, hijo de Jonás, porque ni la carne ni la sangre te lo han revelado, sino mi Padre que está en los cielos”. Pedro es bienaventurado porque ha acogido la revelación del Padre de Jesucristo. De hecho, ya en el capítulo 11 de Mateo, Cristo dice: “Te alabo, Padre, Señor del cielo y de la tierra, porque has ocultado estas cosas a los sabios y a los entendidos, y las has revelado a los pequeños. Sí, oh Padre, porque así lo has querido en tu bondad. Todo me ha sido entregado por mi Padre; nadie conoce al Hijo sino el Padre, y nadie conoce al Padre sino el Hijo y aquel a quien el Hijo quiera revelárselo” (Mt 11,25-27), pues Dios es como Cristo.
Sin participar en la relación entre Dios Padre y su Hijo, todo queda en lo abstracto y lo externo. Pero entrar en su relación no es algo que el hombre pueda hacer por sí mismo. El hombre puede acoger a Cristo y es a través de esta acogida que se le abrirá el camino de la filiación (cf. Jn 1,12). Solo podemos conocer a Dios como hijos que participan de su z?? y agap? en el Hijo, por la acción del Espíritu Santo, quien es el Señor que nos da el amor del Padre (cf. Rom 5,5) y es él quien nos injerta en el Hijo y nos enseña a dirigirnos al Padre con la intimidad del hijo, llamándolo Abá (cf. Rom 8,15; cf. Gálatas 4,6).

Pero esta es la experiencia de la salvación. Por eso, incluso en el Evangelio de hoy, Cristo prohíbe hablar de él como el Mesías. De hecho, incluso Pedro, quien tuvo esta grandiosa revelación, aún no conoce la salvación por experiencia propia; por lo tanto, no puede hablar de Cristo como salvador. Esta es también la razón por la que tantas catequesis, tantas clases, tantos libros y tantos sermones no logran despertar la experiencia de Cristo, quien me ha salvado a través de su Pascua, por lo cual he sido efectivamente regenerado, renacido y, por eso, en Él, salvado.

 

“Quien no ha bebido vino, no se embriaga porque le hablen de vino; y quien no ha sido hecho digno en su alma del conocimiento de la grandeza de Dios, no puede embriagarse de su amor”

(Isaac el Sirio, II Colección, 18,2).

 

Precisamente porque carece de este conocimiento por experiencia, Pedro incluso comenzará a ordenarle a Cristo lo que debe hacer (cf. Mt 16,22) hasta que, al encontrarse con su mirada en el patio del sumo sacerdote después de la negación (cf. Lc 22,57-62), estalle en lágrimas. Precisamente esas lágrimas son su “paso bautismal”, del cual surge una nueva versión de Pedro (cf. Jn 21,15-19). Este, de hecho, es el único camino del conocimiento. Así lo confirma también Pablo, quien creía saberlo todo, pero al llegar a Damasco como un muerto, sin comer ni beber, con los ojos cerrados durante tres días -imagen esta, precisamente, de la muerte-, es redimido y renace (cf. Hch 9,9-19a). Es entonces cuando Pablo desecha como basura todo lo que antes estaba seguro de saber acerca de Dios (cf. Fil 3,7-10).
Concluimos con estas contundentes palabras de san Pablo: “Porque el amor de Cristo nos domina; y sabemos bien que uno murió por todos, por lo que todos han muerto. Y él murió por todos, para que los que viven ya no vivan para sí mismos, sino para aquel que murió y resucitó por ellos. De modo que ya no miramos a nadie según lo humano; aunque hayamos conocido a Cristo según lo humano, ahora ya no lo conocemos así” (2 Cor 5,14-16).

 

SEMILLAS es una publicación del Centro Aletti disponible todos los miércoles.
Cada semana, además del audio de la homilía dominical, estará disponible en el sitio de LIPA un comentario a las lecturas de la Liturgia del Domingo, como así también a las lecturas de la semana.

 

SLOVENŠČINA

V današnjem evangeliju Kristus postavi zelo zahtevno vprašanje, čeprav se zdi na prvi pogled povsem preprosto. Da bi ga lahko zastavil, učence odpelje s področja, kjer vlada določeno pojmovanje Davidovega mesijanstva, in jih vpraša: »Kaj pravijo ljudje, kdo je Sin človekov?«

Prvotno v hebrejskem jeziku izraz »Sin človekov« preprosto pomeni »človek«, pri čemer želi poudariti predvsem človeškost v njeni krhkosti, vendar človeškost, ki nosi Božjega Duha, medtem ko preprosta beseda »človek« označuje človeka, ki ni oživljen z Duhom. Kristus namreč z drugim vprašanjem, ki ga zastavi učencem – »Kaj pa vi pravite, kdo sem?« –, jasno pokaže, da z izrazom »Sin človekov« govori o sebi.

Zdi se skoraj, kot da želi Kristus s tema dvema vprašanjema preveriti, kaj se dogaja v učencih po močnem dogodku pomnožitve kruha in rib. Vprašanja učence postavijo v položaj, v katerem se pokaže, ali so pod vplivom načina razmišljanja ljudi – ki imajo očitno triumfalistično predstavo o mesiju – in do kakšne globine razumevanja, kdo je Kristus, so prišli, ko so ves čas z njim.

Pogled množice je povsem zakoreninjen v načinu razmišljanja o preteklosti. Še več: ljudje Kristusa ne vidijo samo kot nadaljevanje mesijanskih pričakovanj preteklosti, ampak celo tako, kakor da bi v njem ponovno zaživele nekatere pomembne osebnosti iz njihove zgodovine. Po mnenju nekaterih naj bi bil Kristus Janez Krstnik, ki je vstal od mrtvih in dela izredne čudeže (prim. Mt 14,2), ali Elija, za katerega je bilo napovedano, da se bo vrnil (prim. Mal 3,23 in Sir 48,10), ali končno Jeremija, za katerega je bilo napovedano, da bo kot Božji dar izročil sveti zlati meč, da bi z njim pokončali sovražnike (prim. 2 Mkb 15,15-16). V vsakem primeru ti odgovori kažejo, da ljudje v Kristusa projicirajo pričakovanje, da se bo pokazala moč in oblast mesijanskega časa, kakor so ju pričakovali od velikih osebnosti preteklosti, vendar so jih razumeli na zelo mesen način.

Kristus se na te odgovore ne odzove, kakor da bi jih že poznal. Namesto tega se znova obrne k učencem in jih neposredno vpraša: »Kaj pa vi pravite, kdo sem?« Tokrat ne uporabi prejšnjega naziva, ampak odkrito govori o sebi. V Markovem evangeliju Kristus učencem postavi isto vprašanje: »Peter mu je odgovoril in mu rekel: ›Ti si Kristus.‹ Zapretil jim je, naj nikomur ne govorijo o njem« (Mr 8,29-30). Enako pravi Lukov evangelij (prim. Lk 9,20). To pokaže, da se Kristus zelo zaveda, da je podoba mesija vir velikih skušnjav in zablod. V Stari zavezi je veliko primerov, vendar je dovolj, če omenimo le enega.

Ko Mojzes po srečanju z Bogom, ki mu izroči tabli Postave, dolgo ne pride z gore, ljudstvo ne prenese čakanja. Zelo hitro namreč Boga, ki jih je izpeljal iz Egipta, zamenjajo z Mojzesom. Zato vztrajno prosijo Arona: »Naredi nam bogove, ki bodo hodili pred nami! Kajti ne vemo, kaj se je zgodilo temu možu, Mojzesu, ki nas je izpeljal iz egiptovske dežele« (2 Mz 32,1). Vsi prinesejo zlate uhane. Aron »jih je vzel iz njihovih rok, stopil, oblikoval in iz tega naredil ulito tele. Tedaj so rekli: ›To so tvoji bogovi, Izrael, ki so te izpeljali iz egiptovske dežele!‹« (2 Mz 32,4).

Zanimivo je, da je bil malik izdelan iz zlatih uhanov, ki so bili zgolj okrasni. Zaključek je zelo pomenljiv: »Drugo jutro so zgodaj vstali, darovali žgalne daritve in prinašali mirovne daritve. In ljudstvo je sedlo, da so jedli in pili, nato so vstali in se zabavali« (2 Mz 32,6).

Skušnjavec mesija popolnoma podredi potrebam in s tem zadovoljitvam, ki jih zahteva človeška narava. Malik, narejen iz darov v obliki zlatih okraskov, ki so jih Izraelci žrtvovali, zahteva človeške daritve, vendar na koncu ponudi plačilo: jesti, piti in se zabavati. Torej jih zadovolji. Prav zato Kristus strogo prepove, da bi o njem govorili kot o mesiju. Ve namreč, da bo na človeka, ko se bo znašel v težki situaciji in iskal rešitev, skušnjavec pritiskal na domišljijo in ponujal rešitev, ki bo ustrezala pričakovanjem moči. Toda po tej poti človek nikoli ne pride do korenine situacije, za katero bo mesija prinesel odrešenje.

 

»Hudič nas ne privede takoj k hudobiji, ampak nas prevara z navideznostjo dobrega. Greha ne pokaže v njegovi grdoti, temveč ga zastre s pretvezo koristnosti, da bi, misleč, da bomo nekaj pridobili, padli v pogubo«

(Janez Zlatousti, Hom. in Matthaeum V).

 

Koliko pričakovanja in domišljanja čudežev je tudi v tistih, ki se imajo za kristjane in so pogosto pripravljeni plačati, da bi nato prejeli natanko to, kar si želijo. Skušnjavec se predstavi kot dober svetovalec, ki vstopi v tvoja pričakovanja in ti ponudi rešitve, ki zadovoljijo, vendar na povsem zavajajoč način, ki te oddaljuje od odrešenja, ki ga je uresničil Kristus, Božji Sin, ki ga je Oče poslal kot dar svoje ljubezni (prim. Jn 3,16).

Če se vrnemo k neposrednemu vprašanju, namenjenemu apostolom, Peter odgovori: »Ti si Kristus«, torej Mesija, »Sin živega Boga«. Odgovor je popoln, saj jasno pove, da je Mesija, Maziljenec, Božji Sin. Zato mu Kristus takoj reče: »Blagor ti, Simon, Jonov sin, kajti tega ti nista razodela meso in kri, ampak moj Oče, ki je v nebesih.«

Peter je blagrovan, ker je sprejel razodetje Očeta Jezusa Kristusa. Že v 11. poglavju Matejevega evangelija Kristus namreč pravi: »Tedaj je Jezus spregovoril in rekel: »Slavim te, Oče, Gospod neba in zemlje, ker si to prikril modrim in razumnim in razodel malim. Da, Oče, kajti tako ti je bilo všeč. Vse mi je izročil moj Oče in nihče ne pozna Sina, razen Očeta, in nihče ne pozna Očeta, razen Sina in tistega, komur hoče Sin razodeti« (Mt 11,25-27), kajti Bog je takšen, kakršen je Kristus.

Brez udeleženosti v odnosu med Bogom Očetom in njegovim Sinom vse ostane abstraktno in zunanje. Toda človek ne more sam vstopiti v njun odnos. Človek lahko sprejme Kristusa in prav po tem sprejetju se mu bo odprla pot do sinovstva (prim. Jn 1,12). Boga lahko spoznamo samo kot sinovi, ki so po Sinu udeleženi pri njegovem življenju kot zōē in pri zastonjski ljubezni (agapē) v Sinu, po delovanju Svetega Duha, Gospoda, ki nam podarja Očetovo ljubezen (prim. Rim 5,5). On je tisti, ki nas vcepi v Sina in nas uči, da se na Očeta obračamo z zaupnostjo otroka ter ga kličemo »Aba« (prim. Rim 8,15; Gal 4,6).

To je izkušnja odrešenja. Zato tudi v današnjem evangeliju Kristus prepove, da bi o njem govorili kot o Mesiju. Tudi Peter, ki je prejel to veličastno razodetje, namreč še ni izkusil odrešenja in zato o Kristusu še ne more govoriti kot o Odrešeniku. To je tudi razlog, zakaj številne kateheze, predavanja, knjige in pridige ne zmorejo prebuditi izkušnje Kristusa, ki me je odrešil po svoji veliki noči in sem zato resnično prerojen, ponovno rojen in zato v njem odrešen.

 

»Kdor ni pil vina, se ne opije samo zato, ker mu govorijo o vinu; in kdor v svoji duši ni bil spoznan za vrednega spoznanja Božje veličine, se ne more opiti njegove ljubezni.«

(Izak Sirski, Druga zbirka, 18,2).

 

Ker Peter do tega spoznanja ni prišel preko izkušnje, bo Kristusu celo ukazoval, kaj mora storiti (prim. Mt 16,22), vse dokler se ne bo potem, ko ga bo zatajil, srečal z njegovim pogledom na dvorišču velikega duhovnika (prim. Lk 22,57-62) in se razjokal. Prav te solze so njegov »krstni« prehod, iz katerega pride nov Peter (prim. Jn 21,15-19). To je namreč edina pot spoznanja. To potrjuje tudi Pavel, ki je mislil, da vse ve, vendar ko pride v Damask kakor mrtev in tri dni ne je in ne pije ter ima zaprte oči – podoba, ki jasno govori o smrti –, je odrešen in se ponovno rodi (prim. Apd 9,9-19a). Takrat Pavel zavrže kot smeti vse, za kar je bil prej prepričan, da o Bogu ve (prim. Flp 3,7-10).

Zaključimo s to močno Pavlovo besedo: »Kristusova ljubezen nas namreč žene, da smo takole presodili: eden je umrl za vse, torej so vsi umrli; in za vse je umrl, da tisti, ki živijo, ne bi živeli več sami sebi, ampak tistemu, ki je zanje umrl in vstal. Zato mi odslej nikogar ne poznamo po mesu: čeprav smo Kristusa poznali po mesu, ga pa zdaj ne poznamo več tako« (2 Kor 5,14-16).

 

SEMENA je rubrika Centra Aletti, ki je na voljo vsako sredo.
Vsak teden je na spletni strani LIPE poleg nedeljske homilije v zvočni obliki (v italijanščini) na voljo tudi poglobitev Božje besede nedeljske ali praznične svete maše.

 

HRVATSKI

U današnjem evanđelju Krist postavlja vrlo zahtjevno pitanje, iako se na prvi pogled čini sasvim jednostavnim. Kako bi ga mogao postaviti, on odvodi učenike s područja gdje prevladava određeno poimanje Davidova mesijanizma i pita ih: „Što govore ljudi, tko je Sin Čovječji?“.

Izvorno, u hebrejskom jeziku izraz „Sin Čovječji“ jednostavno znači „čovjek“, pri čemu se prije svega želi naglasiti čovještvo u njegovoj krhkosti, ali čovještvo koje nosi Duha Božjega, dok jednostavna riječ „čovjek“ označava čovjeka koji nije oživljen Duhom. Krist, naime, drugim pitanjem koje postavlja učenicima – „A vi, što vi kažete, tko sam ja?“ – jasno pokazuje da izrazom „Sin Čovječji“ govori o sebi.

Čini se gotovo kao da Krist s ta dva pitanja želi provjeriti što se događa u učenicima nakon snažnog događaja umnažanja kruhova i riba. Ta pitanja stavljaju učenike u položaj u kojem se pokazuje jesu li pod utjecajem načina razmišljanja ljudi – koji očito imaju trijumfalističku predodžbu o mesiji – i do koje su dubine razumijevanja o tome tko je Krist došli, s obzirom na to da su cijelo vrijeme s njim.

Pogled mnoštva potpuno je ukorijenjen u načinu razmišljanja o prošlosti. Štoviše: ljudi Krista ne vide samo kao nastavak mesijanskih očekivanja iz prošlosti, nego čak tako kao da su u njemu ponovno oživjele neke važne osobe iz njihove povijesti. Prema mišljenju nekih, Krist bi bio Ivan Krstitelj koji je uskrsnuo od mrtvih i čini izvanredna čuda (usp. Mt 14, 2), ili Ilija za kojega je bilo prorečeno da će se vratiti (usp. Mal 3, 23 i Sir 48, 10), ili konačno Jeremija za kojega je bilo prorečeno da će kao Božji dar predati sveti zlatni mač kako bi se njime pogubili neprijatelji (usp. 2 Mak 15, 15-16). U svakom slučaju, ovi odgovori pokazuju da ljudi u Krista projiciraju očekivanje očitovanja moći i vlasti mesijanskog vremena, onako kako su to očekivali od velikih osoba iz prošlosti, ali su ih shvaćali na vrlo tjelesan način.

Krist ne reagira na te odgovore, kao da ih je već poznavao. Umjesto toga, ponovno se obraća učenicima i izravno ih pita: „A vi, što vi kažete, tko sam ja?“ Ovaj put ne koristi prijašnji naziv, već otvoreno govori o sebi. U Markovu evanđelju Krist učenicima postavlja isto pitanje. „Petar prihvati i reče: »Ti si Pomazanik – Krist!« I zaprijeti im da nikomu ne kazuju o njemu“ (Mk 8, 29-30). Isto kaže i Lukino evanđelje (usp. Lk 9, 20). To pokazuje da je Krist vrlo svjestan kako je slika mesije izvor velikih iskušenja i zabluda. O tome ima mnogo primjera u Starom zavjetu, no dovoljno je spomenuti samo jedan.

Kada Mojsije, nakon susreta s Bogom koji mu predaje dvije ploče Zakona, dugo ne silazi s planine, narod ne može podnijeti čekanje. Naime, vrlo brzo Boga koji ih je izveo iz Egipta zamjenjuju Mojsijem. Zato uporno traže od Arona: „Ustaj! Napravi nam boga, pa neka on pred nama ide! Ne znamo što se dogodi s tim čovjekom Mojsijem koji nas izvede iz zemlje egipatske“ (Izl 32, 1). Svi donose zlatne naušnice. Aron ih „rastopi u kalupu i načini od njih saliveno tele. A oni rekoše: »Ovo je tvoj bog, Izraele, koji te izveo iz zemlje egipatske«“ (Izl 32, 4). Zanimljivo je da je idol izrađen od zlatnih naušnica koje su bile samo ukrasne. Zaključak je vrlo znakovit: „Sutradan rano ustanu, prinesu žrtve paljenice i donesu žrtve pričesnice. Onda svijet posjeda da jede i pije. Poslije toga ustade da se zabavlja“ (Izl 32, 6).

Napasnik mesiju potpuno podređuje potrebama i time zadovoljstvima koja zahtjeva ljudska narav. Idol napravljen od darova u obliku zlatnih ukrasa koje su Izraelci žrtvovali, zahtjeva žrtve od ljudi, ali im na kraju nudi nagradu: jesti, piti i zabavljati se. Dakle, zadovoljava ih. Upravo zato Krist strogo zabranjuje da se o njemu govori kao o mesiji. Naime, on zna da će kada se čovjek nađe u teškoj situaciji i bude tražio rješenje, napasnik vršiti pritisak na maštu i nuditi rješenje koje će odgovarati očekivanjima moći. Ali tim putem čovjek nikada ne dolazi do korijena situacije za koju će mesija donijeti spasenje.

 

„Đavao nas ne dovodi odmah do zlobe, nego nas vara nekim prividom dobra. Grijeh ne pokazuje u njegovoj ružnoći, već ga prikriva pod izgovorom korisnosti kako bismo, misleći da ćemo nešto dobiti, pali u propast“

(Ivan Zlatousti, Hom. in Matthaeum V).

 

Koliko je očekivanja i maštanja o čudima i u onima koji se smatraju kršćanima te su često spremni platiti kako bi potom dobili točno ono što žele. Napasnik se predstavlja kao dobar savjetnik koji ulazi u tvoja očekivanja i nudi ti rješenja koja te zadovoljavaju, ali na potpuno obmanjujući način koji te udaljuje od spasenja koje je ostvario Krist, Sin Božji, kojega je Oca poslao kao dar svoje ljubavi (usp. Iv 3, 16).

Vratimo li se izravnom pitanju upućenom apostolima, Petar odgovara: „Ti si Krist“, odnosno Mesija, „Sin Boga živoga“. Odgovor je savršen jer jasno govori da je on Mesija, Pomazanik, Sin Božji. Zato mu Krist odmah kaže: „Blago tebi, Šimune, sine Jonin, jer ti to ne objavi tijelo i krv, nego Otac moj, koji je na nebesima“. Petar je blažen jer je prihvatio objavu Oca Isusa Krista. Naime, već u 11. poglavlju Matejevog evanđelja Krist kaže: „Slavim te, Oče, Gospodaru neba i zemlje, što si ovo sakrio od mudrih i umnih, a objavio malenima. Da, Oče, tako se tebi svidjelo. Sve mi je predao Otac moj i nitko ne pozna Sina doli Otac niti tko pozna Oca doli Sin i onaj kome Sin hoće objaviti“ (Mt 11, 25-27), jer Bog je onakav kakav je Krist.

Bez sudjelovanja u odnosu između Boga Oca i njegovog Sina sve ostaje apstraktno i izvanjsko. Ali čovjek ne može sam ući u njihov odnos. Čovjek može prihvatiti Krista i upravo će mu se tim prihvaćanjem otvoriti put do sinovstva (usp. Iv 1, 12). Boga možemo upoznati samo kao sinovi koji po Sinu sudjeluju u njegovom životu kao zōē i u besplatnoj ljubavi (agapē), po djelovanju Duha Svetoga, Gospodina koji nam daruje Očevu ljubav (usp. Rim 5, 5). On je taj koji nas ucjepljuje u Sina i uči nas da se Ocu obraćamo sinovskom prisnošću i zovemo ga „Abba!“ (usp. Rim 8, 15; usp. Gal 4, 6).

No to je iskustvo spasenja. Zato i u današnjem evanđelju Krist zabranjuje da se o njemu govori kao o Mesiji. Naime, ni Petar, koji je primio tu veličanstvenu objavu, još uvijek nije iskusio spasenje i zato o Kristu još ne može govoriti kao  o Spasitelju. To je ujedno i razlog zašto tolike kateheze, predavanja, knjige i propovijedi ne uspijevaju pobuditi iskustvo Krista koji me je spasio svojom Pashom te sam zato istinski preporođen, ponovno rođen i tako u njemu spašen.

 

„Tko nije pio vino, neće se opiti samo zato što mu govore o vinu; i onaj tko u svojoj duši nije učinjen dostojnim spoznaje Božje veličine, ne može se opiti Njegovom ljubavlju“

(Izak Sirac, Druga zbirka, 18,2).

 

Budući da Petar do te spoznaje nije došao kroz iskustvo, čak će Kristu naređivati što mora činiti (usp. Mt 16, 22), sve dok se – nakon što ga zataji – ne susretne s njegovim pogledom u dvorištu velikog svećenika (usp. Lk 22, 57-62) i ne brizne u plač. Upravo su te suze njegov „krsni“ prijelaz iz kojeg izlazi novi Petar (usp. Iv 21, 15-19). To je, naime, jedini put spoznaje. To potvrđuje i Pavao, koji je mislio da sve zna, no kada dolazi u Damask kao mrtav te tri dana ne jede i ne pije i ima zatvorene oči – slika koja jasno govori o smrti –, otkupljen je i ponovno se rađa (usp. Dj 9, 9-19a). Tada Pavao odbacuje kao smeće sve ono što je prije bio uvjeren da zna o Bogu (usp. Fil 3, 7-10).

Zaključimo s ovom snažnom Pavlovom riječju: „Jer ljubav nas Kristova obuzima kad promatramo ovo: jedan za sve umrije, svi dakle umriješe; i za sve umrije da oni koji žive ne žive više sebi, nego onomu koji za njih umrije i uskrsnu. Stoga mi od sada nikoga ne poznajemo po tijelu; ako smo i poznavali po tijelu Krista, sada ga tako više ne poznajemo“ (2 Kor 5, 14-16).

 

SJEMENA je rubrika Centra Aletti dostupna svake srijede.
Svakog tjedna, osim nedjeljne propovijedi u audio obliku (na talijanskom), bit će dostupno na web stranici LIPA produbljivanje nedjeljnih ili blagdanskih čitanja euharistijske liturgije.

 

POLSKI

W dzisiejszej Ewangelii Chrystus stawia pytanie bardzo złożone, choć na pierwszy rzut oka wydaje się ono bardzo proste. Aby je zadać, Chrystus wyprowadza uczniów poza terytorium, na którym panuje określone wyobrażenie o Mesjaszu Dawidowym, i pyta ich: „Za kogo ludzie uważają Syna Człowieczego?”.

Pierwotnie, w języku hebrajskim, wyrażenie „Syn Człowieczy” oznacza po prostu „człowieka”, jakby przede wszystkim podkreślając jego człowieczeństwo w jego kruchej kondycji, a jednocześnie człowieczeństwo noszące w sobie Ducha Bożego. Natomiast powiedzieć po prostu „człowiek” oznacza człowieka, który nie jest ożywiany przez Ducha. Chrystus bowiem, poprzez drugie pytanie skierowane do uczniów – „A wy za kogo Mnie uważacie?” – wyjaśnia, że mówiąc „Syn Człowieczy”, mówi o samym sobie.

Wydaje się niemal, że poprzez te dwa pytania Chrystus chce zobaczyć, co dzieje się w uczniach po tak mocnym wydarzeniu, jakim było rozmnożenie chleba i ryb. Pytania te stawiają bowiem uczniów w sytuacji, w której muszą wyraźnie określić, czy pozostają pod wpływem sposobu myślenia ludzi – którzy, jak się wydaje, mają triumfalistyczne wyobrażenie o Mesjaszu – oraz do jakiej głębi rozumienia tego, kim jest Chrystus, doszli, pozostając nieustannie z Nim.

Wizja tłumu jest całkowicie zakorzeniona w sposobie myślenia przeszłości. Co więcej: ludzie nie tylko widzą Chrystusa w ciągłości z dawnymi oczekiwaniami mesjańskimi, ale wręcz tak, jakby w Nim na nowo ożywały niektóre ważne postacie ich historii. Na przykład, według niektórych, Chrystus miałby być Janem Chrzcicielem wskrzeszonym z martwych, który dokonuje niezwykłych cudów (por. Mt 14,2), albo Eliaszem, którego powrót został zapowiedziany (por. Ml 3,23 oraz Syr 48,10), albo wreszcie Jeremiaszem, o którym zapowiedziano, że przekaże święty złoty miecz jako dar od Boga, aby pokonać nieprzyjaciół (por. 2 Mch 15,15-16). W każdym razie odpowiedzi te pokazują, że ludzie zaczynają przenosić na Chrystusa oczekiwania dotyczące objawienia się siły i potęgi czasów mesjańskich, zgodnie z wyobrażeniami związanymi z wybitnymi postaciami przeszłości, odczytywanymi jednak w sposób bardzo cielesny.

Wobec tych odpowiedzi Chrystus nie reaguje, jakby już je znał. Zwraca się natomiast ponownie do uczniów, pytając ich bezpośrednio: „A wy za kogo Mnie uważacie?”, nie używając już, jak wcześniej, żadnego tytułu, lecz mówiąc otwarcie: „Ja”.

W Ewangelii Marka Chrystus stawia uczniom to samo pytanie: „Piotr Mu odpowiedział: «Ty jesteś Mesjaszem». Wtedy surowo przykazał im, żeby nikomu o Nim nie mówili” (Mk 8,29-30). To samo mówi Ewangelia Łukasza (por. 9,20). Pokazuje to, że Chrystus jest głęboko świadomy, iż obraz Mesjasza jest źródłem wielkich pokus i wypaczeń. W Starym Testamencie znajdujemy wiele przykładów tego zjawiska, ale wystarczy przywołać jeden.

Kiedy Mojżesz zwleka z zejściem z góry po spotkaniu z Bogiem, który przekazuje mu dwie tablice Prawa, lud nie potrafi znieść oczekiwania. Bardzo szybko zastępuje Boga, który wyprowadził ich z Egiptu, Mojżeszem. Dlatego usilnie proszą Aarona: „Uczyń nam boga, który pójdzie przed nami, bo nie wiemy, co się stało z Mojżeszem, z tym człowiekiem, który nas wyprowadził z ziemi egipskiej” (Wj 32,1). Wszyscy ofiarowują złote kolczyki. Aaron „wziął je z ich rąk, odlał w formie i uczynił z tego posąg cielca odlanego z metalu. Wtedy powiedzieli: «Izraelu, oto bóg twój, który cię wyprowadził z ziemi egipskiej!»” (Wj 32,4).

Interesujące jest to, że bożek zostaje wykonany ze złotych kolczyków, które były wyłącznie ozdobami. Zakończenie jest bardzo znaczące: „Nazajutrz wstali wcześnie, złożyli ofiary całopalne i ofiary biesiadne. Potem lud usiadł, aby jeść i pić, i wstał, żeby się bawić” (Wj 32,6).

Kusiciel czyni mesjasza całkowicie podporządkowanym potrzebom, a zatem także zaspokojeniu tego, czego domaga się ludzka natura. Bożek stworzony z darów, którymi były złote ozdoby, i ustanowiony poprzez ofiary składane przez Izraelitów, domaga się z kolei ofiar od ludzi, ale na końcu oferuje im zapłatę: jedzenie, picie i zabawę. A więc ich zaspokaja.

Dlatego Chrystus surowo zabrania mówić o Nim jako o mesjaszu. Wie bowiem, że za każdym razem, gdy człowiek oczekuje, iż trudna sytuacja, w której się znajduje, znajdzie rozwiązanie, kusiciel działa na wyobraźnię, przedstawiając rozwiązanie odpowiadające oczekiwaniom dotyczącym potęgi. Jednak tą drogą nigdy nie dociera się do korzenia sytuacji, w której mesjasz przyniesie zbawienie.

 

„Diabeł nie pociąga nas od razu ku złu, lecz zwodzi nas pewnym pozorem dobra. Nie ukazuje grzechu w jego brzydocie, lecz osłania go pozorem pożytku, abyśmy, sądząc, że osiągniemy korzyść, popadli w zgubę”

(Jan Chryzostom, Homiliae in Matthaeum, V).

 

Jak wiele cudowności może zamieszkiwać w oczekiwaniach, a zatem również w wyobraźni tych, którzy nazywają siebie chrześcijanami, a którzy często są gotowi zapłacić, aby następnie otrzymać dokładnie to, czego chcą. Kusiciel pojawia się jako dobry doradca, który wchodzi w twoje oczekiwania i proponuje rozwiązania, które je zaspokajają, ale czyni to w sposób całkowicie zwodniczy, oddalający od zbawienia dokonanego przez Chrystusa, Syna Bożego, posłanego przez Ojca jako dar Jego miłości (por. J 3,16).

Wracając do pytania skierowanego bezpośrednio do apostołów, Piotr odpowiada: „Ty jesteś Chrystusem”, czyli Mesjaszem, „Synem Boga żywego”. Odpowiedź jest doskonała, ponieważ wyraźnie ukazuje, że Mesjasz, Namaszczony, jest Synem Bożym. Dlatego Chrystus natychmiast mówi do niego: „Błogosławiony jesteś, Szymonie, synu Jony, albowiem nie objawiły ci tego ciało i krew, lecz Ojciec mój, który jest w niebie”.

Piotr jest błogosławiony, ponieważ przyjął objawienie Ojca Jezusa Chrystusa. Już bowiem w 11. rozdziale Ewangelii Mateusza Chrystus mówi: „Wysławiam Cię, Ojcze, Panie nieba i ziemi, że zakryłeś te rzeczy przed mądrymi i roztropnymi, a objawiłeś je prostaczkom. Tak, Ojcze, gdyż takie było Twoje upodobanie. Wszystko przekazał Mi Ojciec mój. Nikt też nie zna Syna, tylko Ojciec, ani Ojca nikt nie zna, tylko Syn i ten, komu Syn zechce objawić” (Mt 11,25-27), ponieważ Bóg jest taki jak Chrystus.

Bez uczestnictwa w relacji między Bogiem Ojcem a Jego Synem wszystko pozostaje abstrakcyjne i zewnętrzne. Wejście jednak w ich relację nie jest czymś, czego człowiek może dokonać sam. Człowiek może przyjąć Chrystusa i właśnie poprzez to przyjęcie otwiera się przed nim droga synostwa (por. J 1,12). Możemy poznać Boga tylko jako synowie, którzy uczestniczą w Jego zōē i agapē w Synu, przez działanie Ducha Świętego, który jest Panem i który udziela nam miłości Ojca (por. Rz 5,5). To On wszczepia nas w Syna i uczy nas zwracać się do Ojca z bliskością syna, nazywając Go „Abba” (por. Rz 8,15; Ga 4,6).

To właśnie jest doświadczenie zbawienia. Dlatego także w dzisiejszej Ewangelii Chrystus zabrania mówić o Nim jako o Mesjaszu. Również Piotr, który otrzymał to wielkie objawienie, nie zna jeszcze zbawienia z doświadczenia, a zatem nie może mówić o Chrystusie jako o Zbawicielu. Z tego samego powodu tak wiele katechez, lekcji, książek i kazań nie jest w stanie wzbudzić doświadczenia Chrystusa, który mnie zbawił przez swoją Paschę, tak że rzeczywiście zostałem odrodzony, narodziłem się na nowo i dlatego w Nim jestem zbawiony.

 

„Ten, kto nie pił wina, nie upije się dlatego, że mówi mu się o winie; i ten, kto nie został w swojej duszy uczyniony godnym poznania wielkości Boga, nie może upoić się Jego miłością”

(Izaak Syryjczyk, Drugi zbiór, 18,2).

 

Właśnie dlatego, że nie posiada jeszcze tego poznania poprzez doświadczenie, Piotr zacznie nawet nakazywać Chrystusowi, co ma czynić (por. Mt 16,22), aż wreszcie, podczas spotkania z Jego spojrzeniem na dziedzińcu arcykapłana po zaparciu się Go (por. Łk 22,57-62), wybuchnie płaczem.

Właśnie te łzy są jego „chrzcielnym” przejściem, z którego wychodzi nowy Piotr (por. J 21,15-19). To bowiem jest jedyna droga poznania. Potwierdza to również Paweł, który sądził, że wie wszystko, lecz przybywając do Damaszku jak umarły, nie jedząc i nie pijąc, z zamkniętymi oczami przez trzy dni – co jest właśnie obrazem śmierci – zostaje odkupiony i rodzi się na nowo (por. Dz 9,9-19a). Wtedy Paweł wyrzuca jak śmieci wszystko to, o czym wcześniej był przekonany, że wie o Bogu (por. Flp 3,7-10).

Zakończmy tym mocnym słowem świętego Pawła:

„Miłość Chrystusa przynagla nas, pomnych na to, że jeżeli Jeden umarł za wszystkich, to wszyscy pomarli. A właśnie za wszystkich umarł Chrystus po to, aby ci, co żyją, już nie żyli dla siebie, lecz dla Tego, który za nich umarł i zmartwychwstał. Tak więc i my odtąd już nikogo nie znamy według ciała. A jeśli nawet według ciała poznaliśmy Chrystusa, to już więcej nie poznajemy Go w ten sposób” (2 Kor 5,14-16).

 

ZIARNA są rubryką Centro Aletti udostępnianą w każdą środę.
Każdego tygodnia, oprócz homilii niedzielnej w formie audio, na stronie LIPA będzie do dyspozycji pogłębienie czytań liturgicznych z eucharystii niedzielnej bądź świątecznej