[SEMI] XXV DOMENICA DEL TEMPO ORDINARIO (ANNO A) 2

ITALIANO

Oggi il Vangelo ci offre una parabola che è talmente ricca che possiamo fermarci solo ad alcuni strati di tutta la ricchezza spirituale che dischiude.

“Il regno dei cieli è simile a un padrone di casa” (Mt 20,1), cioè al proprietario della casa. Dunque, il regno dei cieli è una realtà personale. Non si tratta di una istituzione o di una struttura nella quale, poi, entrano le persone, ma l’istituzione stessa è la comunione delle persone, perché il capo della casa è Cristo. Cristo è capo della sua casa in quanto Figlio, non in quanto servo, come invece era Mosè, e la casa di Cristo siamo noi, se rimaniamo liberi (cf Eb 3,6). Infatti, Cristo è venuto come dono del Padre. A chi lo accoglie, si apre la possibilità di rinascere da figlio (cf Gv 1,12), e i figli appartengono a Cristo proprio come le membra del suo corpo: “Ora voi siete il corpo di Cristo” (1Cor 12,27). Addirittura, il suo corpo è la nostra abitazione definitiva perché il Padre, prima della creazione del mondo, contempla tutto come parte del corpo del suo Figlio: “Tutte le cose sono state create per mezzo di Lui e in vista di Lui” (Col 1,16).

Cristo è quella giustizia che ha realizzato per noi il dono di trovarci nella giusta relazione verso Dio Padre, cioè da figli. Lui ci ha giustificati gratuitamente (cf Rm 3.24). Lui è quell’Agnello che ha tolto il peccato del mondo e, dunque, ha liberato l’uomo dal potere della morte: “Una volta sola, nella pienezza dei tempi, egli è parso per annullare il peccato mediante il sacrificio di sé stesso” (Eb 9,26). Allora Cristo è il dono dell’amore del Padre per ogni uomo (cf Gv 3,16-17). Perciò Lui agisce in tutto nella comunione di amore con il Padre: “Padre, voglio che quelli che mi hai dato siano anch’essi con me dove sono io, perché contemplino la mia gloria, quella che tu mi hai dato; perché mi hai amato prima della creazione del mondo” (Gv 17,24).

Allora si tratta veramente dell’agapē come abitazione dell’uomo. La comunione delle persone è l’istituzione dell’agapē e Cristo ci chiama a far parte di questo corpo che è la figliolanza con il Padre. Già nell’Antico Testamento, soprattutto nei profeti, la vigna è l’immagine dell’amore tra Dio e l’uomo, tra lo sposo e la sposa (cf Is 5,1-7). È l’immagine di una alleanza che va verso il suo compimento in Cristo. In lui, però, la nuova alleanza non è semplicemente un miglioramento della vecchia, al punto che la vecchia scomparirà: “Dicendo alleanza nuova, Dio ha dichiarato antica la prima; ma, ciò che diventa antico e invecchia, è prossimo a scomparire” (Eb 8,13).

Questa parabola fa vedere una novità radicale, per non dire assoluta, perché presenta il regno di Dio sotto un aspetto complesso per l’uomo. Si tratta, infatti, di accordarsi per la paga del lavoro, e proprio questo farà vedere che la novità del regno è quella della misericordia, dell’agapē. Dunque, è una novità che non ha niente a che vedere con i criteri umani, anche se trattati cosmeticamente con un trucco religioso. Infatti, si parla di cinque tempi diversi della chiamata e, al momento di ricevere la paga, si vede che ciò che rimane come fondamento è proprio la chiamata. Ma in alcuni operai prevale il proprio giudizio, basato su presunti criteri di giustizia, riguardo a coloro che erano stati chiamati più tardi.

Come si possono comprendere questi diversi tempi? La comprensione più immediata è quella relativa alle diverse ore del giorno. Ma se tutto è stato già contemplato dal Padre, prima della creazione del mondo, nel suo Figlio fatto uomo, morto e risorto, allora ha ragione Origene che, nel suo commento al Vangelo di Matteo, legge questi cinque tempi sullo sfondo della storia della salvezza (cf Comm. in Matthaeum XV): l’alba corrisponderebbe al tempo da Adamo fino a Noè; l’ora terza è il periodo che va da Noè ad Abramo; l’ora sesta sarebbe il tempo da Abramo fino a Mosè; l’ora nona il tempo da Mosè ai profeti. L’ora undicesima, che corrisponde alle ore diciassette, è il tempo della venuta di Cristo e della predicazione del Vangelo ai gentili con san Paolo. Anche san Gregorio Magno si rifà a questa lettura di Origene (cf XL Homiliae in Evangelia, 19).

Ora, ciò che è chiaro da questa lettura è che tutto porta alle ore diciassette: tutto è la via per arrivare a Cristo. Cristo, infatti, è la rivelazione di chi è veramente Dio, il cui volto, fino a Cristo, non era accessibile agli occhi degli uomini (cf Gv 1,18; cf Col 1,15). “È in lui che abita corporalmente tutta la pienezza della divinità, e voi partecipate della pienezza di lui” (Col 2,9-10). Con Cristo avviene una radicale novità: noi partecipiamo con lui alla pienezza della vita divina. Dunque, l’invito a lavorare nella vigna è l’invito ad accogliere Cristo, che ci fa entrare nella figliolanza (cf Gv 1,12), ed è la manifestazione del fatto che siamo rigenerati da Dio e non più secondo la legge della natura umana.

Allora, per quelli che sono in Cristo e che, vedendo lui, si trovano nell’amore del Padre (cf Gv 14,9), e che in Cristo hanno vissuto l’amore con il quale il Padre ama il suo Figlio (cf Gv 15,9), la ricompensa del lavoro è rimanere nel suo amore. Ci sono, però, quelli che si ritengono bravi e fanno appello alla fatica sopportata, i quali, perciò, non comprendono colui che li ha invitati a lavorare e lo giudicano secondo i loro rigidi criteri di giustizia. Infatti, un punto cardine è che Cristo indirizza la parabola proprio a quelli chiamati nelle prime ore.

Troviamo una cosa simile nella parabola che Cristo racconta in Lc 18,9-14: “Il fariseo, stando in piedi, pregava così tra sé: ‘O Dio, ti ringrazio perché non sono come gli altri uomini, ladri, ingiusti, adulteri, e neppure come questo pubblicano’” (Lc 18,11). Eppure, Cristo dice apertamente e alla lettera: “I pubblicani e le prostitute vi passano avanti nel regno di Dio” (Mt 21,31). Quelli che, a partire da un loro criterio di giustizia, giudicano chi li ha chiamati, sono coloro che davvero peccano contro Dio Padre. È esattamente il tipico atteggiamento dell’uomo religioso, che rifiuta Dio Padre della misericordia. È proprio la decadenza della fede ecclesiale verso una religione dei precetti e dei devozionismi, che crea una mentalità di meriti che Dio, più di tutti, dovrebbe tenere in considerazione.

Tale mentalità è proprio quella degli operai delle prime ore. Infatti, secondo l’antica alleanza, Dio non poteva giustificare l’empio (cf 1Re 8,32). È proprio l’uomo religioso a non cogliere che Dio è misericordia, è agapē, e che “a chi lavora, il salario non viene calcolato come dono, ma come debito; a chi invece non lavora, ma crede in colui che giustifica l’empio, la sua fede gli viene accreditato come giustizia” (Rm 4,4-5).

Quale siccità ha prodotto quella mentalità, entrata nella Chiesa, secondo la quale si raggiungerà la salvezza a partire dalle proprie opere! Non è così. Anzi, chiunque torna alla mentalità degli operai delle prime ore – che è proprio la mentalità della religione – non c’entra più niente con Cristo: “Non avete più nulla a che fare con Cristo voi che cercate la giustificazione nella Legge; siete decaduti dalla grazia” (Gal 5,4). Se questi operai avessero la vita di cui Cristo ci rende partecipi, non avrebbero giudicato lui, che salva amando gli ultimi. Ma il loro occhio non è limpido (cf Mt 20,15); è stanco a causa del loro impegno, e perciò non riescono a vedere la gratuità dell’amore di Dio.

 

“L’invidioso che guarda con occhio cattivo quelli che fanno buone opere, fa male, perché è chiaro che dipende solo da lui, non da altri, la scelta di credere e agire e di ricevere la grazia che viene nella misura della fede”

(Massimo il Confessore, Capitoli vari sulla teologia e l’economia, sulla virtù e il vizio, Centuria III, 35).

 

Una mentalità religiosa, che tiene l’occhio fisso sui propri meriti, non riesce a vedere il dono che è la persona di Cristo, perché non ha la conoscenza che proviene dalla vita-zōē, cioè la vita delle relazioni nell’agapē. Una conoscenza separata dall’agapē non è ancora rinata in Cristo. Ma Cristo è venuto proprio per i peccatori (cf Mt 9,13; cf 1Tm 1,15).

 

SEMI è la rubrica del Centro Aletti disponibile ogni mercoledì.
Ogni settimana, oltre all’omelia della domenica in formato audio, sarà disponibile sul sito LIPA un approfondimento delle letture della liturgia eucaristica domenicale o festiva.

 

ENGLISH

Today’s Gospel presents us with a parable so rich that we can only touch upon a few of the many layers of spiritual richness it reveals.

“The kingdom of heaven is like a landowner” (Mt 20:1), that is, the master or head of a house. Therefore, the kingdom of heaven is a personal reality. It is not an institution or a structure into which people then enter, but the institution itself is the communion of people, because the head of the household is Christ. Christ is head of his household as the Son, not as a servant, as Moses was, and we are Christ’s household, provided we remain free (cf. Heb 3:6). Indeed, Christ came as a gift from the Father. To those who receive him, the possibility of being born again as a child is opened up (cf. Jn 1:12), and the children belong to Christ just as the members belong to his body: “Now you are Christ’s body” (1 Cor 12:27). Indeed, his body is our final dwelling place because the Father, before the creation of the world, regards everything as part of his Son’s body: “All things were created through him and for him” (Col 1:16).

Christ is the righteousness who has secured for us the gift of being in right relationship with God the Father, that is, as children. He has justified us freely (cf. Rom 3:24). He is the Lamb who has taken away the sin of the world and, therefore, has freed humankind from the power of death: “Once for all he has appeared at the end of the ages to take away sin by his sacrifice.” (Heb 9:26). Christ is, therefore, the Father’s gift of love for every person (cf. Jn 3:16–17). Therefore, He acts in all things in communion of love with the Father: “Father, […] I wish that where I am they also may be with me, that they may see my glory that you gave me, because you loved me before the foundation of the world” (Jn 17:24).

So, this is truly about agapē as the dwelling-place of humankind. The communion of persons is the institution of agapē, and Christ calls us to be part of this body, which is our sonship with the Father. Already in the Old Testament, especially in the prophets, the vineyard is an image of the love between God and humankind, between the bridegroom and the bride (cf. Isa 5:1–7). It is the image of a covenant moving towards its fulfilment in Christ. In him, however, the new covenant is not merely an improvement on the old. Rather, the old will disappear: “When he speaks of a “new” covenant, he declares the first one obsolete. And what has become obsolete and has grown old is close to disappearing” (Heb 8:13).

This parable reveals a radical, if not absolute, change, for it presents the kingdom of God in a way that challenges human understanding. Specifically, the issue concerns agreeing on the wage for one’s labour, demonstrating that the novelty of the kingdom lies in mercy, in agapē. It is, therefore, a novelty that has nothing to do with human criteria, even if these are superficially dressed up with a religious veneer. Indeed, the text shows the labourers being called five different times; at the moment of payment, however, it becomes clear that what remains as the foundation is precisely the call itself. Yet for some labourers, their own judgement—based on supposed criteria of justice—prevails regarding those who were called later.

How might one understand these different times? The most immediate interpretation relates to the different hours of the day. But if everything had already been foreshadowed by the Father, before the creation of the world, in his Son made man, who died and rose again, then Origen is correct when, in his commentary on the Gospel of Matthew, he interprets these five periods against the backdrop of the history of salvation (cf. Comm. in Matthaeum XV): dawn would correspond to the period from Adam to Noah; the third hour is the period from Noah to Abraham; the sixth hour would be the time from Abraham to Moses; the ninth hour the time from Moses to the prophets. The eleventh hour, which corresponds to five o’clock in the afternoon, is the time of Christ’s coming and of the preaching of the Gospel to the Gentiles by Saint Paul. Saint Gregory the Great also draws on this interpretation by Origen (cf. 40 Homilies on the Gospels, 19).

Now, what is clear from this interpretation is that everything leads to five o’clock in the afternoon: everything is the path to Christ. Christ, in fact, is the revelation of who God truly is, whose face, until Christ, was not accessible to human eyes (cf. Jn 1:18; cf. Col 1:15). “For in him dwells the whole fullness of the deity bodily, and you share in this fullness in him” (Col 2:9–10). With Christ comes a radical newness: we share with him in the fullness of divine life. Therefore, the call to work in the vineyard is a call to welcome Christ, who brings us into sonship (cf. Jn 1:12), and it is the manifestation of the fact that we are regenerated by God and no longer governed by the law of human nature.

Thus, for those who are in Christ and who, by contemplating him, find themselves in the Father’s love (cf. Jn 14:9), and who in Christ have experienced the love with which the Father loves his Son (cf. Jn 15:9), the reward for their labour is to remain in his love. There are, however, those who consider themselves righteous and appeal to the toil they have endured; they therefore fail to understand the One who invited them to work and judge Him according to their own rigid criteria of justice. Indeed, a key point is that Christ addresses the parable precisely to those called in the early hours.

We find something similar in the parable that Christ tells in Luke 18:9–14: “The Pharisee took up his position and spoke this prayer to himself, ‘O God, I thank you that I am not like the rest of humanity– greedy, dishonest, adulterous– or even like this tax collector” (Luke 18:11). Yet Christ says openly and explicitly: “tax collectors and prostitutes are entering the kingdom of God before you” (Matthew 21:31). Those who, on the basis of their own criteria of justice, judge those who have called them, are the ones who truly sin against God the Father. This is the typical attitude of the religious person, who rejects God the Father of mercy. The decline of ecclesial faith into a religion of precepts and devotional practices creates a mindset of merit which a person believes that God, more than anyone, ought to take into account.

This mindset is that of the workers hired at the first hour. Indeed, according to the Old Covenant, God could not justify the wicked (cf. 1 Kings 8:32). The religious person fails to grasp that God is mercy, is agapē, and that “A worker’s wage is credited not as a gift, but as something due. But when one does not work, yet believes in the One who justifies the ungodly, his faith is credited as righteousness” (Rom 4:4–5).

What a spiritual drought has been brought about by that mindset—which has crept into the Church—according to which salvation is attained through one’s own works! This is not the case. Indeed, anyone who reverts to the mindset of the workers hired at the first hour—the mindset of religion—no longer has anything to do with Christ: “You are separated from Christ, you who are trying to be justified by law; you have fallen from grace” (Gal 5:4). If these labourers had the life in which Christ enables us to share, they would not have judged him who saves by loving the least among us. But their vision is not clear (cf. Mt 20:15); it is clouded by their own efforts, and so they fail to see the gratuitousness of God’s love.

 

“The person who out of jealousy envies those who practice the virtues is more than misguided, for the choice of believing and acting, and of receiving grace according to the measure of his faith, clearly depends on him and not on anybody else”

(Maximus the Confessor, Various Chapters on Theology, the Divine Economy, and Virtue and Vice, Centuria III, 34).

 

A religious mindset that keeps its eyes fixed on its own merits fails to see the gift that is the person of Christ, because it lacks the knowledge that comes from zōē—that is, the life of relationships in agapē. Knowledge separated from agapē has not yet been reborn in Christ. But Christ came precisely for sinners (cf. Mt 9:13; cf. 1 Tim 1:15).

 

SEEDS, the Aletti Centre’s column, is available every Wednesday.
Every week, in addition to the Sunday homily in audio format, an in-depth study of the readings from the Sunday or festive Eucharistic liturgy will be available on the LIPA website.

 

ESPAÑOL

Hoy, el Evangelio nos ofrece una parábola tan rica que solo podemos detenernos en algunas de las muchas capas de toda la riqueza espiritual que encierra.

«El reino de los cielos se parece a un dueño de casa» (Mt 20,1), es decir, al propietario de la casa. Por lo tanto, el Reino de los Cielos es una realidad personal. No se trata de una institución o de una estructura en la que, posteriormente, entren las personas, sino que la propia institución es la comunión de las personas, porque el cabeza de familia es Cristo. Cristo es cabeza de su casa en cuanto Hijo, no en cuanto siervo, como lo era Moisés, y la casa de Cristo somos nosotros, si permanecemos libres (cf. Heb 3,6). De hecho, Cristo vino como don del Padre. A quien lo acoge se le abre la posibilidad de renacer como hijo (cf. Jn 1,12), y los hijos pertenecen a Cristo igual que los miembros de su cuerpo: «Ahora bien, vosotros sois el cuerpo de Cristo» (1 Cor 12,27). Es más, su cuerpo es nuestra morada definitiva porque el Padre, antes de la creación del mundo, lo contempla todo como parte del cuerpo de su Hijo: «Todas las cosas han sido creadas por medio de Él y para Él» (Col 1,16).

Cristo es esa justicia que ha hecho posible para nosotros el don de encontrarnos en la relación correcta con Dios Padre, es decir, como hijos. Él nos ha justificado gratuitamente (cf. Rom 3,24). Él es ese Cordero que ha quitado el pecado del mundo y, por tanto, ha liberado al hombre del poder de la muerte: «Una sola vez, en la plenitud de los tiempos, se presentó para eliminar el pecado mediante el sacrificio de sí mismo» (Heb 9,26). Por eso, Cristo es el don del amor del Padre para cada hombre (cf. Jn 3,16-17) . Por eso, Él actúa en todo en comunión de amor con el Padre: «Padre, quiero que los que me has dado estén también conmigo donde yo estoy, para que contemplen mi gloria, la que me has dado; porque me has amado desde antes de la creación del mundo» (Jn 17,24).

Se trata, pues, verdaderamente del agapē como morada del hombre. La comunión de las personas es la institución del agapē y Cristo nos llama a formar parte de este cuerpo que es la filiación con el Padre. Ya en el Antiguo Testamento, sobre todo en los profetas, la viña es la imagen del amor entre Dios y el hombre, entre el esposo y la esposa (cf. Is 5,1-7) . Es la imagen de una alianza que avanza hacia su plenitud en Cristo. En él, sin embargo, la nueva alianza no es simplemente una mejora de la antigua, hasta el punto de que esta última desaparezca: «Al hablar de una nueva alianza, Dios ha declarado antigua la primera; pero lo que se vuelve antiguo y envejece está a punto de desaparecer» (Heb 8,13).

Esta parábola pone de manifiesto una novedad radical, por no decir absoluta, ya que presenta el reino de Dios bajo un aspecto complejo para el hombre. Se trata, de hecho, de ponerse de acuerdo sobre el salario del trabajo, y precisamente esto pondrá de manifiesto que la novedad del reino es la de la misericordia, la ágape. Por lo tanto, es una novedad que no tiene nada que ver con los criterios humanos, aunque se les dé un toque cosmético con un artificio religioso. De hecho, se habla de cinco momentos distintos de la llamada y, a la hora de recibir el salario, se ve que lo que permanece como fundamento es precisamente la llamada. Pero en algunos trabajadores prevalece su propio juicio, basado en supuestos criterios de justicia, respecto a aquellos que habían sido llamados más tarde.

¿Cómo se pueden entender estos distintos momentos? La interpretación más inmediata es la relativa a las diferentes horas del día.

Pero si todo ha sido ya contemplado por el Padre, antes de la creación del mundo, en su Hijo hecho hombre, muerto y resucitado, entonces tiene razón Orígenes, quien, en su comentario al Evangelio de Mateo, interpreta estos cinco tiempos en el contexto de la historia de la salvación (cf. Comm. in Matthaeum XV): el amanecer correspondería al tiempo desde Adán hasta Noé; la tercera hora es el período que va desde Noé hasta Abraham; la sexta hora sería el tiempo desde Abraham hasta Moisés; la novena hora, el tiempo desde Moisés hasta los profetas. La undécima hora, que corresponde a las cinco de la tarde, es el tiempo de la venida de Cristo y de la predicación del Evangelio a los gentiles con san Pablo. También san Gregorio Magno se remite a esta interpretación de Orígenes (cf. XL Omiliae in Evangelia, 19).

Ahora bien, lo que queda claro de esta lectura es que todo conduce a las cinco de la tarde: todo es el camino para llegar a Cristo. Cristo, de hecho, es la revelación de quién es verdaderamente Dios, cuyo rostro, hasta la venida de Cristo, no era accesible a los ojos de los hombres (cf. Jn 1,18; cf. Col 1,15). «En él habita corporalmente toda la plenitud de la divinidad, y vosotros participáis de su plenitud» (Col 2,9-10). Con Cristo se produce una novedad radical: participamos con él de la plenitud de la vida divina. Por lo tanto, la invitación a trabajar en la viña es la invitación a acoger a Cristo, que nos hace entrar en la filiación (cf. Jn 1,12), y es la manifestación de que hemos sido regenerados por Dios y ya no según la ley de la naturaleza humana.

Así pues, para aquellos que están en Cristo y que, al verlo a él, se encuentran en el amor del Padre (cf. Jn 14,9), y que en Cristo han vivido el amor con el que el Padre ama a su Hijo (cf. Jn 15,9), la recompensa del trabajo es permanecer en su amor. Hay, sin embargo, quienes se consideran buenos y aluden al esfuerzo soportado, y que, por ello, no comprenden a quien les ha invitado a trabajar y lo juzgan según sus rígidos criterios de justicia. De hecho, un punto clave es que Cristo dirige la parábola precisamente a aquellos llamados en las primeras horas.

Encontramos algo similar en la parábola que Cristo cuenta en Lc 18,9-14: «El fariseo, de pie, oraba así para sí mismo: “Oh Dios, te doy gracias porque no soy como los demás hombres, ladrones, injustos, adúlteros, ni siquiera como este publicano”» (Lc 18,11). Sin embargo, Cristo dice abiertamente y textualmente: «Los publicanos y las prostitutas os preceden en el reino de Dios» (Mateo 21,31). Aquellos que, partiendo de su propio criterio de justicia, juzgan a quien los ha llamado, son los que realmente pecan contra Dios Padre. Es precisamente la actitud típica del hombre religioso, que rechaza a Dios Padre de la misericordia. Es precisamente la decadencia de la fe eclesial hacia una religión de preceptos y devociones lo que crea una mentalidad de méritos que Dios, más que nadie, debería tener en cuenta.

Esa mentalidad es precisamente la de los obreros de las primeras horas. De hecho, según la antigua alianza, Dios no podía justificar al impío (cf. 1 Re 8,32). Es precisamente el hombre religioso quien no comprende que Dios es misericordia, es ágape, y que «al que trabaja, el salario no se le cuenta como un don, sino como una deuda; en cambio, al que no trabaja, pero cree en aquel que justifica al impío, su fe le es contada como justicia» (Rom 4,4-5).

 

¡Qué sequía ha provocado esa mentalidad, que se ha infiltrado en la Iglesia, según la cual se alcanzará la salvación a partir de las propias obras! No es así. Es más, quien vuelve a la mentalidad de los obreros de las primeras horas —que es precisamente la mentalidad de la religión— ya no tiene nada que ver con Cristo: «Ya no tenéis nada que ver con Cristo vosotros que buscáis la justificación en la Ley; habéis caído de la gracia» (Gálatas 5,4). Si estos trabajadores tuvieran la vida de la que Cristo nos hace partícipes, no habrían juzgado a Él, que salva amando a los últimos. Pero su mirada no es clara (cf. Mateo 20,15); está cansada a causa de su esfuerzo, y por eso no logran ver la gratuidad del amor de Dios.

 

«El envidioso que mira con malicia a quienes hacen buenas obras, hace el mal, porque está claro que depende solo de él, y no de otros, la elección de creer y actuar, y de recibir la gracia que viene en la medida de la fe»

(Máximo el Confesor, Capítulos diversos sobre teología y economía, sobre la virtud y el vicio, Centuria III, 35).

 

Una mentalidad religiosa, que mantiene la mirada fija en los propios méritos, no logra ver el don que es la persona de Cristo, porque carece del conocimiento que proviene de la vida-zōē, es decir, la vida de las relaciones en el agapē. Un conocimiento separado del agapē aún no ha renacido en Cristo. Pero Cristo vino precisamente para los pecadores (cf. Mt 9,13; cf. 1 Tim 1,15).

 

SEMILLAS es una publicación del Centro Aletti disponible todos los miércoles.
Cada semana, además del audio de la homilía dominical, estará disponible en el sitio de LIPA un comentario a las lecturas de la Liturgia del Domingo, como así también a las lecturas de la semana.

 

SLOVENŠČINA

Danes nam evangelij ponuja tako bogato priliko, da se lahko ustavimo le pri nekaterih vidikih duhovnega bogastva, ki ga razkriva.

»Nebeško kraljestvo je namreč podobno hišnemu gospodarju« (Mt 20,1), to je lastniku hiše. Nebeško kraljestvo je torej osebna resničnost. Ne gre za ustanovo ali strukturo, v katero nato vstopajo ljudje, ampak je ustanova sama po sebi občestvo oseb, kajti gospodar hiše je Kristus. Kristus je glava svoje hiše kot Sin, ne kot služabnik, kakor je bil Mojzes, in Kristusova hiša smo mi, če ostajamo svobodni (prim. Heb 3,6). Kristus je namreč prišel kot Očetov dar. Tistemu, ki ga sprejme, se odpre možnost, da se ponovno rodi kot sin (prim. Jn 1,12), in sinovi pripadajo Kristusu kakor udje njegovega telesa: »Vi pa ste Kristusovo telo« (1 Kor 12,27). Njegovo telo je naše dokončno bivališče, kajti Oče že pred stvarjenjem sveta vse vidi kot del telesa svojega Sina: »Vse je bilo ustvarjeno po njem in zanj« (Kol 1,16).

Kristus je pravičnost, ki je za nas uresničila dar, da smo v pravem odnosu do Boga Očeta, torej kot sinovi. On nas je zastonj opravičil (prim. Rim 3,24). On je Jagnje, ki je odvzelo greh sveta in s tem človeka osvobodilo oblasti smrti: »Tako pa se je razkril enkrat ob dopolnitvi vekov, da bi po svoji žrtvi odpravil greh« (Heb 9,26). Kristus je torej dar Očetove ljubezni vsakemu človeku (prim. Jn 3,16-17). Zato v vsem deluje v občestvu ljubezni z Očetom: »Oče, hočem, naj bodo tudi ti, ki si mi jih dal, z menoj tam, kjer sem jaz, da bodo gledali mojo slavo, ki si mi jo dal, ker si me ljubil pred stvarjenjem sveta« (Jn 17,24).

Gre torej resnično za zastonjsko ljubezen (agapē) kot človekovo bivališče. Občestvo oseb je ustanova zastonjske ljubezni in Kristus nas kliče, da postanemo del tega telesa, ki je sinovstvo z Očetom. Že v Stari zavezi, zlasti pri prerokih, je vinograd podoba ljubezni med Bogom in človekom, med ženinom in nevesto (prim. Iz 5,1-7). Je podoba zaveze, ki gre naproti svoji izpolnitvi v Kristusu. V njem pa nova zaveza ni preprosto izboljšanje stare, tako da bi stara nato izginila: »S tem da govori o novi, pa prejšnjo označi za staro; kar pa se označuje kot staro in se stara, je blizu konca« (Heb 8,13).

Ta prilika kaže radikalno novost, če ne celo absolutno novost, saj predstavlja Božje kraljestvo z vidika, ki je za človeka zapleten. Gre namreč za dogovor o plačilu za delo, in prav to bo pokazalo, da je novost kraljestva v usmiljenju, v zastonjski ljubezni. Gre torej za novost, ki nima nič skupnega s človeškimi merili, četudi jih poskušamo kozmetično olepšati z verskim ličilom. Govori namreč o petih različnih časih poklicanosti in ob trenutku, ko je treba prejeti plačilo, vidimo, da je temeljna poklicanost. Pri nekaterih delavcih pa prevlada njihova lastna sodba, ki temelji na domnevnih merilih pravičnosti, glede tistih, ki so bili poklicani pozneje.

Kako lahko razumemo te različne čase? Najbolj neposredno razumevanje se nanaša na različne ure dneva. Toda če je Oče vse že pred stvarjenjem sveta videl v svojem učlovečenem, umrlem in vstalem Sinu, potem ima prav Origen, ki v svojem komentarju Matejevega evangelija teh pet časov bere v vidiku zgodovine odrešenja (prim. Commentarium in Matthaeum XV): zora bi ustrezala času od Adama do Noeta; tretja ura obdobju od Noeta do Abrahama; šesta ura bi bila čas od Abrahama do Mojzesa; deveta ura čas od Mojzesa do prerokov. Enajsta ura, ki ustreza sedemnajsti, je čas Kristusovega prihoda in oznanjevanja evangelija poganom s svetim Pavlom. Tudi sveti Gregor Veliki se opira na Origenovo razlago (prim. XL Homiliae in Evangelia, 19).

Iz te razlage je jasno predvsem to, da vse vodi k sedemnajsti uri: vse je pot, ki vodi h Kristusu. Kristus je namreč razodetje tega, kdo je Bog v resnici; njegovega obličja vse do Kristusa človekove oči niso mogle doseči (prim. Jn 1,18; Kol 1,15). »Kajti v njem telesno biva vsa polnost božanstva. V njem imate svojo polnost tudi vi« (Kol 2,9-10). S Kristusom pride do radikalne novosti: z njim smo deležni polnosti Božjega življenja. Povabilo k delu v vinogradu je torej povabilo, naj sprejmemo Kristusa, ki nam omogoča vstop v sinovstvo (prim. Jn 1,12), in je razodetje dejstva, da smo prerojeni od Boga in ne več rojeni le po zakonu človeške narave.

Za tiste, ki so v Kristusu in ki se ob pogledu nanj znajdejo v Očetovi ljubezni (prim. Jn 14,9), ter ki so v Kristusu živeli ljubezen, s katero Oče ljubi svojega Sina (prim. Jn 15,9), je nagrada za delo ostati v njegovi ljubezni. Obstajajo pa tudi tisti, ki se imajo za dobre in se sklicujejo na napor, ki so ga prestali, zato ne razumejo njega, ki jih je povabil na delo, in ga sodijo po svojih strogih merilih pravičnosti. Ključnega pomena je namreč to, da Kristus priliko namenja prav tistim, ki so bili poklicani v prvih urah.

Nekaj podobnega najdemo v priliki, ki jo Kristus pripoveduje v Lk 18,9-14: »Farizej je stopil naprej in pri sebi takole molil: ›Bog, zahvaljujem se ti, da nisem kakor drugi ljudje: grabežljivci, krivičniki, prešuštniki ali tudi kakor ta cestninar‹« (Lk 18,11). Kristus pa kljub temu odkrito in dobesedno pravi: »Cestninarji in nečistnice pojdejo pred vami v Božje kraljestvo« (Mt 21,31). Ljudje, ki na podlagi lastnega merila pravičnosti sodijo njega, ki jih je poklical, resnično grešijo proti Bogu Očetu. To je značilna drža religioznega človeka, ki zavrača Boga Očeta usmiljenja. Zdrs cerkvene vere v smer religije predpisov in pobožnjaštva ustvarja miselnost zaslug, za katere človek meni, da bi jih moral Bog upoštevati bolj kot drugi.

Takšna miselnost je značilna za delavce prvih ur. V skladu s staro zavezo Bog ni mogel opravičiti krivičnega (prim. 1 Kr 8,32). Religiozen človek ne dojame, da je Bog usmiljenje, da je zastonjska ljubezen, in da »kdor dela, temu se plačilo ne daje po milosti, ampak kot dolžno izplačilo. Kdor pa ne opravlja del, ampak veruje v tistega, ki opravičuje brezbožneža, temu se njegova vera šteje v pravičnost« (Rim 4,4-5).

Kakšno sušo je povzročila miselnost, ki je vstopila v Cerkev in po kateri naj bi človek dosegel odrešenje na podlagi svojih del! Ni tako. Še več: kdor koli se vrne k miselnosti delavcev prvih ur – ki je pravzaprav miselnost religije –, nima več nič skupnega s Kristusom: »Tisti, ki iščete opravičenje v postavi, ste se ločili od Kristusa; odpadli ste od milosti« (Gal 5,4). Če bi ti delavci imeli življenje, v katero nas vključi Kristus, ne bi sodili njega, ki rešuje tako, da ljubi poslednje. Toda njihovo oko ni čisto (prim. Mt 20,15); utrujeno je zaradi njihovega prizadevanja in zato ne morejo videti zastonjskosti Božje ljubezni.

 

»Zavisten človek, ki s slabim očesom gleda na tiste, ki delajo dobra dela, dela zlo, kajti jasno je, da je izbira verovati, delovati in prejeti milost, ki prihaja v meri vere, odvisna samo od njega, ne od drugih«

(Maksim Spoznavalec, Razna poglavja o teologiji in odrešenjskem načrtu, o kreposti in grehu, Tretja stotica, 35).

 

Religiozna miselnost, ki ima oči uprte v lastne zasluge, ne more videti daru, ki je oseba Kristusa, ker nima spoznanja, ki izhaja iz življenja kot zōē, torej življenja odnosov v zastonjski ljubezni. Spoznanje, ločeno od zastonjske ljubezni, še ni prerojeno v Kristusu. Kristus pa je prišel prav zaradi grešnikov (prim. Mt 9,13; 1 Tim 1,15).

 

SEMENA je rubrika Centra Aletti, ki je na voljo vsako sredo.
Vsak teden je na spletni strani LIPE poleg nedeljske homilije v zvočni obliki (v italijanščini) na voljo tudi poglobitev Božje besede nedeljske ali praznične svete maše.

 

HRVATSKI

Danas nam evanđelje nudi tako bogatu prispodobu da se možemo zaustaviti samo na nekim vidicima duhovnog bogatstva koje ona otkriva.

„Kraljevstvo je nebesko kao kad domaćin“ (Mt 20, 1), to jest vlasnik kuće. Dakle, kraljevstvo nebesko je osobna stvarnost. Ne radi se o ustanovi ili strukturi u koju zatim ulaze ljudi, nego je ta ustanova sama po sebi zajedništvo osoba, jer je gospodar kuće Krist. Krist je glava svoje kuće kao Sin, a ne kao sluga, kao što je to bio Mojsije, i Kristova kuća smo mi ako ostanemo slobodni (usp. Heb 3, 6). Naime, Krist je došao kao Očev dar. Onome tko ga primi otvara se mogućnost da se ponovno rodi kao sin (usp. Iv 1, 12), a sinovi pripadaju Kristu kao udovi njegova tijela: „A vi ste tijelo Kristovo“ (1 Kor 12, 27). Njegovo tijelo je naše konačno prebivalište jer Otac već prije stvaranja svijeta sve vidi kao dio tijela svoga Sina: „Sve je po njemu i za njega stvoreno“ (Kol 1, 16).

Krist je pravednost koja je za nas ostvarila dar da smo u pravom odnosu s Bogom Ocem, to jest kao sinovi. On nas je besplatno opravdao (usp. Rim 3, 24). On je Jaganjac koji je odnio grijeh svijeta i time oslobodio čovjeka od vlasti smrti: „No sada se pojavio, jednom na svršetku vjekova, da grijeh dokine žrtvom svojom“ (Heb 9, 26). Krist je, dakle, dar Očeve ljubavi svakom čovjeku (usp. Iv 3, 16-17). Zato u svemu djeluje u zajedništvu ljubavi s Ocem: „Oče, hoću da i oni koje si mi dao budu gdje sam ja, da i oni budu sa mnom: da gledaju moju slavu, slavu koju si mi dao jer si me ljubio prije postanka svijeta“ (Iv 17, 24).

Radi se, dakle, doista o besplatnoj ljubavi (agape) kao čovjekovu prebivalištu. Zajedništvo osoba je ustanovljena besplatna ljubav i Krist nas poziva da postanemo dio tog tijela koje je sinovstvo s Ocem. Već u Starom zavjetu, osobito kod proroka, vinograd je slika ljubavi između Boga i čovjeka, između zaručnika i zaručnice (usp. Iz 5, 1-7). On je slika saveza koji ide prema svom ispunjenju u Kristu. U njemu pak novi savez nije jednostavno poboljšanje staroga, tako da bi stari potom nestao: „Kad veli novi, ostari onaj prvi. Što pak stari i dotrajava, blizu je nestanku“ (Heb 8, 13).

Ova prispodoba pokazuje radikalnu, ako ne i apsolutnu novost, jer predstavlja Božje kraljevstvo s gledišta koje je čovjeku složeno. Naime, radi se o dogovoru o plaći za rad, a upravo će to pokazati da je novost kraljevstva u milosrđu, u besplatnoj ljubavi. Radi se, dakle, o novosti koja nema ništa zajedničko s ljudskim mjerilima, makar ih mi pokušavali kozmetički uljepšati religioznom šminkom. Ona, naime, govori o pet različitih vremena poziva, a u trenutku kada treba primiti plaću, vidimo da ono što ostaje temelj jest poziv. Kod nekih radnika prevladava njihov sud, koji se temelji na navodnim mjerilima pravednosti glede onih koji su pozvani kasnije.

Kako možemo razumjeti ta različita vremena? Najneposrednije razumijevanje odnosi se na različite sate u danu. Ali ako je Otac već prije stvaranja svijeta sve vidio u svom utjelovljenom, umrlom i uskrslom Sinu onda je u pravu Origen, koji u svom komentaru Matejeva evanđelja ovih pet vremena čita u svjetlu povijesti spasenja (usp. Commentarium in Matthaeum XV): zora bi odgovarala vremenu od Adama do Noe; treći sat razdoblju od Noe do Abrahama; šesti sat bi bilo vrijeme od Abrahama do Mojsija; deveti sat vrijeme od Mojsija do proroka. Jedanaesti sat, koji odgovara sedamnaestom satu (pet sati poslijepodne), vrijeme je Kristova dolaska i propovijedanja Evanđelja poganima sa svetim Pavlom. I sveti Grgur Veliki oslanja se na to Origenovo tumačenje (usp. XL Homiliae in Evangelia, 19).

Iz ovog tumačenja jasno je prije svega to da sve vodi prema sedamnaestom satu: sve je put koji vodi Kristu. Krist je, naime, objava onoga tko je uistinu Bog; Njegovo lice sve do Krista ljudskim očima nije bilo dostupno (usp. Iv 1, 18; usp. Kol 1, 15). „Jer u njemu tjelesno prebiva sva punina božanstva; te ste i vi ispunjeni u njemu“ (Kol 2, 9-10). S Kristom dolazi do radikalne novosti: s njim smo dionici punine Božjeg života. Stoga je poziv na rad u vinogradu poziv da prihvatimo Krista, koji nam omogućuje ulazak u sinovstvo (usp. Iv 1, 12) te je očitovanje činjenice da smo nanovo rođeni od Boga, a ne više rođeni po zakonu ljudske naravi.

Za one koji su u Kristu i koji se, gledajući njega, nalaze u Očevoj ljubavi (usp. Iv 14, 9), te koji su u Kristu živjeli ljubav kojom Otac ljubi svoga Sina (usp. Iv 15, 9), nagrada za rad je ostati u njegovoj ljubavi. Postoje pak oni koji se smatraju dobrima i pozivaju se na podneseni trud, pa zbog toga ne razumiju onoga tko ih je pozvao na rad te ga sude prema svojim strogim mjerilima pravednosti. Od ključne je važnosti, naime, to da Krist ovu prispodobu upućuje upravo onima koji su bili pozvani u prvim satima.

Nešto slično nalazimo u prispodobi koju Krist pripovijeda u Lk 18, 9-14: „Farizej se uspravan ovako u sebi molio: ‘Bože, hvala ti što nisam kao ostali ljudi: grabežljivci, nepravednici, preljubnici ili – kao ovaj carinik’“ (Lk 18, 11). Unatoč tome, Krist otvoreno i doslovno kaže: „Carinici i bludnice pretekoše vas u kraljevstvo Božje!“ (Mt 21, 31). Ljudi koji na temelju vlastitog mjerila pravednosti sude onoga koji ih je pozvao, uistinu griješe protiv Boga Oca. To je karakteristično stajalište religioznog čovjeka koji odbacuje Boga Oca milosrđa. Skliznuće crkvene vjere u religiju propisa i pobožnjaštva stvara mentalitet zasluga za koje čovjek misli da bi ih Bog trebao uvažiti više od ičega.

Takav mentalitet karakterističan je za radnike prvih sati. Prema starom savezu, Bog nije mogao opravdati krivca (usp. 1 Kr 8, 32). Religiozan čovjek ne shvaća da je Bog milosrđe, da je besplatna ljubav te „Onomu tko radi ne računa se plaća kao milost, nego kao dug. Onomu tko ne radi, a vjeruje u Onoga koji opravdava bezbožnika, vjera se uračunava u pravednost“ (Rim 4, 4-5).

Kakvu je samo sušu prouzročio mentalitet koji je ušao u Crkvu i prema kojemu bi čovjek trebao postići spasenje na temelju svojih djela! Nije tako. Štoviše: tko god se vrati mentalitetu radnika prvih sati – koji je zapravo mentalitet religije – nema više ništa zajedničko s Kristom: „Prekinuli ste s Kristom vi koji se u Zakonu mislite opravdati; iz milosti ste ispali“ (Gal 5, 4). Da su ovi radnici imali život u kojemu nam Krist daje udjela, ne bi sudili onoga koji spašava tako što ljubi posljednje. No njihovo oko nije bistro (usp. Mt 20, 15); umorno je zbog njihova zalaganja te stoga ne uspijevaju vidjeti besplatnost Božje ljubavi.

 

„Zavistan čovjek, koji zlim okom gleda na one koji čine dobra djela, čini zlo, jer je jasno da samo o njemu, a ne o drugima, ovisi izbor da vjeruje, djeluje i da primi milost koja dolazi po mjeri vjere”

(Maksim Ispovjednik, Razna poglavlja o teologiji i naumu spasenja, o kreposti i grijehu, Treća stotica, 35).

 

Religiozni mentalitet, koji ima oči uprte u vlastite zasluge ne može vidjeti dar koji je osoba Krista, jer nema spoznaju koja proizlazi iz života kao zoe, to jest života odnosa u besplatnoj ljubavi. Spoznaja odvojena od besplatne ljubavi još nije nanovo rođena u Kristu. Ali Krist je došao upravo radi grešnika (usp. Mt 9, 13; usp. 1 Tim 1, 15).

 

SJEMENA je rubrika Centra Aletti dostupna svake srijede.
Svakog tjedna, osim nedjeljne propovijedi u audio obliku (na talijanskom), bit će dostupno na web stranici LIPA produbljivanje nedjeljnih ili blagdanskih čitanja euharistijske liturgije.

 

POLSKI

Dzisiejsza Ewangelia ukazuje nam przypowieść tak bogatą, że możemy zatrzymać się jedynie przy niektórych warstwach całego bogactwa duchowego, które przed nami odsłania.

„Królestwo niebieskie podobne jest do gospodarza domu” (Mt 20,1), to znaczy do właściciela domu. Królestwo niebieskie jest zatem rzeczywistością osobową. Nie chodzi o instytucję czy strukturę, do której następnie wchodzą ludzie, lecz sama instytucja jest wspólnotą osób, ponieważ głową domu jest Chrystus. Chrystus jest głową swojego domu jako Syn, a nie jako sługa, jakim był Mojżesz, natomiast domem Chrystusa jesteśmy my, jeśli pozostajemy wolni (por. Hbr 3,6). Chrystus przyszedł bowiem jako dar Ojca. Temu, kto Go przyjmuje, otwiera się możliwość narodzenia się na nowo jako syn (por. J 1,12), a synowie należą do Chrystusa tak jak członki Jego Ciała: „Wy przeto jesteście Ciałem Chrystusa” (1 Kor 12,27). Co więcej, Jego Ciało jest naszym ostatecznym mieszkaniem, ponieważ Ojciec, jeszcze przed stworzeniem świata, widzi wszystko jako część Ciała swojego Syna: „Wszystko przez Niego i dla Niego zostało stworzone” (Kol 1,16).

Chrystus jest tą sprawiedliwością, która urzeczywistniła dla nas dar pozostawania we właściwej relacji z Bogiem Ojcem, to znaczy w relacji synowskiej. On usprawiedliwił nas darmo (por. Rz 3,24). On jest Barankiem, który zgładził grzech świata, a zatem wyzwolił człowieka spod władzy śmierci: „raz jeden, w pełni czasów, ukazał się, aby zgładzić grzech przez ofiarowanie samego siebie” (por. Hbr 9,26). Chrystus jest więc darem miłości Ojca dla każdego człowieka (por. J 3,16-17). Dlatego we wszystkim działa On w komunii miłości z Ojcem: „Ojcze, chcę, aby także ci, których Mi dałeś, byli ze Mną tam, gdzie Ja jestem, aby oglądali chwałę moją, którą Mi dałeś, bo umiłowałeś Mnie przed założeniem świata” (J 17,24).

Chodzi zatem rzeczywiście o agapē jako mieszkanie człowieka. Wspólnota osób jest instytucją agapē, a Chrystus wzywa nas, abyśmy stali się częścią tego Ciała, którym jest synostwo wobec Ojca. Już w Starym Testamencie, zwłaszcza u proroków, winnica jest obrazem miłości między Bogiem i człowiekiem, między oblubieńcem i oblubienicą (por. Iz 5,1-7). Jest obrazem przymierza, które zmierza ku swemu wypełnieniu w Chrystusie. W Nim jednak nowe przymierze nie jest po prostu ulepszeniem starego, do tego stopnia, że stare przeminie: „Skoro mówi o nowym, to pierwsze uznał za przedawnione; a to, co się przedawnia i starzeje, bliskie jest zniszczenia” (Hbr 8,13).

Ta przypowieść ukazuje radykalną, a nawet można powiedzieć absolutną nowość, ponieważ przedstawia królestwo Boże w aspekcie, który dla człowieka jest złożony i trudny do przyjęcia. Chodzi bowiem o uzgodnienie zapłaty za pracę i właśnie to pozwoli zobaczyć, że nowością królestwa jest miłosierdzie, agapē. Jest to zatem nowość, która nie ma nic wspólnego z ludzkimi kryteriami, nawet jeśli zostają one kosmetycznie zmienione poprzez religijny kamuflaż. Mowa jest bowiem o pięciu różnych porach wezwania, a w chwili otrzymania zapłaty okazuje się, że tym, co pozostaje fundamentem, jest właśnie wezwanie. Jednak w przypadku niektórych robotników przeważa ich własny osąd, oparty na rzekomych kryteriach sprawiedliwości wobec tych, którzy zostali wezwani później.

Jak można rozumieć te różne pory? Najbardziej bezpośrednie rozumienie odnosi je do różnych godzin dnia. Jeśli jednak wszystko zostało już przez Ojca ogarnięte spojrzeniem przed stworzeniem świata, w Jego Synu, który stał się człowiekiem, umarł i zmartwychwstał, wówczas rację ma Orygenes, który w swoim komentarzu do Ewangelii Mateusza odczytuje te pięć pór na tle historii zbawienia (por. Commentarium in Matthaeum, XV): świt odpowiadałby czasowi od Adama do Noego; godzina trzecia byłaby okresem od Noego do Abrahama; godzina szósta oznaczałaby czas od Abrahama do Mojżesza; godzina dziewiąta – czas od Mojżesza do proroków. Godzina jedenasta, odpowiadająca godzinie siedemnastej, jest czasem przyjścia Chrystusa i głoszenia Ewangelii poganom przez świętego Pawła. Również święty Grzegorz Wielki odwołuje się do tej interpretacji Orygenesa (por. XL Homiliae in Evangelia, 19).

To, co staje się jasne dzięki tej interpretacji, to fakt, że wszystko prowadzi do godziny siedemnastej: wszystko jest drogą prowadzącą do Chrystusa. Chrystus jest bowiem objawieniem tego, kim naprawdę jest Bóg, którego oblicze aż do Chrystusa nie było dostępne oczom ludzi (por. J 1,18; por. Kol 1,15). „W Nim bowiem mieszka cała Pełnia: Bóstwo, na sposób ciała, i w Nim jesteście napełnieni” (Kol 2,9-10). Wraz z Chrystusem dokonuje się radykalna nowość: uczestniczymy razem z Nim w pełni życia Bożego. Zaproszenie do pracy w winnicy jest zatem zaproszeniem do przyjęcia Chrystusa, który pozwala nam wejść w synostwo (por. J 1,12), i jest objawieniem faktu, że zostaliśmy zrodzeni na nowo przez Boga, a nie według prawa ludzkiej natury.

Dla tych więc, którzy są w Chrystusie i którzy, widząc Jego, znajdują się w miłości Ojca (por. J 14,9), oraz którzy w Chrystusie przeżyli miłość, którą Ojciec miłuje swojego Syna (por. J 15,9), nagrodą za pracę jest pozostawanie w Jego miłości. Są jednak tacy, którzy uważają się za dobrych i powołują się na trud, który znosili, dlatego nie rozumieją Tego, który ich zaprosił do pracy, i osądzają Go według swoich sztywnych kryteriów sprawiedliwości. Istotne jest bowiem to, że Chrystus kieruje tę przypowieść właśnie do tych, którzy zostali wezwani w pierwszych godzinach.

Coś podobnego znajdujemy w przypowieści, którą Chrystus opowiada w Łk 18,9-14: „Faryzeusz stanął i tak w duszy się modlił: «Boże, dziękuję Ci, że nie jestem jak inni ludzie, zdziercy, niesprawiedliwi, cudzołożnicy, albo jak i ten celnik»” (Łk 18,11). A jednak Chrystus mówi otwarcie i dosłownie: „Celnicy i nierządnice wchodzą przed wami do królestwa Bożego” (Mt 21,31). Ci, którzy, wychodząc od własnego kryterium sprawiedliwości, osądzają Tego, który ich powołał, są tymi, którzy rzeczywiście grzeszą przeciwko Bogu Ojcu. Jest to dokładnie typowa postawa człowieka religijnego, który odrzuca Boga Ojca miłosierdzia. Jest to właśnie upadek wiary kościelnej w religię nakazów i dewocji, która tworzy mentalność zasług, jakie – według niej – Bóg bardziej niż wszystko inne powinien brać pod uwagę.

Taka mentalność jest właśnie mentalnością robotników pierwszej godziny. Zgodnie bowiem ze starym przymierzem Bóg nie mógł usprawiedliwić bezbożnego (por. 1 Krl 8,32). To właśnie człowiek religijny nie dostrzega, że Bóg jest miłosierdziem, jest agapē, i że „temu, który pracuje, zapłaty nie poczytuje się za łaskę, lecz za należność; temu jednak, który nie pracuje, a wierzy w Tego, który usprawiedliwia bezbożnego, wiarę jego poczytuje się za sprawiedliwość” (Rz 4,4-5).

Jaką suszę spowodowała ta mentalność, która weszła do Kościoła, według której zbawienie można osiągnąć dzięki własnym uczynkom! Tak nie jest. Co więcej, każdy, kto powraca do mentalności robotników pierwszej godziny – która jest właśnie mentalnością religii – nie ma już nic wspólnego z Chrystusem: „Wy, którzy szukacie usprawiedliwienia w Prawie, odłączyliście się od Chrystusa; wypadliście z łaski” (Ga 5,4). Gdyby ci robotnicy mieli życie, w którym Chrystus pozwala nam uczestniczyć, nie osądzaliby Tego, który zbawia, miłując ostatnich. Ich oko nie jest jednak czyste (por. Mt 20,15); jest zmęczone z powodu ich wysiłku i dlatego nie są w stanie dostrzec darmowości Bożej miłości.

 

„Zazdrosny, który złym okiem patrzy na tych, którzy czynią dobre uczynki, czyni źle, ponieważ jest oczywiste, że tylko od niego samego, a nie od innych, zależy wybór wiary i działania oraz otrzymania łaski, która przychodzi w miarę wiary”

(Maksym Wyznawca, Różne rozdziały o teologii i ekonomii, o cnocie i wadzie, Centuria III, 35).

 

Religijna mentalność, która skupia wzrok na własnych zasługach, nie potrafi dostrzec daru, którym jest osoba Chrystusa, ponieważ nie posiada poznania pochodzącego z życia-zōē, czyli życia relacji w agapē. Poznanie oddzielone od agapē nie narodziło się jeszcze na nowo w Chrystusie. Chrystus przyszedł bowiem właśnie dla grzeszników (por. Mt 9,13; por. 1 Tm 1,15).

 

ZIARNA są rubryką Centro Aletti udostępnianą w każdą środę.
Każdego tygodnia, oprócz homilii niedzielnej w formie audio, na stronie LIPA będzie do dyspozycji pogłębienie czytań liturgicznych z eucharystii niedzielnej bądź świątecznej